Iran từng tin eo biển Hormuz là “vũ khí tối thượng” đủ sức khiến cả thế giới phải dè chừng. Nhưng điều Tehran không ngờ tới là Donald Trump đã biến chính lá bài chiến lược này thành chiếc bẫy khiến Iran tự suy kiệt. Từ cuộc đối đầu tại Hormuz, chiến lược phong tỏa dầu mỏ cho tới tham vọng tái cấu trúc Trung Đông và thị trường năng lượng toàn cầu, tất cả đang tạo nên một ván cờ địa chính trị lớn nhất nhiều thập niên qua. Liệu đây có phải bước ngoặt giúp Mỹ tái lập vị thế siêu cường số một thế giới?
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Tóm tắt video
Được tạo bởi AI
The U.S. neutralized Iran's attempt to use the Strait of Hormuz as geopolitical leverage through a combination of naval security and severe economic sanctions. By ensuring energy flows and isolating Tehran financially, the U.S. shifted the Middle Eastern power balance, paved the way for the Abraham Accords, and curtailed Chinese influence over global energy arteries.
Iran từng tin rằng họ đã tạo ra thứ vũ khí đủ sức khiến cả thế giới phải dè chừng,
đặc biệt là buộc Tổng thống Donald Trump cuối cùng phải chấp nhận những điều kiện mà Tehran đưa ra.
Nhưng điều mà giới lãnh đạo Iran không bao giờ nghĩ tới đã xảy ra.
Chính công cụ được xem là lá chắn chiến lược mạnh nhất ấy lại dần biến thành đòn bẩy
giúp Tổng thống Trump xoay chuyển toàn bộ thế trận địa chính trị toàn cầu.
Câu chuyện này không chỉ là một cuộc đối đầu thông thường giữa Washington và Tehran.
Đây là màn đầu chi kéo dài suốt nhiều thập niên,
nơi Iran đặt cường tương lai của mình vào eo biển Hormuz, tuyến hàng hải sống con của kinh tế thế giới.
Mỗi ngày, khoảng 20% lượng dầu xuất khẩu toàn cầu đi qua khu vực này,
biến nơi đây thành huyết mạch năng lượng mà bất kỳ cường quốc nào cũng phải quan tâm.
Trong nhiều năm, Iran liên tục quân sự hóa toàn bộ khu vực Hormuz với tốc độ chưa từng có.
Dòng bờ biển là những trận địa tên lửa chống hạm được bố trí dày đặc,
phía dưới lòng đất là mạng lưới hầm ngầm chứa đầy máy bay không người lái cùng kho tên lửa khổng lồ.
Trên mặt biển, các nội tàu tấn công tốc độ cao luôn trong trạng thái sẵn sàng,
trong khi hệ thống radar bao phủ gần như toàn bộ tuyến hàng hải hẹp chỉ khoảng 32km.
Từ góc nhìn của Iran, đây chính là vũ khí tối thượng.
Chỉ cần khóa chặt Hormuz, giá dầu toàn cầu có thể lập tức bùng nổ,
chuỗi cung ứng quốc tế tê liệt và các nền kinh tế phương Tây sẽ phải chịu áp lực khổng lồ.
Tehran tin rằng, không một tổng thống Mỹ nào dám đẩy căng thẳng vượt quá giới hạn
khi cả thị trường năng lượng thế giới đang bị đặt ngay trước học súng.
Thế nhưng điều Iran không lương trước được nằm ở chính cách, Tổng thống Donald Trump phản ứng.
Thay vì lùi bước trước mối đe dọa, Washington bắt đầu biến điểm mạnh nhất của Iran
thành điểm yếu nguy hiểm nhất.
Mỗi lần Tehran phô diễn sức mạnh quanh Hormuz,
thị trường quốc tế lại càng có thêm lý do để giảm phụ thuộc vào tuyến vận tải này.
Các đồng minh của Mỹ tăng tốc, tìm nguồn cung thay thế, mở rộng mạng lưới vận chuyển mới
và tái cấu trúc toàn bộ chiến lược năng lượng toàn cầu.
Thưa quý vị, điều từng giúp Iran gây sức ép với thế giới giờ đây lại khiến chính họ rơi vào thế bị cô lập.
Càng đẩy mạnh quân sự hóa Hormuz, Iran càng khiến các cường quốc xem họ như mối đe dọa
đối với an ninh hàng hải quốc tế.
Và đó cũng là lúc Tổng thống Trump có trong tay lý do hoàn hảo để tập hợp sức ép kinh tế,
ngoại giao, lẫn quân sự nhằm siết chặt Tehran trên mọi mặt trận.
Đây mới là phần khiến ban cơ toàn cầu thay đổi sâu sắc nhất.
Cuộc đối đầu quanh Hormuz không còn đơn thuần là câu chuyện dầu mỏ.
Nó trở thành phép thử cho toàn bộ trật tự quyền lực mới của thế giới.
Nơi các cường quốc đang cạnh tranh để kiểm soát những tuyến huyết mạch chiến lược quan trọng nhất hành tinh,
toàn bộ học thuyết quân sự của lực lượng vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran,
suốt gần nửa thế kỷ được xây dựng quanh một mục tiêu duy nhất,
biến eo biển Hormuz thành cơn ác mộng đối với kinh tế toàn cầu.
Tehran tin rằng chỉ cần khiến tuyến hàng hải này trở nên đủ nguy hiểm, đủ hỗn loạn và đủ tốn kém,
thì sẽ không một tổng thống Mỹ nào dám dồn Iran tới giới hạn cuối cùng.
Trong suốt 47 năm, chiến lược đó thực sự phát huy hiệu quả, không cần nổ súng quy mô lớn,
chỉ riêng mối đe dọa phong tỏa Hormuz cũng đủ khiến thị trường năng lượng thế giới trao đảo,
viễn cảnh giá dầu tăng vọt lên mức 200 đô la mỗi thùng từng là cơn ác mộng khiến phương Tây lo ngại.
Nếu điều đó xảy ra, chi phí năng lượng sẽ bùng nổ, lạm phát leo thang và nguy cơ khủng hoảng sinh hoạt
có thể lan rộng khắp châu Âu cùng nhiều nền kinh tế lớn.
Chính niềm tin ấy khiến Tehran cho rằng họ đang nắm trong tay nút khóa cổ hạm của thế giới.
Và Iran tin tổng thống Donald Trump cuối cùng cũng sẽ phải trùn bước trước nguy cơ kinh tế toàn cầu sụp đổ.
Nhưng đó lại là sai lầm lớn nhất.
Khi Iran tiến hành đóng eo biển Hormuz, giới lãnh đạo nước này tin rằng họ vừa khóa chặt khoảng 20% nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Mỗi ngày, hàng triệu thùng dầu đi qua tuyến vận tải chiến lược hẹp chỉ khoảng 32km này.
Châu Âu, châu Á và toàn bộ các quốc gia vùng vịnh đều chịu tác động trực tiếp nếu tuyến hàng hải bị bóc nghẹt.
Trong mắt Iran, đây chính là nước cờ chiếu hết buộc thế giới phải xuống thang.
Nhưng điều Tehran không ngờ tới là tổng thống Donald Trump dường như đã chờ đúng khoảnh khắc này từ trước.
Việc Iran phong tỏa Hormuz vô tình tạo ra lý do hoàn hảo để Washington triển khai một chiến lược phản công toàn diện mà Mỹ đã chuẩn bị từ lâu.
Ngay sau động thái của Iran, hải quân Mỹ không hề rút lùi.
Ngược lại, Washington phát động chiến dịch mang tên Project Freedom, một chiến dịch hải quân và không quân quy mô lớn
nhằm duy trì dòng chảy năng lượng ngay giữa tâm điểm đối đầu.
Hơn 125 triệu thùng dầu được các biên đội tác chiến Mỹ hộ tống vượt qua Hormuz ngay trước mắt Iran.
Đây là đòn đánh mang ý nghĩa biểu tượng cực lớn.
Tehran từng tin rằng lực lượng tàu tấn công tốc độ cao, hệ thống tên lửa ven biển cùng chiến thuật bầy đàn đủ sức biến eo biển này thành vùng cấm tuyệt đối.
Thế nhưng thực tế lại hoàn toàn trái ngược.
Không một tàu chở dầu nào nằm trong đội hình được Mỹ bảo vệ bị ngăn chặn, không một chiếc nào.
Đó là thời điểm học thuyết gian đe của Iran bắt đầu xuất hiện vết đứt nghiêm trọng.
Vì nếu Hormuz không còn đủ sức ngăn dòng chảy năng lượng toàn cầu, thì vũ khi chiến lược tối thượng của Iran cũng mất đi giá trị lớn nhất.
Trong khi thế giới tập trung vào cuộc đối đầu tại Hormuz, quân đội Mỹ đồng thời mở thêm một gọng kim khác nguy hiểm hơn nhiều.
Các càng xuất khẩu dầu của Iran bị phong tỏa trên thực tế, khiến chính Tehran gần như mất khả năng bán dầu ra thị trường quốc tế.
Điều chớ châu nhất là quốc gia từng đe dọa bóp nghẹt nguồn cung năng lượng toàn cầu, giờ đây lại bị siết nghẹt chính huyết mạch kinh tế của mình.
Iran từng tin rằng việc đóng eo biển Hormuz sẽ là cú đánh khiến kinh tế toàn cầu rơi vào hỗn loạn và buộc Washington phải lùi bước.
Nhưng điều xảy ra sau đó lại giống một cú phản đòn hoàn hảo trong võ thuật, nơi toàn bộ lực tấn công của đối phương bị xoay ngược trở lại chính người tung đòn.
Người cuối cùng bị bóp nghẹt không phải phương Tây, mà chính là Iran.
Trong khi Tehran tìm cách siết nguồn năng lượng toàn cầu, chiến lược phong tỏa đáp trả của Tổng thống Donald Trump
lại khiến nền kinh tế Iran bắt đầu rơi vào trạng thái chảy máu tài chính với tốc độ khủng khiếp.
Mỗi ngày, Iran mất khoảng 500 triệu đô la doanh thu dầu mỏ do các lệnh phong tỏa và sức ad từ Mỹ.
Điều đáng sợ hơn đối với Tehran là trong lúc Iran mất dần khả năng xuất khẩu dầu,
các đoàn tàu được Hải quân Mỹ hộ tống vẫn tiếp tục đưa năng lượng đi xuyên qua Hormuz ngay trước mắt lực lượng Iran.
Điều đó không chỉ là tổn thất kinh tế, mà còn là cú đánh trực diện vào uy tín chiến lược mà Iran xây dựng suốt nhiều thập niên.
Mỗi ngày trôi qua, ngân khối Iran tiếp tục cạn kiệt, ngân hàng trung ương rơi vào áp lực cực lớn,
các tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài gần như không thể tiếp cận.
Những quốc gia vùng vịnh vốn từng duy trì khoảng cách chiến lược với Washington
cũng từ chối hỗ trợ Tehran trong thời điểm thèn chốt nhất.
Ngay cả Trung Quốc, đối tác kinh tế quan trọng và cũng là nguồn hỗ trợ tài chính lớn của Iran
cuối cùng bắt đầu giảm mức độ hậu thuẫn khi cuộc đối đầu kéo dài hơn dự tính.
Đây là cú đánh đặc biệt nguy hiểm bởi Iran hiểu rất rõ rằng nếu mất đi sự hỗ trợ kinh tế từ Bắc Kinh,
khả năng chống chịu trước các lệnh phong tỏa của Mỹ sẽ suy giảm cực nhanh.
Áp lực lúc này không còn đến từ một hướng duy nhất, nó xiết chặt Iran từ mọi phía cùng lúc.
Các phép tính kinh tế bắt đầu trở nên tàn khốc.
Iran càng giữ ho mút đóng lâu bao nhiêu thì thiệt hại đối với chính nền kinh tế nước này càng lớn bấy nhiều.
Thứ từng được xây dựng như vũ khí tối thượng chống lại thế giới giờ đây lại trở thành con dao cắt thẳng vào huyết mạch tài chính của Tehran.
Và đó chính là điều khiến nhiều nhà phân tích xem chiến lược của Tổng thống Donald Trump là bước đảo chiều cực kỳ nguy hiểm.
Ông không tìm cách phá hủy vũ khí của Iran theo cách truyền thống.
Thay vào đó, Washington biến chính công cụ ấy thành ngánh nặng khiến Iran tự hào mòn.
Iran tạo ra ho mút như một đòn răn đe toàn cầu, nhưng Tổng thống Donald Trump đã biến ho mút thành đòn phản sát đối với chính Iran.
Cuối cùng, Tehran buộc phải nhượng bộ, không phải vì họ muốn xuống thang mà bởi các phép tính kinh tế cho thấy Iran gần như không còn lựa chọn nào khác.
Nếu tiếp tục kéo dài phong tỏa, thiệt hại đối với nền kinh tế quốc gia có thể vượt khỏi khả năng cứu vãn.
Đó là lúc Iran phải chủ động đề nghị mở lại eo biển nhằm thoát khỏi gọng kim mà Washington dựng lên.
Và nhiều người nhận ra, đây có lẽ mới chính là mục tiêu lớn nhất của Tổng thống Donald Trump, ngay từ đầu.
Biến ho mút thành một tuyến hàng hải, luôn mở cửa vĩnh viễn, nơi Iran không còn đủ khả năng sử dụng như công cụ gây áp lực với thế giới.
Điều trơ trêu là thỏa thuận này lại khiến nhiều nhân vật chống Tổng thống Donald Trump nổi giận hơn bất kỳ ai khác.
Từ Thủ tướng Benjamin Netanyahu cho tới các phe diều hâu tân bảo thủ tại Mỹ và cả tạp chí National Review,
nhiều người cho rằng Washington lẽ ra phải tiếp tục đẩy căng thẳng lên cao hơn thay vì đạt tới một thỏa thuận mang tính ổn định chiến lược như hiện tại.
Điều trơ trêu lớn nhất của cuộc khủng hoảng này nằm ở chỗ Tổng thống Donald Trump từng liên tục bị cáo buộc rằng đang chiến đấu thay cho Israel,
rằng Washington bị kéo vào một cuộc chiến phục vụ lợi ích của Thủ tướng Benjamin Netanyahu cùng phe diều hâu tân bảo thủ tại Mỹ.
Nhưng khi thỏa thuận cuối cùng xuất hiện, chính những người phản đối dữ dội nhất lại là các nhân vật từng bị cho rằng hưởng lợi nhiều nhất từ cuộc đối đầu này.
Câu hỏi bắt đầu đảo triều hoàn toàn. Rốt cuộc, ai mới là người đang bị sử dụng?
Theo lập luận đang được nhiều người ủng hộ Tổng thống Donald Trump đưa ra, thực tế có thể hoàn toàn ngược lại với những gì truyền thông bố tả suốt thời gian qua.
Không phải Washington bị kéo vào cuộc chiến của Israel, mà Israel mới là bên bị cuốn vào chiến lược lớn hơn của Tổng thống Donald Trump.
Trong cách nhìn đó, Israel không dẫn dắt cuộc chơi. Israel đang chiến đấu cho mục tiêu chiến lược của Washington.
Và đây cũng được cho là nguyên nhân khiến Thủ tướng Benjamin Netanyahu tức giận sau thỏa thuận mới nhất.
Cuộc chiến từng được bán với công chúng Israel như một cơ hội để buộc Tehran phải chấp nhận hàng loạt nhượng bộ quan trọng,
nhưng kết quả cuối cùng lại không mang tới đầy đủ những điều mà phe cứng rắn tại Israel mong đợi.
Thay vào đó, theo cách nhìn của phe ủng hộ Tổng thống Donald Trump, Washington đã đạt được gần như mọi mục tiêu chiến lược quan trọng nhất mà họ cần.
Thỏa thuận vừa đạt được chỉ giống như lớp kem phủ trên chất bánh sau một trong những cuộc tái sắp xếp địa chính trị lớn nhất nhiều thập niên qua.
Toàn bộ chiến lược của Tổng thống Donald Trump xoay quanh ba mục tiêu cực lớn,
ba mục tiêu có khả năng thay đổi hoàn toàn cấu trúc quyền lực tại Trung Đông cũng như cán cân địa chính trị toàn cầu.
Đây được mô tả như một ván cờ ba chiều ở cấp độ cực cao,
nơi mọi nước đi quân sự, ngoại giao và kinh tế đều liên kết chặt che với nhau thông qua một trung tâm duy nhất, Iran.
Mục tiêu đầu tiên chính là vô hiệu hóa Iran như một mối đe dọa quân sự chiến lược đối với khu vực.
Bằng cách làm suy giảm đáng kể năng lực quân sự của Tây Hạ Đàn,
Tổng thống Donald Trump đã mở đường cho việc triển khai sâu rộng cấu trúc an ninh khu vực xoay quanh Hiệp định Abraham,
sáng kiến từng được xem là nền tảng chiến lược quan trọng bậc nhất trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông.
Kể từ năm 2020, Hiệp định Abraham được xây dựng như khuôn khổ cho một trật tự Trung Đông mới do Mỹ làm trung gian,
nơi các quốc gia Ả Rập, Vùng Vịnh và Israel dần tiến tới hợp tác kinh tế, an ninh và công nghệ trên quy mô lớn.
Theo cách nhìn của phe ủng hộ Washington, đây không chỉ là thỏa thuận ngoại giao đơn thuần,
mà là bản thiết kế cho hòa bình và thịnh vượng dài hạn tại Trung Đông.
Những vấn đề nằm ở chỗ, Iran cùng mạng lưới lực lượng ủy nhiệm như Hezbollah, Hamas và lực lượng Houthi
lại bị xem là rào cản lớn nhất khiến cấu trúc này không thể vận hành ổn định.
Và đó là lúc chiến lược quân sự được triển khai.
Chỉ trong khoảng thời gian 2 tháng tác chiến trên không, vẫn nằm trong giới hạn 60 ngày của đạo luật, quyền hạn chiến tranh,
quân đội Mỹ đã ráng những đòn đánh cực mạnh và năng lực triển khai sức mạnh của Iran.
Các mục tiêu trên bộ, trên biển và trên không của Tehran lần lượt bị làm suy yếu.
Năng lực giăn đe khu vực của Iran bị thu hẹp đáng kể trong khi Washington đồng thời thúc đẩy
việc tập hợp các quốc gia Ả Rập vùng vịnh thuộc Hội đồng Hợp tác vùng vịnh
thành một mặt trận thống nhất nhằm đối phó Iran.
Đó mới là phần quan trọng nhất của ván cờ.
Bởi nếu các quốc gia Ả Rập vùng vịnh Israel và Mỹ cùng đứng trong một cấu trúc an ninh chung
ảnh hưởng chiến lược của Tehran tại Trung Đông sẽ bị đẩy lùi ở quy mô chưa từng có.
Hậu quả lớn nhất đối với Iran không chỉ là thiệt hại quân sự hay kinh tế trước mắt.
Điều nguy hiểm hơn nằm ở chỗ nền kinh tế cùng toàn bộ tham vọng quân sự của Tehran
bị đẩy lùi ít nhất hai thập niên.
Và điều gây tranh cãi mạnh nhất chính là tuyên bố rằng toàn bộ chiến dịch đó đạt được với mức thương vong
còn thấp hơn cả cuộc rút quân hỗn loạn của cựu Tổng thống Biden khỏi Afghanistan.
Theo cách nhìn này, Tổng thống Donald Trump đã hoàn thành mục tiêu đầu tiên
trong chiến lược tái cấu trúc Trung Đông, loại bò trở ngại lớn nhất
đối với cấu trúc an ninh của Hiệp định Abraham.
Trong nhiều năm, Hiệp định Abraham được xem là nền móng cho một trật tự khu vực mới
do Washington dẫn dắt, nơi Israel cùng các quốc gia Rập vùng vịnh
hợp tác sâu rộng về kinh tế, an ninh và công nghệ.
Nhưng toàn bộ cấu trúc đó luôn bị phù bóng bởi ảnh hưởng của Iran
cùng mạng lưới lực lượng ủy nhiệm trải khắp khu vực.
Chỉ trong vòng 2 tháng với mức tổn thất thấp nhưng hiệu quả chiến lược cực lớn,
trở ngại quan trọng nhất đối với Hiệp định Abraham đã bị vô hiệu hóa.
Điều đó mở đường cho việc triển khai sâu rộng cấu trúc an ninh mới tại Trung Đông.
Nhưng đó mới chỉ là mục tiêu đầu tiên, mục tiêu thứ hai mà Tổng thống Donald Trump
được cho là đang theo đuổi còn lớn hơn nhiều,
đẩy Trung Quốc ra khỏi khu vực Trung Đông trong dài hạn.
Bắc Kinh không chỉ là đối tác kinh tế của Iran,
mà còn là nhà tài trợ chiến lược quan trọng nhất
giúp Tehran duy trì sức mạnh đối đầu với phương Tây.
Trong nhiều năm, Trung Quốc bị cáo buộc âm thầm mở rộng ảnh hưởng
tại Trung Đông thông qua Iran, đặc biệt xung quanh eo biển Hormuz,
điểm ngẽ năng lượng quan trọng bậc nhất hành tinh.
Chiến lược này tương tự cách Trung Quốc từng bị nghi muốn mở rộng ảnh hưởng
quanh kinh Đào Panama, kiểm soát các tuyến huyết mạch thương mại toàn cầu
bằng ảnh hưởng kinh tế và địa chính trị dài hạn.
Điều khiến Washington lo ngại nhất là viễn cảnh Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Nếu điều đó xảy ra, ảnh hưởng gián tiếp của Trung Quốc đối với Hormuz
sẽ gần như được khóa chặt vĩnh viễn.
Khi ấy, tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược của thế giới
có thể nằm dưới vùng ảnh hưởng của liên minh giữa Bắc Kinh và Tehran
trong nhiều thập niên.
Một Iran có năng lượng hạt nhân đồng nghĩa với việc Trung Quốc
có thêm lá chắn chiến lược bảo vệ quyền tiếp cận
và ảnh hưởng đối với cổ họng năng lượng của toàn cầu.
Nhưng toàn bộ cục diện đó giờ đã đảo chiều.
Sau khi Iran buộc phải nhượng bộ tại Hormuz,
quyền kiểm soát thực tế đối với tuyến hàng hải này
được cho là đã nghiêng về phía Mỹ
cùng mạng lưới liên minh xoay quanh Hiệp định Abraham.
Eo biển từng được Tehran sử dụng như công cụ gây áp lực
giờ đây phải duy trì trạng thái mở cửa dưới khuôn khổ an ninh
do Washington dẫn dắt.
Điều đó cũng đồng nghĩa Trung Quốc bị đẩy lui
khỏi khu vực chiến lược này trong dài hạn.
Bằng việc đánh bại Iran về mặt chiến lược,
Mỹ đã đồng thời hoàn thành hai mục tiêu cực lớn.
Loại bỏ trở ngại chính đối với cấu trúc hòa bình
của Hiệp định Abraham và chặn đứng công cụ
giúp Trung Quốc mở rộng ảnh hưởng
đối với tuyến năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Nhưng tất cả vẫn chưa phải đích cuối cùng.
Mục tiêu thứ ba mới là chiến thắng lớn nhất.
Chiến thắng sẽ được ghi vào sách lịch sử
và trở thành tiêu chuẩn để người dân Mỹ
đánh giá toàn bộ chiến dịch này trong tương lai.
Cuộc xung đột đã làm thay đổi vĩnh viễn
địa chính trị năng lượng toàn cầu theo hướng có lợi cho Mỹ.
Điều từng bị xem là không thể
trong nhiều thập niên qua giờ đang dần xuất hiện.
Sự kiểm soát kéo dài của OPEC
đối với nguồn cung năng lượng thế giới bắt đầu bị phá vỡ.
Điều đang diễn ra không chỉ là một cuộc khủng hoảng
Trung Đông thông thường, đây được mô tả
như bước ngoặt lịch sử làm thay đổi hoàn toàn
cấu trúc quyền lực năng lượng toàn cầu.
Lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại,
thậm chí vượt xa cả thời kỳ trước lệnh
cấm vận dầu mỏ năm 1973,
Mỹ được cho là đã vươn lên trở thành
quốc gia xuất khẩu dầu khí lớn nhất thế giới,
không còn đứng sau bất kỳ ai.
Không phải vị trí số 2, không phải số 3,
mà là vị trí số 1 tuyệt đối.
Đây không chỉ là chiến thắng về kinh tế,
mà còn là thắng lợi địa chính trị
mang ý nghĩa lịch sử đối với Washington.
Các quy đầu tư theo chỉ số của những tập đoàn
dầu khí toàn cầu đặt trụ sở tại Mỹ
được cho là đã tăng gần 70%
chỉ trong vòng 12 tháng,
và phần lớn mức tăng mạnh nhất xuất hiện
sau khi xung đột với Iran bùng phát.
Đây là sự xác nhận của thị trường
đối với toàn bộ chiến lược của Tổng thống Donald Trump.
Truyền thông có thể tranh cãi,
giới phân tích có thể chỉ trích,
các đối thủ chính trị có thể phản đối,
nhưng thị trường tài chính mới là nơi phản ánh kỳ vọng
thật sự của giới đầu tư toàn cầu.
Thị trường không nói dối, thị trường không có
chương trình nghị sự chính trị, thị trường chính là
bảng tỷ số, và bảng tỷ số cho thấy
nước Mỹ thắng áp đảo.
Và giờ đây, giới tài chính quốc tế đang đặt cược
vào một trật tự năng lượng mới do Washington dẫn dắt.
Những mảnh ghép quan trọng nhất
trong toàn bộ chiến lược này lại nằm
ở eo biển Hormuz. Điều Tổng thống Donald Trump
thực sự muốn không chỉ là mở lại tuyến hàng hải này
trong ngắn hạn, mà là bảo đảm Hormuz
sẽ không bao giờ còn có thể bị sử dụng
như công cụ đe dọa toàn cầu thêm lần nào nữa.
Đây mới được xem là thay đổi,
mang tính quyết định.
Bởi giá dầu tương lai không phản ánh tình hình hiện tại,
mà phản ánh niềm tin của giới đầu tư
về mức độ ổn định nguồn cung năng lượng trong tương lai.
Nếu Hormuz luôn mở cửa
và nguy cơ phong tỏa bị loại bỏ lâu dài,
thị trường toàn cầu sẽ bắt đầu định giá lại
toàn bộ cấu trúc rủi ro năng lượng quốc tế.
Quan trọng là, Iran sẽ không còn khả năng đe dọa
đóng Hormuz như trước đây.
Nếu Tehran tái diết điều đó,
quân đội Mỹ sẽ lập tức áp dụng lại
mô hình phong tỏa gọng kìm,
từng khiến nền kinh tế Iran chảy máu nghiêm trọng.
Và theo cách nhìn này, đó mới là chiếc bẫy dài hạn
mà Tehran đã vô tình bước vào.
Kể từ thời điểm này,
Iran bị cho là đã mất đi công cụ
mặc cả chiến lược mạnh nhất.
Điều đó mở ra giai đoạn mới,
nơi mọi vấn đề còn lại đều có thể bị đưa lên
bàn đàm phán dưới sức ép ngày càng lớn từ Washington.
Từ chương trình Urani,
kho tên lửa đạn đạo,
hoạt động hỗ trợ lực lượng Houthi, Hamas,
cho tới toàn bộ mạng lưới lực lượng
quỷ nhiệm của Iran trong khu vực.
Tổng thống Donald Trump sẽ tiếp tục sử dụng kết hợp
giữa sức ép quân sự, kinh tế và ngoại giao,
chiến lược thường được mô tả như cây gậy và củ cà rốt,
nhằm buộc Tehran phải chấp nhận
từng bước nhượng bộ sâu hơn trong tương lai.
Toàn bộ những thay đổi địa chính trị
chấn động vừa qua có thể xảy ra
chỉ vì Tổng thống Donald Trump
đã đạt được mục tiêu cốt lõi ngay từ đầu cuộc chơi.
Đó không đơn thuần là một chiến dịch quân sự,
đó là kế hoạch tái cấu trúc
toàn bộ bàn cỡ quyền lực Trung Đông
và thị trường năng lượng toàn cầu
theo hướng có lợi cho Washington.
Cần lưu ý rằng,
ba mục tiêu chiến lược lớn nhất giờ đây
đều đã hoàn tất.
Mục tiêu đầu tiên,
xây dựng cấu trúc hòa bình và thịnh vượng
tại Trung Đông thông qua Hiệp định Abraham
do Mỹ dẫn dắt, hoàn thành.
Iran, trở ngại lớn nhất đối với cấu trúc này
bị làm suy yếu nghiêm trọng
về kinh tế, quân sự
và khả năng triển khai ảnh hưởng khu vực.
Điều đó mở đường cho liên minh an ninh mới
giữa Israel cùng các quốc gia Ả Rập Vùng Vĩnh
hoạt động sâu rộng hơn
dưới vai trò bảo trợ của Washington.
Mục tiêu thứ hai,
đẩy Trung Quốc ra khỏi khu vực Trung Đông trong dài hạn,
hoàn thành.
Bắc Kinh đã mất đi công cụ chiến lược quan trọng nhất
để mở rộng ảnh hưởng đối với Hormuz
và các tuyến năng lượng toàn cầu thông qua Iran.
Khi Tehran buộc phải mở lại eo biển
và đánh mất khả năng sử dụng nó như công cụ gây sức ép,
ảnh hưởng chiến lược của Trung Quốc
trong khu vực cũng bị thu hẹp đáng kể.
Mục tiêu thứ ba,
tái cấu trúc nguồn cung năng lượng toàn cầu
xoay quanh vai trò trung tâm của Mỹ.
Hoàn thành.
Mỹ đang tiến tới vị trí quốc gia xuất khẩu dâu khí số một thế giới,
trong khi cấu trúc quyền lực năng lượng kéo dài
hàng thập niên của OPEC
bắt đầu xuất hiện những vết nứt lớn chưa từng có.
Điều khiến phe ủng hộ
Tổng thống Donald Trump xem đây là thắng lợi lịch sử
nằm ở tốc độ đạt được toàn bộ mục tiêu ấy
chỉ trong vòng sáu mình ngày.
Không cần triển khai lực lượng bộ binh quy mô lớn,
không sa lầy vào chiến tranh kéo dài,
Washington đạt được toàn bộ bước xoay chuyển địa chính trị này,
chủ yếu bằng sức mạnh không quân,
phong tỏa hải quân
và hình ảnh của một tổng thống được mô tả là
nói là làm.
Nếu so sánh chiến dịch này với những cuộc chiến từng khiến
nước Mỹ xa lầy suốt nhiều năm,
từ cuộc chiến Iraq kéo dài 8 năm cho tới Afghanistan,
cuộc chiến kéo dài 2 thập niên
và cũng là cuộc chiến dài nhất
trong lịch sử nước Mỹ,
thì cả 2 chiến dịch này đều không mang lại
những lợi ích chiến lược dài hạn tương xứng
với cái giá mà Washington phải trả.
Nhưng giờ đây, chỉ trong khoảng thời gian ngắn ngủi 60 ngày,
cấu trúc quyền lực toàn cầu được cho là
đã dịch chuyển theo hướng có lợi rõ rệt cho Mỹ.
Đến đây, chương trình của chúng tôi cũng xin phép được tạm dừng.
Hãy để lại quan điểm của mình
và cùng thảo luận với chúng tôi.
Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại.