Thủy Lục Không Quân Tác Chiến: Điều Gì Chống Tàu Đổ Bộ Mỹ Nguy hiểm Hơn Cả Siêu Hàng Không Mẫu Hạm?
LINH DAN
280 người theo dõi
3 Lượt xem video·28 thg 5, 2026
Những “thành phố nổi” của Hải quân Mỹ không chỉ là tàu chiến mà là cả một cỗ máy viễn tưởng kín giữa đại dương. Từ lớp Wasp tới Mỹ, Mỹ đã biến bài học Mãng quân ở Tarawa và Iwo Jima thành học thuyết “Bao vây theo chiều thẳng đứng” — nơi trực thăng, F-35B và Thủy quân Lục chiến có thể áp sát bất kỳ biển nào trên thế giới. Điều đáng sợ nhất không nằm ở kích thước hay tỷ lệ giá trị đô la, mà ở khả năng kết hợp không quân, hải quân và năng lượng chuyển đổi thành một hệ sinh thái chiến tranh hoàn chỉnh. Đây chính là lý do mỗi khi cụm tác chiến lưỡng cư Mỹ xuất hiện ngoài khơi, cả khu vực đều phải lập tức đặt trong trạng thái báo động cao.
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Chào mừng quý khán giả trở lại với Bình Quân sự, tôi là Lê Minh.
Kính thưa quý vị, người xưa có câu hồ chưa xuống núi, muôn thú đã run. Những bước sang thế kỷ
21 thứ khiến nhiều bộ tổng tham mưu quân sự mất ăn mất ngủ không còn là tiếng hồ gầm, tiếng vó
ngựa dập rồn trên thảo nguyên hay từng đoàn chiến xa nghiền nát vào đất nữa, mà là những khối
thép khổng lồ dài hơn 250 mét đang âm thầm xuất hiện ngoài đường chân trời xa vợi.
Thoạt nhìn thì chúng giống như những thành phố nổi giữa đại dương, nhưng đối với giới quân sự,
đó lại là tín hiệu cho thấy một cơn bão đổ bộ bằng hóa lực có thể hình thành bất cứ lúc nào.
Khi nhắc tới sức mạnh hải quân Mỹ, phần đông người ta thường nghĩ ngay đến các siêu hàng không mẫu hạm
Love Limit hay là Grand Air Force với những phi đội tiêm kích phủi kín bầu trời.
Thế nhưng nếu hàng không mẫu hạm là biểu tượng của quyền lực gian đe từ xa,
thì các hạm đội, đại hạm đội đổ bộ, tấn công lớp WAF và America mới chính là thứ
mang ý nghĩa đáng sợ hơn nhiều. Đó là khả năng biến ưu thế quân sự thành sự hiện diện thực tế trên mặt đất.
Hay nói cách khác, siêu tàu sân bay có thể hủy diệt mục tiêu từ trên không,
nhưng chỉ có thủy quân lục chiến mới là lực lượng bước xuống bãi biển để áp đặt cục diện chiến trường.
Và đó cũng là lý do khiến sự xuất hiện của những đại hạm lưỡng cư Mỹ luôn mang theo cảm giác nặng
nề như một lời cảnh báo chiến lược, bởi chúng không đi một mình.
Trong lòng những khối thép ấy là cả một hệ sinh thái chiến tranh khép kín. Tiêm kích F-15B tàng hình,
phi cơ rô to nghiêng MV-22 Osprey, trực thăng cường kích AH-1Z Viper, tàu đệm khí LCAC, xe bọc thép,
pháo bình cơ động và hàng ngàn lính thủy quân lục chiến Mỹ luôn trong trạng thái sẵn sàng khai hỏa.
Người Việt ta có câu, mưa đến đâu, mát mặt đến đó.
Nhưng trên bàn cờ địa chính trị hiện đại, có những nơi chỉ cần cụm tác chiến lưỡng cư Mỹ xuất hiện ngoài khơi thôi,
là cả hệ thống phòng thủ ven biển lập tức phải bước vào trạng thái căng tựa dây đạt.
Điều đáng nói nằm ở chỗ, sức mạnh ấy không tự nhiên mà có.
Nó được hunđúc từ những bài học sương máu tại Tarawa, Iwo Jima hay bán đảo Triều Tiên,
nơi của đội Mỹ từng hiểu ra một chân lý rất phũ phàng, muốn thắng trong chiến tranh hiện đại,
không thể mãi lao thẳng vào những bãi biển đã được đối phương biến thành cối say thịt.
Chính từ những thất bại và tổn thất ấy, học thuyết bao vây theo chiều thẳng đứng ra đời,
mở đường cho sự xuất hiện của các siêu hạm đổ bộ tấn công hiện đại,
những thực thể có thể biến đại dương thành căn cứ viễn trình di động, biến bầu trời thành hành lang đổ bộ,
và biến bất kỳ bờ biển nào trên thế giới thành mục tiêu có thể tiếp cận.
Vậy thì điều gì đã khiến các đại hạm đội đổ bộ tấn công Mỹ trở thành nỗi khiếp đảm của mọi vùng chiến sự?
Vì sao nhiều chuyên gia quân sự cho rằng đây mới là cú đấm thép đáng sợ nhất của ngũ giác đài từ trên mặt biển?
Và phía sau những bong tàu khổng lồ ấy là học thuyết quân sự nào đang âm thầm định hình chất tự quyền lực toàn cầu?
Ngay sau đây, chúng ta sẽ cùng vén toang màn sương bí mật để đi sâu tìm hiểu về cỗ máy viễn trình
đáng sợ bậc nhất mà nước Mỹ đã từng tạo ra này.
Chương 1. Bối cảnh ra đời và học thuyết bao vây theo chiều thẳng đứng
Trong lịch sử chiến tranh nhân loại, tác chiến đổ bộ từ đại dương lên đất liền luôn bị xem là một trong những loại hình quân sự phức tạp và đẫm máu bậc nhất.
Người xưa có câu, Cường Long nan áp địa đầu xả. Ý tứ là, dòng có mạnh mẽ, hùng hãn đến đâu cũng khó đè được con rắn ở ngay địa đầu của nó.
Một đảo quân dù hùng mạnh đến đâu, khi phải lao thẳng vào nơi đối phương đã đào công sự, bố trĩ hỏa lực và chuẩn bị đi hình từ trước, thì cũng rất dễ rơi vào thế bị động.
Và đó chính xác là điều mà quân đội Mỹ từng phải nếm chải trong các chiến dịch đổ bộ kinh điển tại chiến trường Thái Bình Dương thời Thế chiến thứ hai.
Từ Tarawa cho tới Iwo Jima, những dài bờ biển tường trưng chỉ là vài km cát trắng lại trở thành nơi tiêu hào sinh lực khủng kiếp.
Thủa ấy, lính đổ bộ Mỹ buộc phải rơi khỏi tàu đáy bằng lội giữa làn nước nông dưới làn mưa đạn dày đặc của đối phương tỏa ra từ các lô cốt bê tông,
phá binh tầm cao và súng máy phòng thủ được bố trí kín đặc phía sau bờ biển.
Sau này, cuộc chiến trên bán đảo Triều Tiên đồng thập niên 1950 càng khiến giới hoạch định quân sự Mỹ nhận ra một sự thật phũ phàng đó là
kiểu độ bộ trực diện vào mép nước đã trở thành một phương thức quá nguy hiểm và dễ đoán trong thời đại chiến tranh hiện đại.
Khi đối phương có đủ thời gian dựng bãi mìn, dao cản chống đổ bộ và khóa chặt các cửa biển hẹp bằng pháo binh,
thì bãi biển không còn là nơi tiếp cận chiến trường nữa mà đã biến thành một cỗ máy xay thịt hiểu theo đúng nghĩa.
Người Việt ta thường nói, tránh voi chẳng xấu mặt nào, và trong binh pháp, việc lao đầu vào nơi đối phương đã bày sẵn thiên la địa võng từ trước
luôn là điều tối kỵ của bậc cầm quân.
Bởi vậy, lực lượng thủy quân lực trên Mỹ buộc phải thay đổi học thiết.
Họ cần một phương thức tiếp cận hoàn toàn mới để vượt qua giới hạn chết chóc của những giải cáp đen mở.
Bước chuyển dịch mang tính cách mạng ấy xuất hiện vào tháng nhiên 1950, song hành cùng sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ trực thăng quân sự.
Từ đây, các chiến lược gia của ngũ sắp đài bắt đầu hình thành một khái niệm mới mang tên là
bao vây theo chiều thẳng đứng, vertical envelopment.
Với bản chất thì học thiết này chính là sự vận dụng cực kỳ điển hình tư tưởng tránh chỗ thực, đánh chỗ hư của bình pháp tôn tử.
Nếu bãi biển là chỗ thực, nơi đối phương tập trung giày đặt công sự, bom mìn và hòa lực phòng thủ,
thì khoảng không phía trên đầu của họ lại chính là chỗ hư.
Thay vì đưa quân lao thẳng vào mép nước, thì quân lực chiến Mỹ giờ đây có thể sử dụng các phi đội trực thăng vận tải
quy mô lớn để bay qua đầu quân địch, đổ bộ sâu vào phía sau tuyến phòng thủ ven biển,
cắt đất đường tiếp vận và đánh bọc sườn từ trên cao.
Lối đánh này làm đảo lộn hoàn toàn logic phòng thủ truyền thống.
Những công sự ven biển từng được xây dựng kiên cố để chặn tàu đổ bộ nay bỗng chốc trở nên kém hiệu quả
trước các mũi vu hồi đường không.
Nói cách khác, người Mỹ đã biến bầu trời thành con đường đổ bộ mới thay vì chỉ phụ thuộc vào mép nước
như suốt nhiều thế kỷ trước đó.
Tuy nhiên, để biến học thiết ấy thành năng lực tác chiến thực tế lại là một bài toán kỹ thuật cực kỳ phức tạp.
Hải quân Mỹ không thể mãi tận dụng các tàu sân bay hoán cải từ thời Thế chiến II để chở trực thăng
bởi chúng quá nặng nề cục mịch lại thiếu không gian chứa khí tài đổ bộ hạng nặng,
thiếu kho hậu cần và cũng không đủ khả năng duy trì một lực lượng bộ binh viễn trinh chiến đấu dài ngày trên biển.
Họ cần một loại chiến hạm hoàn toàn mới, vừa có bong phóng phẳng dài như tàu sân bay để vận hành hàng chục trực thăng cùng lúc,
vừa có phần thân tàu khổng lồ đủ sức mang theo binh sĩ, xe bọc thép, kho đạn, nhiên liệu và các tổ hợp bảo dưỡng kỹ thuật độc lập.
Nói cách khác, họ cần một căn cứ quân sự di động thực thụ ngay giữa đại dương,
nơi có thể kết hợp sức mạnh của hải quân và thủy quân lực chiến thành một hệ sinh thái viễn trình kép kín.
Đó cũng chính là nền mong chiến lược và công nghệ dẫn tới sự ra đời của các lớp tàu đổ bộ tấn công hiện đại của Mỹ sau này.
Tuy nhiên, khi bước vào quá trình tối ưu hóa sức mạnh, tư duy thiết kế của Ngũ Giác Đài lại bắt đầu phân tách thành hai trường phái khác biệt
đại diện cho hai cách tiếp cận gần như đối lập giữa năng lực đổ bộ truyền thống và ưu thế không kích hiện đại.
Và đó cũng chính là câu chuyện mà chúng ta sẽ tiếp tục luận đảm ngay sau đây.
Trường 2, hai trường phái thiết kế WAFS và AMERICA, cuộc đánh đổi giữa sức mạnh biển khơi và bầu trời tác chiến
Trong thế giới thiết kế chiến hạm quân sự, có một quy luật gần như bất biến.
Muốn tăng sức mạnh ở một phía, người ta buộc phải hy sinh không gian cho một phía khác.
Người Việt ta thì có câu, được cái này, mất cái kia.
Và chiến lý ấy thể hiện rất rõ trong quá trình truyền dịch từ lớp WAFS sang lớp AMERICA.
Hai trường phái thiết kế đang định hình năng lực tác chiến lưỡng cư hiện đại của ngũ giăng đài.
Nếu lớp WAFS là hiện thân của tư duy đa năng truyền thống, rung hòa giữa năng lực đổ bộ mặt biển và không kích đường không,
thì lớp AMERICA ở giai đoạn đầu lại mang ráng rấp của một cuộc cách mạng táo bạo,
nơi người Mỹ chấp nhận hy sinh một phần sức mạnh thủy bộ để đổi lấy ưu thế áp đảo về không lực viễn trình.
Xét theo trường phái thiết kế truyền thống, lớp WAFS định danh kỹ thuật là LHD,
là cụm từ viết tắt của tàu đổ bộ trực thăng có khoang ngập nước,
chính là bộ khung chủ lực của các chiến dịch viễn trình Mỹ suốt hơn ba thập niên qua.
Với bảy chiếc đang hoạt động trong biên chế, có chiều dài 257m và lượng giãn nước đầy tải khoảng 40.500 tấn,
lớp tàu này vận hành như một thực thể lưỡng cư đúng nghĩa,
nơi biển và bầu trời được tích hợp trên cùng một cấu trúc thép khổng lồ.
Điểm đặc biệt nhất của lớp tàu đổ bộ thân công WAFS nằm ở hệ thống Well Deck,
tức là khoang ngập nước khổng lồ bố trí phía đuôi tàu.
Về bản chất thì đây giống như là một bến cảng nội hạm di động.
Khi tác chiến, hệ thống dành sẽ chủ động bơm nước biển vào thân tàu,
hạ thấp phần đuôi để nước tràn vào khoang chứa.
Từ khoảng không ngập nước ấy, tàu có thể triển khai cùng lúc ba tàu đệm khí LCAC
hoặc tối đa 40 xe thiết giáp lội nước AAV-7 liên tục xuất kích.
Chính cấu trúc này giúp lớp WAFS duy trì khả năng đưa các khí tài hạng nặng,
kể cả sẽ tăng chủ lực M1 Abrams áp sát bờ biển đối phương từ ngoài tầm quan sát trân trời.
Nói cách khác, đây là kiểu thiết kế đặt trọng tâm vào năng lực đổ bộ cưỡng ép,
nơi lực lượng Mỹ có thể vừa tận dụng trực thăng trên không,
lại vừa đồng thời tung thiết giáp và khí tài hạng nặng từ ban biển vào chiến trường.
Tuy nhiên, cái giá phải trả cho vũng cảng di động ấy lại nằm ở chính không gian nội hạng.
Khoang bong giếng ngập nước chiếm một thể tích cực lớn bên trong thân tàu,
khiến diện tích dành cho nhà chứa phi cơ, kho bảo dưỡng và nhiên liệu hàng không bị thu hẹp đáng kể.
Và cũng chính giới hạn vận lý đó đã mở đường cho sự xuất hiện của lớp America.
Định danh kỹ thuật là LHA, cùng từ viết tắt của tàu đổ bộ tấn công trực thăng,
đại diện cho tư duy viễn trinh thế kỷ 21 của quân đội Mỹ.
Ở câu hình đầu tiên, gọi là Flight 0, gồm U.S. America và U.S. Tripoli,
với lượng dãn nước tăng lên khoảng 45.000 tấn.
Các kỹ sư Mỹ đã thực hiện một quyết định gây tranh cãi lớn đó là loại bò hoàn toàn khoang ngập nước phía đuôi tàu.
Nếu nhìn theo tư duy đổ bộ truyền thống, đây dường như là một hành động tự bẻ nanh vuốt của chính mình,
nhưng dưới góc độ học thiết quân sự hiện đại, đó lại là một sự đánh đổi có tính toán cực kỳ rõ ràng.
Khi khoang ngập nước bị xóa bỏ, toàn bộ không gian nội hạm được giải phóng cho sức mạnh không quân.
Nhà chứa máy bay được mở rộng, khu đại tu kỹ thuật được nâng cấp, kho vũ khí hàng không tăng mạnh
và đặc biệt dung tích kho chứa nguyên liệu phản lực JP-5 được nâng lên gần 300% so với lớp WAVS.
Sự thay đổi này biến hai tàu lớp America Flight 0 trở thành những căn cứ không kích lưỡng cư thực thụ ngay giữa đải dương.
Chúng được tối hồ hóa cho phi cơ roto, nghiêng, MV-22B Osprey và tiêm kích tàng hình thế hệ thứ 5 F-35B Lightning II
cất cánh đường băng ngắn và hạ cánh thẳng đứng.
Có thể nói, sự phân tách giữa hai trường phái chiến hạm đổ bộ tấn công WAVS và America là sự phản ánh rất rõ tư duy quân sự của người Mỹ.
Họ sẵn sàng phá bỏ những khuôn mẫu cũ để phục vụ các ưu tiên chiến lược mới.
Một bên đặt trọng tâm vào sức mạnh đổ bộ mặt biển truyền thống,
bên còn lại là ưu tiên tối đa cho năng lực không kích biển trinh và kiểm soát chiến trường từ trên không.
Thế nhưng, dù là những chiếc xuồng điện khí LCAC lướt sóng ngoài mặt biển hay các phi đội F-35 gầm rú trên bong tàu,
tất cả những khối thép khổng lồ ấy vẫn sẽ chỉ là những cấu trúc cơ khí vô hồn nếu thiếu đi một hệ sinh thái nhân sự và học thuyết phối hợp khép kín phía bên trong.
Và đó cũng chỉ là lúc chúng ta phải bước sang nguyên lý hải quân trong lòng hải quân,
nền tảng tạo nên sức mạnh thật sự của các đại hạm viễn trình Mỹ.
Chương 3. Hải quân trong lòng hải quân và cỗ máy viễn trình khép kín của Mỹ
Lại nói, trong nghệ thuật quân sự hiện đại, việc sở hữu những vũ khí tối tân riêng lẻ mới chỉ là điều kiện cần,
còn khả năng tích hợp tất cả chúng thành một thực thể thống nhất có thể tự vận hành độc lập giữa đại dương hàng tháng trời mới là điều kiện đủ
để tạo ra sức mạnh gian đe thật sự.
Người Việt ta có câu là một cây làm chẳng nên non, ba cây trụm lại nên hòn núi cao.
Và khi bước vào học thiết viễn trình của Ngũ Giác Đài, chiếc lý ấy đã được đẩy lên tới quy mô của cả một quốc gia quân sự thu nhỏ giữa biển khơi.
Đó cũng chính là cốt lõi của nguyên lý mang tên hải quân trong lòng hải quân.
Đây là chiếc chìa khóa giải thích vì sao các siêu hạm đội đổ bộ tấn công LHA và LHD
luôn tạo ra cảm giác gian đe đặc biệt tại mọi vùng chiến sự.
Bởi vì chúng không đơn thuần là những chiến hạm vận tải trở quân,
mà là một hệ sinh thái chiến tranh khép kín với khả năng tự cung tự cấp ở mức độ cực cao.
Và để hiểu được nguyên lý này, trước hết chúng ta cũng cần phải nhìn vào mối quan hệ cộng sinh giữa hải quân Mỹ và lực lượng thủy quân lục chiến bên trong thần tộc.
Với bản tổ chức, hải quân Mỹ là lực lượng sở hữu, vận hành và điều hướng các chiến hạm trên đại dương.
Nhưng toàn bộ phần răng nanh tác chiến, tức là sức mạnh trực tiếp áp đặt lên mặt đất, lại thuộc về thủy quân lục chiến Mỹ.
Sự kết hợp ấy được tổ chức thông qua cấu trúc đơn vị viễn trinh thủy quân lục chiến, viết tắt là MEU.
Với quân số, mỗi MEU khoảng hơn 2.200 binh sĩ.
Tuy nhiên, nó không phải là một đơn vị bộ binh thông thường.
Đây là một lực lượng tác chiến đa miền hoàn chỉnh, bao gồm tiểu đoàn bộ binh cơ giới, phi đội không quân hỗn hợp và thành phần hậu cần chiến đấu độc lập.
Toàn bộ lực lượng khoảng hơn 2.200 quân cùng hàng ngàn tấn khí tài sẽ được phân bổ lên một nhóm sẵn sàng nổ bộ,
gồm ba tàu chiến, trong đó các đại hạm Luftwaffe hoặc America luôn giữ vai trò xoáy hạm trung tâm.
Nói cách khác thì, thứ mà người Mỹ tạo ra không phải là một con tàu đất lẻ,
mà là một căn cứ quân sự tổng hợp có thể tự mình vượt đại dương,
tiếp cận vùng chiến sự và phát động chiến dịch mà gần như không cần phụ thuộc vào bất cứ căn cứ đất liền nào.
Chỉ cần nhìn vào cấu trúc bên trong, một đại hạm 45.000 tấn cũng đủ thấy mức độ toàn diện đáng sợ của nó.
Trên bong tàu là cả một sân bay nổi, vận hành F-35B, đảm nhiệm vai trò kiểm soát bờ trời,
MV-22B thực hiện nhiệm vụ không vận tốc độ cao và AH-1Z Viper, chuyên trách yểm trợ hóa lực tâm gần.
Trong khi đó, sâu dưới bụng tàu lại là kho tàng khổng lồ chứa đầy xe thiết giáp kháng mìn,
pháo bình, đạn dược và nhiên liệu chiến đấu cùng nhu yếu phẩm.
Khối hậu cần tác chiến ấy đủ để lực lượng đổ bộ duy trì cường độ chiến đấu cao liên tục
trong khoảng 30 ngày mà không cần thiết viện từ đất liền.
Đặc biệt hơn cả, các đại hạm này còn được tích hợp hệ thống bệnh viện giã chiến chiến lược nội hạm
với từ 4 đến 6 phòng mổ cùng hàng trăm dưỡng bệnh.
Trong nhiều trường hợp, nó vừa là chiến hạm, vừa là sân bay, vừa là trung tâm hậu cần
và cũng đồng thời là bệnh viện tuyến đầu giữa tầm bão chiến sự.
Trong chiến lý binh pháp Á Đông, đỉnh cao của thế trận không nằm ở một đòn đánh bộc phát,
mà nằm ở sự liên hoàn kín kẽ đến mức đối phương không tìm ra điểm hở,
và các đại hạm đổ bộ Mỹ chính là hiện thân rất rõ cho tư duy ấy.
Nếu siêu hàng không mổ hạm của Mỹ đại diện cho sức mạnh oanh kích từ xa,
thì các đại hạm LHA và LHD lại là lực lượng trực tiếp mang chiến tranh áp sát bờ biển
và biến ưu thế quân sự thành sự hiện diện thực địa.
Chúng cho phép nước Mỹ đồng thời áp đặt sức mạnh trên không, trên biển và sâu trong nội địa
chỉ bằng một cụ tác chiến cơ động duy nhất.
Tất nhiên, khi sở hữu một hệ sinh thái quân sự khép kín trị giá hàng tỷ đô la
cùng hàng ngàn binh sĩ tinh nhuệ bên trong,
các đại hạm này cũng lập tức trở thành mục tiêu ưu tiên số một của tên lửa chống hạm
và các hệ thống tấn công tầm xa hiện đại.
Vì vậy, để bảo vệ những pháo đài di động này trước các cơn mưa hỏa tiễn hành trình ngày càng nguy hiểm,
người Mỹ đã xây dựng cho chúng một mạng lưới phòng thủ cực kỳ nghiêm mật,
thứ tạo nên đẳng cấp giăn đe hoàn toàn khác biệt
của các đại hạm viễn trinh Mỹ trên bàn cờ quân sự toàn cầu.
Trường 4. Lá trắng phòng thủ điểm và đẳng cấp giăn đe của những pháo đài nổi
Lại nói, trong binh pháp cổ đại, các bậc danh tướng luôn hiểu rất rõ một đạo lý
đó là công thủ bách chiến, phòng thủ vi tiên.
Một đạo quân dù sở hữu thanh gươm sắc đến đâu,
nhưng nếu tấm khiền quá yếu thì sớm muộn cũng sẽ hụt ngã giữa chiến trường.
Và điều đó đặc biệt đúng với các đại hạm đổ bộ tấn công LHA và LHD của Mỹ,
những thực thể khổng lồ có lượng giãn nước gần tương đương với các hàng không mỗi hạm,
đồng thời cũng là một trong số các mục tiêu quân sự giá trị bậc nhất trên đại dương hiện đại.
Tuy nhiên, cần làm rõ một điểm rất quan trọng.
Các đại hạm đổ bộ lớp WAVS hay AMERICA không được thiết kế
để lao vào những trận đấu pháo trực diện hoặc đối đầu tên lửa tầm xa với chiến hạm đối phương.
Vai trò đó thuộc về các tàu khu trục lớp Alibug trong đội hình hộ tống.
Nhiệm vụ cốt lõi của các siêu hạm lưỡng cư này của Mỹ là triển khai lực lượng viên trinh.
Với vậy, toàn bộ hệ thống hỏa lực cơ hữu của chúng được tối ưu gần như tuyệt đối
cho một mục tiêu duy nhất, phòng thủ điểm tầm gần.
Thuần ngữ tiếng Anh là Point Defense.
Nói cách khác, đây là lớp lá chắn cuối cùng bảo vệ đại hạm
trước những cơn mưa hỏa tiễn chống hạm và các phương tiện bay không ở lái
có thể xuyên thủng các tầng đánh chặn bên ngoài.
Bước vào không gian phòng thủ của một tàu lớp WAVS hoặc AMERICA,
người ta sẽ chứng kiến một mạng lưới hỏa lực tự động hóa cực kỳ dày đặc.
Ở tầng phòng thủ tầm trung, chiến hạm vận hành hệ thống hỏa tiễn RIM-162 ESSM
với khả năng đánh chặn mục tiêu trên không ở khoảng cách mờ rộng
nhờ radar điều khiển hóa lực chuyên dụng.
Nếu mục tiêu vẫn tiếp tục lọt qua lớp đánh chặn này,
hệ thống RIM-116 RAM sẽ lập tức tiếp quản.
Đây là loại hỏa tiễn phòng thủ tốc độ cao,
sử dụng đầu dò hồng ngoài kết hợp radar thụ động
để truy bám và tiêu diệt mục tiêu ở giai đoạn áp sát cuối cùng.
Tất nhưng lớp phòng thủ khiến nhiều chuyên gia quân sự thật sự ấn tượng
lại nằm ở tuyến cận chiến cuối cùng,
là hệ thống pháo tự động Phalanx CIWS cỡ 2mm.
Với cụm pháo xoay 6 nòng cùng radar bám bắt độc lập,
Phalanx có khả năng phun ra khoảng 4.500 viên đạn mỗi phút
tạo thành một bức tường lửa kim loại đúng nghĩa
trước mũi các hỏa tiễn chống hạm đang lao tới.
Người Việt ta có câu lưới trời lồng lộng,
còn trong trường hợp này, lưới phòng thủ của các đại hạp Mỹ
gần như được thiết kế để không cho bất cứ vật thể nào
tiếp cận thân tàu mà không phải trả giá.
Bên cạnh đó, các bệ pháo MK38 cỡ 25 ly
cùng súng hạm hạng nặng M2 Browning
còn được bố trí dày đặc quanh mạng hạm
nhằm đối phó với xuồng cao tốc cảm tử
hoặc các mục tiêu mặt nước thầm gần,
những mối đe dọa ngày càng phổ biến
trong chiến tranh phi đối xướng hiện đại.
Và để hiểu vì sao sự kết hợp giữa mạng lưới phòng thủ này
cùng quy mô hạm đội Mỹ lại tạo ra
vị thế gần như độc tôn trên đại dương,
chúng ta cần nhìn vào những con số rất cụ thể
từ chính ngân sách ngũ giác đài.
Hiện tại, Hải quân Mỹ đang sở hữu
tổng cộng 9 tòa đổ bộ tấn công cỡ lớn,
trong đó lớp WAFS có 7 chiếc đang hoạt động
gồm LHD-1 đến LHD-5, LHD-7 và LHD-8.
Riêng chiếc LHD-6 thì đã bị loại khỏi biên chế
sau vụ cháy nghiêm trọng năm 2020.
Trong khi đó, lớp America hiện có 2 tàu cấu hình fly-0
là LHA-6 và LHA-7 đang hoạt động
tại các vùng biển chiến lược.
Mỗi đại hạm như vậy mang theo khoảng
1.200 thủy thủ hải quân,
cũng từ 1.700 đến 1.900 lính thủy quân được chiến,
tức quy mô nhân sự tương đương cả
một căn cứ quân sự tiền phương.
Xét về mặt kinh tế, giá thành đóng mới
mỗi chiếc đại hạm đổ bộ tấn công lớp
America Fly-1 hiện nay đã giao động khoảng
từ 3,8 đến 4,1 tỷ đô.
Đây là mức ngân sách đủ để nhiều quốc gia
xây dựng cả một hạm đội hải quân tập trung.
Và khi đặt lên bàn cân quốc tế,
khoảng cách học thuyết giữa Mỹ với phần còn lại
của thế giới mới bắt đầu lộ rõ.
Pháp hiện vận hành lớp tàu đổ bộ
Missile, với lượng giãn nước khoảng
21.000 tấn, nhưng không thể mang
tiêm kích cất hạ cánh thẳng đứng.
Úc thì sở hữu lớp Canberra khoảng
27.500 tấn, nhưng chủ yếu
chỉ khai thác trực thăng.
Trong khi đó, lớp Type 075
của Trung Quốc, dù đã đạt quy mô
từ 36 đến 40.000 tấn,
vẫn chưa sở hữu năng lực chuyển khai
tiêm kích tàng hình, cất hạ cánh thẳng đứng
tương đương F-35B của Mỹ.
Nói cách khác,
ưu thế của Mỹ không chỉ nằm ở số lượng chiến hạm,
mà nằm ở việc họ đang vận hành một học thuyết
viễn trinh ở đẳng cấp toàn diện và
hoàn toàn khác biệt.
Tuy nhiên, trong chiến tranh hiện đại,
một chiến hạm dù đắt giá tới hơn 4 tỷ đô
cũng không thể tự mình định đoạt cùng diện
nếu tách rời khỏi mạng lưới dữ liệu
và hợp đồng tác chiến liên quân.
Sức mạnh thật sự của các đại hạm Mỹ
nằm ở khả năng kết nối đa miền,
phối hợp thông tin thời gian thực và cả
Và đó cũng chính là câu chuyện mà chúng ta sẽ cùng bàn tới
trong trường cuối cùng.
Trường 5, Hợp đồng tác chiến đa miền
và nghệ thuật sửa sai để thống trị
của ngũ giáp đại.
Lại nói, trong thời đại chiến tranh thuận toán ngày nay,
sức mạnh của một chiến hạm không còn được quyết định
bởi lớp giáp dày bao nhiêu hay bệ pháo lớn cỡ nào.
Mới trong chiến tranh hiện đại,
điều tạo nên khác biệt thật sự chính là khả năng
kết nối dữ liệu, hợp đồng tác chiến
và hòa bình vào một mạng lưới chiến tranh đa miền khép kín.
Thông qua hệ thống năng lực tác chiến hợp tác CEC,
một tàu đầu bộ lớp America
hoàn toàn có thể tắt radar chủ động
để ẩn mình giữa đại dương,
tránh bị đối phương định vị bằng các hỏa tiễn
chống hạm tầm xa.
Những điều đáng sợ nằm ở chỗ, dù im lặng điện tử,
con tàu này vẫn có thể phóng hỏa tiễn
phòng không RIM-162ESSM
đánh chặn mục tiêu với độ chính xác rất cao
nhờ dữ liệu thời gian thực được chuyên về
từ tàu khu trục Aegis lớp Aleppo
hoặc từ tiêm kích tàng hình F-15B
hoạt động cách đó hàng trăm hải lý.
Nói cách khác, trong mạng lưới chiến tranh hiện đại
của Mỹ, một chiến hạm không còn chiến đấu
bằng đôi mắt của riêng nó nữa,
mà chiến đấu bằng con mắt tập thể
của cả hạm đội.
Tư duy hợp đồng tác chiến ấy còn được cụ thể hóa
thông qua cấu hình mang tên hàng không mẫu hạm chớp nhoáng
Lightning Carrier.
Khi cần kiểm soát biển và tăng cường áp lực không kích,
tàu đầu bộ lớp America
có thể mang theo từ 20 đến 22 chiếc F-15B
để phối hợp tác chiến cùng các điên đội
tàu sân bay Mỹ.
Nhờ vậy, trong đội hình phối hợp tác chiến,
các siêu hàng không mẫu hạm lớp Nimitz
có thể tập trung vào nhiệm vụ oanh kích chiến lược tầm sâu,
trong khi các tàu đầu bộ lớp America
sẽ chia sẻ gánh nặng chế áp
phòng không đối phương và bảo vệ
không phận tiền duyên.
Đặc biệt hơn, do dòng tiêm kích
F-15B được chuẩn hóa trong khối NATO,
bởi thế bong tàu America
còn có thể hoạt động như một sân bay
giã chiến liên hợp cho phi cơ đồng minh
từ Anh hay Nhật Bản,
tạo nên một mạng lưới răn đè lưỡng cư
linh hoạt trải dài trên nhiều vùng biển chế lược khác nhau.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý nhất
trong tư duy quân sự của ngũ giác đài
lại không nằm ở chỗ họ tạo ra
một thiết kế hoàn hảo ngay từ đầu,
mà nằm ở khả năng dám nhìn thẳng và sai lầm để điều chỉnh.
Người Việt ta có câu,
sai thì sửa, ngửa thì đỡ.
Và trong trường hợp của lớp America,
hải quân Mỹ đã cho thấy rõ
tư duy thực dụng ấy.
Khi phát triển hai tàu fly-0 đầu tiên
gồm U.S. America LHA-6
và U.S. Tripoli LHA-7,
người Mỹ từng cực đoan
ưu tiên không lực bằng cách loại bỏ
hoàn toàn khoa ngập nước
để mở rộng không gian cho phi cơ tiêm kích
Emblem Bay và trực thăng MV-22B.
Nhưng sau các báo cáo diễn tập thực địa,
họ nhanh chóng nhận ra một vấn đề lớn đó là
thiếu khoa ngập nước đồng nghĩa
với việc năng lực đưa thiết giáp hạng nặng
và lực lượng sát bãi bờ
bằng đường biển bị suy giảm đáng kể
khi đối đầu với một đối thủ ngang cơ
trong chiến tranh cường độ cao.
Thay vì cố bảo vệ một lựa chọn sai lầm
vì sĩ diện học thuyết,
hải quân Mỹ lập tức chuyển hướng
sang cấu hình fly-1, bắt đầu từ
U.S. Bougainville LHA-8,
tiếp theo là U.S. Fallujah LHA-9
và U.S. Helmand Province LHA-10.
Ở thế hệ mới này,
cấu trúc đảo tàu được thu gọn
để khôi phục lại khoa ngập nước phía đuôi
với khả năng mang hai tàu đệm khí
LCAC. Điều đó giúp lớp
America tiến tới trạng thái cân bằng hơn,
vừa duy trì năng lực không kích mạnh
với F-35B, vừa khôi phục
nanh vuốt đổ bộ đường biển truyền thống
bằng tàu đệm khí.
Không dừng lại ở đó, người Mỹ còn định hướng
biến các đại hạm này thành trung tâm điều khiển
UAV và USV trong tương lai,
tức các phi đội máy bay không người lái
và xuông tự hành không người lái
hoạt động theo mô hình tác chiến
phân tán thế hệ mới.
Đó là kiểu tư duy quân sự rất thực dụng,
không thần thanh hóa học thuyết,
không cố chấp với sai lầm,
mà liên tục điều chỉnh để thích nghi
với chiến trường đang thay đổi từng ngày.
Sức mạnh quân sự của Mỹ
không chỉ là vũ khí,
mà là cả học thuyết.
Quý khán giả thân mến,
vậy là chúng ta cũng đã vừa cùng nhau
chứng kiến một hành trình tiên hóa vĩ đại
của học thuyết tác chiến thủy bộ viễn trình Mỹ.
Từ những bài học sương máu ngập tràn nước mắt
trên các giải cắt phẳng của đảo Tarawa
hay Iwo Jima thời thế chế thứ hai,
người Mỹ đã biết tự mình
đập tan những khuôn mẫu cũ kỹ
để khai sinh ra học thuyết
bao vây theo chiều thẳng đứng.
Để rồi ngày hôm nay,
những khối thép khổng lồ trị giá hơn 4 tỷ đô la
của lớp siêu hạm đổ bộ tấn công
WAVS và AMERICA ra đời,
chúng vận hành như một hệ sinh thái chiến tranh khép kiến độc lập,
kết hợp nhẩn nhuyễn giữa trung tâm điều phối thông tin
của hải quân và cú đấm thép
trên thực địa của thủy quân lục chiến.
Đó là lý do vì sao
sự hiện diện của những chiến hạm đổ bộ này
luôn là nỗi khiếp đảm,
là thông điệp răn đè nặng ký với đối thủ
tại mọi vùng chiến sự nóng bỏng trên toàn cầu.
Ngắm sâu hơn một chút,
chiến lý âm dương trong văn hóa Á Đông
luôn dân dạy chúng ta về sự cân bằng đại cục.
Nhìn vào bước chuyển mình đầy kịch tính của người Mỹ,
từ việc cực đoan xóa bỏ khoa ngập nước
trên lớp tàu America Fly 0
để đuổi theo trục dương
của sức mạnh không lực,
rồi lại phải lặn lội cải tiến câu hình
khôi phục lại khoa ngập nước
ở Fly 1
để tìm về trục âm
của năng lực sát bại bờ đường biển.
Chúng ta mới thấy thấm thiế
đạo lý của tiền nhân.
Trên chiến trường hiện đại,
một thực thể dù có mạnh mẽ,
đắt giá đi đâu nếu mất đi
một sự điều hòa cân bằng
giữa âm và dương, giữa công và thủ,
giữa bầu trời và mặt đất,
giữa nhân sự và khí tài thì sớm muộn
cũng sẽ tự lộ ra những sơ hở trí mạng.
Bởi sự tiến hóa
của vũ khí hay hợp đồng tác chiến
suy cho cùng cũng phải tuân theo quy luật
của tự nhiên thôi.
Biết sai thì sửa, biết yếu thì bù,
lấy sự hài hòa làm gốc rễ của sự trường tồn bất biến.
Người Việt ta có một câu nói
rất hóm hình rằng
chim trích chớ gẹo bổ nông,
có lẽ đó cũng là cảm giác
của không ít quốc gia có năng lực quân sự tầm trung
khi nhìn thấy một cụm tác chiến lượng cư Mỹ
cùng F-35B và hàng ngàn lính
thủy quân lục chiến lặng lẽ xuất hiện
ngoài đường chân trời.
Tốt nhất là cứ đứng xa mà ngắm nghĩa cho an toàn,
chứ chẳng ai muốn một ngày đẹp trời
lại trở thành tọa độ ưu tiên trong màn hình
tác chiến của ngũ rắc đài cả.
Đến đây thì Bình Quân sự xin chân thành cảm ơn
quý khán giả đã đồng hành trong chuyến hải trình
khám phá những pháo đài nổi đáng sợ bậc nhất
thế giới ngày hôm nay.
Nếu quý vị thấy những góc nhìn quân sự, địa chính trị
và lịch sử này thú vị,
vậy thì đừng quên để lại một nút like
hay vài dòng bình luận để tiếp thêm lực lượng cho chúng tôi
tiếp tục mạng đàm về những mệnh đề quân sự
đặc biệt trong thời gian sắp tới.
Còn bây giờ thì Lê Minh xin kính chúc
quý khán giả về đêm ngon giấc
cả ngày bình an và mong rằng những con tàu
khổng lồ ngoài đại dương kia
sẽ mãi chỉ dùng để răn đe,
cứu trợ nhân đạo hay phô diễn sức mạnh
thay vì phải thật sự khai hòa
giữa trường trình thời cuộc.
Xin kính chào và hẹn gặp lại quý vị
trong những chuyển động địa chính trị tiếp theo.
