Lũ lụt Quảng Tây: Vỡ đập liên tiếp, rắn xổng chuồng khắp nơi, 12.000 học sinh mắc kẹt

Những ngày qua, Quảng Tây Trung Quốc hứng chịu lượng mưa số xả. Tâm điểm của đợt thiên tai này là sự cố vỡ đập lưu lan tại thành phố Hoành Châu khi 50 mét đập bị vỡ khiến cho mối lượng nước cổng lồ tràn xuống hạ lương. Không chỉ vậy, mưa quá lớn khiến cho 6 hồ chiếu khác cũng liên tiếp xảy ra sự cố. Khắp nơi mênh mông một biển nước, hàng nghìn học sinh và giáo viên bị mắc kẹt trong trường. Một trang trại rắn bị cuốn trôi vừa dân địa phương mô tả rằng Thực tế khốc liệt hơn nhiều so với những gì bạn thấy trong video. Và trong chương trình hôm nay, hãy cùng khỏe tự nhiên nhìn lại toàn cảnh đợt thiên tai đang càn quét tại Trung Quốc. Kính thưa quý vị, theo các báo cáo của truyền thông đại lục, do ảnh hưởng của bão Maysack, khoảng 77% thị trấn ở Quảng Tây đã hứng chịu mưa lớn số xả. Lượng mưa tại Nam Ninh, Tần Châu, Phòng Thành Cảng và các khu vực khác đều vượt qua 600mm, tương đương với gần nửa năm lượng mưa đổ xuống chỉ trong một ngày. Nguyên nhân sâu xa của thảm họa không chỉ nằm ở lượng mưa khổng lồ mà còn là sự quá tải của toàn bộ hệ thống hồ chứa được xây dựng từ nhiều thập nghiên trước. Tâm điểm của thảm họa là sự cố vỡ đập hồ chứa Lưu Lan tại thành phố Hoành Châu thuộc Nam Ninh vào sáng ngày 6 tháng 7 vượt qua, khiến trong khối lượng nước khổng lồ tràn xuống hạ lưu. 48.000 người từ vùng hạ lưu nguy hiểm đã được sơ tán khẩn cấp. Trong khi chính quyền Nam Ninh, thành phố khoảng 9 triệu dân buộc phải nâng mức ứng phó khẩn cấp lũ lụt lên cao nhất. Quảnh khắc vỡ đập cuốn trôi làng mạc Chúng ta hãy bỏ qua những con số thống kê khô khan, hãy nghe những lời chia sẻ của người dân trực tiếp chịu ảnh hưởng từ sự cố vỡ đập này. Cha mẹ của cô Lương Vi sống tại thành phố Đông Vũ, cách hồ chứa khoảng 5km. Khoảng 8 giờ sáng, họ nhận được thông báo phải sơ tán do hồ chứa xả lũ. Thế nhưng, đến hơn 9 giờ, nước bất ngờ tràn vào tầng 1 của ngôi nhà. Chỉ 1 giờ sau, mực nước đã dâng lên tới tầng 2. Cha mẹ của cô không kịp di chuyển ra ngoài nên bị mắc kẹt ở trên tầng 3. Một người dân địa phương nói với Xuy Phục Thàm, cả hồ chứa Tam Soa và Lu Lan đều đã vỡ. Tình hình thực tế còn nghiêm trọng hơn nhiều so với những gì đã thấy trong các đoạn video. Không ít người đã bị nước cuốn trôi. Hiện khu vực đã bị mất điện, mất mạng, tôi cũng không thể liên lạc được với gia đình. Nhiều cư dân mạng đăng bài cho biết, khi đập hồ chứa bị vỡ, dòng nước lũ cuồn cuộn nhanh chóng tràn qua khu dân cư rồi đổ xuống các thị trấn ở Hạ Lưu. Xe cộ bị nước lũ hất tung và cuốn trôi, nhiều ngôi nhà bị ngập tới tận mái. Những người chưa kịp sơ tán phải trèo lên nóc nhà để tránh lũ. Một số người thì không kịp chạy thoát bị dòng nước cuốn đi, chơi với giữa dòng lũ. Một người than thở rằng, nếu nước tràn qua đỉnh đậm thì lượng nước ít nhất cũng khoảng 8 triệu mét khối. Từ khi hồ chứa được xây dựng vào năm 1958 đến nay, chưa từng xảy ra tình huống như thế này. Gắp nơi chỉ thấy một màu trắng xóa, toàn là nước. Trong các video cũng có thể thấy, sau khi đập hồ chứa bị vỡ, những con sóng lũ khổng lồ đổ ập xuống. Ruộng đồng và nhà cửa ở khu vực Hạ Lưu đều bị ngập. Tầng một của các ngôi nhà dọc đường phố hầu như chìm hoàn toàn trong nước. Ông Trần, một người dân Hoành Châu cho biết. Hoành Châu vốn được mệnh danh là thủ phủ hoa nhài. Sau khi đập bị vỡ, lũ biến những cánh đồng và vườn hoa thành biển nước sâu hơn 1 mét. Gần như toàn bộ diện tích trong hoa nhài bị ngập. Trăn nuôi cũng thiệt hại nặng, heo và bò phải bơi trong nước. Theo một người dân khác Họ Hoàng cho biết, hiện nhiều nơi đã bị cắt điện. Ở thị trấn Vân Viểu, nước vẫn chưa thể thoát. Một người bạn của tôi nuôi 5.000 con vịt, tất cả đều bị nước lũ cuốn trôi. Theo số liệu công khai, thành phố Hoành Châu có 1.766 hồ chứa vừa và nhỏ cùng các công trình chữa nước. Sau nhiều ngày mưa lớn liên tiếp, mực nước tại nhiều hồ chứa dâng đầy và phải xả lũ khẳng cấp. Theo tờ Secret China, tổng hợp từ các nguồn địa phương, không chỉ Lưu Lan mà các hồ chứa như Vân Viểu, Tam Soa và Trà Viên v.v. cũng liên tiếp gặp sự cố vỡ đập, khiến hạ lưu chịu thiệt hại nặng nề. Thị trấn Vân Viểu, một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nhất, đến nay vẫn ngập sâu và nhiều người vẫn chưa được giải cứu. Một người dân địa phương Họ Vương cho biết rằng, cả Vân Viểu đã bị ngập hết rồi, rất nhiều nơi không thể ra ngoài. Hiện số xuồng cứu hộ rất hạn chế. Những người được đưa ra đều run cầm cập vì đã ngâm mình trong nước quá lâu. Việc tiếp tế hiện hoàn toàn phải dựa vào máy bay không người lái. Điều thiếu nhất bây giờ là máy bay không người lái, xuồng và áo mưa. Vì sao đập Lưu Lan bị vỡ dù được đầu tư hàng trăm triệu nhân dân tệ? Sau khi xảy ra sự cố vỡ đập Lưu Lan, cư dân mạng Trung Quốc đã đặt câu hỏi về chất lượng của công trình. Điều đáng chú ý là con đập đã trải qua nhiều lần cải tạo. Ví dụ, vào năm 2009, công trình được gia cố với kinh phí hơn 73 triệu nhân dân tệ, nâng cấp đập theo gọi là tiêu chuẩn lũ 100 năm. Năm 2023, chính quyền tiếp tục phê duyệt dự án hiện đại hóa, trị giá hơn 380 triệu nhân dân tệ. Cơ quan chức năng khẳng định, hồ chứa đã trở thành công trình kiểu mẫu, khắc phục hoàn toàn các nguy cơ và có hệ thống giám sát thời gian thực. Thế nhưng, thực tế lại hoàn toàn trái ngược. Nhiều ý kiến cho rằng, công trình hàng trăm triệu tệ này chẳng khác nào một công trình đậu phụ. Từ tháng 6 năm ngoái, mặt đập đã xuất hiện nhiều vết nứt lớn. Một cựu nhân viên từng làm việc tại đây hối hận chia sẻ rằng, Hai tháng trước, tôi trông coi hồ này, tôi thấy vô số các vết nứt trên mặt đập nhưng lại chủ quan nghĩ rằng nước thấp sẽ không sao. Nếu ngày đó tôi quay video đăng lên mạng, có lẽ mọi chuyện đã khác. Sự tác trách chưa dừng lại ở đó. Tài liệu đấu thầu bị dò dỉ cho thấy, vào tháng 9 năm 2024, quyền khai thác hồ chứa Lulan đã được giao cho một công ty tư nhân và đơn vị này đã tiến hành thả cá giống từ tháng 3 năm 2025. Chỉ tiết này khiến cho dư luận đặt nghi vấn rằng, việc khai thác kinh tế có thể đã ảnh hưởng đến việc điều hành hồ chứa. Nhiều ý kiến cáo buộc đơn vị quản lý vì lợi ích từ nuôi cá nên không muốn hạ thấp mực nước từ sớm, khiến cho hồ không còn đủ dung tích đón lũ khi mưa lớn kéo dài. Không ít người dân Quảng Tây bày tỏ sự thất vọng cho rằng, số tiền đầu tư công bị trục lợi, cắt xén, các công trình lớn có được xây dựng như công trình đậu phụ và hậu quả là người dân phải gánh chịu. Số liệu chính thức bị nghi ngờ, người dân kêu gọi giúp đỡ bị kiểm duyệt Trong đợt thiên tai, những phản ứng của chính quyền Trung Quốc đang bị người dân chỉ trích. Theo báo cáo của tờ Bắc Kinh News, tại cuộc họp báo ở Nam Ninh vào ngày 9 tháng 7 thông báo chính thức cho biết, tổng cộng đã có 39 người thiệt mạng và 9 người mất tích ở Quảng Tây. Tính đến 11h ngày 9 tháng 7, Nam Ninh đã di rời 64.500 người. Tuy nhiên, các dữ liệu chính thức của Trung Quốc thường bị ngoại giới đặt câu hỏi. Thực tế cho thấy, số liệu chính thức của Trung Quốc trong các đợt thiên tai thảm họa khác nhau hoặc các vấn đề xã hội nhạy cảm như thất nghiệp luôn trái ngược với những gì được kể bởi người dân. Trang China Tragedy Archive đã đăng tải một video trên nền tảng X chỉ ra rằng 39 là con số kỳ diệu. Cho dù thảm họa lớn hay nhỏ, nó cũng sẽ không vượt quá con số này. Trong video, dường như có các thi thể đang trôi nổi trong làn nước đục ngầu. Cư dân mạng Trung Quốc cũng đặt ra nhiều câu hỏi rằng, điều đáng sợ là rất nhiều dữ liệu vẫn chưa được tổng hợp, một số làng ở Hạ Lưu vẫn chưa được sơ tán và đập đá vỡ, nước lũ tràn xuống. Điều đáng chú ý nữa là, vào ngày 6 tháng 7, hồ chứa Lưu Lan mở toàn bộ cửa xả lũ vào lúc 6h sáng do mực nước vượt mức thiết kế. Tuy nhiên, một cư dân cho biết, đến khoảng 8h mới nhận được thông báo sơ tán, trong khi hơn 9h, đề đã vỡ rồi. Quảng cách gần 2h giữa thời điểm xả lũ và thông báo sơ tán đã làm giấy lên nghi vấn về cảnh báo chậm trễ và liệu người dân có đủ thời gian để sơ tán an toàn hay không. Trong báo lũ, điều đầu tiên người ta nghĩ tới là cứu trợ lẫn nhau. Tuy nhiên, chính quyền Trung Quốc dường như đang làm chậm trễ các nỗ lực này. Ví dụ như vào ngày 8 tháng 7, một người dân ở làng Mộc Đường, thị trấn Lục Cảnh đã đăng tải lời kêu gọi giúp đỡ trên mạng xã hội nhờ máy bay không người lái tư nhân vận chuyển thực phẩm vì đã bị cô lập trong lũ suốt 3 ngày. Người này cho biết tín hiệu mạng ở khu vực rất chậm trờn. Hai ngày qua, người dân liên tục gọi đến đường dây nóng cứu hộ chính thức nhưng không nhận được hỗ trợ. Ông cũng phản nàn rằng những bài đăng cầu cứu của mình thường xuyên bị xóa bỏ với lý do là vi phạm. Theo Secret China, mặc dù Internet Trung Quốc tràn ngập những video tích cực thể hiện rõ nỗ lực cứu hộ của chính quyền nhưng những hình ảnh này phần lớn được quay ở khu vực nông. Trong khi đó, tại các khu vực nước sâu, nơi người dân thực sự bị cô lập, rất ít thấy lực lượng cứu hộ chính thức xuất hiện. Ở nhiều nơi, người dân không chờ được cứu viện nên buộc phải tự tổ chức cứu nhau với những phương tiện rất hạn chế. Thêm vào đó, chính quyền yêu cầu các lực lượng tử phát nếu có ý định tham gia cứu hộ khẩn cấp phải liên hệ trước với các ban ngành chức năng rồi mới được phép ứng cứu. Theo nhiều ý kiến, quy định này làm chậm chế các nỗ lực cứu hộ trong giai đoạn cấp bách. Trong đợt mưa lũ vào tháng 5 vừa qua, đội cứu hộ Bầu trời Xanh đã điều động nhân lực đến tỉnh Hồ Nam hỗ trợ người dân mà không báo cáo hoặc xin phép trước. Sau đó, đội còn đăng tải các video ghi lại hoạt động cứu hộ lên mạng xã hội. Chính quyền cho rằng những hành động này đã tạo ra tác động tiêu cực, yêu cầu lực lượng rút khỏi hiện trường và đưa ra cảnh báo. Lỗ lụt khiến trong 12.000 giáo viên và học sinh bị mắc kẹt tại trường Theo Sĩ Phục Tham, tại khu giáo dục thành phố Quý Cảng, Quảng Tây, mực nước ngập sâu nhất lên tới khoảng 7m. Trong khu vực này có 3 trường học với tổng cộng hơn 20.000 học sinh, sinh viên. Trong đợt mưa lũ, tầng thấp của các tòa nhà giảng dạy và ký túc xá đều bị ngập, toàn bộ khuôn viên bị cắt điện và nước. Vào ngày 8 tháng 7, nhiều phụ huynh có con đang mắc kẹt trong trường đã kể về việc nước lũ dâng rất nhanh chỉ trong một đêm đã ngập đến các tầng của ký túc xá. Bà Trịnh Ngọc Trân, phụ huynh có con học tại trường cao đẳng nghề Logistics Quảng Tây cho biết hàng nghìn sinh viên được sơ tán theo từng đợt nhưng số lượng thuyền cứu hộ thì không đủ. Bà nói, nước quá sâu, sinh viên quá đông, mỗi chuyến thuyền chỉ đưa được vài người. Theo bà, nguyên nhân khiến cho lũ lên nhanh liên quan đến sự cố tại hồ chứa Lưu Lan. Bà nói rằng, chủ yếu là do đập hồ Lưu Lan bị vỡ, nước dâng rất nhanh, tối hôm trước mới bắt đầu tràn vào, sáng hôm sau đã ngập đến tầng 1. Theo một học sinh tại trường cao đẳng nghề Logistics Quảng Tây, vào ngày 6 tháng 7, mực nước chỉ ngập đến mắt cá chân. Nhưng đến sáng ngày 7 tháng 7, tầng 1 của ký túc xá đã bị ngập hoàn toàn. Các học sinh ở tầng 1 phải chuyển lên tầng trên. Toàn trường không có nước và điện, có em phải ngủ ở chân cầu thang hành lang, rất thiếu nhu yếu phẩm. Do không thể xạc điện thoại di động, khiến cho việc liên lạc với thế giới bên ngoài trở nên khó khăn hơn. Lũ cuốn trô chạy nuôi rắn, người dân nói rắn ở khắp mọi nơi Trong đợt thiên tai này, không chỉ có thiệt hại về vật chất, nhân mạng, mà động vật cũng không ngoại lệ. Theo truyền thông Trung Quốc, vườn thú Quý Cảng bị ngập sâu hơn 3m, hơn 100 con vật thuộc hơn 20 loài bị nước cuốn trôi. Trong số đó, chỉ tìm lại được 1 con hưu sao, còn 3 con sư tử chết trong chuồng. Tại huyện Tân Dương, TP. Nam Ninh, một trang trại nuôi heo bị nước lũ nhấn chìm, làm chết khoảng vài nghìn con heo. Video lan truyền trên mạng cho thấy, rác heo nổi lên mặt nước, nhiều con đã bị phân hủy. Bên cạnh những thảm họa thường gặp, người dân Quảng Tây còn phải đối mặt với một nguy cơ nguy hiểm không kém. Đó là thành phố Hoành Châu và các khu vực lân cận vốn nổi tiếng với ngành nuôi rắn. Vào thời kỳ cao điểm, số lượng rắn ở Quảng Tây chiếm 70% tổng số toàn quốc. Trong trận lũ lụt này, một trại nuôi rắn ở thôn Đặng Vưu, thị trấn Vân Biểu đã bị nước lũ cuốn trôi, làm khoảng 800-900 con rắn thoát ra ngoài. Ngoài ra, một cơ sở nuôi khác với khoảng 1.000 con rắn hổ mang cũng được cảnh báo có nguy cơ thoát ra do nước lũ. Các video và hình ảnh lan truyền cho thấy rắn nổi lành bành trong nước lũ gây hoang mang. Truyền thông Trung Quốc cho biết, một phụ nữ khoảng 40-50 tuổi đã tử vong sau khi bị rắn cắn do không thể đến bệnh viện kịp thời vì giao thông bị chia cắt. Một số nạn nhân khác được đưa đến bệnh viện điều trị bằng huyết thanh kháng nọc và đã qua cơn nguy kịch. Lực lượng cứu hộ cho biết đã tiếp nhận nhiều cuộc gọi cầu cứu liên quan đến các trường hợp bị rắn hổ mang cắn. Một phụ nữ được cứu hộ nói trong video rằng, rắn ở khắp nơi, nhà nào cũng có, chúng tôi không dám quay về nữa. Điều nguy hiểm hơn cả là một số chuyên gia nhận định không phải là toàn bộ số rắn xuất hiện sau lũ đều xuất phát từ các trang trại trăn nuôi. Khu vực này vốn là môi trường sinh sống tự nhiên của nhiều loài rắn hoang dã nên nước lũ có thể đã cuốn chúng ra khỏi nơi trú ẩn, lẫn vào dòng nước, bơi xuống hạ lưu. Không chỉ có vậy, một video lan truyền trên mạng còn cho thấy một đàn cá sấu bơi trong dòng lũ ở Quảng Tây khiến cho nhiều người thêm lo sợ. Lốc xoáy và những vết thương lan rộng Trong khi Quảng Tây hoàn mình chống chọi mưa lũ thì trong 2 ngày, ngày 6 và ngày 7 tháng 7, các địa phương ở Sơn Đông, Hà Nam, An Huy, Sang Tô và Hồ Bắc cũng hứng chỉu dòng lốc cấp 10 trở lên kèm với mưa lớn. Tại khu vực miền Bắc Trung Quốc, từ ngày 4 tháng 7, mưa lớn kéo dài nhiều khiến cho tuyến đường ở thành phố Phủ Thuận, Liêu Ninh biến thành sông, gây hư hại nghiêm trọng cho nhà cửa và đất nông nghiệp. Tại tỉnh Hồ Bắc, hoàn lưu sau bão đã trực tiếp gây ra ít nhất 2 trận lốc xoáy, càn khuét qua các khu vực dân cư. Những thành phố như Hoàng Thạch, Hoàng Cương chìm trong tình trạng ngập úng nghiêm trọng. Khu dân cư Linh Lung Gia Viên ở thành phố Hoàng Cương là một trong những nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Gió mạnh kéo dài khoảng 20 phút đã thổi tung cửa kính, đồ đạc và làm hư hỏng nghiêm trọng nhiều căn hộ. Một người đàn ông 30 tuổi được cho là bị gió cuốn khỏi căn hộ ở tầng 12, rơi xuống đất và hiện vẫn đang được điều trị tích cực. Tại thành phố Ngạc Châu, một gia đình cùng có 3 người được cho là đã rơi từ trên cao xuống trong lúc đóng cửa sổ giữa cơn rồng, dẫn đến tử vong. Ngoài ra, nhiều công trình công cộng, nhà xưởng, phương tiện giao thông và hệ thống điện cũng bị hư hại nặng, cây xanh, cột điện bị quật đổ trên diện rộng. Một số nhân chứng cho biết, gió lóc chỉ diễn ra trong vài phút nhưng sức tàn phá rất lớn, uốn bay mái nhà và nhiều vật nặng. Nhưng có lẽ điều đáng sợ nhất đối với Trung Quốc lúc này không phải là những gì đã xảy ra vừa rồi mà là những gì sắp xảy ra. Khi Quảng Tây tiếp tục oan minh khắc phục những hậu quả lũ lụt thì siêu bão Ba Vì đang tiến thẳng về bờ biển phía đông Trung Quốc. Cơn bão được giới khí tượng quốc tế đánh giá là một trong những cơn bão mạnh nhất hành tinh trong năm 2026. Tại thời điểm đạt đỉnh, bão Ba Vì từng có sức gió tối đa lên tới 260kmh, điều khiến cho các nhà khí tượng học đặc biệt lo ngại không chỉ là cường độ mà còn là kích thước cổng lồ của cơn bão này. Theo Trung tâm Khí tượng Quốc gia Trung Quốc, bão Ba Vì hiện có bể rộng lên tới khoảng 1.000km, tương đương với chiều ngang của cả nước Pháp. Theo dự báo, bão Ba Vì sẽ lướt qua khu vực phía Bắc Đài Loan trước khi đổ bộ vào tỉnh Phúc Kiến vào đêm 11 dạng sáng ngày 12 tháng 7. Trung tâm Khí tượng Quốc gia Trung Quốc cảnh báo, từ ngày 9 đến ngày 15 tháng 7, hoàn lưu của bão Ba Vì sẽ tiếp tục gây ra mưa lớn trên diện rộng tại nhiều địa phương, trong đó một số khu vực thuộc Quảng Tây và Hồ Bắc. Quảng Tây còn chưa kịp lau khô nước mắt sau trận lũ lụt lịch sử thì cả một dải bờ biển phía Đông Trung Quốc từ Phúc Kiến, Chiết Giang cho đến Thượng Hải đã phải nín thở chuẩn bị đối mặt với siêu bão. Người dân và chính quyền Trung Quốc sẽ phải chống chọi thế nào trước thảm họa kép này? Hãy cùng chúng tôi cập nhật trong các chương trình tiếp theo. Còn bây giờ thì Nguyên Ngọc xin được kết thúc chương trình tại đây. Cảm ơn quý vị đã lắng nghe. Xin kính chào và hẹn gặp lại!