Từ Vans, Converse cho đến những đôi giày thể thao bình dân, không ít lính đặc nhiệm hiện đại lại lựa chọn sneakers thay vì combat boots trong một số nhiệm vụ. Đằng sau quyết định tưởng như kỳ lạ này là những lý do mang tính chiến thuật: giảm tiếng ồn, tăng độ linh hoạt, cải thiện cảm giác mặt đất và hỗ trợ tác chiến trong môi trường đô thị cũng như đổ bộ đường thủy. Vì sao những đơn vị tinh nhuệ như Navy SEALs lại được cấp phát hoặc tự lựa chọn giày sneakers? Liệu một đôi giày thể thao có thực sự giúp người lính sống sót tốt hơn trên chiến trường, hay chỉ phù hợp trong những điều kiện tác chiến đặc biệt? -----------------------------
This video explores why elite special forces operators sometimes choose civilian sneakers over specialized military boots. While initially rooted in the street culture of the 1990s, the preference is driven by tactical advantages in specific environments, such as stealth, agility in urban combat, and seamless transitions during maritime operations.
Trên người một lính đặc nhiệm hiện đại, chúng ta dễ dàng thấy được hàng trăm ngàn đô la trang bị.
Từ kính nhìn đêm thế hệ mới, áo giáp chống đạn, cho đến súng trường được tiên chỉnh cá nhân hóa.
Thế nhưng, trong không ít trường hợp, dưới chân họ lại là món phụ kiện dường như không dành cho chiến trường.
Đó là những đôi sneakers.
Câu hỏi là, tại sao những đơn vị tinh nhuệ, với ngân sách gần như vô hạn,
lại chọn sử dụng giày thể thao bình dân thay cho bốt quân đội chuyên dụng?
Liệu đây chỉ là sở thích cá nhân, hay đằng sau đó thực sự là những lý do mang tình chiến thuật?
Để hiểu vì sao sneakers lại có mặt trong bộ trang bị của một lính đặc nhiệm,
chúng ta hãy quay lại những con phố Mỹ thập niên mùa 990.
Đây là giai đoạn văn hóa thể thao đường phố bùng nổ mạnh mẽ.
Trượt ván, lướt sóng và xe đạp BMX đã trở thành một phần bản sắc của thế hệ thanh thiếu niên Mỹ thời kỳ này.
Đồng hành cùng những hoạt động ấy luôn là món phụ kiện mang tên sneakers.
Những đại diện tiêu biểu có thể kể đến là Vance về đế waffle huyền thoạn bám ván cực tốt,
hay Converse Chuck Taylor gọi nhẹ, linh hoạt.
Chúng là biểu tượng của lối sông phóng khoáng, bụi bọng và đề cao tinh thần tự do.
Những thanh niên lớn lên trong môi trường đó chính là lực lượng tham gia cuộc chiến chống khủng bố vào đầu thập niên 2000.
Khi bước vào quân ngũ, họ vẫn không tách rời khỏi văn hóa đại chúng và các giá trị đã đẩy hình tuổi trẻ của mình.
Với những người lính này, sneakers là người bạn đồng hành từ thời niên thiếu.
Vì vậy, khi điều kiện tác chiến cho phép, việc mang một đôi Vance hay Converse thay thế cho giày chiến thuật tiêu chuẩn gần như là lẽ tự nhiên.
Điều này càng đặc biệt đúng đối với các đơn vị tinh nhuệ, vốn có mức độ linh hoạt cao trong việc lựa chọn trang bị cá nhân.
Tuy nhiên, hơn bất kỳ ai, binh lính nói chung và đặc nhiệm nói riêng là những người thường xuyên đứng giữa làn danh sinh tử.
Do đó, trang bị được lựa chọn phải có giá trị về mặt chiến thuật, đảm bảo và tối ưu hóa năng lực tác chiến.
Thực tế là lựa chọn đặc biệt sử dụng sneakers không chỉ vì sở thích cá nhân mà còn bởi chúng thực sự mang lại một số lợi thế khi tác chiến.
Trong các nhiệm vụ đòi hỏi tính bí mật, tiếng động luôn là kẻ thù.
Ở đây, chúng ta không nói tới tiếng súng vì đó là thứ người lính có thể kiểm soát.
Thay vào đó, thứ nguy hiểm là những âm thanh vô tình để lộ sự hiện diện.
Tiếng bước chân vang vọng trên sàn gỗ, tiếng đế giày gõ vào nền bê tông hay bất kỳ tiếng động nào được tạo ra trong quá trình di chuyển.
Bốt chiến đấu truyền thống được thiết kế để chịu đựng môi trường khắc nghiệt, về đế cứng ưu tiên độ bền và khả năng bảo vệ.
Nhưng điều đó không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với sự yên lặng.
Về phương diện này, đế cao su mềm của sneakers lại sở hữu lợi thế vượt trội, đó là ít tạo ra tiếng ồn.
Nhờ đó, binh sĩ có thể chế giấu sự hiện diện của bản thân khỏi đối phương.
Bên cạnh đó, một lợi tế khác của những đôi vans hay converse nằm ở chính thứ mà nhiều người xem là điểm yếu, phần đế bằng và mỏng.
Nghe có vẻ như không biên quan, nhưng trong thực tế tác chiến, chi tiết này có thể là khác biệt giữa thành công và thất bại.
Khi di chuyển trong bóng tối mịt mù, dù có kính nhìn đêm thì thị lực cũng không thể đạt hiệu quả như với điều kiện ánh sáng đầy đủ.
Lúc này, đôi bàn chân trở thành một giác quan giúp người lính nhận thức tình huống.
Từ độ cứng của bề mặt, sự thay đổi của kết cấu cho đến những bất thường nhỏ nhất trên đường di chuyển.
ủng chiến thuật có đế dày để bảo vệ và giảm chấn, nhưng nó cũng cách ly bản thân khỏi mặt đất.
Sneakers thì ngược lại, chúng hy sinh một phần khả năng bảo hộ để đổi lấy cảm giác thật chân, cho phép người mang nhận được nhiều thông tin hơn từ mỗi bước đi.
Bên cạnh đó, như đã nói, các trang bị quân sự phải giúp người lính đảm bảo năng lực tác chiến.
Và bất kỳ ai từng hoạt động liên tục trong nhiều giờ đều hiểu rõ, một vết phồng rục ở chân có thể làm suy giảm hiệu quả chiến đấu không kém gì chấn thương.
Những đôi ủng chiến thuật truyền thống thường được làm từ vật liệu cứng và bền, đòi hỏi một khoảng thời gian để thích nghi.
Quá trình này có thể kéo dài nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần.
Trong thời gian ấy, massage giữa bàn chân và lớp vật liệu cứng của đôi giày dễ tạo ra những vết phồng rục đau đớn.
Với sneakers, câu chuyện lại khác. Chúng được thiết kế để mang lại sự thoải mái.
Vật liệu mỏng hơn, thoáng khí tốt hơn giúp giảm tích tụng nhiệt và độ ẩm, vốn là hai yếu tố khiến massage trở nên nghiêm trọng.
Kết quả là bàn chân ít bị tổn thương ngay cả khi phải vận động cường độ cao trong thời gian dài.
Không chỉ có vậy, trọng lượng nhẹ của sneakers cũng mang lại lợi thế không nhỏ, nhất là trong tác chiến không gian hẹp.
Ở loại hình chiến đấu này, chúng ta sẽ không thấy những cuộc hành quân kéo dài hàng km trên địa hình hiểm trở.
Thay vào đó, nó đặc trưng với các hành lang hẹp, cầu thang chật trộn và góc khuất nơi mọi tình huống có thể thay đổi chỉ trong tích tắc.
Trong môi trường như vậy, tốc độ ra quyết định được tính bằng một phần nhỏ của một giây, còn sự cơ động trở thành yếu tố sống còn.
Người lính phải liên tục tăng tốc, giảm tốc, đổi hướng và di chuyển qua nhiều tầng nhà trong hàng giờ liền.
Lúc này, trọng lượng của đôi giày bắt đầu trở thành một yếu tố đáng kể.
Trên lý thuyết, việc mặc đôi ủng chiến thuật nặng hơn sneakers vài trăm gram nghe có vẻ không quan trọng,
nhưng sau nhiều giờ vận động liên tục, từng chút một đều trở thành áp lực lên đôi chân người lính.
Không chỉ nhẹ hơn, sneakers còn phát nguy lợi thế trên chính những bề mặt phổ biến của chiến trường đô thị.
Sàn bê tông, rạch men hay đá láp đều là những môi trường mà đế cao su mềm tạo độ bám vượt trội.
Điều đó giúp người lính xoay người gấp mà không bị chật chân, tăng tốc qua khung cửa mà không mất đà
hoặc dừng đột ngột trước một góc khuất mà vẫn giữ được thăng bằng.
Trong tác chiến không gian hẹp, từng chi tiết như vậy đều quan trọng.
Chúng quyết định việc ai là người phát hiện đối phương trước và chiến thắng trong cuộc đấu súng ở cửa ly cực gần.
Khi đó, bất kỳ thứ gì giúp người lính di chuyển nhanh hơn, linh hoạt hơn và kiểm soát cơ thể tốt hơn đều được ưu tiên lựa chọn.
Nếu tác chiến đô thị đòi hỏi sự yên lặng và cơ động, thì môi trường chiến đấu đường thủy lại đặt ra một bài toán hoàn toàn khác.
Và lúc này, sneakers lại một lần nữa cho thấy những ưu biểu mà ít người nghĩ tới.
Từ nhiều thập kỷ trước, các đơn vị đặc nhiệm hải quân, thủy quân lục chiến và thợ loạn quân sự
đã có xu hướng sử dụng những đôi giày vải can vác đơn giản, tiêu biểu như Converse.
Lý do không nằm ở hình thức hay văn hóa mà hoàn toàn mang tính thực dụng.
Một đôi giày quá dày hoặc quá cồng cành có thể gây vương víu,
ảnh hưởng đến độ vừa khít của chân vịt và làm giảm hiệu quả di chuyển dưới nước.
Trong khi đó, giày can vác mỏng, gọn có thể mang cùng với chân vịt một cách dễ dàng,
cho phép người lính nhanh chóng chuyển đổi giữa môi trường nước và môi trường trên cạn.
Trong các nhiệm vụ đồ bộ bí mật, lợi thế này càng trở nên rõ ràng.
Khi lên khỏi mặt nước, người lính không cần dừng lại để thay giày hay điều chỉnh trang bị.
Họ chỉ cần đơn giản là tháo chân vịt và tiếp tục nhiệm vụ.
Mọi chuyển động diễn ra liền mạch, không gián đoạn,
không lãng phí những phút dây quý giá trong giai đoạn dễ bị tổn thương nhất của cuộc đột kích.
Ngoài ra, với các lỗ sỏ dây lớn của đôi giày, nước có thể được tống ra ngoài một cách dễ dàng.
Qua đó, binh sĩ tránh được việc phát ra tiếng động khi di chuyển,
cùng với đó là sự khó chịu khi phải chiến đấu với đôi chân ngập nước.
Trên thực tế, lực lượng đặc nhiệm Navy SEALS của Hoa Kỳ
thực sự đã được cấp phát giày Converse Chuck Taylor màu đen để sử dụng cho hoạt động trên biển.
Đây chính là sự công nhận rõ ràng nhất cho những ưu điểm của Snickers so với ủng chiến đấu truyền thống.
Mặc dù vậy, Snickers không phải vạn năng.
Hơn ai hết chính những người lính hiểu rõ điều này.
Hãy hình dung về một cuộc tuần tra kéo dài nhiều ngày ở vùng núi Afghanistan.
Dưới chân là sòi đá sắc nhọn, ban ngày nắng nóng gai gắt,
còn đêm thì nhiệt độ có thể chạm ngưỡng đóng băng,
hoặc xa hơn nữa về phía Tây tại những vùng đồng bằng Iraq giữa mùa hè.
Cát bụi len lỏi vào mọi khe hở,
còn mặt đất nóng đến mức có thể làm biến dạng nhiều vật liệu thông thường.
Trong những môi trở như vậy, những ưu điểm từng giúp Snickers tỏa sáng lại nhanh chóng trở thành yếu huyệt.
Phần đế mềm vốn đem lại cảm giác chân thật và linh hoạt,
giờ đây khiến việc giữ thăng bằng trên sườn đá dốc trở nên khó khăn hơn.
Thiếu cổ dày hoặc cổ dày mỏng manh đồng nghĩa với việc một cú trợt chân có thể dẫn đến lật mắt khá nghiêm trọng.
Chất liệu vải nhẹ và toàng khí dễ dàng thấm nước, bùn và gây mất nhiệt khi thời tiết chuyển xấu.
Còn phần mũi dày mềm gần như không mang lại sự bảo vệ nào trước vật nặng rơi hoặc những va trạ mạnh trên địa hình hiểm trở.
Sự thật rất đơn giản, không ai mang một đôi vas hay con verse để tuần tra xuyên núi Afghanistan.
Sneakers chỉ phát huy hiệu quả trong những nhiệm vụ cụ thể, ở những môi trường cụ thể và trong khoảng thời gian tương đối ngắn.
Khi bước ra khỏi những điều kiện đó, lợi thế của chúng nhanh chóng biến mất.
Điều thú vị là câu chuyện không kết thúc ở đây.
Một câu hỏi được đặt ra, sẽ thế nào nếu những gì tốt nhất của ông chiến thuật và sneakers được kết hợp với nhau?
Đại diện tiêu biểu nhất cho những đứa con live là đời Altima Maritime.
Về cơ bản, đây là con verse Chateleur All-Star phiên bản quân sự hóa.
Giày có kiểu dạng ôm sát, không cần đi tất, tương thích với hầu hết các loại chân vịt quân sự.
Thân làm bằng vải ni lông chống mài mòn, nhanh khô.
Lưỡi gà vài lưới giúp hút ẩm và mồ hôi nhanh chóng.
Lót giày bằng PU không thấm nước.
Phần đế giữa làm từ nhựa PE nguyên khối dài, cung cấp sự ổn định và hỗ trợ khi leo thang dây.
Chất liệu của đế ngoài là một trong những loại cao su có độ bám cao nhất trên thị trường hiện nay, chống trượt ngay cả trên bề mặt ướt.
Nó cũng được thiết kế không độ dốc, giúp tiếp xúc hoàn toàn với mặt đất, tăng độ ổn định.
Tất cả nhằm tạo ra một thiết kế đặc biệt cho tất cả các hoạt động tác chiến đường thủy.
Câu chuyện về những đôi sneakers có lẽ là một trong những ví dụ thú vị nhất về cách chiến trường thúc đẩy đổi mới.
Cách mạng không cần bắt đầu bằng một công nghệ tuật mật trị giá tỷ đô.
Bởi sau tất cả, đều là nền hiệu quả của một trang bị nằm ở cách nó giúp người lính hoàn thành nhiệm vụ.
Nên đôi khi, ý tưởng trong một thiết kế hữu dụng lại là đôi giày thân thuộc mà người lính từng gần bó suốt thời nhiên thiếu.