Tiền Đã Đi Đâu? Dự Án Cống Thoát Nước Tỷ Đô sau 1 trận mưa: Toàn thành phố chìm trong biển nước...

Khán Trung Quốc
1.1K người theo dõi
118 Lượt xem video·17 thg 5, 2026
Cảnh ngập úng điển hình của thành phố năm 2026 lại tái diễn, gây ra cuộc thảo luận sôi nổi trên mạng. Lý do là dự án nâng cấp mạng lưới cống thoát nước mưa khu trung tâm thành phố Trạm Giang vừa mới hoàn thành cách đây 5 tháng....
Dự án cống thoát tỉ đô bị tăng nghẽn bởi xi măng, toàn thành phố chìm trong biển nước, mời quý vị và các bạn cùng như Ngọc và Khán Trung Quốc tìm hiểu sâu về vấn đề này trong chương trình ngày hôm nay.
Vào hôm 27 tháng 4, nhiều nơi ở Quảng Đông đổ mưa lớn. Có 24 huyện thị hoặc phố chấn đã ghi nhận mưa lớn vượt 100mm, trong đó thành phố Trạm Giang có nơi hơn 200mm.
Cả hai thành phố Trạm Giang và Mậu Danh đều bị ngập úng nghiêm trọng, nước lũ đục ngầu, tràn ngập vào đường phố, ô tô gian nan để chơi nổi như thuyền.
Một số xe đã bị nước ngập chếp máy đứng yên giữa dòng, có tòa nhà bị nước cuốn sụt lên móng, dẫn đến sập đổ, có đoạn đường bị sụt lún, cửa hàng tạp hóa ven đường bị nước lũ tràn vào, đồ đạp nổi lành đành.
Cành ngập úng điển hình của thành phố năm 2026 lại tái diễn, gây ra một cuộc thảo luận xuôi nổi trên mạng, lý do là dự án nâng cấp mạng lưới cống thoát nước, mưa khu trung tâm thành phố Trạm Giang vừa mới hoàn thành cách đây 5 tháng.
Truyền thông nhà nước từng đưa tin, thành quả xây dựng, cống ngầm sẽ giải quyết hiệu quả vấn đề tích nước khi mưa lớn ở khu vực,
cung cấp hỗ trợ mạnh mẽ cho việc tối ưu hóa giao thông, vi mô khu vực và trật tự sinh hoạt của cư dân.
Đối mặt với cảnh tưởng trước mắt, người dân nhau nhau đặt ra câu hỏi, dự án bỏ ra số tiền khổng lồ để xây dựng, tại sao lại không phát huy được tác dụng.
Cùng ngày, thành phố mẫu danh tỉnh Quảng Đông cũng bị ngập, có người dân đành rễu cợt, chào mừng đến với mẫu danh ngắm biển.
Nhà hàng bị ngập, thực khách cởi giày lội nước và ăn, nước tích tủ trên phố trăn vào cửa hàng, dòng nước khổng lồ thậm chí còn đầy đổ cả cửa kính.
Thành phố Khâm Châu, tỉnh Quảng Tây, cùng ngày cũng bị bão mưa tấn công, nhiều phương tiện bị ngập úng.
Năm nào cũng sửa, năm nào cũng ngập như thế này, mọi người mua xe cẩn thận nhé, đừng mua phải xe ngập nước, dân mạng khoe cảnh một chiếc xốp mới bị nước ngập.
Ở khu trung tâm Khâm Châu, đây là một chiếc xốp hiệu bảo tuấn. Chủ xe nói, lúc đó nước ngập đến tận nóc xe, ai nhìn khoang máy toàn bùn lầy,
ghế ngồi cũng vậy, có thể thấy gió mực nước lúc đó rất cao. Xe bị hỏng hoàn toàn rồi, sẽ bị loại bỏ ngay lập tức.
Ngập úng dẫn đến một số khu dân cư mất điện, người dân tập trung ngoài phố sạp bin điện thoại.
Trong lúc người dân đang nghi ngờ vì sao công trình chống ngập của thành phố lại kém hiệu quả,
thì một đoạn video quay cách đó hai ngày trước trận mưa đã thú sự chú ý của mọi người.
Trong video, miệng cống thoát nước bên lề đường thành phố lại chỉ đậy một nắp cống, bên dưới cân bản là không có đường cống thoát nước mà là bị đổ bề tông, đặc cứng hoàn toàn, khiến cho người xem trợn mắt há mồm.
Hình ảnh khó tin này đúng là một sự chân biếm lớn đối với chất lượng công trình chống ngập của Trung Quốc,
đồng thời cũng phơi bầy, khoảng không giám sát đối với các công trình ngầm, ẩn khuất.
Tuy nhiên, nếu như chúng ta cho rằng hiện tượng này chỉ giới hạn nữa những thành phố nhỏ có nguồn lực xây dựng và quản lý, tương đối yếu, thì đã nghĩ quá đơn giản.
Sự thất bại toàn diện của hệ thống thoát nước thực ra là vấn đề phổ biến ở rất nhiều thành phố Trung Quốc,
ngay cả những thành phố lớn bậc nhất như Quảng Châu và Thâm Quyến cũng không ngoại lệ.
Quảng Châu là một trong những thành phố miền Nam sớm nhất triển khai phân tách nước mưa và nước thải, xây dựng thành phố bọt biển.
Hệ thống thoát nước của thành phố này trong phạm vi cả nước là tương đối tiên tiến.
Theo quy hoạch chuyên đề xây dựng thành phố bọt biển Quảng Châu năm 2021-2035,
kế hoạch xây dựng 3003 đơn vị kiểm soát bọt biển bao phủ 105 khu thoát nước và 2.575 phân khu thoát nước.
Theo quy mô đầu tư trung bình của thành phố thí điểm thành phố bọt biển,
thu bộ xây dựng và tiến đổ kế hoạch của Quảng Châu, đến năm 2025, thành phố này đã đầu tư vượt 55 tỷ tệ.
Dù vậy, gần như là năm nào thành phố cũng xảy ra ngập úm nghiêm trọng.
Từ tháng 4 đến tháng 8 năm 2025, Quảng Châu liên tiết trải qua 3 đợt ngập úm thành phố rõ rệt.
Lần đầu xảy ra vào hôm 24 tháng 4, ngày đó Quảng Châu gặp thời tiết đối lưu mạnh,
một số khu vực lượng mưa 24 giờ vượt kỷ lục cùng với kỳ lịch sử.
Thiên Hà, Hoàng Phố, Tăng Thành xuất hiện tích nước rõ rệt, một số đoàn đường trống thấp,
mực nước ngập gần 1 mét. Nhiều tuyến tàu đi ngầm, tạm dừng hoạt động.
Giao thông thành phố từng bị tê liệt. Lần thứ hai xuất hiện vào hôm 9 tháng 5,
các tuyến đường cũ ở khu Việt Tú như Tiên Việt Độ, ngã tư Lộc Uyển Lộ của đài truyền hình Hoàn Thị Đông Lộ
bị mưa lớn sổ rập. Nước ngập quá mắc cá chân người đi bộ. Xe cổ lội nước khó khăn.
Lần thứ ba xảy ra vào ngày 2-5 tháng 8. Hoàng Châu, ngập trận mưa lớn mạnh nhất năm.
Nhiều cuộn đường ngập sâu, giao thông ủn tác rõ rệt. Một số khu vực phải tạm thời phong tỏa.
Chính thức, định tính là cấp độ ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng.
Tình hình ở Thâm Quyến còn khó coi hơn. Thành phố này từ năm 2019-2023 đã chi hơn 60 tỷ tệ
cho việc cải tạo mạng lưới cống thoát nước, xử lý nước thải đen hôi và xây dựng thành phố bọc biển.
Thế nhưng, năm 2024, thành phố liên tiếp xảy ra ba đợt ngập ủng. Từ ngày mùng 7 đến mùng 8 tháng 9
năm 2023, Thâm Quyến hình thành quá trình mưa lớn trong thời gian ngắn. Nhiều khu vực xuất hiện ngập
ủng nghiêm trọng. Một số cửa ga tàu điện ngầm Lâm Cương xuất hiện hiện tưởng nước đổ ngược như thác nước.
Nhiều tuyến tàu điện ngầm từng phải ngưng hoạt động. Lối ra vào ngầm của ga tàu hòa La Hồ bị ngập hoàn toàn.
Hệ thống giao thông vận tài bị gián đoạn diễn rộng sau sự việc. Cục thủy vụ Thâm Quyến giải
thích rằng cường độ mưa vượt tiêu chuẩn thiết kế, nhưng công chúng không mua.
Trên bảng sau ở đây tính chức vấn tiêu 60 tỷ tệ, mà vẫn ngập, rõ ràng là công chúng người
càng không tin vào lời thiết kế tiêu chuẩn của chính quyền đảng Cộng sản Trung Quốc. Nam Ninh,
tỉnh Quang Tây là thành phố thí điểm cấp quốc gia hoàn thiện hệ thống thoát nước chống ngập.
Những năm gần đây đã đầu tư hơn 57 tỷ tệ, thúc đẩy phân lưu, mưa thải, cải tạo mạng, lưới
cống thoát nước và xây dựng thành phố bọc biển. Tuy nhiên trong hai năm qua, Nam Ninh đều xảy ra ngập
úng, dẫn đến tích nước. Một số tuyến đường giao thông tệ liệt, dân chúng hoang mang.
Xây dựng thành phố bọc biển chi hàng chục tỷ, vẫn ngập. Trong các công trình hạ tầng cơ sở,
dự án thoát nước do có tính ẩn khuất nên thường sẽ trở thành lĩnh vực phát sinh vấn đề chất lượng
cao. Một số công trình bị cắt xém vật liệu, dùng đồ kém để thay đổi tốt, thậm chí là chỉ
nghiệm thu qua loa. Trong khi đường ống thoát nước đa phần là trôn dưới đất, chi tiết,
thị công khó được công chúng quan sát trực tiếp. Công tác giảm sát cũng có độ khó nhất định,
chất lượng kém cũng khó có thể kịp thời phơi bầy và sửa chữa, trong điều kiện vật hành bình thường,
nhưng vấn đề này thường không rõ ràng. Nhưng một khi gặp phải mưa lớn ngắn hạn hoặc bão mưa kéo dài,
khả năng trực tải của hệ thống thoát nước nhanh chóng sụp đổ, huyết điểm tiên bẩn sẽ tập trung bùng
phát, dân đến thoát nước không thông, thậm chí là cuộc bộ hỏng hóc, từ đó làm trầm trọng thêm ngập úng đô thị.
Những trường hợp kiểu này trên toàn quốc còn có rất nhiều. Vào tháng 6 năm 2025,
Sở xây dựng tỉnh Giang Tô, trong đợt kiểm tra chuyên đề chỉnh sửa kết nối hỗn hợp mưa thải toàn tỉnh,
đã phát hiện ra một khu tường Yền, thành phố Thái Châu, có nhiều điểm hoàn công bị lâm giảng nghiêm trọng,
nào là phân lưu mưa thải. Hố kiểm tra đã cải tạo, nhưng kiểm tra hiện trường phát hiện nhiều hố mưa
vẫn phải nối với ống thải, một số hồ cống. Qua kiểm tra chỉ làm được nắp cống, trong khi bên dưới
không có gì. Vào tháng 4 năm 2025, chính quyền từ xuyên kiểm toán, đặc biệt Quỹ Dự án Thoát nước
Đô Thị năm 2023-2024, đã phát hiện ra nhiều dự án cải tạo bảng lưới cống thoát nước ở hai địa phương
tồn tại vấn đề vật liệu không phù hợp với kế kế. Một số hợp đồng công trình yêu cầu rõ,
sử dụng ống bê tông của thép cường độ C30, nhưng lấy mẫu hiện trường phát hiện thực tế là dù ống bê tông
cường độ C20 hoặc thấp hơn và một phần độ dày, thanh ống không đủ, phát xém vật liệu rõ ràng.
Nhân viên kiểm toán còn phát hiện hồ sơ nghiệm thu của một số hạng mục là bổ sung sau,
tri ký bổ sung sau, không hợp với thời gian thi công thực tế, thuộc kiểu làm giả tài liệu điển hình.
Trong trận mưa lớn vào tháng 6 năm 2023, nhiều khu dân cư ở khu huệ Sơn thành phố Vũ Tích,
tỉnh Giang Tô xuất hiện riếng nước thải phun tràn, ống thoát nước mưa bị nước thải đổ ngược.
Chính quyền phát hiện đơn vị thi công, phân lưu, nước mưa, nước thải đã nối ngược ống mưa với ống thải,
nhưng vấn đề chất lượng dự án thoát nước liên tục được phơi bày trên toàn quốc,
phơi bày sự yếu kém và quan lưu của chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Việc xây dựng hệ thống thoát nước đô thị, cân vốn khổng lồ, áp lực tài chính địa phương ngày càng tăng,
trong khi nó không tạo ra lợi ích kinh tế trực tiếp, nên chính quyền các nơi lại càng tùy tiện hơn.
Họp viễn khoa học Âu Á Quốc tế, Nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng Cư Bảo Hưng,
từng nhiều lần chỉ rõ quan điểm phát triển nặng trên mạng đất, nhẹ dưới mặt đường,
tồn tại lâu năm trong quá trình đô thị hóa của Trung Quốc,
chính là nguyên nhân sâu xa khiến cho mạng lưới cống thoát nước không thể chịu nổi một đòn.
Trong mô hình mở rộng đô thị truyền thống, toà nhà chọc chơi, đường rộng là mặt tiền của thành phố,
có thể nhanh chóng mang lại chấn động thị giác. Còn mạng lưới cống thoát nước chuôn sâu dưới đất
lại là lớp lót, không tạo ra thành tích chính trị, thị giác trực tiếp, do đó trong phân bổ nguồn lực
và sắp xếp đầu tư, mạng lưới ống ngầm thường bị đẩy ra diệt.
Mô hình mở rộng thô bạo kiểu xây trên mặt đất cho đẹp trước, đào bới bên dưới tính sau,
khiến cho nhiều thành phố xây nhà đến đâu mới làm ống cống thoát nước đến đó, chỗ nào ngập thì sửa cho đó.
Cách xây dựng kiểu va víu này khiến cho tiêu chuẩn ống mới, cũ không thống nhất. Đường kinh ống to nhỏ
hốn tạp, ống mới rộng lớn, dẫn nước vào ống cũ chật hẹp. Nước thắt cổ trai, khi báo mưa ập đến,
loại mạng lưới chắc vá thiếu độ bền này cực kỳ dễ xảy ra tắt nghén ruột. Nước thải trao ngược lên
trên mặt đường. Cùng lúc đó, công tác bảo dưỡng thường ngày của hệ thống thoát nước cũng là vấn đề
bị bỏ qua. Ống thoát nước cần được nạo vét, kiểm tra, sửa chữa đỉnh kỳ. Nhưng ở một số thành phố,
thiếu cơ chế bảo dưỡng dài hạn, cống thoát nước bị bồi lắng nghiêm trọng, miệng cống bị tắc,
trạng bơm hỏng hóc xảy ra thường xuyên. Quảng Châu từng xuất hiện nhiều miệng cống bị tắc trong trận
mưa lớn năm 2019, nguyên nhân là miệng cống lâu ngày, không được dọn dẹp, rác rửa tích tủ nghiêm trọng.
Thâm Quyến từng xảy ra trạng bơm hỏng trong một trận mưa lớn vào năm 2021, nhiều cầu vườn ngầm bị
ngập nặng. Phật Sơn từng xảy ra ống thoát nước sụt lún trong một trận mưa lớn vào năm 2022,
nguyên nhân là ống lâu ngày, không được bảo dưỡng, xuất hiện hư hỏng cấu trúc.
Theo số liệu của Bộ Xây dựng, tổng chiều dài mạng lưới cống thoát nước đô thỷ Trung Quốc
là khoảng 850.000 km, trong đó hơn 40% đã sử dụng trên 30 năm. Vượt tuổi thọ thiết kế, tuổi thọ
thiết kế của mạng lưới cống thoát nước thường là 30 năm, nhưng nhiều thành phố đã sử dụng hơn 40 năm,
thậm chí là 50 năm. Ống cú kỹ, hỏng hóc, bồi lắng nghiêm trọng, ngoài vấn đề về chất lượng công trình,
nút thắt vốn và bảo dưỡng thường ngày, sự liên lạc giữa quy hoạch đô thỷ và tư tưởng chống ngập,
càng là yếu tố quan trọng làm cho cống thoát nước mất tác dụng.
Trong quá trình đô thỷ hóa nhanh chóng, diện tích đất bị bê tông, hóa lớn, tỉ lệ bê tông hóa trung bình
của các thành phố Trung Quốc đã vượt 60%, một số thành phố thậm chí là vượt 80%. Lấy Thâm Quyến,
nơi có tỉ lệ bê tông hóa cao làm ví dụ, lưỡng nước chảy, bề mặt, khi mưa lớn đạt gấp hơn 3 lần
so với trạng thái tự nhiên. Trong trận mưa lớn năm 2020, nhiều khu vực Thâm Quyến vì đất xung quanh
đã bị xây lên, mất khả năng thấm nước, dẫn đến ngập úng nghiêm trọng.
Quảng Châu vào năm 2017, sông Ngoài bị lấp khả năng thoát nước giảm sút về bê tông hóa, diện rộng cùng
với phá hoại hệ thống nước tự nhiên khiến cho lượng nước chảy tức thời khi mưa lớn tăng vọt mạnh mẽ,
vượt xa với giới hạn, chiều đường của hệ thống thoát nước hiện có, từ đó dẫn đến ngập úng thường
duyên. Đối mặt với khó khăn này, nhiều thành phố đặt hy vọng vào việc tri tiền khổng lồ, xây dựng thành phố
bọc biển, nhưng hiệu quả thực tế lại giảm mạnh. Người tên phong của ý tưởng thành phố bọc biển Trung Quốc,
giáo sư Đại học Bắc Kinh Du Khổng Tiên cho biết, nhiều nơi thường hạ gấp thành phố bọc biển, thành công trình bọc biển,
mảnh vụn. Thành phố bọc biển thực sự đòi hỏi cấp độ quy hoạch không gian lãnh thổ ví mô dựa trên quy luật
địa lý tự nhiên để quản trị quy mô lớn, dựa vào các không gian xanh. Xanh chưa bị bê tông hóa như vùng
trúng, hồ tự nhiên, sông ngòi để dành chỗ cho lũ lụt. Tuy nhiên trong thực tế, nhiều thành phố trong
quá trình mở rộng nhanh chóng vẫn tiếp tục lấp hồ, lấp chiếm bãi sông, đều hoàn thành chỉ tiêu chống ngập.
Người quản lý lại làm công trình bonsai. Cục bội trên mặt đất đã bị bê tông hóa. Ví dụ, lắp vài trăm
mét gạch thấm nước, xây vài khu vườn mưa nhỏ trong tiểu khu. Nếu như không có không gian điều tiết tự
nhiên, toàn lưu vực làm chỗ rửa, không dành đủ đường thoát lũ cho nước, thì những bò biển nhỏ dựa vào
vật liệu nhân tạo trước đống này, dung tích nước của chúng trước trận mưa lớn hàng trăm mm chỉ trong
vài chục phút sẽ hoàn toàn bão hoa và bị vô hiệu. Cách làm chỉ bê mặt, không sửa chữa sai lầm
quy hoạch không gian này không chỉ tốn kém khổng lồ mà còn chê đẩy sự thật rằng khả năng điều tiết tự
nhiên của thành phố đang bị phá hoại. Ngoài quy hoạch đồ thỉ, thời tiết cực đoan cũng là yếu tố
quan trọng dẫn đến hệ thống thoát nước. Những năm gần đây, cường độ mưa lớn ở nhiều nơi miền Nam
rõ ràng là tăng lên, thời tiết cực đoan xảy ra thường xuyên. Trong 20 năm qua, số lượng sự kiện mưa
lớn cực đoan ở khu vực miền Nam đã tăng hơn 30%. Hệ thống thoát nước của nhiều thành phố được
thiết kế theo 50 năm một lần gặp, hoặc 20 năm một lần gặp, trong khi những năm gần đây, nhiều lần
đoan xuất hiện mưa lớn ngắn hạn trăm năm một lần gặp, thậm chí là cường độ cao hơn. Dù hệ thống
thoát nước hoàn hảo cũng có thể bị lượng mưa tức thời đè bẹp. Những yếu tố này trong chất đã
hình thành những nghịch lý đầu tư trong xây dựng thoát nước của các thành phố miền Nam. Quy mô đầu tư
không ngừng mưa rộng, nhưng vấn đề ngập úng lại không được cải thiện mà ngày càng trở nên chẩm trọng.
Sự phân mảnh của hệ thống quản trị chính quyền cũng là nguyên nhân quan trọng dẫn đến hệ thống
thoát nước sụp đổ. Dự án thoát nước liên quan đến nhiều bộ phận như quy hoạch, xây dựng,
tùy lợi, tài chính, thành quản, chi phí phối hợp cao, danh giới, trách nhiệm mơ hồ. Cải tạo phân lưu mưa
thải cần đấu nối từng hộ, đòi hỏi đao bới mặt đất quy mô lớn liên quan nhiều đến lợi ích của
giao thông, cơ hàng, cư dân. Mức độ thúc đẩy cực kỳ khó khăn. Sự phân mảnh của hệ thống
quản trị khiến các dự án thoát nước thường tiến triển chậm chạp, thậm chí là xuất hiện tình trạng
công trình mới, không nối được với ống cố. Hệ thống thoát nước của nhiều thành phố nhìn bên ngoài
đã được cải tạo, nhưng thực tế chỉ là cải tạo cục bộ. Tạm bộ hệ thống vẫn tồn tại điểm yếu rõ rệt.
Sự thiếu hụt giám sát công trình ẩn khuất là một nguyên nhân quan trọng khác dẫn đến hệ thống
thoát nước bị vô hiệu. Dự án thoát nước là công trình ẩn khuất, quá trình thi công khó được
tính hình công trình nhìn thấy, cơ quan giám sát cũng khó có thể tiến hành giám sát toàn diện. Công trình
thường được phân thầu nhiều tầng. Cuối cùng, bên thi công vì ép chi phí nên dùng vật liệu giá rẻ,
cắt xém vật liệu, trong khi đơn vị giám sát lại có quan hệ lợi ích với bên thi công, dẫn đến mất
đi tác dụng giám sát. Không nghiệm thu làm giả cũng khiến cho vấn đề chất lượng công trình khó có thể
kịp thời phát hiện. Ngoài ra, việc xây dựng và bảo dưỡng hệ thống thoát nước thường thiếu đi tính
minh bạch. Công chúng khó nắm được tình hình cụ thể của công trình, khó giám sát được chất lượng công
trình. Nhiều công trình thoát nước của thành phố tuy bề mặt, nhìn có vẻ là hoàn hảo, nhưng thực
tế là tồn tại rất nhiều vấn đề chất lượng, và những vấn đề này thường chỉ phơi bay khi có bão mưa.
Tính minh bạch của công trình công cộng không đủ khiến cho công chúng thiếu đi lòng tin và hệ thống
thoát nước. Một khi xuất hiện tính nước, công chúng thường quy trách nhiệm cho tham nhũng công trình,
cắt xén vật liệu. Cảm ơn quý vị và các bạn đã theo dõi chương trình của chúng tôi. Những góp ý của
quý vị sẽ giúp chúng tôi hoàn thiện hơn mỗi ngày. Và các bạn cũng đừng quên theo dõi Khán Trung Quốc
trên 2 nền tảng YouTube và Kanchi World. Như Ngọc và Khán Trung Quốc xin chân thành cảm ơn và hẹn gặp lại!
