Samurra 1991 - Trận Không Chiến Dập Tắt Hào Quang F-15

Ngày 30 tháng 1 năm 1991 Hai tuần kể từ khi Mỹ và đồng minh triển khai chiến dịch báo tóc xa mạc. Quân đội Iraq gần như đã kiệt quệ hoàn toàn trước các đòn phủ đầu từ lực lượng linh quân. Trong tình thế tuyệt vọng, Tổng thống đương nhiệm Saddam Hussein vẫn âm thầm lên kế hoạch cho một đòn phản công mang mật hiệu Chiến dịch Samura. Mục tiêu chính là những biến đội F-15 Eagle được lộn 5 góc triển khai tuần tra dọc biên giới phía đông. Kết quả của cuộc đụng độ này đã gây trấn động thế giới. Đài băng thép của người Mỹ lần đầu tiên phải nếm trải thất bại. Và kẻ làm được điều khó tin đó là MiG-25, một mẫu tiêm kích được cho là đã hết thời của Liên Xô. Vậy, trận không chiến Samura đã diễn ra như thế nào? Hãy cùng quay ngược thời gian một chút về ngày 17 tháng 1 năm 1991. Báo táp sa mạc chính thức mở mạng. Khối liên minh 38 nước do Mỹ dẫn dắt bổ át khai hỏa. Mục tiêu nhằm đẩy lùi lực lượng Iraq, vốn đang chiếm đóng tại Kuwait và những khu vực lên cận. Tự tiên số một của họ là phá hủy các cơ sở phòng không, không quân. Baghdad từng được xem như lực lượng vũ trang mạnh thứ tư thế giới. Nhưng quốc gia này lại cho thấy sự lép vế hoàn toàn trước ưu thế công nghệ phương Tây. Chỉ trong vài giờ đầu giao tranh, mạng lấy radar cảnh báo sớm của phía Iraq đã rơi vào trạng thái tê liệt. Nhiều chiến đấu cơ nổ tung ngay trong nhà chứa. Tên lửa phòng không gần như bất lực trước các phương án gây nhớ điện tử, cũng như loạt máy bay tàng hình thế hệ mới của Mỹ và đồng minh. Nhận thấy nguy cơ bị xóa sổ, Saddam Hussein phải đưa ra một quyết định khó khăn nhưng cần thiết. Ông yêu cầu toàn bộ phi đội tiêm kích còn sống sót lập tức tháo chạy sang Iran. Hành động này cho thấy sự tuyệt vọng cùng cực của Tổng thống Iraq. Tehran vốn là kẻ thù không đội trời trùng của Baghdad trong suốt 8 năm dòng giã. Nhưng Saddam Hussein hiểu rõ, đây là cơ hội để giữ lại những vùng liên quân sự cuối cùng. Từ ngày 26 tháng 1, từng tốp chiến đấu cờ bắt đầu di tản. Chúng bay ở độ cao cực thấp nhằm tránh tai mắt của lực lượng liên quân. Khoảng 23 tiêm kích Iraq đã may mắn lọt qua biên giới thành công ngay trong ngày đầu tiên. Số khác buộc phải hạ cánh ở Baghdad để tiếp nhiên liệu trước khi tiếp tục cuộc hành trình. Giới chức quân sự Mỹ không mất quá nhiều thời gian để phát hiện ra cuộc đảo tàu này. Họ lập tức thiết lập một bức tường phong toà khổng lồ trên không. 5 biên đội F-15C Eagle được cắt cử quân tàu liên tục dọc tuyến biên giới. Chiều tranh nhiệm cung cấp thông tin cảnh báo sớm là các trạm radar bay E-3 Shenchi. Nhiệm vụ của họ rõ ràng và đơn giản. Bắn rơi bất kỳ tiêm kích Iraq nào có ý định đảo thoát sang Iran. Lúc bấy giờ các phi công Mỹ mang tâm lý vô cùng tự tin. Liên quân đã dành chiến thắng áp đảo trong những ngày đầu của cuộc chiến. Rất nhiều người bắt đầu tỏ ra chủ quan cho năng lực yếu kém của đối phương. Tuy nhiên họ không hề biết rằng một cái bẫy chết người đang chờ đón. Saddam Hussein không cam tâm nhìn quân đội kiêu hãnh của mình bỏ chạy trong nhục nhã. Ông khó khát mau đó đánh trả để vớt vát chút thời gian cuối cùng. Vào năm vướt được chọn không phải là nhân chiếc MiG-29 đời mới. Trong trách này được đặt lên vài loại tiêm kích đã hơn 35 tuổi. Mẫu MiG-25 Foxbat. Mọi chuyện xảy ra khi đồng hồ điểm đúng 12h trưa ngày 30 tháng 1 năm 1991. Bầu trời phía đông thủ đô Baghdad vắng lặng như tờ. Hệ thống cảnh giới mặt đất của quân đội Iraq bất ngờ phát báo động xâm nhập không phận. Mặc nhân nhiên thì hai mục tiêu không xác định. Sở chủ y phòng không lập tức ban bố lệnh xuất kích khẩn cấp. Chiến dịch Samura chính thức bắt đầu. Hai sĩ quan kỳ cựu là đại úy Mahmud Awad và Mohammed As-Samurai được chọn để thực hiện nhiệm vụ khó khăn này. Họ không cắt cánh từ cùng một địa điểm nhằm phân tán sự chú ý của mạng lửa do thàm đối phương. Đại úy Awad điều khiển chiếc MiG-25 của mình rời khỏi căn cứ Qadeshia nằm ở phía Bắc. Trong khi đó người đồng đội As-Samurai xé gió vút lên từ một sân bay quân sự ở hướng Nam. Bây giờ bộ đội tiêm kích Iraq đã có tuổi đời hơn 20 năm. Loại chiến đấu cơ này được liên số thiết kế để thực hiện các phi vụ đánh trạng tầm cao. Với mục tiêu chính là oanh tạc cờ của Mỹ. Do hạn chế về nguồn cung Titanium ở thời điểm đó. Đội ngũ kỹ sư đã buộc phải dùng thép không dị để chế tạo phần lớn lớp vỏ. Chính điều đó khiến MiG-25 nặng nề và kém linh hoạt hơn đáng kể khi so sánh với F-15 phía bên kia chiến tuyến. Bù lại nó sẽ yếu hoài động cơ phản lực khổng lồ. Có thể đẩy chiếc phi cơ này lên trần bay 30.000m với tốc độ Mach 3.2. Với khả năng leo cao vượt trội. Hai phi công Iraq đã nhanh chóng gồn định hành trình ở độ cao khoảng 12.000m. Mục tiêu là tạo nên thế bao vây gọng kìm nhằm tiêu diệt đối phương một cách truyền để. Tuy nhiên những tín hiệu ban đầu trên radar hòa ra lại là báo động giả. Đó thực chất là tàn dư từ một đám mây nhễu sóng được thả ra trong quá trình tác chế địa tử. Thế nhưng cách đó 500km về phía nam lại ẩn chứa một hiệu họa khác. Chiếc máy bay cảnh Balsam Air 3 Sentry của lực lượng Liên Quân đang âm thầm quan sát mọi động tĩnh trên không trung. Khối radar khổng lồ trên lưng mẫu mắt thần đã phát hiện ra ngay hai vật thể bay lạ lao đi với tốc độ cực cao. Họ lập tức gửi thông tin cho biên đội tuần trại gần nhất, mặt hiệu Sereg-33. Bao gồm hai chiếc F-15C Eagle được điều khiển bởi đại ủy Tom Diaz cùng phi công hiểm trợ là trung ý Bob Herrmann. Lúc này họ đang cách thủ đô Baghdad của Iraq khoảng 65km về phía đông. So với tên kích Iraq, đại bạng Thebmau một chiếc lý thiết kế hoàn toàn trái ngược. Chúng được sinh ra để chếm ưu thế trong mọi cuộc không chiến. Khung thân titanium khiến mẫu tiêm kích này nhẹ, bền và linh hoạt hơn đáng kể so với các đối thủ cùng thời. Nhờ được tin báo từ máy bay cảnh báo sớm, cặp đôi đại bàng Theb lập tức hướng về phía mục tiêu. Đúng lúc này, biên đội Foxbat bất ngờ quay trở lại khu vực phòng thủ nghiêm ngặt xung quanh thành phố. Hành động nghi binh này đã đánh lừa hoa an toàn hệ thống cảnh giới phương Tây. Tín hiệu báo động trên chiếc E-3 Sentry nhanh chóng bị hủy bỏ. Sự lờ lả chết người này chính là cơ hội vàng cho phía Iraq. Trạm kiểm soát mặt đất liên tục cập nhật to độ thực của cặp đôi F-15C. Howard và Al-Samarai nhân lệnh vứt bỏ thung dâu phụ để tăng tốc tối đa. Đồng cờ kích hoạt chế độ đốt sau, đẩy hai chiếc MiG-25 lên gương Mark II. Khoảng cách dài bên thu hẹp với tốc độ chóng mặt. Đĩa Quest vô tuyến trên lưng E-3 Sentry lại phát hiện mối đe dọa. Lệnh đánh trạm một lần nữa được truyền đến hai chiếc F-15C trong tích tắc. Nhưng vị thế chiến thuật lúc này đã hoàn toàn nghiêng về phía lực lượng Iraq. Cặp đôi MiG-25 đang chiếm giữ độ cao vượt trội, nằm trên đối phương khoảng 2.000m. Lợi thế đó cho phép vũ khí quay tiêm kích Iraq tận dụng tối đa động năng khi lào xuống. Hệ thống điện tử kỹ thuật số trên chiếc chiến đấu cơ Mỹ ngay lập tức nhận ra nguy hiểm và bắt đầu làm việc. Cụm radar hiện đại trên mũi F-15 có thể nhận diện mục tiêu từ cử ly 160km và theo dõi cùng lúc 14 mũi đe dọa. Nhờ đó, Trung úy Herman khóa thành công vào chiếc F-15C của Al-Samarai. Một quả tên lửa AM-7 Sparrow tách khỏi bệ phóng dưới kém phải. Đây là loại vũ khí đối không dẫn đường bán chủ động vô cùng uy lực của lầu nông cốc. Thế nhưng công nghệ này đòi hỏi người lái phải duy trì trạng thái chiến xạ liên tục để đầu đạn có thể tìm đề địch. Nếu sóng vô tuyến bị đứt gãy, tên lửa sẽ lập tức trở nên mù lỏa. Điểm yếu đó khiến phi công chỉ có thể tấn công duy nhất vào một kẻ địch tại một thời điểm. Quay lại với trận đánh, khối động cơ phản lực lẽ ra phải khai hỏa và đẩy quả đạn Lao địch. Nhưng vận đèn đã bắt đầu bám lấy người Mỹ. Khí tài chỉ giá hàng trăm ngàn đô la rơi tự do như một hòn đảo vô trì. Điều này buộc viên phi công phải phóng tên lửa thứ hai. Cùng lúc đó, chảo radar trên MiG-25 cũng vừa vặn bắt chết chiếc tiêm kiếp phương Tây. Việc chiến đấu cây Iraq mãi đến thời điểm này mới có thể khóa mục tiêu, tương đối dễ hiểu. Hệ thống tiền tử trên mẫu máy bay này là loại analog kiểu cũ. Nó chỉ có thể theo dõi đối phương từ cự li 100km, và đặt duy nhất một đối tượng vào tầm ngắm ở khoảng cách 50km. Bù lại, radar trên MiG-25 có công suất cực lớn, khiến nó có thể kháng bất kỳ biện pháp gây nhiễu nào. Nhờ đó, khi chiếc F-15 do Herman điều khiển vượt qua làn danh đỏ, cũng là lúc giao diện ngắm bắn của Assamurai báo hiệu trạng thái sẵn sàng. Tên lửa R-40 Artgrid được kế hoạch thành công. Quả đạn khổng lồ dày tới 6m này vạch một khói trắng kéo dài, chia đôi vùng trời sa mạng. Phát hiện vũ khí hạng nặng đang lao thẳng tới. Cả Herman và Assamurai buộc về cơ động nghe tránh. Thảo tác hoạt gấp này làm đứt gãy luồng sóng chiếu sạ. Tên lửa của ai phe mất hẳn tín hiệu dẫn đường. Ngay bên cạnh, sĩ quan chỉ huy Tom Diaz cũng đang phải đối đầu trực diện với Ork. Ông bấm nút phóng quả đạn Sparrow đầu tiên của mình. Nhưng tương tự với Herman, đồng cơ đầy cũng không làm việc. Diaz tiếp tục thử vận may. Đèn đổi thay, phần khấp đối giữa tên lửa và mẫu treo dưới cánh gấp trục trặc, khiến cả hai không thể tách dở. Quả đạn Sparrow thứ ba được phi công Mỹ kích hoạt. May mắn là nó đã rời khỏi giá treo vũ khí, nhưng lại một lần nữa tịt ngòi và rơi thẳng xuống sa mạng bên dưới. Biên đội F-15 lâm vào tình thế vô cùng hiểm nghèo. Họ đã tấn công đối phương bằng 5 quạt tên lửa đối không hiện đại nhất lúc bây giờ. Nhưng cả hai lão tướng từ Liên Xô vẫn đang tiếp cận với tốc độ chóng mặt. Quay trở lại với phi công Assamurai. Quả R-40 do ông Phóng đi, dù mất mục tiêu, nhưng đã áp sát vị trí của chiếc F-15C của Herman. Tại đây, lịch sử dễ làm hai nhánh, với những lời từng thuật trái ngược nhau. Theo tuyên bố từ phía Bắc Đác, tên lửa quả phát nổ ngay sát bên dưới chiếc phi cơ của Herman. Sóng súng kích đã hận văng hàng ngàn mảnh vụn sắc nhọn ra xung quanh. Một số bay thẳng vào động cơ bên trái của chiếc F-15C, kéo theo đó là luồng lửa đỏ rực thổi tung ra từ cửa sả. Tuy nhiên, phía lầu Nam Góc lại phủ nhận hoàn toàn tổn thất này. Hoa Kỳ khẳng định, việc Assamurai chuyển hướng quá sớm đã tự làm gián đoạn quá trình chiếu sạn. Kết quả là tên lửa R-40 bị mất tín hiệu dẫn đường vào bay chạy hướng. Nhận thấy tình hình đã vượt ra khỏi tầng kiểm soát, đại ủy Tom Diaz ra lệnh rút lui ngay lập tức về phía đông. Hành động chuyển hướng một lần nữa kéo chiếc F-15 do Herman điều khiển vào vùng khóa mục tiêu của đại ủy Elwood. Hệ thống cảnh báo liên tục dẻo vang trong buồng lái của trung quý không quân Mỹ. Để tư vệ, anh lập tức kế hoạch ngồi bẫy. Hàng loạt pháo sáng và những kim loại được xả ra nhằm đánh lừa radar đối phương. Nhận thấy kẻ địch đã rút lui, hai phi công Iraq chọn máy bay quay đầu về căn cứ phía Tây. Nhưng mọi thứ vẫn chưa kết thúc. Từ xa, biểu đội X-31, gồm hai chiếc F-15 khác, vượt trở lại chiến trường từ quá trình tiếp liệu. Chỉ huy là trung tá Randy Begum, cùng phi công bay kèm Lynn Broome. Không chấp nhận thất bại, cộng bay chung nấy quyết định tham chiến. Hai sĩ quan lập tức phán đoán đường rút lui của kẻ địch. Đích đến của cặp đồi Foxbat chắc chắn là căn cứ không quân Tammuz, nằm rất gần khu vực thủ đô. Chỉ huy Randy Begum quyết định đánh vòng lên phía Tây Bắc để thực hiện đòn đón lóng. Họ cố gắng thiết lập một đường bay này tránh mạng lưới tên lửa và pháo phòng không quanh Baghdad. Nhưng mẹ thiên nhiên lại không đứng với phía lực lượng Hoa Kỳ vào buổi trưa ngày hôm ấy. Một luồng gió ngược trên cao đã đẩy hai chiếc phi cơ rạt khỏi lỗ trình. Chúng vô tình lo thẳng vào vùng không phận Baghdad, nơi được bảo vệ nghiêm ngặt nhất Iraq. Tiếng coi báo động trong buồng lại F-15 lại một lần nữa được kích hoạt. Các tù hợp phòng không mặt đất đã khóa chặt mục tiêu vào hai vị khách không người. Begum sau này thiên nhận bản thân đã quá say máu trong việc săn lùng kẻ địch. Sự mất tập trung đó, Sweet Junior đã đổi lấy mạng sống của cả hai phi công. Điều kỳ lạ là không có bất kỳ quả đạn phòng không nào được phóng lên. Sao thù Iraq e ngại việc khai hỏa sẽ bắn nhầm vào chính lực lượng phe mình? Tận dụng cơ hội ngăn vàng, Serek 31 thành công đưa hai chiếc MiG-25 đang rút lùi vào tầm ngắn. Hai quả tên lửa không đối không AM-7 lập tức sẽ rõ lao đi. Nhưng vận đen dường như vẫn chưa buông thang người Mỹ. Cả hai phát bán điều chuyển mục tiêu một cách khó hiểu. Bài bay của đại huy Award bắt đầu hạ độ cao để tiếp cận mặt đất. Bi-Zoom phóng tiếp quả đạn thứ hai. Nhưng chiếc Foxbat đã kịp thời chạm đường băng an toàn trước khi khối thúc nổ bay tới. Sự giảm tốc đột ngột lúc tiếp đất của tiêm kích Iraq đã tạo ra hiệu ứng Murada. Tên lửa ngay lập tức mất phương hướng vì không thể phân biệt được máy bay và địa hình bên dưới. Mục tiêu giờ đây chỉ còn lại chiếc phi cơ của Assamurai. Trung ta Mỹ bấm nút khai hỏa đòn chốt hạ. Tuy nhiên chiếc MiG-25 cũng đang tiến vào phá tiếp đất. Hiện tượng vật lý tương tự lập lại khiến đầu dò vũ khí nhanh chóng, mất tín hiệu dẫn đường. Họa tên lửa AM-7 cuối cùng cắm thẳng xuống mặt đất, cách cánh trái của máy bay Iraq chứ khoảng 3 mét. Assamurai may mắn thoát chết trong gàng tất. Biết không thể làm gì hơn, Serek-31 buộc phải vội vã quay đầu bỏ chạy. Họ cần thoát khỏi lế lừa của đối phương trước khi những người lính phong phục khai hỏa. Cuộc trạm trắn kinh điển khép lại với kết quả vượt ngoài sức tưởng tượng của mọi chuyên gia. Hai tìm kích đánh trận cứu ký tới từ Liên Xô đã sống sót một cách thần kỳ. Chính quyền Baghdad ngay lập tức ăn mừng chiến thức vang dội này. Truyền thông nhà nước Iraq khẳng định đã bán hạo thành công một chiếc F-15. Tờ Triều ngược lại, các quan chức Hoa Kỳ vội vã lên tiếng bóc bỏ. Lầu Năm Quốc kiên quyết phủ nhận mọi tổn thất về phương tiện. Họ tuyên bầu hai biên đội tuần tra đều quay về căn cứ an toàn. Tuy nhiên, những hoài nghi trong giới quan sát quân sự vẫn không ngừng dần cao. Việc hàng loạt tiếng lửa triệu đô bị xịt ngói liên tục mà không gióng nguyên nhân đã giám mốt đòn mạnh và sự tự tin của giới chức Mỹ. Về phần những chiếc Foxbat, vinh quang của chúng cũng không kéo dài được lâu. Vài tuần sau đó, hàng trăm chiến đấu cơ của Iraq, trong đó có nhiều MiG-25 và MiG-29 hiện đại, đã tháo chạy thành công sang Iran. Tehran không ngừng ngại tích thu toàn bộ số khí tài này làm chiến lội phậm. Lực lượng không quân từng mạnh thứ tư thế giới chính thức bị xóa xuống từ đây. Dù Mỹ và đồng minh đã giành thắng lực Trung Quốc, nhưng chiến dịch Samurai vẫn được xem là dấu ấn phản kháng cuối cùng của Iraq trước khi hoàn toàn sụp đột. Trận đánh này đã để lại một số hỏi lớn cho lòng nằm góc. Tại sao một hệ thống vũ khí tối tân chỉ giá hàng triệu đô lại liên tục cặp phải lưỡi kỹ thuật giữa cuộc giao chiến? Các chuyên giao quân sự đã chỉ ra ba nguyên nhân cốt lõi. Thứ nhất, chính là điểm yêu cố hữu của dòng tên lửa AIM-7 Sparrow. Đây là một thiết bị cực kỳ nhạy cảm với môi trường xung quanh. Nhiệt độ khắc nghiệt tại sa mắc Ả Rập đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến các linh kiện bên trong. Động cơ đầy bằng nhiên liệu dánh của mẫu khí tài này cũng tỏ ra kém hiệu quả trong điều kiện tác chiến năng nóng. Ngay cả cơ cấu ngầm giữ cạnh máy bay cũng bị kẹt cứng do bụi bật. Sở mỏng manh của công nghệ tinh vi đã phải trả giá đắt trong giao tranh thực tế. Còn nguyên nhân thứ hai nằm ở một sai lầm chiến thuật vô cùng cơ bản. Biệt đội F-15 đã hoàn toàn đánh mất lợi thế về mặt độ cao. Họ bay thấp ơn đối phương tới hơn 2.000m. Việc bắn tên lửa ngược lên đòi hỏi một nguồn động đăng khổng lồ. Trong lực của trái đất đã nhanh chóng vắt kiệt sức mạnh của khối thuốc phóng. Quả đạn chưa kịp chạm tới mục tiêu thì đã rời vào trạng thái thất tốc. Ngược lại, nhìn chân máy bay nằm ở trên cao lại nắm giữ lợi thế tuyệt đối. Brody trên đầu cơ của Iraq có tốc độ vượt trội, chân bay lớn hơn và tận dụng được lực lớn hấp dẫn của trái đất để đưa tên lửa đối không đến địch nhanh chóng và chính xác hơn. Nguyên nhân cuối cùng xuất phát từ sự phụ thuộc quá mức vào máy bay cảnh báo sớm của không quân Mỹ. Các phi công Hoa Kỳ đã phó mặt toàn bộ việc cảnh giới cho chiếc E-3 Sentry. Điều này khiến họ mất đi sự chủ động khi tiêm kích địch được lệnh rút lui nghi bình. Và khi thông tin liên lạc bị trễ nhịp, biệt đội tuần tra lập tức rơi vào thế bị động. Trái ngược với sự kiêu ngạo của người Mỹ là tinh thần chiến đấu kiên cường của phi công Iraq. Họ bước vào trận đánh trong tâm thế không còn gì để mất. Kế hoạch phục kích gòng kim được thực thi một cách vô cùng hoàn hảo. Sự dũng cảm đó đã giúp bảo vệ danh dự cho không quân Iraq trong cuộc chiến không cân sức với liên quân. Dù vậy, những nỗ lực cá nhân xuất sắc cũng không thể cứu vãn cả một chế độ. Cuộc đảo tàu hàng loạt sang Iran đã đặt dầu trầm hết cho quân trộm này. Thế giới chính thức chia tay lực lượng vũ trang từng mạnh thứ tư toàn cầu. Chiến dịch Samurai cũng tạo ra một cơn địa chấn bên trong nội bộ lầu nằm khóc. Quyết trình bảo dống vũ khí ngoài tiền tuyến lập tức bị xé chặt. Các chương trình huấn luyện cận chiến được khởi động lại với cường độ cao hơn. Cuộc đội Hoa Kỳ hiểu rằng họ không bao giờ được phép xem thưởng bất kỳ đối thủ nào. F-15 Eagle ngày nay vẫn chém chể trên ngai vàng của mình. Cục máy này được xem như một trong những chiếc tiêm kích thành công nhất lịch sử chiến tranh hiện đại. Nhưng cuộc đồng đội trên bầu trời phía đông Baghdad sẽ mãi để lại vết sẹo khó phai. Sự kiện này đặt ra một câu hỏi hóc búa cho giới chuyên gia quân sự. Liệu yếu tố con người có thể thực sự lấp đầy khoảng cách minh mông về mặt kỹ thuật? Và trận không chiến Samurai năm 1991 chính là câu trả lời. Bằng ý chí và chiến thuật sắc bén, người lính hoàn toàn có thể sàn lấp mọi khoảng cách công nghệ để khẳng định vị thế không thể thay thế của mình.