Cưỡi Hổ Khó Xuống Vì Tập Tập Cận Bình Phải Lãnh Đạo Vô Thời Hạn

Lê Oanh 360
985 người theo dõi
147 Lượt xem video·4 thg 7, 2026
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIVideo phân tích lý do Tập Cận Bình không thể an toàn rời bỏ quyền lực. Việc xóa bỏ quy tắc kế nhiệm và thực hiện các chiến dịch thanh trừng diện rộng đã tạo ra một nghịch lý: càng thâu tóm quyền lực tuyệt đối, ông càng mất đi các cơ chế bảo vệ khi về hưu, khiến việc từ chức trở thành rủi ro lớn đối với sự an toàn của bản thân và gia đình.
Chào mừng quý vị đã quay trở lại với kênh bình luận cùng Lợi Vanh.
Kính chúc quý vị có một buổi tối thư giãn bên cạnh những người thân yêu.
Vâng thưa quý vị thân mến, vào ngày 15 tháng 11 năm 2012, ông Hồ Cầm Đào ngầng cao đầu,
ứng ngược bước ra khỏi đại lệ đường nhân dân,
chính thức khép lại mấy năm sử ghế Tổng Vý Thư cùng chức Chủ tịch Quân ủy Trung ương.
Ông làm một việc mà người tiền nhiệm không làm,
phá bỏ các tiền lệ mà cựu lãnh đạo Giang Trạch Dân từng dựng lên,
Bằng cú lùi hoàn toàn ấy, ông Hồ Cầm Đào tạo ra lần truyền giao
cường lực trọn vẹn đầu tiên trong lịch sử của Đảng Cộng sản Trung Quốc,
thậm chí có thể nói là cuộc truyền giao cường lực trong hòa bình đầu tiên trong lịch sử Trung Quốc.
Còn ông Tập Cận Bình khi đó viết bài ca ngợi Hồ Cầm Đào làm bậc cao phong lượng tiết
và người Trung Quốc lúc ấy hẳn cũng tin rằng đất nước sẽ đi về phía tươi sáng.
Vậy mà chỉ trong một cái chấp mắt, Trung Quốc lại bước vào thời đại Tập Cận Bình,
một thời đại quay trở lại với chế độ chọn đời.
Cho đến bây giờ khi ông Tập Cận Bình đã duy trì chế độ trung thân lâu đến vậy,
vẫn còn không ít người ngày ngày bàn táng khi nào ông ta cho quyền,
ai sẽ là người kế nhiệm, thậm chí còn có người bàn cả chuyện tuyên đồn tập hạ lý thượng,
tức Tập Cận Bình xuống để lý khắc cường lên.
Nhưng trong mắt ngoại giới, tất cả những thứ đó chỉ là những phỏng đoán vô nghĩa.
Và hôm nay, chúng ta sẽ không bàn cái câu hỏi khi nào ông Tập Cận Bình ngã ngựa,
mà bàn một câu hỏi vi quan hơn nhiều.
Vì sao dù mai này Tập Cận Bình có tuổi cao sức yếu,
dù mai này kinh tế Trung Quốc có sụp đổ như núi lờ viên gào,
đã đi xuống không gì càn nổi,
thì ông Tập Cận Bình vẫn sẽ không rút lui trong danh dự để an hưởng tuổi già như nhiều người vẫn mơ tưởng?
Vì sao kiểu truyền giao chính quyền có chập tự ngày trước gần như không còn khả năng tái diễn ở Trung Quốc nữa?
Vì sao lại quả quyết đến thế về chuyện ông Tập Cận Bình không thể chủ động rời ghế?
Là bởi, thật ra, đây không phải nhiều mà ý chí các nhân của ông Tập quyết định được,
mà phần nhiều là do chính cấu trúc chính trị dồn ép.
Ở đây có 3 nguyên nhân lớn, lần lượt là chế độ chính trị, chống tham nhũng và người kế nhiệm.
Trước hết, liệu anh xin nói về nguyên nhân thứ nhất là chế độ chính trị?
Thật ra chỉ riêng thể chế chính trị Trung Quốc hiện nay đã đủ định đoạt rằng
các cục của Tập Cận Bình sau khi rời ghế không thể tốt đẹp.
Nhiều người tin ông Tập sẽ xuống chủ yếu vì họ đơn sựa vào quán tính tư duy cũ
để hình sung cái kết của ông ta, cho rằng nó cũng sẽ giống Hồ Cầm Đào hay Giang Trịt Dân.
Cùng lắm là mất quyền, bị người ta khiên xuống khỏi bục chủ tịch giống Hồ Cầm Đào.
Nhưng an toàn, tính mạng vẫn được bảo đảm, vẫn có thể an hưởng tuổi già.
Thế nhưng nhìn lại lịch sử, một nhà độc tài cá nhân mà chủ động thoái vị,
thì hậu quả đều vô cùng tham khốc.
Điển hình chính là cậu Tổng thống Angola, ông Dos Santos từ năm 1979.
Dos Santos bắt đầu ách cai trị độc tài của mình ở quốc gia nhỏ bé Châu Phi.
Dưới sự dẫn dắt của ông, gia tộc kiếm chắc đầy túi.
Con gái ông là Isabel Dos Santos, nhiều quyền thế của cha
mà một bước trở thành người giàu nhất Angola,
giàu nhất Châu Phi, nữ tỷ phú đầu tiên của Châu Phi.
Rồi đến năm 2017, sau 38 năm cầm quyền,
Dos Santos, sức khỏe suy dụng, vừa già vừa mệt,
đầu óc nóng lên liền tính chuyện về hưu.
Dĩ nhiên dù là nóng đầu thì khi rút lui ông ta cũng đích thân
chọn lựa kỹ cả người cánh nhiệm là Laurent Coe,
một người vốn từ lâu là phát ngôn tuyên của quân đội Angola
cho Dos Santos là kẻ chỉ đầu đánh đó, ngoan ngoãn nghe lời không có chủ kiến.
Vậy mà chỉ ngay năm thứ hai sau khi Laurent Coe tiếp quản,
một cuộc thanh toán nhắm vào gia tộc Dos Santos đã bắt đầu.
Vào năm 2018, Isabel bị chính phủ Angola truy tố tội tham nhũng,
tài sản bị tịch thu.
Dos Santos và Isabel chỉ còn cách mượn cớ chữa bệnh để lưu vong sang Tây Ban Nha.
Cuối cùng, Dos Santos qua đời vì bệnh tại Tây Ban Nha năm 2022.
Đến đây vẫn chưa xong.
Vì sau dưới các đòn tấn công ngoại giao liên tục của chính phủ Angola,
EU rồi Mỹ, lần lượt trừng phạt Isabel với lý do tham nhũng,
cuối cùng Isabel chỉ còn cách tiếp tục lưu vong.
Hiện đã đạt tới thứ bài.
Chuyện tương tự cũng đang diễn ra ở nước láng giềng của chúng ta là Kazakhstan.
Từ khi Liên Xô tan giã năm 1991,
người thống trị tuyệt đối liên tục nắm quyền là Nazarbayev cũng vừa mới nghỉ hưu cách đây không lâu.
Nazarbayev có thể coi là mau trời đông của Kazakhstan.
Sự dung bái cá nhân dành cho ông ta ở Kazakhstan hiện diễn khắp nơi.
Tên Nazarbayev thậm chí còn được ghi thẳng vào Hiến pháp,
mà cái sự ghi vào Hiến pháp này còn khác với việc ông Tập Cận Bình ghi tên mình vào Hiến pháp.
Hiến pháp Kazakhstan định danh thẳng Nazarbayev là lãnh tụ dân tộc.
Thủ đô Kazakhstan thì được đổi tên thành Nursultan.
Vì sao lại gọi như vậy?
Là vì tên đầy đủ của ông ta là Nursultan Nazarbayev,
và khi vừa hương Nazarbayev còn thận trọng hơn nhiều,
thậm chí trước khi rút lui còn dâng sẵn vài lớp phòng thủ.
Chẳng hạn vào năm 2019, khi trao lại vị trí cho Tukayev trên say nghĩa,
ông vẫn giữ cho mình trước Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia,
tức trên thực tế vẫn đang là nguyên thủ Kazakhstan.
Nazarbayev muốn thử nhập vai càng lòng, dựng lên một kiểu hư chí, buôn giềng, nhiếp chính.
Thế nhưng chẳng bao lâu, kèm theo làn sóng phản kháng trong dân trội dậy,
Tukayev mợn ngay cơ hội đó mà lột luôn cái mũ Chủ tịch Hội đồng An ninh Quốc gia của Nazarbayev.
Thân tín của Nazarbayev bị thanh trừng trên quy mô lớn.
Hai người cháu trai, một người bị cách trước, một người bị bắt.
Người thân tín lớn thứ hai của Nazarbayev là cậu Thủ tướng Kazakhstan Maksimov,
thì bị bắt với tội phản quốc lãnh án 18 năm tù.
Có người có thể hỏi vậy người thân tín lớn nhất của Nazarbayev đang làm gì?
Thì đó chính là Tukayev kẻ ra tay với chính đám thân tộc.
Nay ở Kazakhstan, Nazarbayev cũng coi như bị quản thốc tại ra nên bị cạch khỏi hiến pháp,
thủ đô cũng đổi tên từ Nusultan trở thành Astana.
Những mẫu lịch sử này có lẽ chúng ta ít để tâm,
nhưng một người mê đọc sách như ông Tập thì chắc chắn biết.
Những câu chuyện đó thật ra đang nói thẳng với ông Tập Cận Bình rằng
chủ động rời ghế thì kết thúc sẽ ra sao.
Dù Tập Cận Bình có chọn thân tín kế nhiệm,
dù có thiết kế sẵn một bộ chế độ để bảo vệ bản thân,
thì Tập Minh Trạch, Bành Lễ Viện, Tập Viễn Bình, Tề Kiều Kiều
đều khó thoát khỏi số phận vào tù và bị tịch thu tài sản.
Còn bản thân ông Tập cũng khó thoát khỏi cạnh bị quản thốc, thậm chí lưu vong.
Dĩ nhiên sẽ có người sẽ hỏi vậy vì sao trước kia Đặng Tiểu Bình,
Giang Trạch Dân, Hồ Cầm Đào khi rời ghế lại không phải lo những chuyện như thế này.
Thật ra trên thế giới không phải không có trường hợp nhà độc tài về hưu an toàn,
nhưng những cuộc xuất lối đó phổ biến đều có một tiền đề.
Đó là thể chế độc tài của quốc gia ấy phải là thể chế độc tài nhiều người,
tức chế độ lãnh đạo tập thể.
Và thời Đặng Tiểu Bình, ông phải chia quyền với Trần Vân cùng 8 vị nguyên lão.
Thời Giang Trạch Dân, thời Hồ Cầm Đào cũng phải chia quyền với 8 người viên thường vụ khác,
thực thi cái chế độ mà người ta gọi vui là chín rồng trị thủy.
Những tình huống ấy nhìn qua thì như đang trói theo quyền lực của nhà độc tài,
nhưng cũng chính là thứ bảo đảm cho họ về hưu êm ả.
Vậy vì sao lại xuất hiện tình cảnh như thế?
Giáo sư Svolik của Đại học Shelf trong Cuốn Chính Trị Học của Nguyên cai trị độc tài
từng nêu ra một cái niệm, cạnh thu lớn nhất của một nhà độc tài thường đến từ 2 phía,
một phía là dân chúng, một phía là các quan lại khác.
Các phía quan lại này quý vị chớ quay thường.
Sau khi Thế chiến thứ 2 kết thúc,
chỉ khoảng một phần ba số nhà độc tài là bị dân chúng và thế lực bên ngoài nật đổ.
Hai phần ba còn lại đều bị chính các quan lại khác trong đội vụ chính quyền hạ bệ.
Và để ngăn các quan lại đấu đá ngẫn nhau không còn giới hạn,
khiến quyền lực rơi vào vững loạn, thường có 2 con đường giải quyết.
Một là sản sinh ra một nhà độc tài cá nhân cực đoan,
ông ta sẽ dựng nên một hệ thống sáng sát bí mật,
nhổ tận khốc mọi kẻ chống đối trong Thế chế.
Hai là nội vụ chính quyền độc tài phân giã thành nhiều nhóm.
Các nhóm này lại kết thành một liên minh chính trị rộng lớn
để cùng nhau đàn áp dân chúng và để duy trì cỗ máy liên minh chạy đều.
Nội vụ họ cũng tật ra vài lượt lệ, răng ra vài răng đỏ.
Chế độ lãnh đạo tập thể ấy có cái dở của nó.
Một chính sách có khi phải qua các phe phái chính trị co kéo mãi mới thực thi được,
hiệu suất khá thấp.
Nhưng chế độ này có một cái lợi, đó là vì quyền lực bị phân tán.
Khi các bên qua lại với nhau sẽ hình thành đủ thứ lượt lệ
và mặc nghiên cùng tuân thủ những lượt lệ ấy.
Chỉ cần lượt lệ còn đó thì lãnh đạo tối cao vẫn có thể đồng hoàng về hưu.
Lượt lệ sẽ buộc người kế nhiệm tiếp tục bảo vệ an toàn cá nhân
và cuộc cải xác định của nhà độc tài tiêm nhiệm.
Nhưng một nhà độc tài cá nhân vì đã phá nát mọi phe nhóm chính trị khác,
đã phá luôn mọi lượt lệ, nên bản thân ông ta thậm chí trở thành lượt lệ.
Mai ông Tập có bảo trái đất phẳng thì người Trung Quốc cũng chỉ có thể cắn sang thừa nhận.
Cái thao thức đó nhìn qua từng đem lại cho ông Tập quyền lực tối thượng,
nhưng cũng khiến sau khi rời ghế không còn lượt lệ nào bảo vệ được ông ta.
Đến lúc ấy ông Tập Cận Bình muốn giữ an toàn cho mình
thì phải trông cậy vào lời hứa của nhà độc tài kế tiếp.
Mà lời hứa thường không đáng tin bằng lượt lệ,
hay nói thẳng ra lời hứa của một nhà độc tài là thứ hoàn toàn không thể tin.
Vào năm 1927, Lộ Tấn từng viết một bài mang tên Điệu cũ đã hát xong rồi.
Trong bài ông nói rằng phàm những kẻ ca ngợi nền văn hóa cũ của Trung Quốc
đa phần là đám nhà giàu sống trong tô giới hay những người yên ổn
vì họ có tiền không phải nếm nỗi khổ của chiến tranh trong nước nên mới vuông lời tán tội như vậy.
Nhưng họ đâu ngờ rằng nếu tình cảnh không thay đổi
thì con cháu họ sau này sẽ còn rẻ mạng hơn cả kẻ phổ hôm nay.
Cái hầm mỏ họ phải xuống đào cũng sâu hơn cái hầm kẻ phổ hôm nay đang đào.
Điều Lộ Tấn phê phán ở đây là đám nhà giàu năm 1927.
Những kẻ hưởng thụ trên máu thịt con người mà lại lớn tiếng khen ngợi chế độ Trung Quốc.
Họ không bảo vệ quyền lợi của người lao động
thì quyền lợi lao động mà con cháu họ cảm nhận sau này chỉ có tệ hơn.
Với ông Tập Tận Bình cũng vậy.
Cái khoảnh khắc ông khiêm hồ cầm đào ra ngoài, phá tan ngợt lệ
cũng có nghĩa là một khi chính ông rời bế thì cũng có thể bị khiêm ra ngoài.
Và cách duy nhất để không bị khiêm ra ngoài chính là không rời ghế.
Tuy cùng là độc tài cá nhân,
nhưng ông Tập Tận Bình so với những nhà độc tài cá nhân khác
còn có thêm một lý do càng không thể rời ghế.
Đó là cái cách ông ta đoạt quyền.
Tức nguyên nhân thứ hai là chống thang nhũng.
Việc đầu tiên Tập Tận Bình làm sau khi lên ngắm quyền là gì?
Chính là chống thang nhũng.
Cái sự chống thang nhũng này, quý vị nói ta làm để đoạt quyền cũng được.
Nói ông ta thật lòng muốn quét sạch thang nhũng để cứu đảng cũng được.
Nhưng cái đó không quan trọng.
Chống thang nhũng và thực về mặt khách quan đã củng cố quyền lực của ông Tập.
Giai đoạn đầu việc chống thang nhũng của ông Tập mang quyền hướng rách rõ.
Con chức Trung Quốc mà nói thang nhũng thì kẻ nào chẳng thang nhũng.
Trong một hồi chế mà quyền lực không bị giám sát, luật ngầm hoành hành,
có thể nói không một kẻ nào ở vị trí cao mà sạch sẽ, kể cả bản thân chính ông ta.
Nhưng trong nhiệm kỳ đầu của ông Tập Tận Bình,
những con hổ ngã ngựa đều có một đặc điểm chung.
Không thuộc phe Châu Vĩnh Khang thì cũng thuộc phái đoàn hoặc phe Giang.
Không một ai là người của ông Tập Tận Bình.
Còn sau khi những kẻ đó bị thanh trừng,
những người được đề bạt lên thay lại toàn là người phe của Tập.
Trong đó có phái Thanh Hoa, bang Phúc Kiến, đội quân mới Chi Giang.
Các kiểu vừa thanh trừng vừa thanh người,
đó chính là nền tảng để ông Tập dựng nên chế độ độc tài cá nhân.
Dĩ nhiên đến hôm nay, dù ông Tập Tận Bình đã nắm đại quyền trong tay,
thì kiểu thanh trừng ấy vẫn chưa dừng lại,
vẫn lấy lòng trung thành làm vang màu chủ đạo.
Nhật báo Phú Quốc từng có vài nguyện định rằng,
Trương Ngộ Hiệp chỉ vì đứng đầu phản đối việc ông Tập cân nhắc Trương Thang Dân,
người đứng đầu câu quan kỷ luật quân đội lên làm phó chủ tịch quân uy,
mà vì ông Tập tuy là không phục tùng lãnh đạo, từ đó bị thanh trừng.
Vậy kiểu chống thanh những lấy lòng trung thành làm nguyên tắc sòng giã
năm này qua năm khác của ông Tập Tận Bình có khiến ông ta trở nên an toàn hơn hay không?
Thì đúng là với ông Tập, đương trước hiện nay,
sau bao vòng thanh trừng gần như chẳng còn ai chống ngoài ông ta,
ông ta rất an toàn.
Nhưng khi ông Tập súng con dao chống thanh nhũng để chém hết mọi địch thù chính trị,
thì ông ta cũng tận tay tạo ra một tập đoàn chống đối tiềm tàng khổng lồ,
những kẻ hận Tập Cận Bình tiến tận xương tuyệt.
Tập đoàn này trong chính trị học gọi là Liên minh những kẻ thất bại,
đó là những gia tộc bị Tập Cận Bình tịch biên,
là những quan chức bị Tập Cận Bình tống vào nhà tù tần thành.
Họ và các nhóm lợi ích của họ chưa hề biến mất,
hiện chỉ tạm thời khuất phục, họ đang chờ.
Và những kẻ này chờ điều gì?
Chờ đúng cái ngày Tập Cận Bình rời ghế,
chờ đến khi ông ta xuống rồi thì phùng dậy thanh toán.
Cái bài này chính cha của ông Tập là Tập Trọng Huân đã thực hành một lần rồi.
Tập Trọng Huân bị đánh đổ trong thời cách mạng văn hóa,
sau khi Mao Trạch Đông chết thì phục xuất,
ra nhập theo thanh toán mẻ lũ bốn tên.
Cả một bộ bài đó, cha Tập Cận Bình đã chơi qua,
nên Tập Cận Bình đương nhiên cũng thấm thiế sâu sắc.
Bởi vậy, Tập Cận Bình lại càng khó chọn con đường chủ động thoái vị.
Sau khi rời ghế, ông ta không những phải lo người kế nhất mình chọn ra sẽ bội ước
mà quay lại thanh toán mình,
mà còn phải lo những kẻ trong nhà tù tần thành bước ra trả thù.
Chẳng lẽ trước khi rời ghế,
Tập Cận Bình lại đem dứt sạch những người trong tần thành?
Tuy nhiên, nói xong yếu tố lợi ích cá nhân,
thì việc ông Tập không thể rời ghế còn một nguyên nhân thứ ba,
và nguyên nhân này chạm tới lý tưởng vĩ đại của cá nhân Tập Cận Bình.
Đó chính là vấn đề người kế nhiệm.
Quý vị hỏi Tập Cận Bình có tính đến kết cục của mình sau khi rời ghế không?
Thì câu trả lời chắc chắn là có.
Nhưng mà ông Tập chỉ tính đến những thứ đó thì cũng không thực tế.
Đến cỡ Tập Cận Bình rồi thì tiền bạc chẳng còn gì đáng để theo đuổi.
Động nhân dân tệ trong mắt ông ta cũng không bằng là cây.
Muốn bao nhiêu cũng có bấy nhiêu.
Tập Cận Bình chắc chắn có lý tưởng và hoài bảo chính trị của riêng mình,
dù cái lý tưởng đó có thể rất đáng sợ.
Ông ta hẳn cũng mong mình trở thành người sáng ngang Mao Triệt Đông
trong lịch sử Trung Quốc, thậm chí vượt qua Mao.
Cho nên khi chọn định người kế vị,
người ấy nhất định phải nối tiếp được lý tưởng chính trị vĩ đại của ông ta.
Chỉ loại người như thế mới lọt vào tầm mắt của Tập Cận Bình.
Điểm này Mao Triệt Đông về cuối đời cũng như vậy.
Mao Triệt Đông về cuối đời khi chọn định người kế nhiệm
chịu ảnh hưởng đặc biệt lớn từ cái chết của Stalin.
Sau khi Stalin chết, Khrushchev tiếp quản.
Hồi Khrushchev vừa lên đã làm gì?
Chính là phủ định toàn bộ thành quả và chính sách của Stalin,
coi như đóng đinh Stalin vào cây cột nhục nhã của lịch sử.
Đây hiển nhiên là điều Mao Triệt Đông không muốn thấy,
cho nên khi chọn ứng viên lòng trung thành trở thành tiêu chuẩn khảo hạch quan trọng nhất.
Nhưng vì quá những mạnh lòng trung thành,
những người kế nhiệm mà Mao chọn ra lại đều có năng lực vô cùng kém cỏi.
Trên lý thuyết, Mao Triệt Đông từng chọn 3 người kế nhiệm,
lần lượt là Lam Po, Hoa Quốc Phong và Phương Hồng Văn.
3 người này lại có một đặc điểm chung,
đó là trình độ trị quốc lý chính rất tầm thường.
Lam Po khi đánh trận thì năng lực quân sự còn tạm được,
nhưng năng lực trị quốc thì quả thực quá kém.
Bởi vậy sau khi lập quốc, Lam Po lập tức trở thành nhân vật bên lề trong chuyện trị quốc.
Người kế nhiệm mà Mao Triệt Đông thực sự để mắt tới,
đầu tiên thực ra là Phương Hồng Văn.
Phương Hồng Văn xuất than hồng vệ binh,
lòng trung thành hoàn toàn không thành vấn đề,
nhưng trình độ thì kém đến khó tin.
Phương Hồng Văn thường ăn nói lắp bắp ngay trong các cuộc họp ngưỡng bộ,
đứng lên phát biểu thì cả Lam phát phát.
Xử lý quan hệ giữ người với người cũng không ra sao.
Ban đầu Mao Triệt Đông muốn cho Phương Hồng Văn kết cặp cùng Đảng Tiểu Bình,
định lợi dụng Đảng Tiểu Bình giúp Phương Hồng Văn đoàn kết các đồng chí Lạc Thành.
Nhưng sau khi kết cặp, Phương Hồng Văn lại xin mâu thuẫn với Đảng Tiểu Bình,
khiến Mao Triệt Đông rất khó coi.
Về sau, bắt đắc sĩ Mao Triệt Đông chỉ còn cách một lần nữa để Phương Hồng Văn ra bên lề,
do người kế nhiệm mà Mao Triệt Đông chọn tiếp là Hoa Quốc Phong.
Hoa Quốc Phong là một lựa chọn còn tầm thường hơn,
tầm thường đến mắt người khi ấy chữ chức vụ,
chủ nhiệm Văn phòng Liên lạc Hoa Kỳ tại Bắc Kinh là Thomas Gates,
từng đánh giá về Hoa Quốc Phong rằng đây là một con người nhạt và vô vị.
Điểm nổi bật duy nhất là hành xử thận trọng,
và Hoa Quốc Phong giống một nhân vật quá độ hơn là một lãnh tụ.
Thật ra, chọn một người kế nhiệm như vậy cũng là kết quả đất yếu.
Khi Mao Triệt Đông chọn người kế nhiệm,
Trung Quốc nước đó có nhân vật chính trị kiệt xuất hay không? Chắc chắn là có.
Đặng tổ bình sờ sờ ra.
Nhưng đặng tổ bình cũng chính vì không đủ ủng hộ bách mạng văn hóa lại bị hạ phóng
trong thời Mao Triệt Đông.
Lòng trung thành và năng lực không thể vẹn cả đôi.
Điểm này thực ra là một tình trạng phổ biến.
Giáo sư Jacques-Louis Egoroff của Đại học Northwestern
tấm viết một bài mang tên Nhà độc tài và vị thủ tướng của ông ta.
Trong bài, ông đưa ra một cái nhiệm gọi là nghịch lý lưỡng nang giữa lòng trung thành và tài năng.
Nghịch lý này nói rằng khi nhà độc tài chọn thuộc hạ
thường sẽ phức phải một mô tuẫn nội tại có tính hệ thống.
Người càng có năng lực thì càng dễ trở thành mối nguy,
nên nhà độc tài càng không dám dùng.
Còn người càng trung thành thân phục thì nhà độc tài dám dùng.
Nhưng năng lực lại thường càng tầm thường.
Tuy nhiên có kẻ nhìn qua vừa trung thành lại vừa không tầm thường.
Thế thì lòng trung thành đó áp là giả vờ.
Nghịch lý này thực ra cũng ứng nghiệm với Tập Cận Bình hôm nay.
Khi ông Tập chọn người kế nhiệm nếu không phải là con gái tập minh chạch hay vợ bành bệnh viện tiếp quản,
thì bắt buộc phải là một người có thể kế thừa và hiện thực 3 lý tưởng vĩ đại của ông ta.
Người này vừa phải trung thành vừa phải có năng lực,
nhưng bên cạnh một nhà độc tài như Tập Cận Bình lại người ấy trên lý thuyết là không tồn tại.
Trong tình cảnh đó, dù Tập Cận Bình có muốn tìm người kế nhiệm thì cũng rất khó chọn ra được một người thích hợp.
Ông ta sẽ rơi vào một trạng thái vừa hoàng sợ chuyện rời ghế rồi bị thanh toán,
lại vừa không tìm nổi người kế nhiệm phù hợp, nhìn ai cũng thấy không xứng với lý tưởng vĩ đại của mình.
Thực ra, vào ngày 11 tháng 3 năm 2018,
tại kỳ họp thứ nhất Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc phá 13 ở Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh
với 2.958 phiêu thuận, 2 phiêu chống và 3 phiêu trắng,
thiến pháp đã được thông qua, xóa bỏ giới hạn những kỳ vấn đạo.
Kể từ đó, Tập Cận Bình thực ra đã bước lên một con đường không còn lối quay lại,
một con đường chỉ có thể tái nhiệm, vô hạn lịch mà đi tiếp.
Vì thế, đối với Tập Cận Bình, nếu cứ tiếp tục làm mãi,
làm cho đến khi kinh tế nổi tung, tân loán sôi sụp, chống tham nhũng,
đến mức các quan chức khác cũng không chịu nổi,
Nhà chính trị học nổi tiếng Hans Goldman trước đây
từng thống kê kết cục của các nhà độc tài bị buộc rời ghế trong gần 100 năm.
Thật thống kê của ông chỉ khoảng 20% số nhà độc tài sau khi xuống là thoát khỏi trừng phạt,
và những trường hợp thoát trừng phạt đó đều xảy ra sau truyền thống dân chủ.
Nghĩa là một nhà độc tài muốn được miệng tội, muốn thoát khỏi trừng phạt,
thì chỉ có thể công mong truyền đổi dân chủ.
Vì sao lại là truyền đổi dân chủ?
Vì nó liên quan đến vấn đề luật pháp.
Một nhà độc tài sau khi rời ghế muốn được bảo vệ,
muốn bản thân không bị thanh toán,
thì thứ dựa vào không thể là quyền lực, không thể là lời hứa,
mà phải là luật lệ.
Vậy ai mới có thể đặt ra luật lệ?
Ai mới có thể gìn giữ luật pháp?
Hiển nhiên là một chính phủ dân chủ.
Chính điều này khiến nhà độc tài thà bị nhân dân luật tổ
còn hơn bị các quan lại khác thả bệ.
Với Tập Cận Bình, Lý Cường và Thái Kỳ còn đáng sợ hơn nhiều
cho nên mong rằng người mê đọc sách như Tập
nếu đọc theo lịch sử cũng đọc được đoạn lịch sử này.
Đến cái ngày ông ta thật sự không khắng ngược người nữa,
mong Tập Cận Bình biết phải lựa chọn thế nào.
Phải hiệp với nhân dân chưa chắc đã là một kết cục xấu.
