Washington Không Muốn “Nuôi” Trung Quốc Nữa - Rubio Hé Lộ Chiến Lược Thật Sự
LINH DAN
280 người theo dõi
1 Lượt xem video·17 thg 5, 2026
Quan hệ Mỹ - Trung đang bước vào giai đoạn cực kỳ nguy hiểm. Liệu chuyến thăm Mỹ tháng 9 của Chủ tịch Tập Cận Bình có phải "chiếc bẫy chính trị" hoàn hảo làm Tổng thống Donald Trump giăng ra? Video này sẽ giải mã chi tiết địa chỉ: Nước cờ chính trị: Mục đích thực sự của Washington trước phong bầu cử. Lằn ranh đỏ: Tuyên bố rắn của Ngoại trưởng Marco Rubio. Nước Mỹ từ chối tiếp tục làm "nguồn máu kinh tế" cho sự phát triển của Bắc Kinh. Bẫy Thucydides: Cuộc đối đầu để giành được công nghệ hệ thống giá trị và ứng dụng chuỗi. Ai sẽ giữ trật tự thế giới mới? Cùng xem ngay góc nhìn toàn cảnh và để lại bình luận ý kiến của bạn nhé!
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Hôm nay có 2 chi tiết cực kỳ đáng chú ý xoay quanh chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Donald Trump
và cả 2 đều cho thấy quan hệ Mỹ-Trung đang bước vào một giai đoạn nguy hiểm hơn nhiều
so với bề mặt ngoại giao mà thế giới đang nhìn thấy.
Điều đầu tiên chính là khả năng rất cao.
Chủ tịch Tập Cận Bình sẽ sang Mỹ vào tháng 9.
Bề ngoài đây có vẻ là một tín hiệu hạ nhiệt.
Thế nhưng nếu nhìn sâu vào logic chiến lược của Washington
có thể thấy đây không đơn giản là một lời mời ngoại giao
Cái bẫy này không phải để hủy hoại đối phương
mà là để buộc Bắc Kinh phải tiếp tục đi theo quỹ đạo mà Mỹ mong muốn.
Trong chính trị quốc tế, đặc biệt là giữa 2 siêu cường
thứ đáng sợ nhất không phải là đối đầu trực diện
mà là việc một bên đột ngột thay đổi lập trường sau khi đã đạt được lợi ích cần thiết.
Và đó chính là nỗi lo lớn nhất hiện nay của tòa Bạch Ốc.
Nếu Tổng thống Donald Trump vừa rời Trung Quốc
Bắc Kinh ngay lập tức quay sang xích lại gần Tổng thống Putin
xóa sạch toàn bộ tín hiệu hòa diệu vừa đạt được
khi đó toàn bộ chiến dịch ngoại giao của Mỹ sẽ biến thành trò cười trước thế giới.
Washington hiểu rất rõ điều đó.
Vì vậy, cách hiệu quả nhất là kéo dài thời hạn hoàn vốn chính trị
của thỏa thuận bằng một chuyến thăm cấp cao tiếp theo ngay trên đất Mỹ.
Đó là lý do chuyến đi tháng 9 mang ý nghĩa cực kỳ quan trọng.
Chỉ cần Chủ tịch Tập Cận Bình xuất hiện tại Mỹ vào cuối tháng 9
dư âm ngoại giao sẽ kéo dài sang tháng 10
Đúng thời điểm nước Mỹ bắt đầu bước vào giai đoạn nóng nhất
trước cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11.
Nói cách khác, sự xuất hiện của lãnh đạo Trung Quốc có thể giúp Tổng thống Donald Trump
tạo ra hình ảnh một nhà lãnh đạo đủ sức kiểm soát căng thẳng với Bắc Kinh
từ đó tác động trực tiếp tới cục diện chính trị trong nước Mỹ.
Thưa quý vị, điều đáng chú ý hơn là lần này cả hai bên
đều bắt đầu công khai nói về những khái niệm vốn trước đây rất nhạy cảm.
Ngoại trưởng Marco Rubio đã đưa ra một phát biểu
Ông nói nguyên văn, Mỹ không có ý định kiềm chế Trung Quốc,
các anh có thể phát triển nhưng các anh không thể phát triển bằng cái giá
mà nước Mỹ phải trả.
Đây là một câu nói cực kỳ sâu sắc, ý nghĩa thực sự nằm ở chỗ Mỹ
chấp nhận sự trỗi dậy của Trung Quốc nhưng không chấp nhận việc Bắc Kinh
sử dụng thị trường, công nghệ, chuối cung hứng và hệ thống tài chính toàn cầu
để làm suy yếu vị thế của Mỹ.
Nói cách khác, Washington không còn muốn đóng vai nguồn máu kinh tế
cho sự phát triển của Trung Quốc nữa.
Trung hợp ở chỗ, Chủ tịch Tập Cận Bình lần này cũng hiếm hòi nhắc tới
bẫy Thucydides, khái niệm nói về nguy cơ chiến tranh
giữa một cường quốc đang lên và một cường quốc thống trị
khi cả Bắc Kinh lẫn Washington cùng công khai nhắc tới vấn đề này.
Điều đó cho thấy cuộc đối thoại đã đi vào tầng chiến lược sâu hơn
rất nhiều so với trước đây.
Vấn đề là cả hai bên hiện đều không còn nhiều lựa chọn,
Trung Quốc đang đối mặt áp lực kinh tế cực lớn,
tâm lý bất mãn trong xã hội ngày càng gia tăng,
thậm chí nhiều dấu hiệu đang quay lại trạng thái căng thẳng
từng xuất hiện trước phong trào giấy trắng.
Những khẩu hiệu phản kháng từng xuất hiện
tại Thượng Hải hay khu lượng Mã Kiều ở Bắc Kinh
đã khiến Bắc Kinh hiểu rõ một điều,
tình hình nội bộ không cho phép xảy ra thêm cú sốc kinh tế mới.
Chính vì thế, Chủ tịch Tập Cận Bình buộc phải duy trì hợp tác với Mỹ
để ổn định nền kinh tế.
Nhưng nghịch lý nằm ở chỗ, Bắc Kinh lại không muốn
do ảnh hưởng chính trị và thông tin từ Mỹ quay ngược trở lại
Đây chính là thế tiến thoái lưỡng nan mà Trung Quốc đang phải đối mặt.
Trong khi đó, Mỹ cũng cần Trung Quốc theo cách riêng của mình,
không phải vì thiện trí mà vì lợi ích chính trị và chiến lược.
Và chuyến thăm tháng 9, nếu thực sự diễn ra,
có thể sẽ trở thành nước cờ then chốt
giúp Tổng thống Donald Trump vừa kiểm soát được mặt trận đối ngoại,
vừa tạo lợi thế cho cuộc chiến chính trị ngay trong lòng nước Mỹ.
Lãnh đạo Trung Quốc đã tới, quan hệ Mỹ trùng dịu xuống,
thị trường chứng khoán phục hồi,
doanh nghiệp hai nước tiếp tục làm ăn trở lại.
Chỉ riêng hình ảnh đó thôi cũng đủ tạo ra một hiệu ứng tâm lý cực lớn
đối với thị trường toàn cầu và cử tri Mỹ trước thềm bầu cử giữa kỳ.
Và đó chính là lý do vì sao Tổng thống Donald Trump
đang cố biến chuyến thăm của Chủ tịch Tập Cận Bình
vào tháng 9 thành quân bài chiến lược quan trọng nhất trong năm nay.
Điều đáng sợ ở nước cờ này là Tổng thống Donald Trump
gần như đã tự đặt mình vào vị trí không thể thua.
Nếu Chủ tịch Tập Cận Bình đồng ý sang Mỹ,
Tòa Bạch Ốc sẽ lập tức tuyên bố rằng
chiến lược gây áp lực của Washington đã thành công,
rằng Bắc Kinh buộc phải ngồi vào bàn đàm phán với Mỹ.
Khi đó hình ảnh của Tổng thống Donald Trump
sẽ được nâng lên như một nhà lãnh đạo đủ sức
kéo Trung Quốc quay lại quỹ đạo ổn định.
Nhưng nếu Chủ tịch Tập Cận Bình từ chối chuyến thăm thì sao?
Khi đó Tổng thống Donald Trump chỉ cần quay sang Quốc hội Mỹ
và toàn bộ dư luận phương Tây để nói rằng
tôi đã đưa ra thiện trí nhưng Bắc Kinh từ chối.
Điều đó chứng minh Trung Quốc chưa bao giờ từ bỏ mục tiêu cạnh tranh với nước Mỹ.
Chỉ với một câu như vậy, toàn bộ áp lực chính trị
sẽ lập tức chuyển sang phía Bắc Kinh.
Đó mới là điểm nguy hiểm nhất trong cái hố chiến lược
mà Tổng thống Donald Trump đang đảo.
Dù Chủ tịch Tập Cận Bình có đi hay không,
Washington vẫn giữ được lợi thế chính trị.
Đây không còn là một chuyến thăm ngoại giao thông thường
mà là một cấu trúc chiến lược được thiết kế
nhằm phục vụ trực tiếp cho cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ.
Trong nhiều tháng tới, từ tháng 5 cho tới tháng 9,
hai bên sẽ còn tiếp tục đàm phán về hàng loạt vấn đề lớn.
Và trong tất cả những chủ đề đó, có một quân bài đặc biệt quan trọng,
eo biển Hormuz và vấn đề Iran.
Trước đây, Tòa Bạch Úc từng đề cập rất nhiều về Hormuz
trong các thông cáo liên quan cuộc trao đổi
giữa Chủ tịch Tập Cận Bình và Tổng thống Donald Trump.
Điều này cho thấy Washington đang muốn Bắc Kinh
sử dụng ảnh hưởng của mình với Tehran
để giúp ổn định khu vực Trung Đông.
Nếu điều đó xảy ra, giá năng lượng toàn cầu sẽ hạ nhiệt,
giá dầu giảm xuống, áp lực lãm phát tại Mỹ cũng giảm theo.
Hãy thử nhìn vào viễn cảnh mà Tổng thống Donald Trump
đang hướng tới trước cuộc bầu cử giữa kỳ.
Thứ nhất, lãnh đạo Trung Quốc sang thăm Mỹ.
Thứ hai, quan hệ song phương hạ nhiệt.
Thứ ba, căng thẳng tại eo biển Hormuz được kiểm soát.
Thứ tư, giá dầu thế giới giảm mạnh.
Chỉ cần đạt được bốn điều này,
chiến dịch tranh cử của Tổng thống Donald Trump
gần như sẽ nhận được cú hích khổng lồ.
Điều thú vị là dù Chủ tịch Tập Cận Bình hiểu rất rõ,
đây là một cái bẫy chiến lược,
khả năng ông sang Mỹ vẫn cực kỳ cao.
Bởi vì phía Bắc Kinh cũng cần điều đó.
Kinh tế Trung Quốc hiện đang chịu áp lực lớn,
tâm lý xã hội bất ổn và nhiều vấn đề nội bộ
được dự báo sẽ tiếp tục bùng nổ trong năm 2026.
Đối với Bắc Kinh, điều quan trọng nhất lúc này
là duy trì kỳ vọng ổn định.
Chỉ cần người dân còn tin rằng kinh tế có thể hồi phục,
quan hệ với Mỹ có thể cải thiện
và thị trường còn cơ hội tăng trưởng,
xã hội sẽ tiếp tục giữ được trạng thái kiểm soát.
Nhưng nếu hy vọng đó biến mất,
áp lực nội bộ sẽ lập tức tăng vọt,
đặc biệt vào giai đoạn cuối năm,
thời điểm vốn luôn nhạy cảm tại Trung Quốc.
Đó là lý do vì sao chuyến thăm Mỹ vào tháng 9
có thể không chỉ là một cuộc gặp ngoại giao
mà còn là phép thử sống còn đối với cả hai nhà lãnh đạo.
Cùng lúc đó, Ngoại trưởng Marco Rubio
cũng đưa ra một tuyên bố cực kỳ đáng chú ý.
Ông nhấn mạnh rằng,
quan hệ Mỹ-Trung vừa có cạnh tranh,
vừa có hợp tác,
đồng thời thừa nhận Trung Quốc sẽ tiếp tục phát triển mạnh lên trong tương lai.
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ lợi ích của hai nước
đang bắt đầu va chạm trực tiếp trên quy mô toàn cầu.
Và đó mới chính là bản chất thật sự
của cuộc đối đầu chiến lược hiện nay.
Ngoại trưởng Marco Rubio
vừa đưa ra một trong những tuyên bố
được xem là quan trọng nhất về quan hệ Mỹ-Trung
trong thời gian gần đây.
Điều đáng chú ý không nằm ở việc ông công kích Bắc Kinh,
mà nằm ở chỗ lần đầu tiên một quan chức cấp cao
của Mỹ công khai thừa nhận Trung Quốc
Ngoại trưởng Marco Rubio nói rất rõ rằng
để tránh chiến tranh và duy trì ổn định toàn cầu,
Mỹ và Trung Quốc buộc phải quản lý tốt bất đồng
giữa hai bên.
Nếu xung đột xảy ra giữa hai siêu cường này,
hậu quả sẽ không chỉ dừng lại
ở thương mại hay địa chính trị,
mà còn có thể làm dung chuyển toàn bộ kinh tế thế giới
và hòa bình quốc tế.
Điều đặc biệt nằm ở chỗ ngoại trưởng Marco Rubio
không phủ nhận tham vọng của Bắc Kinh.
Ông thậm chí còn thừa nhận rằng nếu đứng
ở vị trí chính phủ Trung Quốc, ông cũng sẽ xây dựng kế hoạch
để trở thành quốc gia mạnh nhất thế giới.
Đây là một cách nhìn cực kỳ thực dụng
và cũng cho thấy giới chiến lược Mỹ hiện nay
đã bắt đầu chấp nhận một thực tế
Trung Quốc sẽ không biến mất
và cũng không thể bị ngăn chặn hoàn toàn.
Nhưng phía Washington đồng thời đưa ra
một lần danh đỏ rất rõ ràng.
Mỹ không phản đối Trung Quốc phát triển
nhưng không chấp nhận việc sự phát triển đó diễn ra
bằng cách khiến nước Mỹ suy yếu.
Đây chính là cốt lói thật sự của cuộc cạnh tranh hiện nay.
Nói cách khác, điều Mỹ lo ngại không phải việc Trung Quốc giàu lên
mà là việc Bắc Kinh sử dụng chuối cung ứng,
thương mại, công nghệ và ảnh hưởng toàn cầu
để thay thế vị trí dẫn đầu của Mỹ.
Một khi quá trình đó khiến Washington
mất quyền kiểm soát kinh tế và địa chiến lược,
cuộc cạnh tranh sẽ lập tức chuyển sang
trạng thái nguy hiểm hơn.
Đó cũng là lý do Ngoại trưởng Marco Rubio nhấn mạnh rằng
các cuộc gặp giữa Tổng thống Donald Trump
và Chủ tịch Tập Cận Bình trong tương lai
sẽ tiếp tục xoay quanh nguyên tắc này.
Đây không chỉ là nền tảng để duy trì hòa bình
mà còn là danh giới tối thiểu
giúp hai bên tiếp tục đối thoại.
Nếu điểm cân bằng này biến mất,
gần như mọi giá trị đàm phán cũng sẽ sụp đổ theo.
Khi đó, quan hệ Mỹ-Trung có thể chỉ còn lại
một logic duy nhất, đối đầu trực tiếp
để phân định thắng thua.
Điều đáng chú ý hơn là chính Chủ tịch Tập Cận Bình
cũng công khai nhắc tới bẫy Thucydides.
Đây là khái niệm mô tả quá trình va chạm
giữa một cường quốc đang lên và một cường quốc
thống trị hiện hữu.
Trong lịch sử, rất nhiều cuộc chiến lớn đã nổ ra vì cái bẫy này.
Nếu xử lý sai,
cạnh tranh chiến lược sẽ biến thành chiến tranh.
Nhưng nếu xử lý đúng,
hai bên có thể biến nguy cơ thành trạng thái ổn định mới.
Và theo cách nhìn của Washington hiện nay,
đó chính là mục tiêu quan trọng nhất
duy trì cạnh tranh nhưng không để
thế giới trượt vào xung đột toàn diện.
Nhiều người thường cho rằng Mỹ
chưa bao giờ biết kiềm chế quyền lực của mình
nhưng chỉ cần nhìn lại lịch sử sau Thế chiến 2
sẽ thấy vấn đề không đơn giản như vậy.
Khi đó, Mỹ là quốc gia duy nhất sở hữu
vũ khí hạt nhân và có khoảng thời gian cửa sổ
quyền lực tuyệt đối. Nếu muốn,
Washington hoàn toàn có thể tiếp tục mở rộng
ảnh hưởng quân sự tại châu Âu thêm 5 năm,
thậm chí 10 năm nữa.
Một châu Âu tan hoang sau chiến tranh
khi đó rất khó chống lại Mỹ.
Đối thủ duy nhất còn đủ sức đối đầu chỉ có Liên Xô.
Thế nhưng, thay vì trực tiếp
biến toàn bộ châu Âu thành vùng kiểm soát
tuyệt đối, Washington đã lựa chọn
hoàn toàn xây dựng một trật tự đồng minh
và duy trì thế cân bằng mới.
Điều đó không có nghĩa nước Mỹ vô tư hay đạo đức
tuyệt đối. Tất cả đều dựa trên tính toán
chiến lược và lợi ích quốc gia. Những ít nhất
lịch sử cho thấy Mỹ từng có khả năng tự kiềm chế
trong thời điểm họ nắm ưu thế lớn nhất.
Và hiện nay, logic tương tự
đang được áp dụng với Trung Quốc.
Washington không tuyên bố muốn ép
Bắc Kinh phải cắt đất hay sụp đổ
như nhiều lời tuyên truyền cực đoan
Điều Mỹ muốn là tiếp tục làm ăn với Trung Quốc
nhưng đồng thời bảo vệ vị thế và lợi ích
chiến lược của chính mình. Vấn đề nằm ở chỗ,
theo định nghĩa của Mỹ, đâu mới là sự phát triển
của Trung Quốc bằng cái giá mà nước Mỹ
phải trả. Đó mới chính là trận chiến
thật sự của thế kỷ 21.
Vậy cái gọi là
Trung Quốc phát triển bằng cái giá
mà nước Mỹ phải trả, rốt cuộc
nghĩa là gì?
Thực ra vấn đề này rất dễ hiểu.
Chỉ cần nhìn lại lịch sử phát triển công nghệ
và công nghiệp của Trung Quốc trong nhiều
thập niên qua là mọi thứ sẽ hiện ra
rất rõ. Điểm cốt lõi nằm ở chỗ
hệ thống công nghệ của Trung Quốc từ đầu
vốn không hoàn chỉnh. Ngay cả nhiều chuyên gia
Trung Quốc trước đây cũng từng thừa nhận rằng
nếu tự phát triển đường sắt cao tốc từ con số 0
có thể phải mất hàng trăm năm
mới đạt được trình độ hiện nay. Điều đó cho thấy
sự bùng nổ công nghệ của Trung Quốc không hoàn toàn
xuất phát từ nghiên cứu độc lập, mà phần lớn
dựa trên quá trình học hỏi, tiếp nhận
và cải tiến công nghệ có sẵn từ bên ngoài.
Từ cơ học, vật liệu học cho tới
Nếu không có các công nghệ nền của phương Tây
và Nhật Bản, quá trình công nghiệp hóa
của Trung Quốc chắc chắn sẽ chậm hơn rất nhiều.
Nhìn lại lịch sử sau, Thế chiến 2
sẽ thấy rõ điều này. Sau năm 1949,
Trung Quốc liên tục trải qua những biến động
chính trị và kinh tế lớn như tam phản,
ngũ phản, đại nhảy vọt và cách mạng
văn hóa. Trong nhiều thập niên, nền kinh tế
gần như tự làm gián đoạn chính mình
khiến quá trình phát triển bị trì hoãn
nghiêm trọng. Chỉ sau khi Mao Trạch Đông
qua đời và cải cách mở cửa bắt đầu,
Trung Quốc mới thực sự bước vào con đường
công nghiệp hóa hiện đại. Nhưng lúc đó,
phần lớn dây chuyền sản xuất cơ bản từ
TV, tủ lạnh cho tới công nghệ chế tạo
đều đến từ Nhật Bản. Ngay cả Mao Trạch Đông
trước đây cũng từng thừa nhận rằng
Trung Quốc khi đó chưa thể tự sản xuất hoàn chỉnh
nhiều sản phẩm công nghiệp nền tảng. Trong giai đoạn này,
Nhật Bản đóng vai trò cực kỳ quan trọng.
Nhiều doanh nhân Nhật, trong đó có nhà
sáng lập Panasonic là Konosuke
Matsushita từng hỗ trợ Trung Quốc
với tâm lý muốn thúc đẩy hợp tác sau
chiến tranh. Bắc Kinh tận dụng chính dòng công nghệ
và vốn đầu tư đó để xây dựng nền tảng
công nghiệp ban đầu. Sau này,
khi Nhật Bản tiến sâu vào các lĩnh vực công nghệ
lõi như cảm biến, vật liệu cao cấp
và linh kiện thượng nguồn, Mỹ lại
trở thành nguồn công nghệ tiếp theo mà
Trung Quốc học hỏi. Từ lúc gia nhập
WTO cho tới sau năm 2008,
quan hệ kinh tế Mỹ-Trung bước vào thời ký
bùng đổ chưa từng có. Nhiều người Mỹ
từng kể rằng khi mới sang Mỹ,
doanh nhân và du học sinh Trung Quốc
thường mang tâm lý học hỏi. Nhưng sau
Thế vận hội Bắc Kinh năm 2008 và
đặc biệt sau khi Chủ tịch Tập Cận Bình lên nắm quyền,
tâm lý đó dần thay đổi. Trung Quốc
bắt đầu xuất hiện cảm giác rằng họ đã đủ
mạnh để cạnh tranh trực tiếp với Mỹ.
Chính từ giai đoạn đó, Washington ngày càng
lo ngại về các vấn đề chuyển giao công nghệ,
gián điệp thương mại và sự phù thuộc sản xuất.
Từ Apple, Tesla
cho tới pin năng lượng và trí tuệ nhân tạo.
Liên tục xuất hiện những tranh cái
liên quan việc công nghệ Mỹ bị sao chép
hoặc do gì sang Trung Quốc.
Đó chính là điều mà Ngoại trưởng Marco Rubio muốn nói
khi nhắc tới cây giá
mà nước Mỹ đã phải trả. Theo cách nhìn của giới
chiến lược Mỹ hiện nay, Washington không chỉ
giúp Trung Quốc tiếp cận thị trường, vốn
và công nghệ, mà còn để mất hàng triệu
việc làm công nghiệp vào tay chuỗi sản xuất
đặt tại Trung Quốc. Đương nhiên,
phía Mỹ cũng không hoàn toàn vô tội. Chính
các tập đoàn đa quốc gia và giới tài phiệt Mỹ
đã chủ động chuyển nhà máy,
việc làm và dây chuyền sản xuất
sang Trung Quốc để tối đa hóa lợi nhuận.
Từ đó mới xuất hiện cái gọi là
vành đai công nghiệp reset, nơi hàng
loạt thành phố công nghiệp Mỹ suy thoái
suốt nhiều thập niên. Nhưng điều quan trọng là hiện nay
Washington cho rằng họ đã trả cây giá
đó quá đủ rồi. Mỹ không còn muốn tiếp tục
đánh đổi công nghệ, việc làm và lợi ích
chiến lược để duy trì sự phát triển của Trung Quốc
thêm nữa. Và đó mới chính là nguyên nhân sâu
xa khiến cuộc cạnh tranh Mỹ-Trung
ngày càng căng thẳng. Càng phân tích
sâu mới càng thấy quan hệ Mỹ-Trung
hiện nay đang ở trong trạng thái cân bằng mong manh
đến mức nào. Hai bên đều hiểu rằng
nếu thật sự xé mặt hoàn toàn,
hậu quả sẽ vượt xa chiến tranh thương mại
hay cạnh tranh công nghệ thông thường.
Đó sẽ là cú va chạm đủ sức
làm dung chuyển toàn bộ trật tự kinh tế
toàn cầu. Chính vì vậy, dù các cuộc
đàm phán có căng thẳng đến đâu, hai bên
vẫn buộc phải ngồi lại với nhau. Thậm chí trong
tương lai, khi nhiều tài liệu được giải mật
hoặc các quan chức từng trực tiếp tham gia
thương lượng nghỉ hưu và viết hồi ký,
có lẽ thế giới sẽ mới hiểu rõ những gì
thật sự diễn ra phía sau cánh cửa kín.
Rất có thể sẽ xuất hiện những đoạn
hồi ký kể lại rằng các đoàn đàm phán
từng nhiều lần muốn đập bàn bỏ đi,
muốn kết thúc tất cả vì quá bức xúc
với phía đối diện. Nhưng cuối cùng
họ vẫn phải ngồi lại, bởi phía sau
họ không chỉ là lợi ích chính trị,
mà còn là áp lực kinh tế và kỳ vọng của hàng triệu
người dân. Điểm cốt lõi khiến
Mỹ tiếp tục đàm phán nằm ở một nguyên nhân rất đơn giản
Washington không muốn tiếp tục trả giá
cho sự phát triển của Trung Quốc thêm nữa.
Đây chính là nền tảng chiến lược mà Ngoại trưởng
Marco Rubio đang muốn nói tới. Bên ngoài,
ông ấy nói rằng Mỹ không muốn kiềm chế Trung Quốc,
nhưng nếu dịch câu đó sang
ngôn ngữ chiến lược dễ hiểu hơn,
ý thật sự gần như là các Anh muốn phát triển
thì hãy tự nghiên cứu lấy,
đừng tiếp tục dựa vào công nghệ, thị trường
và hệ thống của nước Mỹ nữa. Đó là lý do
Mỹ ngày càng siết chặt công nghệ bán dẫn,
AI, hàng không vũ trụ và quân công.
Theo cách nhìn của Washington,
Trung Quốc trong nhiều năm qua đã phát triển
dựa quá nhiều vào việc tiếp cận công nghệ phương Tây,
thay vì xây dựng hoàn toàn bằng
nghiên cứu nền tảng độc lập. Chỉ cần nhìn
vào ngành công nghiệp xe hơi sẽ thấy sự khác biệt
về tư duy công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc hiện nay.
Tesla ngay từ đầu được
tạo ra với mục tiêu cốt lõi
là một chiếc xe an toàn và hiệu quả
cho con người di chuyển. Dù còn
rất nhiều tranh cãi về pin, quáng đường
hay thiết kế, nhưng chết lý nền tảng
của Tesla vẫn xoay quanh việc cải tiến
phương tiện giao thông. Trong khi đó,
nhiều hãng xe Trung Quốc lại đi theo hướng
hoàn toàn khác. Xe ngày càng được biến thành
một không gian giải trí di động với đủ loại
tính năng như ghế massage, bàn ăn,
chế độ ngủ, thậm chí biến khoang
xe thành nơi sinh hoạt tạm thời.
Vấn đề nằm ở chỗ theo góc nhìn của nhiều nhà
quan sát, các tính năng đó đôi khi khiến
trọng tầm kỹ thuật bị lệch khỏi yếu tố an toàn
và độ tin cậy vận hành. Đó cũng là
lý do cuộc tranh luận về chất lượng công nghệ
cốt lõi giữa xe Mỹ và Trung Quốc ngày càng
gai gắt. Đó là lý do nhiều người cho rằng
không ít mẫu xe Trung Quốc hiện nay giống
một lều di động biết chạy hơn là một chiếc xe
thực sự khiến người lái cảm thấy an toàn
và tin tưởng. Ghế massage, chế độ ngủ,
bàn ăn hay hệ thống giải trí có thể gây
ấn tượng ban đầu, nhưng chúng không
thay thế được giá trị cốt lõi của công nghệ công nghiệp.
Và đây cũng chính là điều mà Washington
đang muốn nói với Bắc Kinh. Nếu muốn
thật sự vượt Mỹ, Trung Quốc phải
tự xây dựng được nền tảng công nghệ
của riêng mình, thay vì tiếp tục dựa vào
việc học hỏi, sao chép hoặc
tận dụng hệ thống công nghệ phương Tây.
Muốn làm được điều đó, Trung Quốc không chỉ cần
tiền hay thị trường. Điều quan trọng hơn là
phải thay đổi cơ chế nghiên cứu khoa học
và môi trường học thuật. Ngay trong giới
nghiên cứu Trung Quốc hiện nay, cũng tồn tại
rất nhiều tranh cãi về việc tài nguyên khoa học
bị kiểm soát bởi các nhóm lợi ích lâu năm.
Nhiều người trẻ cho rằng có những nhân vật nắm
quyền lực học thuật quá lâu, chiếm giữ dự án,
kinh phí và vị trí nghiên cứu
nhưng không tạo ra đột phá tương xứng.
Dĩ nhiên không phải mọi giáo sư lớn tuổi
đều như vậy, nhưng quả thật đây là vấn đề
mà ngay trong nội bộ học thuật Trung Quốc
cũng đã nhiều lần bị chỉ trích. Nếu không xử lý được
các nút thắt này, việc xây dựng công nghệ
lõi độc lập sẽ rất khó thành công.
Và đây mới chính là thông điệp thật sự
phía sau phát biểu của Ngoại trưởng
Marco Rubio. Mỹ không nói rằng
họ muốn bóp nghẹt Trung Quốc
hay phá hủy đền kinh tế Trung Quốc.
Điều Washington muốn là Bắc Kinh
tự giải quyết vấn đề của mình và ngừng tiếp cận công nghệ
Mỹ bằng các phương thức mà họ cho là
không công bằng. Nói cách khác,
Mỹ không phản đối Trung Quốc phát triển
nhưng Mỹ muốn cuộc cạnh tranh đó diễn ra
trên nền tảng, ai giỏi hơn thì thắng
chứ không phải dựa vào việc tận dụng
hệ thống công nghệ của đối thủ để vượt lên.
Khi đặt toàn bộ câu chuyện này cạnh
chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Donald Trump,
các bạn sẽ thấy vì sao giai đoạn khoảng 1 năm tới
lại quan trọng đến như vậy.
Đồng thời, Mỹ cũng sẽ tiếp tục kiểm soát
các mắt xích chiến lược trong bố cục năng lượng
và chuỗi cung ứng quốc tế của Trung Quốc.
Ví dụ rõ nhất hiện nay
chính là khu vực eo biển Hòa Mút.
Các chiến hạm Mỹ vẫn hiện diện mạnh
tại khu vực này nhằm duy trì khả năng kiểm soát
tuyến vận tải năng lượng toàn cầu.
Đây chính là kiểu kiềm chế chiến lược
mà Washington chắc chắn sẽ không bao giờ buông bỏ,
bất kể họ có nói muốn hợp tác với Trung Quốc đến đâu.
Cuộc cạnh tranh hiện nay vì thế
không còn đơn thuần là thương mại hay ngoại giao.
Nó là cuộc thi xem bên nào thật sự xây dựng được
tòa nhà chọc trời công nghệ,
còn bên nào chỉ dựng lên một cấu trúc hào nhoáng
nhưng thiếu nền móng vững chắc.
Và theo nhiều nhà quan sát, giá trị lớn nhất
trong chuyến đi lần này của Tổng thống Donald Trump
không nằm ở những tuyên bố ngoại giao,
mà ở chỗ lần đầu tiên điểm cân bằng
trong quan hệ Mỹ-Trung đã được đặt công khai trước thế giới.
Một bên nói rõ giới hạn của mình,
một bên hiểu rõ cái giá phải trả
nếu vượt qua giới hạn đó.
Đến đây, chương trình của chúng tôi cũng xin phép được tạm dừng.
Hãy để lại quan điểm của mình và cùng thảo luận với chúng tôi.
Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại.
