MỎ VÀNG LỚN NHẤT THẾ GIỚI ĐƯỢC KHAI THÁC NTN?

Thành Phạm
511 người theo dõi
204 Lượt xem video·26 thg 6, 2026
Bạn có biết để tạo ra một chiếc nhẫn vàng nhỏ, người ta phải nghiền tới 20 tấn đá? Khám phá cách mỏ vàng Grasberg – một trong những mỏ vàng lớn nhất thế giới – khai thác vàng bằng công nghệ hiện đại giữa núi cao Papua, Indonesia.
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AIThis video explains the immense scale and complexity of gold mining, focusing on the Grasberg mine in Indonesia. It highlights the stark contrast between the tiny amount of gold produced and the massive amount of earth—roughly 20 tons of rock for a small amount of gold—that must be processed, detailing the transition from open-pit mining to advanced underground block caving.
Để làm ra một chiếc nhẫn vàng nhỏ xíu trên tay bạn, người ta phải làm gì?
Bạn có bao giờ thắc mắc hay không?
Câu trả lời sẽ khiến bạn phải giật mình.
Người ta phải đào bới, nổ mìn và nghiền nát khoảng 20 tấn đất đá.
Vâng, 20 tấn đất đá cứng.
Tất cả chỉ để lấy ra một chút vàng lấp lánh.
Đó là tỷ lệ chung của ngành khai thác vàng trên thế giới.
Vàng rất hiếm.
Chúng không nằm sẵn thành từng cục to để chúng ta đi nhặt.
Chúng lẫn vào trong đá.
Mỗi tấn đá đôi khi chỉ chứa một lượng vàng bằng hạt gạo.
Vậy nếu một mỏ vàng muốn sản xuất hàng chục tấn vàng mỗi năm thì sao?
Lượng đất đá họ phải đào lên sẽ nhiều đến mức nào?
Chắc chắn là một con số khổng lồ.
Chào mừng các bạn đến với câu chuyện về Grasberg.
Đây là một trong những mỏ vàng lớn nhất trên thế giới.
Nó nằm ở đất nước Indonesia.
Quá trình khai thác ở đây giống hệt như một bộ phim khoa học viễn tưởng.
Đầu tiên, chúng ta nói về vị trí của mỏ vàng này.
Grasberg không nằm ở một vùng đồng bằng dễ đi lại.
Nó nằm tít ở trên cao.
Cụ thể là tỉnh Papua của Indonesia.
Nơi đây là rừng rậm nhiệt đới hoang vu.
Những dãy núi đá vôi nhọn hoắt đâm thẳng lên trời.
Mỏ vàng nằm ở độ cao hơn 4.100m so với mực nước biển.
Ở độ cao này, không khí rất loãng, mây mù quanh năm.
Người bình thường lên đây chỉ đi bộ vài bước là đã thở rốc.
Thế mà người ta lại xây cả một đại công trường ở đó.
Việc tìm ra ngọn núi này cũng rất tình cờ.
Đã từng có thời tưởng như nó bị lãng quên.
Rồi trong rất nhiều năm, người ta khai thác mỏ Grass Bird bằng phương pháp gọi là lộ thiên.
Khai thác lộ thiên nghĩa là gì?
Bạn cứ tưởng tượng ngọn núi là một quả táo.
Bạn cầm dao gọt từng lớp vỏ từ trên xuống dưới.
Ở đây cũng vậy, người ta gọt ngọn núi từ trên đỉnh gọt xuống.
Nhưng ngọn núi bằng đá rất cứng.
Bạn không thể dùng cuốc sẻng để đào.
Công cụ chính ở đây là thuốc nổ.
Hàng ngày những cỗ máy khoan khổng lồ sẽ khoan hàng trăm cái lỗ sâu xuống nền đá.
Sau đó công nhân nhồi đầy thuốc nổ vào những cái lỗ đó.
BOOM!
Một tiếng nổ lớn vang lên, mặt đất dung chuyển.
Cả một sườn núi vỡ vụn thành hàng triệu hòn đá nhỏ.
Và cói bụi bay mù mịt.
Ngay lúc đó, những chiếc máy xúc khổng lồ tiến vào.
Chúng to như một ngôi nhà ba tầng.
Gầu xúc của chúng cực lớn.
Một lần xúc có thể múc gọn cả một chiếc ô tô con.
Máy xúc gặm vào đống đất đá vụn và đổ lên thùng của những chiếc xe tải.
Những chiếc xe tải ở đây thực sự là quái vật.
Dòng xe được dùng nhiều nhất đó là Caterpillar 797.
Những chiếc xe tải này cao hơn 7 mét.
Và đứng cạnh nó thì có khi bạn còn nhỏ hơn cả cái lốp xe.
Mỗi chiếc lốp nặng hàng tấn và có giá bằng cả một căn nhà.
Mỗi lần chạy, thùng xe có thể chở được 400 tấn đất đá.
Trọng lượng này bằng khoảng 300 chiếc xe con cộng lại.
Động cơ của xe kêu gầm gừ vang vọng ở góc rừng.
Hàng trăm chiếc xe tải như thế chạy nối đuôi nhau.
Chúng chạy suốt ngày suốt đêm và không bao giờ nghỉ.
Tạo thành những vòng xoáy trôn ốc đi sâu dần xuống lòng đất.
Khung cảnh đó thực sự vô cùng chóa ngợp.
Mọi việc đến lúc này nghe có vẻ rất chân tru.
Nhưng khai thác Lộ Thiên có một nhược điểm trí mạng.
Càng đào sâu, hố càng có hình dạng giống một cái phiễu.
Đáy phiễu thì hẹp dần, còn vách phiễu thì ngày càng cao và rút đứng.
Để lấy được một xe đá có chữa vàng ở dưới đáy
thì bạn phải xúc bỏ 3-4 xe đá không có vàng xung quanh vách.
Tại sao? Để vách núi bớt dốc.
Nếu để vách dốc quá, đá sẽ sạt lở xuống.
Nó sẽ đè bẹp cả máy xúc lẫn công nhân bên dưới.
Người ta gọi đây là chi phí bóc đất đá.
Đến những năm gần đây, cái hố ở Gaspert đã sâu đến hơn 1km.
Đứng trên miệng hố nhìn xuống đáy sẽ thấy chóng mặt.
Việc tiếp tục nổ mìn ở dưới đáy hố trở nên quá nguy hiểm.
Tiền đổ xăng dầu cho hàng trăm chiếc siêu xe tải
chạy từ đáy hố lên mặt đất cũng tốn kém vô cùng.
Các khí sư họp lại và lắc đầu.
Họ biết rằng quả táo đã bị gọt đến tận lõi.
Họ không thể gọt từ trên xuống được nữa.
Phần quạng ngon nhất, nhiều vàng nhất vẫn còn nằm sâu bên dưới.
Phải làm sao đây? Chẳng lẽ lại chịu thua và đóng cửa mỏ vàng?
Không, họ đang nghĩ ra một kế hoạch niên rồ hơn.
Đó là dừng đào lộ thiên và chui thẳng xuống lòng đất.
Chui xuống lòng đất đào vàng không phải là chuyện mới.
Nhưng với một ngọn núi khổng lồ như ở Indonesia,
người ta không thể dùng cuốc chim để đào từng hang nhỏ.
Khối lượng đất đá là quá lớn.
Họ đã áp dụng một kỹ thuật gọi là sập lở khối.
Nghe tên là đã thấy sự tàn phá rồi.
Kỹ thuật này hoàn động như thế nào?
Hãy tưởng tượng bạn có một chiếc bánh bông lan rất to.
Phần nhân sô-cô-la ngon nhất nằm ở giữa bánh.
Bạn muốn ăn nhân nhưng lại không được chạm vào lớp vỏ bên trong.
Bạn sẽ làm gì?
Cách thông minh nhất là khoét một cái lỗ từ dưới đáy bánh.
Sau đó, chọc thủng dưới đế.
Phần nhân sẽ tự động vỡ ra và rơi tọt xuống tay bạn.
Khai thác sập lở khối cũng y hệt như vậy.
Thay vì dùng thuốc nổ phá đá từ trên xuống,
các kỹ sư tấn công từ dưới lên.
Họ đưa máy móc xuống sâu giữa lòng đất,
đào một hệ thống đường hầm đang chéo nhau
ngay bên dưới chân của khối quạng khổng lồ.
Tiếp đến, họ dùng máy khoan đục khoét lớp đá cứng kề bên dưới khối quạng.
Họ tạo ra một cái hang rỗng cực kỳ to.
Khối quạng khổng lồ bên trên năng nặng hàng chục triệu tấn.
Đột nhiên, nền bóng bên dưới của nó biến mất.
Nó không còn chỗ dựa.
Và dưới sức hút của trái đất, khối quạng bắt đầu nứt nẻ.
Lực ép quá mạnh khiến những tảng đá to vỡ vụn.
Chúng tự nghiền nát và rụng là tả xung quanh chỗ bên dưới.
Con người không cần tốn nhiều tiền mua thuốc nổ nữa.
Trọng lực của trái đất đã làm thay công việc đập đá.
Nhưng cách làm này rất nguy hiểm.
Nếu đá sập không đúng chỗ,
cả ngọn núi có thể úp xuống trôn vùi tất cả.
Vì vậy, các kỹ sư phải gắn hàng ngàn con chip cảm biến siêu nhỏ vào vách đá.
Cả con chip này đo đạt từng rung động nhỏ nhất.
Nếu có dấu hiệu nguy hiểm,
hệ thống sẽ bao động ngay lập tức để công nhân sơ tán.
Mọi thứ đều được tịnh toán vô cùng cẩn thận.
Sau khi đá từ trên cao vỡ vụn và rơi xuống,
chúng sẽ rơi vào hàng ngàn cái phễu hướng khổng lồ
được đào sắn bên dưới.
Giờ lại nảy sinh một bài toán đau đầu.
Làm sao để mang hàng trăm ngàn tấn đá này ra khỏi đường hầm tâm tối?
Bạn không thể lái những chiếc siêu xe tải khổng lồ xuống đây được.
Hầm quá nhỏ và khói xe sẽ làm người ta ngạt thở.
Giải pháp là sử dụng một thành phố robot dưới lòng đất.
Dưới các phễu hướng là một mạng lưới hầm bằng phẳng.
Tại đây có những chiếc xe máy xúc đặc biệt.
Máy này có thiết kế rất lùn.
Lùn sát mặt đất để không đụng trần hầm.
Nhưng thân máy lại rất dài và gầu múc thì to tướng.
Điều thú vị nhất là ở những khu vực nguy hiểm,
những chiếc máy xúc này tự lái, hoàn toàn không có tài xế ngồi trên xe.
Chúng được gắn camera, radar và trí tuệ nhân tạo.
Máy tự động chạy đến miệng phễu.
Nó tự há gầu múc đầy một đống đá to.
Xong xuôi, nó tự động lùi lại, quay đầu và chạy vào bóng tối.
Nó còn biết tự nhường đường cho các máy khác nữa.
Vậy người thợ mỏ đang ở đâu?
Họ đang ngồi an toàn trong một căn phòng có máy lạnh.
Căn phòng nằm cách đó hàng chục cây số trên mặt đất.
Tay họ cầm điều khiển giống hệt như đang ngồi máy chơi game.
Họ nhìn qua màn hình TV và giám sát đàn robot làm việc.
Rất hiệu quả và nhạt nhã.
Nhưng chiếc máy xúc robot này sẽ chở đá đi đâu?
Chúng sẽ đổ đá xuống những cái giếng sâu hóam.
Dưới đây giếng là hệ thống đường tàu điện ngầm.
Người ta xây hẳn một tuyến đường sắt ngay trong lòng núi.
Những đoàn tàu doài long ngoang chạy bằng điện từ từ tiến tới miệng giếng.
Đá từ trên cao chút xuống ao ao vào các toa tàu.
Tàu đầy hàng thì kéo coi và chạy vù vù trong đường hầm.
Nhờ chạy bằng điện nên hầm lò không có khói bụi.
Đoàn tàu sẽ chở đá đến một căn hầm cực rộng.
Tại đây có lắp những máy nghiền khổng lồ.
Máy nghiền có bộ hàm bằng thép siêu cứng.
Chúng nhai những tảng đá to bằng cách bàn thành những viên nhỏ siêu siêu.
Sau khi đá được nghiền nhỏ, chúng sẽ rơi xuống một hệ thống băng tải.
Băng tải này giống như cái than cuốn trong siêu thị,
nhưng dài và to hơn gấp ngàn lần.
Băng tải sẽ cõng những viên đó, chạy ngược lên dốc,
chui ra khỏi hầm tối và đi thẳng đến nhà máy trên mặt đất.
Khi đá được đưa lên mặt đất, nhìn chúng chẳng có vẻ là giá trị gì cả.
Nó chỉ là những đống đá dăm màu xám xịt vàng ở đâu mà ra.
Thực ra, vàng và đồng lúc này nhỏ li ti,
chúng nhỏ hơn cả hạt cát.
Chúng nằm cạch cứng bên trong những hạt sỏi đó,
mắt thường chúng ta không bao giờ nhìn thấy được.
Để moi được vàng ra, chúng ta phải dùng đến hóa học.
Công đoạn này được gọi là tuyển nổi,
tạm hiểu là gột rửa cái chỗ đất đá kia đi.
Nhưng vấn đề là nhà máy gột rửa nằm tít ở trên đỉnh núi.
Làm sao để chở hàng tấn bột tinh quặng sau khi gột rửa xong xuống núi
để bán cho nước ngoài?
Dùng xe tải thì quá tôn kém và nguy hiểm về đường dốc.
Họ lại nghĩ ra một cách rất thông minh.
Họ trộn chỗ bột quặng đó với nước cho sền sệt lại.
Sau đó họ bơm toàn bộ hỗn hợp này vào một hệ thống đường ống khổng lồ bằng thép.
Đường ống này dài hơn 100km,
chạy tuột từ đỉnh núi cao 4.100m xuống tận biến cảng dưới mương nước biển.
Tại biến cảng, bột quặng được xấy khô lần cuối cùng, nó trở thành bột bịn.
Máy xúc sẽ múc bột này đổ lên những con tàu chở hàng khổng lồ.
Tàu sẽ chở quặng đi đến các nhà máy đúc tiền đúc vàng trên toàn thế giới.
Ở đó người ta mới nung chảy quặng bằng lửa lớn,
loại bỏ hết cạn bã và đúc thành những thỏi vàng chín chín chín,
trói lọi mà bạn thường thấy ở các cửa hàng vàng.
Để làm ra ngân ấy khỗi lượng công việc, mỏ gas bớt cần đến 20.000 người.
20.000 người là dân số tương đương với một thị trận lớn.
Hàng ngày, người ta dùng trực thăng và hệ thống cáp treo khổng lồ để chở đồ ăn lên núi.
Cáp treo ở đây không giống cáp du lịch của chúng ta đâu.
Các bin auto chở được hàng chục tấn hàng hóa mỗi chuyến,
chở đủ thứ từ rau củ, quả, thịt, cá cho đến thuốc men và quần áo.
Hàng chục cái bếp ăn công nghiệp khổng lồ đỏ lửa suốt ngày đêm,
thợ mỏ làm việc theo ca, hết ca là có cơm nóng canh ngọt ăn ngay.
Các bác sĩ túc trực để khám bệnh,
có phòng tầm gym để gian luyện sức khỏe,
có cả sân bóng đá nhân tạo ở độ cao hàng nghìn mét.
Và để tháp sáng toàn bộ khu mỏ, chạy máy nghiền đá, chạy tàu điện ngầm dưới lòng đất,
người ta tốn cực kỳ nhiều điện.
Số điện này đủ để dùng cho cả một thành phố lớn.
Vì không có đường dây điện lưới quốc gia nào kéo tới đây,
họ phải tự dậy luôn nhà máy phát điện riêng,
đốt than và dầu ngày đêm để tạo ra điện,
nuôi sống các dạ dày khổng lồ của cả công trường.
Hãy tưởng tượng xem, chi phí lớn đến bức nào.
Mỗi ngày mở mắt ra là tốn hàng triệu đô la Mỹ tiền chi phí vận hành.
Chỉ cần đứt một đoạn dây cáp,
hay lở một mảng đường làm xe chở không lên được là cả hệ thống bị đình trệ.
Mọi thứ phải được tính toán và phối hợp nhịp nhàng đến từng dây một.
Và đó là câu chuyện ở mỏ vàng lớn bậc nhất trên thế giới.
Cảm ơn vì đã quan tâm câu chuyện này.
Nếu thấy thú vị, bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh, bật chuông thông báo và chia sẻ.
Còn bây giờ thì xin đừng nói lời chào. Tạm biệt!
