Mỡ máu cao nên ăn gì kiêng gì?

Mỡ máu, hay còn được gọi là lipid máu, là thành phần quan trọng trong cơ thể. Tuy nhiên, khi chỉ số lipid trong máu quá cao, sẽ gây hưởng xấu đến hệ tim mạch. Nguy hiểm nhất là gây đột quỷ. Mỡ máu là tên gọi thông thường của lipid máu, bao gồm nhiều thành phần khác nhau, trong đó quan trọng nhất là cholesterol. Cholesterol là một chất béo có ở mạng tế bào của tất cả các mô tổ chức trong cơ thể. Cholesterol tốt HDL có vai trò làm cho thành động mạch mềm mại, để lưu thương máu tốt hơn và có khả năng bảo vệ thanh mạch máu, trong khi cholesterol xấu LDL làm cho sơ vỡ thành động mạch. Mỡ máu tăng khi cholesterol xấu tăng cao và cholesterol tốt suy giảm, gây ra nhiều loại bệnh tim mạch nguy hiểm như nhồi máu cơ tim, đột quỷ. Cholesterol toàn phần trong máu bình thường có chỉ số thấp hơn 5,2 mmol trên lít, khi chỉ số này tăng trên 5,2 mmol trên lít là bắt đầu cao. Với loại HDL, chỉ số trong máu ở người bình thường là lớn hơn hoặc bằng 0,9 mmol trên lít, chỉ số này càng cao càng tốt. Với loại LDL, trong máu người bình thường có chỉ số là dưới 3,4 mmol trên lít, khi chỉ số này vượt quá trên 3,4 mmol trên lít được gọi là cao. Một thành phần quan trọng khác của mỡ máu đó là triglycerides, còn được gọi là chất béo trung tính, đóng vai trò quan trọng như là nguồn cung cấp năng lượng và chuyên trở các chất béo trong quá trình trào đổi chất, nếu như chỉ số tăng cao sẽ gây sơ vỡ mạch. Tăng triglycerides thường gặp ở người bị béo phì, lười vận động, đai tháo đường, uống nhiều rượu bia và hút thuốc lá. Những người bị tăng chỉ số này thường kéo theo tăng cholesterol toàn phần, tăng cholesterol xấu và giảm lượng cholesterol tốt. Vậy những người bị mỡ máu cao có cần phải kiêng chất béo hay không? Như chúng ta đã biết, chất béo trong khẩu phần ăn đóng một vai trò quan trọng, nếu chúng ta ăn một lượng vừa phải và lựa chọn chất béo có lợi thì sẽ tốt cho sức khỏe. Đối với người Việt nói chung, chất béo nên chiếm từ 18% cho đến 20% tổng năng lượng ăn vào. Ở người trầng thành, nếu khẩu phần có khoảng 30g chất béo thì trong đó nên có 20g là chất béo có nguồn gốc từ thực vật. Đối với người đang bị mỡ máu cao thì lượng chất béo nên ăn khoảng 15% tổng năng lượng trong khẩu phần ăn. Nhưng điều quan trọng là nên chọn loại chất béo có lợi cho sức khỏe. Đó là những acid béo chưa no như acid oleic có tác dụng gốc phần làm giảm cholesterol toàn phần, cholesterol xấu và hạn chế giảm cholesterol tốt. Loại acid béo này có nhiều trong các dầu thực vật như dầu oleo, dầu lạc, dầu hạt cải, dầu đậu nành hoặc các acid béo omega 3 có trong các loại cá biển như cá hồi, cá thu, cá chích hoặc trong các loại hạt như hạt điều, hạt lanh, hạt mắc ca. Khi chị biến thức ăn nên sử dụng các loại dầu ăn đã nêu ở trên ở dạng ăn sống như trộn với salad hoặc cho vào món hấp, xào ngay trước khi bắt ra khỏi bếp thì mới giữ được cấu tạo hóa học và tác dụng của các acid béo không no. Người bệnh cũng nên hạn chế ăn các loại mỡ động vật và các phổ tạng như óc, tim, gan, bầu dục. Không nên ăn nhiều các món xào, rán, ngưỡng trong thực đơn hàng ngày. Thay vào đó nên lựa chọn các món ăn luộc, hấp vừa hạn chế mất nhiều các chất dinh dưỡng đồng thời không làm biến đổi thực phẩm thành các chất có thể gây hại cho sức khỏe do quá trình triền rán gây ra. Sau đây là một số loại thực phẩm tốt cho người bị mỡ máu cao. Thực phẩm giàu chất sơ Ăn nhiều chất sơ không chỉ tốt cho sức khỏe tim mạch mà còn giúp giảm cân hiệu quả. Việc duy trì trọng lượng cơ thể trong một khoảng phù hợp sẽ làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch và đột quỵ. Chất sơ đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa dối loạn mỡ máu, có tác dụng loại bỏ một phần chất béo và cholesterol hấp thụ vào cơ thể. Theo Hiệp hội Tim Mạch Hoa Kỳ, việc bổ sung thêm chất sơ là một phần trong chế độ ăn uống lành mạnh, giúp cải thiện mức cholesterol trong máu, giảm nguy cơ mắc tim mạch, đột quỵ. Chất sơ hòa tan làm giảm lượng cholesterol LDL, giảm viêm và hạ huyết đáp. Các nguồn chất sơ hòa tan bao gồm cây hỏ đậu, hạt lanh, yến mạch. Người bệnh tăng mỡ máu nên sử dụng các loại thịt trắng như thịt gà, cá, thịt ếch là thực phẩm có chứa hàm lượng cholesterol thấp thay cho các loại thịt đỏ có chứa nhiều cholesterol. Ăn quá nhiều thịt đỏ sẽ làm bệnh tiến triển xấu hơn ở những người bị mỡ máu cao. Trái bơ Trái bơ cung cấp nhiều chất sơ, chất béo không bão hòa đơn, protein, vitamin và quan chất cần thiết cho cơ thể. Nghiên cứu cũng cho thấy việc bổ sung bơ vào chế độ ăn uống có lợi cho sức khỏe tim mạch và có thể làm giảm cholesterol xấu. Dầu oleo Theo nghiên cứu, acid béo chủ yếu trong dầu oleo là chất béo không bão hòa đơn được gọi là acid oleic, chiếm 73% tổng hàm lượng dầu. Dầu oleo chứa nhiều chất chống oxy hóa. Những chất chống oxy hóa này có hoạt tính sinh học mạnh, có thể làm giảm nguy cơ mắc các bệnh mạng tính. Chúng cũng chống lại trứng phim và giúp bảo vệ cholesterol trong máu khỏi quá trình oxy hóa. Hai lợi ích này có thể hỗ trợ làm giảm nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch.