Tháng 7 Kinh Hoàng Của Trung Quốc Động Đất Lũ Lốc Xoáy Mưa Đá Sạt Lở Dồn Dập Như Ngày Tận Thế

Tháng 7 đen của Trung Quốc, động đất, lũ, lốc xoáy, mưa đá sạt lở dồn dập như ngày tận thế. 13 trận động đất trong 48 giờ, 1 con đập vỡ toan lúc 11 giờ trưa, 30 phút sau cả làng chìm dưới nước, 33 con người bị chuôn sống trong 1 buổi sáng vì đất đá đổ xuống, 11 người chết vì lốc xoáy ở nơi mà 4 năm rồi không hề có lốc xoáy. Tất cả những chuyện dui dẻo tột cùng đó đã xảy ra trong vòng 9 ngày đầu tháng 7 năm 2026. Kính chào quý vị và các bạn quay lại với Lê Banh 360. Hôm nay chúng ta hãy dành chút thời gian để tổng hợp tình hình đợt thiên tai tạm khốc nhất 2026 đang xảy ra ngay lúc này tại Trung Quốc. Các bạn biết không, khi các bạn đọc từng tin một, chúng chỉ là những mầu tin thời tiết. Hôm nay mưa đá ở Hà Bắc, ngày mai lũ ở Quảng Tây, ngày kia động đất ở Tứ Xuyên. Mỗi cái đứng riêng đều bình thường, đều có thể giải thích bằng một câu quen thuộc trên bản tin nhà nước Trung Quốc. Thời tiết đối lưu mạnh, nghe rất khoa học, nghe rất vô hại. Nhưng khi các bạn xếp tất cả chúng cạnh nhau trên một tấm bản đồ và một cuốn lịch, thì thứ hiện ra không còn là bản tin thời tiết nữa, nó giống một bộ phim thảm họa đang tăng tốc đến hồi kết. Và đó chính là điều mà Lê Banh muốn cùng quý vị nhìn thẳng vào hôm nay. Chúng ta bắt đầu từ Tứ Xuyên. Vào sáng ngày 8 tháng 7, đất dưới chân người dân cao huyện, thành phố Nghi Tân bắt đầu rung, không phải rung một lần. Theo Trung tâm Mạng lưới Động đất Trung Quốc, riêng ngày 8 tháng 7 khu vực này ghi nhận khoảng 10 trận, trong đó 2 trận mạnh nhất đạt cấp 5 độ. Qua ngày 9 tháng 7, thêm một trận 4,8 độ vào lúc 7 giờ 44 phút sáng. Độ sâu trấn tiêu chỉ 6 cây số rồi lại thêm trận nữa lúc 10 giờ 8 phút. Cộng dồn lại, người dân Nghi Tân hứng 13 trận động đất trong 2 ngày. Chỉ 6 cây số, đó là độ sâu trấn tiêu của động đất. Trong mắt các nhà điện chất, 6 cây số là cực kỳ nông. Mà động đất càng nông thì năng lượng truyền lên mặt đất càng giữ, càng phá. Một trận 4,8 độ ở độ sâu 6 cây số có thể gây thiệt hại nặng hơn một trận 6 độ ở độ sâu 50 cây số. Nhà cửa nứt tường, gách ngói rơi vào rào. Người dân trên tầng 10 trở lên nói rằng cảm giác như đang ngồi đu quay. Tính đến chiều ngày 9, chính quyền thừa nhận hơn 4.300 hộ dân bị hư hại nhà cửa. Nhưng con số không phải là thứ đáng sợ nhất. Đáng sợ nhất là những gì người dân nói. Một người dân địa phương kể, 4 giờ sáng một trận, 5 giờ một trận, 6 giờ một trận, rồi vừa nãy lại một trận nữa. Anh ta nói, tôi thật sự không thể ở đây được nữa. Một người khác viết trên mạng, chân tôi mềm nhũn, tôi mở camera ở nhà lên xem, thấy bố mẹ tôi chạy ra ngoài sân lúc đó, tim tôi như bị bóp nghẹt. Một người nữa nói, có 7-8 trận trong vòng mấy chục phút, dung đến mức người ta không còn biết mình đang đứng hay đang ngã. Và rồi có một câu, ngắn thôi, nhưng liệu anh đọc xong thì lạnh sống lưng. Chỗ này không còn là nơi con người ở được nữa. Các bạn biết không, có một chi tiết mà truyền thông nhà nước Trung Quốc gần như không nhắc tới, họ tránh không dám nói ra, nhưng lại lan như lửa trên mạng xã hội trước họ. Trước động đất, người dân quay được cảnh chiêm bay loạn xạ không chịu về tù. Cá nhảy vọt lên khỏi mặt nước, chó mèo chạy quần quanh hoàng loạn. Đêm 28 tháng 6, dân đi tân quay được cảnh hàng đàn chiêm én bay chấp chứa trong đêm. Động kín dây điện, không còn con nào chịu về tù. Sáng hôm sau, một trận 5,5 độ xảy ra. Rồi sau đợt động đất tháng 7, một con suối nhỏ giữa rừng trúc ở Nghi Tân bỗng nhiên đổi màu. Một nhân chứng họ hồ kể với báo chí Trung Quốc rằng nước suối vốn trong đến mức nhìn thế đáy. Vậy mà trong lúc người ta đang lội chơi, nước cứ đỏ dần lên, đỏ như máu. Chính quyền địa phương đến giờ vẫn chưa đưa ra lời giải thích nào. Liệu anh phải nói rõ ở đây, để quý vị không hiểu lầm. Cái gọi là mây động đất, cái gọi là điểm báo qua chiêm cá. Cho tới nay, khoa học chính thống vẫn chưa công nhận là dấu hiệu dự báo đáng tin cậy. Còn chuyện nước suối đỏ, nó có thể là do bồn khoáng, do tảo, do đủ thứ nguyên nhân địa chất tầm thường. Liệu anh không khẳng định đó là điểm trời. Liệu anh chỉ tưởng thuật lại đúng những gì người dân Trung Quốc đang thấy, đang quay, đang chuyển tay nhau và đang tin. Bởi vì trong câu chuyện này, cái mà người dân tin mới là thứ quyết định. Chúng ta sẽ quay lại điểm đó ở cuối bài. Bây giờ mời quý vị rời Tứ Xuyên, đi về phía Nam, tới Quảng Tây. Vào ngày 6 tháng 7, bão Mayas quét vào. Mưa chút xuống vùng Nam Ninh với lượng mà những người sống lâu năm ở đó chưa từng thấy. Có nơi đo được hơn 700mm chỉ trong 24 giờ. 700mm tức là gần bằng lượng mưa cả năm của nhiều vùng ở miền Trung nước ta rội xuống trong một ngày. Và rồi lúc khoảng 11 giờ trưa, hồ chứa Lục Lam ở thị xã Hoành Châu vỡ đập. Không phải do gì, không phải nứt vỡ. Hai đoạn thân đập sập xuống, tạo thành một cửa mở dài khoảng 50 mét. Quý vị hãy thưởng tượng, 50 mét chiều rộng và phía sau là toàn bộ khối nước của một hồ chứa cỡ trung bình, đã tích đầy sau nhiều ngày mưa. Toàn bộ khối nước đó trong tích tắc đổ thẳng xuống hạ lưu. Trong chưa đầy 30 phút, cả một ngôi làng chìm nghiểm. Nước dâng lên quá tầng một của nhiều căn nhà. Người ta bị mắc kẹt bên trong vì không kịp chạy. Đây là chỗ Lê Oanh muốn quý vị chú ý cho thật kỹ. Dân làng Đông Húc gần hồ Lục Lam nói rằng họ chỉ nhận được thông báo sơ tán khẩn cấp vào đúng buổi sáng xảy ra thảm họa. Nhiều người khác nói rõ hơn, cửa xả của hồ chứa đã được mở toan từ 6 giờ sáng, nhưng thông báo sơ tán thì mãi tới khoảng 8 giờ mới tới thay họ. Họ chậm thông báo đến 2 tiếng đồng hồ. 2 tiếng đồng hồ đó, các bạn có biết nó dài bao nhiêu không? Nó dài đúng bằng khoảng cách giữa việc một gia đình kịp bé con chạy lên núi và việc một gia đình chết đuối trong chính vòng ngủ của mình. Người dân chạy đi mà không kịp mang theo thuốc men. Lên tới xuồn núi thì không có chỗ nào khô giáo bằng phẳng để ngồi. Người già và trẻ con phải đứng suốt đêm dưới mưa hoặc mùi bệt xuống bồn. Và cái ác nghiệt của số phận chưa dừng ở đó. Một trang trại gần đó bị nước cuốn sập, hàng trăm con rắn thoát ra ngoài, bò vào chính khu rừng nơi dân đang trú. Những người vừa thoát chết đuối bây giờ vừa run vì lạnh, vừa phải canh chừng rắn cắn, đã có người bị cắn, có trường hợp tử vong. Đến ngày 9 tháng 7, chính quyền Nam Ninh công bố, riêng thảm họa vỡ đập lục Lam làm 26 người chết, 7 người mất tích. Toàn tỉnh Quảng Tây, 39 người chết, 9 người mất tích, khoảng 13.000 người phải sơ tán. Đó là con số của chính quyền. Trên mạng người Trung Quốc thừa biết nó là con số giả, bị làm giảm đi hàng chục, hàng trăm lần. Nó không thể tin được. Vậy tại sao đập lại vỡ chỉ vì mưa to thôi sao? Đây là lúc chúng ta phải nói tới một sự thật mà Lê Uanh cho rằng đáng sợ hơn cả cơn bão. Theo phân tích của một số chuyên gia được dẫn lại, khoảng 91,8% số đập ở Trung Quốc là đập đất và đá đổ. Đây là loại đập dài nhất, dễ xây nhất và cũng dễ vỡ nhất khi bị nước tràn qua đỉnh. Chưa hết khoảng 87% số đập thấp hiện có được xây trước năm 1979. Gần một nửa toàn bộ số đập của Trung Quốc bây giờ đã hơn 50 tuổi. Các bạn hiểu điều đó nghĩa là gì không? Nghĩa là phần lớn hệ thống đập đang giữ nước trên đầu hàng trăm triệu người Trung Quốc hôm nay được đắp lên trong thời kỳ đại nhảy vọt và những phong trào thủy lợi toàn dân của thời Mao Trạch Đông, thời mà người ta hô khẩu hiệu nhiều hơn tính toán vì động dân công gánh đất đắp đập theo chỉ tiêu chính trị, không có khảo sát điện chắc tử tế, không có tiêu chuẩn an toàn nào ngoài lòng nhật tính cách mạng. Một người dân Trung Quốc viết một câu mà Lê Uanh nghĩ nên khắc lên đá. Chúng ta vẫn đang sống chung với những rủi ro mà thời đại Mao Trạch Đông để lại. Cái này giống như quý vị mua một căn nhà ở độc 30 năm. Chuyên gia thủy lợi Vương Duy Lạc nhận xét rằng thảm họa này không chỉ phơi bày tác động của thời tiết cực đan mà còn phơi bày cả một chuỗi vấn đề an toàn hồ chứa, quản lý lũ, minh bạch thông tin và việc thực thi hệ thống phòng chống thiên tai. Giữa ông nói một câu sắc như giàu. Ông nói rằng lĩnh vực một cỗ máy ứng phó thảm họa của Đảng Cộng sản Trung Quốc vận hành hiệu quả nhất không phải là cứu hộ mà là kiểm soát thông tin. Vậy mà quý vị có biết chuyện gì xảy ra ngay sau đó hay không? Ngày 9 tháng 7 tại chính vùng Vỡ Đập ở Quảng Tây, trên mạng lan truyền hai bản thông báo của Tổ dân Phố. Nội dung đại ý, nếu phát hiện phóng viên nước ngoài vào làng, người dân phải lập tức báo cho cán bộ thôn. Cán bộ thôn báo lên ban tuyên truyền của chấn, rồi báo tiếp lên thành ủy. Người dân được lệnh không trả lời bất kỳ cuộc phỏng vấn nào. Lý do đưa ra nghe rất quen thuộc, để tránh nước ngoài bôi nhọ Trung Quốc, để không rơi vào cạm bậy của những kẻ có ý đồ xấu. Ảnh chụp màn hình lan truyền trên mạng cho thấy vài phóng viên nước ngoài bị công an chặn lại thẩm vấn. Xin quý vị hình dung cho Lê Banh bức tray này. Buồn còn chưa khô, sát người còn chưa tìm hết. Người già còn đang ngồi trong buồn trên sờ núi. Và cỗ máy hành chính thay vì lau đi cứu người, thì lau đi bịt miệng người. Có một câu bình luận trên mạng Trung Quốc cay đắng đến mức thành hài hước. Quốc gia hạnh phúc nhất thế giới, hạng nhất là Bắc Triều Tiên, hạng nhì là Trung Quốc, cùng nhau mơ giấc mơ cuồng quốc nhé. Bây giờ quay lại với một chi tiết khác. Và Lê Banh nghĩ đây mới là chi tiết khiến người dân Trung Quốc phẫn nộ nhất. Ngày 29 tháng 6 trong buổi họp báo thường kỳ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố, ngoài khoản tiền mặt đã viện trợ trước đó, chính phủ Trung Quốc quyết định viện trợ thêm cho Venezuela 100 triệu nhân dân tệ hàng cấu trợ nhân đạo không hòa lại, phục vụ cấu trợ động đất và tái thiết sau thảm họa, hàng sẽ được chuyển tới Venezuela sớm nhất có thể. Một vlogger Trung Quốc đăng video quay lại lễ bàn giao lô hàng đầu tiên, hơn 80 tấn. Quan chức hai bên bắt tay nhau chụp ảnh, bắt đi bắt lại nhiều lần cho đủ góc máy. Quan chức Venezuela đọc một bài diễn văn soạn sẵn, nói rằng nhân dân hai nước là anh em, chung một vận mệnh. Cùng lúc đó ở Quảng Tây, dân lũ lột đang tự cứu nhau. Vlogger này dẫn lại những tin nhắn tuyệt vọng trên mạng, ba ngày rồi chúng tôi chưa được ăn, hai ngày rồi chúng tôi gọi số cứu hộ, không ai đến, chúng tôi chỉ có thể tự cứu mình. Và những tin nhắn kêu cứu ấy, theo lời anh ta, bị xóa rất nhanh. 80 tấn hàng bay qua nửa vòng trái đất, có nhạc, có cờ, có diễn văn, có máy quay, còn ba ngày không có một hạt gạo ở cách thủ đô mấy trăm cây số thì bị xóa khỏi mạng. Người dân Trung Quốc hỏi một câu rất đơn giản, và liệu anh nghĩ đó là câu hỏi hay nhất của tháng 7 này? Tiền cứu trợ lũ lột Quảng Tây đâu? Có phải đã gửi hết ra nước ngoài rồi không? Tại sao đi cứu người nước khác trong khi dân mình ở nhà không ai cứu? Và thưa quý vị, danh sách vẫn chưa hết. Ngày 6 tháng 7, tỉnh Hồ Bắc bị lốc xoáy, không phải một mà là hai. Gió giật tới cấp 13, tốc độ gần 150km một giờ, quét qua các thành phố Hoàng Thạch, Hoàng Cương, Ngạc Châu, Hàm Ninh trong 4 tiếng đồng hồ buổi tối. Xe tải nặng bị nhức lên và ném đi 30 mét. Có người bị gió thổi văng khỏi cạn hội tầng 12, rơi xuống vườn cây phía dưới, được đưa đi cấp cứu. Thống kê chính thức 11 người chết, 1 người mất tích, 331 người bị thương, hơn 1 vạn 4.000 bị ảnh hưởng. Chuyên gia khỉ tượng Hồ Bắc thừa nhận, lốc xoáy ở tỉnh này là cực kỳ hiếm, lần gần nhất là năm 2021. Vào ngày 7 tháng 7, ở viện Đãng Sương, thành phố Lũng Nam, tỉnh Cam Túc, một nhóm người đang đi bộ vào khu rừng để làm việc thì gặp sạt lừa. Đất đá đổ ập xuống trong khoảnh khắc, trôn sống 33 con người. Truyền thông nhà nước nói đã cứu được 17 người, số còn lại mất tích. Các con số về người thiệt mạng sau đó có sự vây nhau giữa các nguồn và cho đến nay vẫn chưa hoàn toàn thống nhất, điều mà tự nó đã nói lên rất nhiều. Rồi mưa đá, suốt hơn 1 tháng miền Bắc Trung Quốc bị mưa đá liên tục. Vào ngày 5 tháng 7, Bắc Kinh, Thiên Tân, Hà Bắc, Hà Nam, Sơn Đông, đồng loạt hứng, sông Lóc và mưa đá. Ở Hàm Đan, Hình Đài, có những viên đá to bằng chứng ngỗng rơi xuống mái nhà với lực mà người dân so sánh như lựu đạn ném xuống. Một hội viên Hội Nhà văn Trung Quốc viết trên Weibo rằng đây là lần đầu tiên trong đời ông thấy mưa đá dữ dội đến thế. Ở viện Tuy Đức, tỉnh Thiểm Tây, mưa đá to bằng nắm tay người lớn quần hơn 20 phút, phá nát xe cộ và hoa màu. Ngày 4 tháng 6, Bắc Kinh và Hồ Bắc đã bị một trận gió mạnh và mưa đá bất thường, đá phủ trắng, mặt đất như tuyết rơi giữa mùa hè. Và trên mạng Trung Quốc, người ta lặng lẽ nhắc nhau một điều, ngày 4 tháng 6 là ngày gì? Đó là ngày kỷ niệm 37 năm cuộc thảm sát Thiên An Môn. Không ai dám viết thẳng, họ chỉ viết 2 chữ, oan khí chưa tan. Bây giờ xin quý vị lùi lại một bước và nhìn hoàn cảnh. Có một khái niệm rất cổ của người Trung Hoa, gọi là thiên nhân, cảm ứng, cốt lõi của nó là trời và người là tương thông. Hành vi của con người, đặc biệt là của kẻ nắm quyền, sẽ dẫn tới thưởng phạt của tự nhiên. Thiên tai và dự tượng không phải ngẫu nhiên, chúng là lời cảnh báo. Suốt mấy ngàn năm, các bậc minh quân của Trung Hoa đều sợ điều này. Động đất, nhật thực, hạn hán, lũ lớn, họ đều coi là trời đang trách, và họ làm gì? Họ hạ chiếu tự trách mình, họ ăn chay, họ giảm thuế, họ thả tù an, họ sửa chính sách, họ cúi đầu. Không phải vì họ mê tín, mà vì cái cơ chế sợ trời đó. Trên thực tế là cái phanh đạo đức duy nhất mà một đế chế, quân chủ tuyệt đối tự đặt lên mình. Trên đầu Hoàng đế không có quốc hội, không có tòa án, không có báo chí, chỉ có trời. Nếu Hoàng đế không sợ trời nữa, thì trên đầu ông ta không còn gì cả. Và đây, thưa quý vị, chính là chỗ mà chế độ Bắc Kinh hôm nay khác với mọi triều đại trong lịch sử Trung Hoa. Nhà nước Trung Quốc lấy vô thần luận làm nền tảng tư tưởng. Trong hệ quy chiếu của họ, không có trời thì mà sợ, không có nhân quả thì mà ngại, không có bất kỳ tòa án tối cao nào ở trên đầu họ. Thiên tai chỉ là hiện tượng vật lý, là thời tiết, đối lưu mạnh, là sát xuất, là số liệu, là thứ có thể xử lý bằng chỉ thị và bằng kiềm duyệt. Cho nên khi 26 người chết vì đứa bựa đập, phản dạ đầu tiên của bộ máy không phải là chúng ta đã sai ở đâu. Phản dạ đầu tiên là ai đang quay phim. Một bình luận viên tên Ninh nói một câu đã chạm đúng huyệt của chính quyền Trung Quốc. Đây mà là cái ông Tập Cận Bình gọi là lấy dân làm gốc sao? Rõ ràng đó là lấy quyền lực làm gốc. Bởi vì trong suốt cả tháng 7 đen tối này, ông Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Cường đều đã ra chỉ thị. Chỉ thị toàn lực cứu hộ, chỉ thị bố trí ổn định đời sống nhân dân. Chỉ thị thì có nhưng chân thì không. Không ai trong 2 người bước tới hiện trường thảm họa dù chỉ để chụp 1 tấp ảnh. Các bạn thấy không? Một tờ chỉ thị đọc lên trước ống kính truyền hình so với 1 người mẹ đang ngồi trong buồn ôm đứa con ướt sũng suốt đêm trên sờ núi. Hai thứ đó nặng nhẹ ra sao? Có một blogger Trung Quốc tên Tiểu Cần đặt vấn đề rất đúng. Anh nói rằng khi ta xếp tất cả những thảm họa này cạnh nhau, câu hỏi không còn là chúng có phải thời tiết đối lưu hay không. Câu hỏi là sau mỗi thảm họa, thứ mà người dân nhận được là sự minh bạch hay là sự bịt miệng, là cứu hộ hiệu quả hay là quân chức đồn đẩy trách nhiệm. Rồi anh kết lại bằng 1 câu mà liệu anh muốn quý vị nhớ, nếu quý vị chỉ nhớ được 1 câu duy nhất từ bài này. Thiên tai có thể phá vỉ nhà cửa, nhưng một hệ thống đã đánh mất lòng tin của dân chúng thì tạo ra thứ còn tệ hơn nhà sập. Nó tạo ra sợ hãi, nó tạo ra phảng loạn, nó tạo ra cái cảm giác rằng khi nước dân tới cổ, sẽ không có ai đến cứu mình cả. Và đó, thưa quý vị, mới là thảm họa thật sự. Bây giờ chúng ta hãy kéo câu chuyện này về gần hơn một chút, bởi vì có thể quý vị đang nghĩ Tứ Xuyên xa lắm, Quảng Tây xa lắm, chuyện của người ta. Không sao đâu thưa quý vị, Quảng Tây nằm sát bên dưới phía Bắc nước ta, từ Nam Ninh xuống Lạng Sơn, đi ô tô còn nhanh hơn từ Sài Gòn ra Nha Trang. Và cái hệ thống đập mà chúng ta vừa nói tới, cái hệ thống mà 91% là đập đất đá, gần một nửa đã hơn 50 tuổi, cái hệ thống mà chính chuyên gia Trung Quốc gọi là quả bom nổ chậm, nó không chỉ nằm ở Quảng Tây, nó nằm cả trên thượng nguồn sông Mê Công. Trung Quốc đã xây một chuỗi đập thủy điện khổng lồ trên dòng Lan Thương, tức là đoạn thượng nguồn Mê Công chảy trong lãnh thổ họ, toàn bộ lượng nước đổ về đồng bằng sông Cường Long của chúng ta, đi qua tay họ trước, và cái cách họ vận hành những con đập đó, cái cách họ thông báo hoặc không thông báo khi giả lũ, cái mức độ minh bạch của họ, quý vị vừa thấy tận mắt qua chuyện Hồ Lục Lam rồi đấy. Sáu giờ sáng mở cửa xả, tám giờ mới báo dân, bây giờ hãy nhân cái tư duy đó lên quy mô một con sông xuyên quốc gia, chảy qua sáu nước, nuôi sống sáu chục triệu con người ở Hạ Lưu, trong đó có hai chục triệu đồng bào của chúng ta ở miền Tây. Lê Banh sẽ dành hẳn một video riêng để nói cho tường tận về chuỗi đập trên Mê Công và cái thỏng lọng nước mà nó đang xiết dần vào cổ đồng bằng sông Cường Long. Chân quý vị và các bạn chờ đón xem. Còn hôm nay, Lê Banh xin khép lại bằng câu hỏi mà chúng ta đã mở ra từ đầu. Khi chim bay loạn, cá nhảy khói nước, suối đổi màu đỏ, mưa đá phủ trắng Bắc Kinh đúng ngày 4 tháng 6, thì đó là điểm trời hay chỉ là trùng hợp? Lê Banh không trả lời câu hỏi đó, không ai trả lời được câu hỏi đó. Nhưng Lê Banh biết chắc một điều, người xưa sợ trời nên họ sợ mình, người nay không sợ trời nên họ sợ số liệu. Người xưa nghe tiếng đất rung thì hạ chiếu tự trách, người nay nghe tiếng đất rung thì hạ lệnh cấm thóng viên vào làng. Và cái ngày mà một chính quyền không còn sợ bất cứ điều gì ở trên đầu mình nữa, thì thứ duy nhất còn lại có thể khiến nó sợ chính là những con người ở dưới chân nó. Đó là bài học mà năm ngàn năm lịch sử Trung Hoa đã lặp lại. Chiều đại này qua chiều đại khác không còn xót một lần nào. Cảm ơn quý vị đã theo dõi. Xin khán giảo và hẹn gặp lại.