12 Thói Quen Của Người Nhật Thay Đổi Cuộc Đời Bạn

An Nhiên
175 người theo dõi
660 Lượt xem video·17 thg 5, 2026
Được tạo bởi AI·Có thể có lỗi
Bạn có bao giờ tự hỏi tại sao giữa thế giới vội vã này người Nhật vẫn giữ được sự điềm tĩnh và tuổi thọ đáng ưỡng mộ.
Trong khi chúng ta càng chạy đua càng kiệt sức, họ lại ung dung tự tại.
Bí mật không nằm ở gen di truyền hay phép màu mà ẩn trong những thói quen vi mô,
những hành động cực nhỏ nhưng được lặp lại bền bỉ để tạo ra hiệu ứng lãi kép khổng lồ cho cuộc đời.
Người Nhật không tin vào những cú lột xác sau một đêm.
Chiết lý của họ là sống chậm và tinh chỉnh từng chút một, chỉ cần hôm nay tốt hơn hôm qua là đủ.
Trong video này, chúng ta sẽ cùng khám phá trọn bộ những thói quen và chiết lý sống cốt lõi của người Nhật
để hiểu tại sao những điều tưởng như vụn vặt lại có thể thay đổi hoàn toàn vận mệnh của một con người.
Hãy cùng đi sâu vào tìm hiểu ngay bây giờ.
Thói quen thứ nhất, Kaizen, nghệ thuật của những bước đi nhỏ.
Kaizen là một thuật ngữ mà có lẽ bạn đã nghe nhiều trong quản trị kinh doanh,
nhưng bản chất của nó trong đời sống cá nhân lại mềm mại và sâu sắc hơn hiểu.
Hiểu một cách đơn giản nhất, Kaizen là việc mỗi ngày bạn chỉ cần làm tốt hơn hôm qua một chút xíu thôi.
Không cần những cuộc cách mạng, không cần hô hào khẩu hiệu quyết tâm thay đổi số phận,
cũng không cần ép bản thân vào kỷ luật ha khắc.
Chỉ cần nhích lên một bước nhỏ là đủ.
Tư duy của người Nhật ở đây rất thú vị.
Họ không đặt câu hỏi làm sao để thay đổi toàn bộ cuộc đời mình ngay lập tức
mà họ tự vấn hôm nay mình có thể sửa một chi tiết nhỏ nào không.
Đó có thể chỉ là việc sắp xếp lại đôi giày ở cửa cho gọn hơn,
rút ngắn một thao tác thừa thải khi làm việc,
hay đơn giản là tìm ra một cách rửa bát đỡ mỏi lưng hơn.
Mỗi thay đổi này nhỏ đến mức gần như vô hình,
không đáng để bận tâm,
nhưng chính vì nó nhỏ,
nó mới dễ thực hiện và duy trì.
Khi lặp lại liên tục,
kết quả cộng rồn sẽ tạo ra một sức mạnh đáng nể.
Nếu bạn áp dụng Kaizen vào việc phát triển bản thân,
bạn sẽ thấy gánh nặng tâm lý giảm đi rất nhiều.
Ví dụ, nếu bạn muốn rèn luyện thể chất,
đừng vội thề thốt với bản thân rằng
từ mai tôi sẽ tập gym một tiếng mỗi ngày.
Khả năng cao là chỉ sau ba ngày đau cơ,
bạn sẽ bỏ cuộc.
Thay vào đó,
hãy dùng tư duy Kaizen,
chỉ cần tập một động tác cũng được,
một cái hít đất,
một lần ngồi sổm,
hay đơn giản là một phút vươn vai dãn cơ.
Nghe có vẻ buồn cười và chẳng có tác dụng gì,
đúng không?
Nhưng chính vì nó quá dễ,
quá đơn giản,
nên bộ não của bạn không có lý do gì để phản kháng hay trì hoãn.
Và điều kỳ diệu nằm ở chỗ.
Khi bạn đã bắt đầu làm cái việc còn con ấy rồi,
quan tính sẽ đẩy bạn đi tiếp.
Rất nhiều lúc bạn sẽ tự nguyện làm thêm mà không cần ai ép buộc.
Chuyện đọc sách cũng tương tự.
Đừng đặt mục tiêu to tát như đọc hết một chương hay một cuốn sách trong tuần.
Hãy đặt mục tiêu đọc một trang thôi,
thậm chí là một đoạn văn.
Một trang mỗi ngày chẳng tốn của bạn bao nhiêu thời gian.
Nhưng sau một năm,
bạn sẽ kinh ngạc khi thấy mình đã hoàn thành cả một trồng sách dày,
trong khi tâm trí hoàn toàn thoải mái,
không hề bị áp lực.
Kaizen không ép bạn phải trở thành thiên tài ngay lập tức.
Nó chỉ đảm bảo rằng bạn không bao giờ đứng yên một chỗ.
Điểm hay nhất của chiếc lý này
là nó biến việc nỗ lực trở nên nhẹ nhàng như hơi thở.
Bạn không cần chờ đợi động lực dâng trào.
Không cần cảm hứng nghệ thuật.
Chỉ cần xuất hiện mỗi ngày và làm tốt hơn một phần trăm so với hôm qua.
Không ai,
kể cả chính bạn,
nhận ra sự thay đổi trong ngắn hạn.
Nhưng đến một ngày đẹp trời,
bạn nhìn lại và nhận ra mình đã đi được một quãng đường rất xa,
vượt qua phiên bản cũ của chính mình từ lúc nào không hay.
Kaizen không hứa hẹn sự giàu có nhanh chóng.
Nó chỉ cam kết một điều,
nếu bạn không dừng lại,
chắc chắn bạn sẽ tiến lên.
Và trong cuộc đời này,
đôi khi chỉ cần cứ tiếp tục tiến lên đã là một thành tựu lớn rồi.
Thói quen thứ hai Ikigai,
đi tìm lý do để thức dậy.
Ikigai là một khái niệm đẹp đẽ,
thường được dịch là lý do tồn tại.
Nhưng tôi muốn bạn hiểu nó theo một cách gần gũi hơn.
Đó là thứ khiến bạn hào hứng mở mắt mỗi sáng
mà không cảm thấy cuộc đời này vô nghĩa.
Ikigai không phải là tiếng chuông báo thức déo dắt,
không phải là nỗi lo chạy deadline,
cũng không phải là áp lực kiếm tiền trả tiền nhà cuối tháng.
Ikigai là ngọn lửa nhỏ nhen nhóm trong lòng,
khiến bạn cảm thấy,
à, hôm nay mình vẫn muốn sống tiếp,
mình vẫn có việc muốn làm.
Ở Nhật Bản,
đặc biệt là tại vùng đảo Okinawa
nơi có tỷ lệ người sống thọ cao nhất thế giới,
người già gần như ai cũng có Ikigai của riêng mình.
Nhưng đừng hiểu lầm,
Ikigai không nhất thiết phải là sự nghiệp vĩ đại
hay sứ mệnh giải cứu thế giới.
Có cụ già thức dậy chỉ để chăm sóc mấy trậu cây cảnh trước hiên nhà,
có người tìm thấy niềm vui trong việc dạy cháu học bài,
lại có người miệt mài ngồi làm một món đồ thủ công tỉ mỉ
dù chẳng định bán cho ai.
Nhìn bên ngoài thì những việc đó thật đơn giản,
thậm chí là thú vui tuổi già,
nhưng chính những việc nhỏ bé đó lại neo giữ tâm hồn họ,
cho họ cảm giác mình vẫn còn có ích,
vẫn còn giá trị và vẫn được cuộc đời cần đến.
Điểm mấu chốt quan trọng là Ikigai không cần sự hào nhoáng,
nó không bắt bạn phải trở thành tỷ phú hay người nổi tiếng.
Với nhiều người,
Ikigai chỉ đơn giản là được làm thứ mình thích theo cách mình cho là đúng
và tìm thấy sự thỏa mãn trong quá trình đó.
Khi bạn có một lý do, dù nhỏ bé, để thức dậy,
cả cơ thể và tinh thần,
bạn sẽ tự động kích hoạt chế độ sinh tồn tích cực.
Vấn đề của phần lớn chúng ta hiện nay là chưa bao giờ thực sự ngồi xuống
và nghiêm túc hỏi bản thân mình muốn gì.
Chúng ta sống theo lập trình,
làm những gì xã hội bảo nên làm,
những gì cha mẹ bảo phải làm,
để rồi một ngày nhận ra mình đang đứng giữa một sự trống rỗng manh mông
mà không hiểu vì sao.
Ikigai không tự nhiên rơi xuống đầu bạn.
Nó đến từ việc bạn chịu khó sống chậm lại,
quan sát và lắng nghe tiếng nói bên trong mình.
Bạn không cần phải tìm ra sứ mệnh cuộc đời ngay lập tức trong hôm nay.
Hãy bắt đầu bằng những câu hỏi rất đời thường.
Mình thích làm gì nhất khi không bị ai ép buộc?
Việc gì khiến mình làm mà quên cả thời gian và không thấy mệt?
Mình giỏi điều gì mà bạn bè hay nhờ vả?
Khi bạn bắt đầu trăn trở với những câu hỏi đó,
Ikigai sẽ dần dần lộ diện qua lớp sương mù.
Và tin tôi đi,
khi đã tìm thấy nó,
mỗi buổi sáng thức dậy,
đôi vai bạn sẽ nhẹ đi rất nhiều.
Và nụ cười sẽ đến với bạn dễ dàng hơn.
Thói quen thứ 3 Harajibu
Nghệ thuật ăn vừa đủ
Harajibu là một thói quen ăn uống nghe qua thì cực kỳ đơn giản.
Nhưng để thực hiện được thì lại là một thử thách lớn đối với con người hiện đại.
Nguyên tắc này có nghĩa là
hãy ăn đến khi bạn cảm thấy no khoảng 80% thì dừng lại.
Chứ không phải ăn cho đến khi no căng bụng.
Tại Nhật Bản,
người ta thường tự nhắc nhở bản thân buông đũa
khi cảm giác vẫn còn có thể ăn thêm một chút nữa.
Nhưng không thực sự cần thiết.
Cơ sở khoa học của thói quen này
nằm ở độ trễ của cơ thể.
Dạ dày và não bộ của chúng ta
không kết nối tức thời như công tắc điện.
Khi dạ dày đã đầy,
nó cần khoảng 20 phút để gửi tín hiệu lên não
báo rằng tôi đã no rồi.
Thế nên,
nếu bạn ăn liên tục cho đến khi cảm thấy no nề ngay tại bàn ăn,
thì thực tế là bạn đã nạp vào quá mức cần thiết.
Ngày này qua tháng khác,
mỗi bữa dư một chút năng lượng,
lâu dần cơ thể sẽ trở nên nặng nề,
tích tụ mỡ thừa
và các cơ quan nội tạng phải làm việc quá tải,
dẫn đến sự mệt mỏi triển miên
mà bạn không rõ nguyên nhân.
Harajibu không phải là một chế độ ăn kiêng hà khắc
hay bắt bạn phải nhịn đói khổ sở.
Nó chỉ yêu cầu bạn thay đổi cách ăn,
hãy ăn chậm lại và lắng nghe cơ thể mình kỹ hơn.
Thay vì thói quen vừa ăn vừa lướt điện thoại,
vừa xem TV khiến não bộ bị phân tâm,
người Nhật thường dành sự tập trung nhất định cho bữa ăn.
Họ nhai kỹ,
thưởng thức hương vị và thỉnh thoảng
dừng lại giữa bữa để tự hỏi
mình đã thực sự hết đói chưa
hay mình chỉ đang ăn nốt cho đỡ phí.
Nếu áp dụng thói quen này vào đời sống của chúng ta,
nó cực kỳ thực tế và hữu ích.
Bạn không cần phải cắt bỏ hoàn toàn món khoái khẩu
hay bỏ dở bát cơm.
Chỉ cần bạn ăn chậm hơn một chút,
đặt đũa xuống bàn vài lần trong lúc nhai
và cho cơ thể thời gian để phản hồi tín hiệu.
Rất nhiều lúc,
bạn sẽ ngạc nhiên nhận ra rằng
mình đã no từ lâu rồi mà không biết.
Một phần trăm không phải là sự tự đoạt niềm vui ăn uống,
mà là cách để giữ cho cơ thể nhẹ nhàng,
đầu óc minh mẫn,
tỉnh táo sau bữa ăn
chứ không rơi vào trạng thái căng da bụng,
trùng da mắt, uế hoài buồn ngủ.
Chỉ một thay đổi nhỏ trong cách cầm đũa,
nhưng nếu duy trì đều đặn,
nó sẽ tác động tích cực đến sức khỏe
và tuổi thọ của bạn nhiều hơn
bất kỳ loại thuốc bổ nào.
Thói quen thứ tư,
Sirinyoku, tắm mình trong rừng
Sirinyoku, hay còn gọi là tắm rừng,
nghe cái tên có vẻ rất thơ mộng
và cao siêu, nhưng thực chất đây
lại là một trong những thói quen lười biếng
và dễ chịu nhất của người Nhật.
Đừng hiểu lầm rằng bạn phải leo lên
những ngọn núi cao hiểm trở,
chạy bộ hung hục hay đổ mồ hôi như trong các buổi huấn luyện thể lực.
Sirinyoku đơn giản
chỉ là việc bạn đi vào thiên nhiên,
bước đi thật chậm,
hít thở sâu hơn một chút
và cho phép đầu óc mình được hoàn toàn nghỉ ngơi.
Ở Nhật Bản,
việc tắm rừng hay Sirinyoku
không phải là một trào lưu giải trí
đơn thuần cho vui.
Nó được coi trọng đến mức có những bác sĩ
thực sự kê đơn cho bệnh nhân của mình,
dành thời gian hòa mình vào rừng cây.
Công viên như một phương thuốc tự nhiên
để chữa lành các vấn đề về tâm lý và căng thẳng.
Cơ chế của nó rất khoa học.
Khi bạn ở gần thiên nhiên,
hít thở bầu không khí trong lành có chứa
phiên sai từ cây cối,
nhịp tim của bạn sẽ tự động chậm lại,
huyết áp ổn định hơn, cơ bắp bớt căng cứng
và quan trọng nhất là não bộ thoát khỏi trạng thái cảnh giác,
lo âu thường trực.
Điều tuyệt vời nhất của thói quen này
là tính linh hoạt.
Bạn không cần phải sống cạnh một khu rừng nguyên sinh
mới thực hành được Sirinyoku.
Một công viên nhỏ gần nhà,
một con đường dập bóng cây xanh
hay thậm chí là một góc sân vườn yên tĩnh cũng là đủ.
Bí quyết không nằm ở địa điểm,
mà nằm ở sự hiện diện trọn vẹn của bạn tại đó.
Hãy thử một lần đi dạo
mà không đeo tai nghe,
không cầm điện thoại,
chỉ cần đi chậm dãi, mở rộng mọi giác quan,
nhìn ngắm màu xanh của lá,
lắng nghe tiếng gió sào sạc,
cảm nhận độ ẩm của đất trời
và để cho những dòng suy nghĩ trôi đi tự do.
Nghe thì có vẻ như chúng ta đang lãng phí thời gian vô ích,
nhưng thực tế đây chính là lúc cơ thể được khởi động lại hệ thống.
Trong một thế giới ổn ào
luôn tìm cách lôi kéo sự chú ý của bạn về mọi hướng.
Việc cho bộ não được nghỉ ngơi hoàn toàn
trong vài chục phút
có giá trị phục hồi to lớn hơn
bất kỳ liều thuốc tăng lực nào.
Siri điều cứu có thể không giúp bạn
hoàn thành công việc nhanh hơn ngay lập tức,
nhưng nó giúp tâm hồn bạn nhẹ nhõm hơn.
Và đôi khi,
chỉ cần gánh nặng trong lòng nhẹ đi một chút,
cách bạn nhìn cuộc sống đã khác biệt đi rất nhiều rồi.
Thói quen thứ 5
Wabi Sabi
về đẹp của sự không hoàn hảo.
Wabi Sabi là một chiếc lý thẩm mỹ
và nhân sinh quan cực kỳ sâu sắc của người Nhật,
mang đến một góc nhìn hoàn toàn trái ngược
với những gì mạng xã hội hào nhoáng
đang dạy chúng ta mỗi ngày.
Trong khi cả thế giới đang chạy đua
để trông thật hoàn hảo,
sống một cuộc đời không tì vết,
chỉnh sửa từng tấm ảnh cho đến khi không còn khuyết điểm,
thì Wabi Sabi lại nhẹ nhàng thì thâm rằng
không hoàn hảo cũng chẳng sao cả,
thậm chí sự không hoàn hảo mới là vẻ đẹp thực sự.
Tại Nhật,
một chiếc tách trà bị xứt miệng
không bị vứt vào sọt rác ngay lập tức,
một cái bản gỗ cu kĩ chóc sơn không bị coi là đồ bỏ đi,
những vật dụng in hẳn
Còn người cũng vậy thôi.
Một vết xẹo trên cơ thể,
những nếp nhăn nơi khóe mắt
hay những sai lầm vấp ngã trong quá khứ
không phải là những lỗi lầm cần phải che giấu hay chối bỏ,
đó là bằng chứng sống động
cho việc bạn đã sống,
đã va chạm,
đã trải nghiệm và đã vượt qua những thăng trầm của cuộc đời.
Chúng ta thường có thói quen so sánh độc hại,
nhìn thấy người khác thành công sớm hơn,
xinh đẹp hơn,
giỏi giang hơn,
rồi quay lại dàn vặt bản thân vì thấy mình thua kém đủ đường.
Wabi Sabi nhắc nhở bạn rằng
cuộc sống không phải là một bản thiết kế công nghiệp
được sản xuất hàng loạt để ai cũng giống ai.
Mỗi người có một nhịp điệu phát triển riêng,
có những khiếm khuyết riêng
và chính những sự mèo mò đó
mới tạo nên bản sắc độc nhất của bạn.
Khi bạn học cách chấp nhận rằng
vạn vật trên đời đều vô thường và không hoàn hảo,
áp lực vô hình trên vai bạn sẽ tự nhiên tan biến.
Bạn không cần lúc nào
cũng phải gồng mình lên để chứng tỏ mình ổn.
Không cần diễn vai một người đang sống rất tốt.
Chỉ cần sống chân thật với bản thân
và hoàn cảnh hiện tại là đủ.
Sự tiến bộ có thể lộn xộn,
cuộc đời có thể giang dở,
nhưng điều đó không làm giảm đi giá trị con người bạn.
Wabi Sabi không dạy bạn
buông xuôi hay sống cẩu thả.
Nó dạy bạn bớt khát khe,
bớt tàn nhẫn với chính mình.
Và tin tôi đi,
bao dung với bản thân chính là con đường ngắn nhất
để tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn.
Thói quen thứ 6
Gaman, sự chịu đựng kiên cường và phẩm giá
Gaman là một khái niệm
rất nhật,
rất khó để dịch chính xác sang các ngôn ngữ khác
chỉ bằng một từ.
Nếu hiểu Nona là chịu đựng thì chưa đủ.
Mà phải là chịu đựng với sự điềm tĩnh,
kiên nhẫn và giữ gìn phẩm giá.
Đó là thái độ không than vãn ẩm ý,
không phô bày mọi nỗi thống khổ
ra cho thiên hạ thấy.
Cũng không để những cảm xúc tiêu cực rát mũi mình đi lung tung.
Tinh thần của Gaman đơn giản
là sự chấp nhận thực tế.
À, giai đoạn này khó khăn thật đấy.
Nhưng mình vẫn có thể bước tiếp được.
Nhiều người khi mới nghe tới Gaman
thường hiểu nhầm rằng
người Nhật cổ vũ việc kìm nén cảm xúc,
nuốt nước mắt vào trong và chịu đựng bất công.
Nhưng bản chất không phải vậy.
Gaman không bảo bạn phải già vờ mạnh mẽ
như sỏi đá.
Nó chỉ nhắc nhở rằng nỗi đau hay khó khăn
không phải là toàn bộ con người bạn.
Bạn hoàn toàn có quyền buồn,
có quyền mệt mỏi,
có quyền chán nản.
Nhưng bạn không được phép biến những cảm xúc đó
thành danh tính của mình.
Bạn không phải là nạn nhân của hoàn cảnh.
Trong đời sống hiện đại,
Gaman xuất hiện rất nhiều ở những khoảnh khắc thầm lặng
mà không ai vỗ tay tán thưởng cho bạn.
Đó là những ngày đi làm chán ngắt
lặp đi lặp lại,
là những giai đoạn dự án bế tắc không thấy lối ra,
hay những lúc bạn nỗ lực hết mình
mà kết quả vẫn chưa tới.
Thay vì liên tục than thở,
đổ lỗi hay tự trách móc bản thân,
người có tinh thần Gaman
sẽ chọn cách âm thầm làm tốt phần việc của mình,
từng chút một,
kiên nhẫn chờ đợi cơn bão đi qua.
Cái hay của Gaman nằm ở chỗ
khi bạn bớt than vãn,
bạn sẽ bớt cảm giác mình là nạn nhân tội nghiệp.
Bạn không còn thấy cuộc đời đang trù dập mình nữa,
mà chỉ đơn giản nhìn nhận khó khăn
như một phần tất yếu của hành trình trưởng thành.
Khi thay đổi góc nhìn như vậy,
bạn sẽ thấy nội lực của mình
mạnh mẽ hơn tưởng tượng rất nhiều.
Gaman không biến bạn thành kẻ vô cảm,
nó giúp bạn đứng vững như cây tùng,
cây bách giữa phòng ba.
Và trong những thời khắc đen tối nhất của cuộc đời,
đôi khi chỉ cần không gục ngã,
chỉ cần đứng vững thôi
đã là một chiến thắng vĩ đại rồi.
Thói quen thứ 7, Omoiri,
nghĩ cho người khác
Omoiri là một thói quen nhỏ,
một nét văn hóa ứng xử tinh tế
nhưng lại tạo ra sức ảnh hưởng khổng lồ
đến chất lượng sống của cả xã hội Nhật Bản.
Nó có thể hiểu là sự ân cần,
là biết nghĩ cho người khác,
biết đặt mình vào vị trí của người xung quanh
trước khi hành động.
Nó không yêu cầu bạn phải làm việc thiện nguyện to tát
hay hy sinh quyền lợi của mình.
Omoiri bắt đầu bằng một câu hỏi tự vấn
rất ngắn trong đầu,
việc mình sắp làm đây có gây phiền tói hay ảnh hưởng sâu đến ai không?
Nếu có dịp đến Nhật,
bạn sẽ thấy sự trật tự đến kinh ngạc,
mọi người nói chuyện rất nhỏ nhẹ nơi công cộng.
Dếp hàng ngay ngắn không tren lấn
và luôn tự rác dọn dẹp sạch sẽ
sau khi sử dụng bất kỳ không gian chung nào,
từ sân vận động cho đến bản ăn.
Họ làm vậy không phải vì sợ camera giám sát
hay sợ bị phạt,
mà vì trong tiềm thức,
họ luôn tâm niệm rằng hành động cá nhân của mình
sẽ tác động đến cộng đồng.
Sống chung trong một tập thể thì phải biết ý,
biết nhường nhịn nhau một chút.
Áp dụng Omoiri vào đời sống hàng ngày
của chúng ta thực ra rất dễ và rất nhân văn.
Trước khi bạn định bật nhạc to
để giải trí,
hãy thử nghĩ xem người hàng xóm bên cạnh
có đang cần nghỉ ngơi hay có con nhỏ đang ngủ không.
Trước khi bạn đứng chắn giữa lối đi
để nghe điện thoại hay tám chuyện,
hãy quan sát xem có ai đang vội vã cần đi qua không.
Trước khi rời khỏi quán cà phê
hay dạp chiếu phim,
hãy quay lại nhìn xem mình có để lại rác bẩn
hay sự lộn xộn nào cho người đến sau
phải dọn dẹp không.
Nhưng hành động này tuy cực kỳ nhỏ nhặt,
nhưng khi ai cũng có ý thức thực hiện,
môi trường sống sẽ tự nhiên trở nên dễ chịu,
văn minh và đáng sống hơn hẳn.
Điều thú vị và nghịch lý là
khi bạn bắt đầu tập thói quen nghĩ cho người khác,
chính bản thân bạn lại cảm thấy nhẹ đầu
và hạnh phúc hơn.
Bạn sẽ bớt cáo bản,
bớt xoay mói và bớt cảm giác mọi người đang chống lại mình.
Omari giống như một loại dầu bội trơn
giúp cỗ máy xã hội và các mối quan hệ
vận hành trơn tru hơn.
Không phải vì ai cũng hoàn hảo,
mà vì ai cũng chịu lùi một bước,
chịu nhường nhau một chút.
Đôi khi, một xã hội tốt đẹp không cần thêm
quá nhiều luật lệ cứng nhắc hay khẩu hiệu xáo rỗng.
Chỉ cần mỗi người biết nghĩ cho người bên cạnh
thêm một chút thôi,
mọi thứ đã thay đổi tích cực đi rất nhiều rồi.
Thói quen thứ tám,
Kintsuji, vẻ đẹp của sự hàn gắn.
Kintsuji là một nghệ thuật
sửa chữa gốm xứ độc đáo và đầy chất lý
của người Nhật, nhưng ý nghĩa của nó
còn vượt xa khỏi phạm vi của những món đồ vật.
Khi một chiếc bát quý hay một chiếc
bình hoa bị vỡ,
thay vì vứt bỏ chúng đi như đồ phế thải,
hoặc cố gắng dùng keo trong suốt để
giấu đi vết nứt một cách vụng về,
các nghệ nhân Nhật Bản làm điều ngược lại.
Họ dùng sướng mài trộn với bột vàng,
bạc hoặc bạch kim để gắn các mảnh vỡ lại
với nhau. Kết quả là những đường
nứt vỡ ấy không những không bị che đi,
mà còn trở thành những đường vân vàng lấp lánh,
là điểm nhấn nổi bật và đẹp
đẽ nhất của món đồ.
Thứ từng bị coi là hỏng hóc giờ đây trở thành độc bản,
mang một vẻ đẹp mới,
kiều hãnh và sâu sắc hơn cả nguyên bản.
Kintsuji không chỉ là cách
đối xử với đồ vật,
mà là ẩn dụ tuyệt đẹp về cách người Nhật nhìn nhận cuộc đời con người.
Bởi lẽ ai trong chúng ta rồi
cũng sẽ có lúc vỡ.
Chúng ta vỡ vụn vì thất bại trong sự nghiệp,
vì sự tan vỡ trong tình yêu,
vì những mất mát người thân,
hay vì những giai đoạn khủng hoảng tưởng chừng
không thể gượng dậy nổi.
Nhưng vỡ không có nghĩa là hết,
không có nghĩa là bạn trở nên vô giá trị.
Điều quan trọng nhất là bạn chọn thái độ nào
để đối diện với những mảnh vỡ đó.
Rất nhiều người trong chúng ta chọn cách
chối bỏ quá khứ,
cố gắng che giấu những lần sai lầm,
những vết thương lòng vì sợ bị người đời phán xét
là yếu đuối hay thất bại.
Kintsuji thì dạy chúng ta đều ngược lại,
hãy trân trọng những vết thương đó.
Nó nhắc nhở rằng chính những biến cố,
những vết nước ấy đã góp phần kiến tạo
nên con người trưởng thành của bạn ngày hôm nay.
Bạn có thể không còn nguyên vẹn ngây thơ
như thuở ban đầu,
nhưng bù lại, bạn trở nên sâu sắc hơn,
thấu hiểu cuộc đời hơn
và mạnh mẽ hơn theo một cách rất riêng.
Khi bạn học được cách chấp nhận,
bao dung và tự hàn gắn bản thân
thay vì tự trách móc,
những tổn thương sẽ không còn là gánh nặng ngàn cân.
Chúng chuyển hóa thành kinh nghiệm sống,
thành sức bền nội tại,
thành tấm khiên bảo vệ giúp bạn
không dễ dàng gục ngã trước sóng gió lần nữa.
Bạn không cần phải cố quay ngược thời gian
để trở về phiên bản hoàn hảo không tí vết.
Phiên bản hiện tại,
sau khi đã được hàn gắn bằng vàng
của sự trải nghiệm và giác ngộ,
đôi khi còn rực rỡ
và đáng trân trọng hơn rất nhiều.
Kintsuji là lời nhắc nhở dịu dàng,
đừng bao giờ xấu hổ vì những vết xẹo của mình.
Chúng không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối,
mà là huân trương cho thấy
bạn đã từng bị tổn thương,
nhưng bạn vẫn sống sót và vẫn tiếp tục vươn lên.
Thói quen thứ 9
Motainai, không lãng phí trân trọng vạn vật
Motainai là một câu cửa miệng
quen thuộc của người Nhật.
Thường được dịch là lãng phí quá,
nhưng tầng ý nghĩa của nó sâu xa hơn nhiều
so với việc chỉ tiết kiệm tiền bạc.
Motainai thể hiện lòng biết ơn
và sự trân trọng đối với vạn vật,
tin rằng mọi thứ trên đời,
từ hạt gạo, tờ giấy,
đến thời gian và công sức,
đều có linh hồn và giá trị riêng của nó.
Trong xã hội tiêu dùng nhanh ngày nay,
chúng ta thường có thói quen cả thèm trong chán,
mua sắm vô tội vạ
và vứt bỏ đồ đạc một cách dễ dàng
ngay khi chúng hơi cũ hoặc lỗi mốt.
Motainai dạy chúng ta cách sống trân trọng nguồn lực.
Trước khi vứt bỏ một món đồ,
người Nhật sẽ tự hỏi
liệu nó còn có thể dùng vào việc gì khác không?
Liệu có ai khác cần nó không?
Quần áo cũ có thể làm rẻ lao?
Thức ăn thừa được chế biến thành món mới?
Giấy một mặt được tận dụng để ghi chú?
Tư duy này không phải là sự keo kiệt,
bần tiện,
mà là sự kính trọng đối với công sức lao động
của người đã làm ra sản phẩm
và sự trân trọng tài nguyên của trái đất.
Áp dụng Motainai vào cuộc sống
không chỉ giúp bạn tiết kiệm tài chính,
mà còn giúp tâm hồn bạn
trở nên phong phú hơn.
Khi bạn biết trân trọng những gì mình đang có,
bạn sẽ bớt cảm giác thiếu thốn,
bớt chạy đua theo những nhu cầu vật chất phù phiếm.
Hơn thế nữa,
Motainai còn áp dụng cho cả
những giá trị vô hình như thời gian và cơ hội.
Đừng lãng phí thời gian vào những cuộc tranh cãi vô bổ.
Đừng lãng phí cơ hội
để nói lời yêu thương với người thân.
Sống với tinh thần Motainai
là sống tỉnh thức,
biết ơn hiện tại và sử dụng cuộc đời mình
một cách ý nghĩa nhất.
Thói quen thứ 10, Obai Torii
Không so sánh, mỗi người một vẻ.
Obai Torii là một thành ngữ
bốn chữ hán rất thơ của Nhật Bản.
Được ghép từ tên của bốn loài hoa nở
vào mùa xuân, anh đào, u, mận,
bai, đào, to và mơ ri.
Ý nghĩa của nó vô cùng thâm thiế.
Mỗi loài hoa đều có thời điểm nở rộ riêng,
có vẻ đẹp riêng
và hương thơm riêng.
Hoa mận không ghen tị với hoa anh đào.
Hoa đào không cố gắng bắt trước hoa mơ.
Chúng cứ thế mà nở,
tự tin khoe sắc theo cách của riêng mình.
Con người chúng ta cũng giống như
những loài hoa ấy.
Bi kịch lớn nhất của thời đại này là văn hóa so sánh.
Chúng ta lướt mạng xã hội
và thấy bạn bè đồng trang lứa mua nhà,
mua xe, thăng chức, đi du lịch sang chảnh
rồi tự nhìn lại mình
và thấy kém cõi, thất bại.
Obai Torii là liều thuốc giải
cho căn bệnh tâm lý này.
Nó nhắc nhở rằng mỗi người có một lộ trình cuộc đời khác nhau,
một múi giờ thành công khác nhau.
Bạn không cần phải nở hoa cùng lúc
với người khác.
Việc bạn chưa thành công ngay lúc này
không có nghĩa là bạn thất bại.
Chỉ đơn giản là chưa đến mùa của bạn mà thôi.
Thay vì mãi mê nhìn sang đường chạy
của người khác để rồi bấp ngã trên đường chạy của mình,
hãy tập trung vào sự phát triển
của bản thân.
Hãy trân trọng những gì mình đang có,
nuôi dưỡng những thế mạnh riêng biệt của mình.
Giá trị của bạn không nằm ở việc bạn có giống
người khác hay không,
mà nằm ở việc bạn là phiên bản tốt nhất của chính mình.
Hãy kiền nhẫn,
hãy nỗ lực và hãy tin tưởng.
Khi thời điểm đến,
bạn sẽ nở rộ theo cách rực rỡ nhất,
đẹp đẽ nhất, đúng như bản chất
con người bạn.
Thói quen thứ 11 Soshin
Giữ mãi tâm thế của người mới bắt đầu
Soshin là một khái niệm bắt nguồn
từ thiền tông Nhật Bản,
mang ý nghĩa là tâm sơ,
tức là tâm thế của người mới bắt đầu.
Dù bạn đã làm một công việc 10 năm,
dù bạn đã là chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực của mình,
hay bạn đã trải qua đủ mọi thăng trầm
của cuộc sống,
Soshin khuyên bạn hãy luôn nhìn mọi việc bằng đôi mắt trong chẻo.
Tò mò và cởi mở như
ngày đầu tiên bạn bước chân vào thế giới đó.
Tại sao điều này lại quan trọng đến thế?
Bởi vì kẻ thù lớn nhất của sự phát triển
không phải là sự rốt nát,
mà là ảo tưởng về sự hiểu biết.
Khi chúng ta nghĩ rằng mình đã biết hết rồi,
chúng ta sẽ đóng chặt cánh cửa
tâm trí lại.
Chúng ta ngừng lắng nghe,
ngừng quan sát và bắt đầu phán xét mọi thứ
dựa trên những kinh nghiệm cũ kĩ.
Điều này cực kỳ nguy hiểm.
Nó khiến bạn trở nên bảo thủ,
trì trệ và mất đi sự sáng tạo.
Người Nhật thực hành Soshin
để giữ cho mình sự khiêm tốn cần thiết.
Một võ sư đai đen vẫn bước vào phòng tập
với thái độ cuối đầu học hỏi
như một môn sinh đai trắng.
Một giám đốc điều hành vẫn sẵn sàng lắng nghe
ý kiến của nhân viên mới với sự hào hứng thực sự.
Khi giữ được Soshin,
bạn sẽ thấy cuộc đời này luôn mới mẻ
và đầy ấp những bài học thú vị.
Bạn không còn sợ sai.
Không sợ hỏi những câu ngớ ngẩn.
Bởi vì người mới bắt đầu
thì có quyền được sai để trưởng thành.
Giữ được tâm sơ chính là giữ được
ngọn lửa nhiệt huyết không bao giờ tắt.
Giúp bạn đi đường dài mà không bao giờ cảm thấy
chán trường hay tự mãn.
Như câu nói nổi tiếng của Steve Jobs
cũng mang đậm tinh thần này.
Hãy cứ khát khao. Hãy cứ dạy khờ.
Thói quen thứ 12 Mononoerwe
Cảm thán trước sự vô thường.
Mononoerwe là một cụm từ
rất khó dịch. Thường được hiểu là
niềm bi cảm trước vạn vật hay sự sao xuyến
trước vẻ đẹp mong manh của sự sống.
Đây là đỉnh cao trong thẩm mỹ và tâm hồn
người Nhật. Nếu bạn từng thắc mắc
tại sao người Nhật lại yêu hoa anh đào đến thế,
dù nó chỉ nở rực rỡ trong vài ngày
rồi tàn phai ngay lập tức,
thì câu trả lời nằm ở Mononoerwe.
Chiến lý này dạy chúng ta nhận ra rằng
vẻ đẹp rực rỡ nhất thường đi kèm
với sự ngắn ngủi. Mọi thứ
trên đời đều vô thường.
Không có gì tồn tại mãi mãi.
Tuổi trẻ sẽ qua.
Tình yêu nồng cháy rồi cũng sẽ bình lặng.
Những khoảnh khắc vui vẻ rồi sẽ kết thúc.
Thay vì sợ hãi sự chia ly
hay kết thúc, Mononoerwe
khuyên chúng ta hãy biết rung động.
Thậm chí là biết buồn một chút trước sự trôi qua đó.
Nỗi buồn này không phải là
sự bi quan, tuyệt vọng,
mà là một nỗi buồn đẹp đẽ thanh cao.
Chính vì biết rằng bông hoa kia sẽ rụng,
ta mới trân trọng từng giây phút
nó đang nở. Chính vì biết rằng
cuộc vui này sẽ tàn,
ta mới sống trọn vẹn từng khoảnh khắc bên nhau ngay lúc này.
Sống với tinh thần Mononoerwe
là sống sâu sắc đến tận cùng.
Bạn nhạy cảm hơn với sự thay đổi
của bốn mùa. Biết xúc động
trước một chiếc lá rơi.
Biết trân trọng một cái nắm tay vì hiểu rằng
không có gì là đương nhiên cả.
Thói quen này giúp con người thoát khỏi sự
vô tâm, hơi hợt.
Nó nhắc nhở chúng ta rằng cuộc đời là một chuỗi
những khoảnh khắc trôi đi không bao giờ trở lại.
Và hạnh phúc không nằm ở việc cố gắng níu
sự giữ vĩnh viễn mà nằm
ở khả năng cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp của hiện tại
dù nó có mong manh đến đâu.
Hành trình khám phá 12 thói quen
và chiếc lý sống của người Nhật đến đây
đã trọn vẹn. Chúng ta đã cùng
nhau đi qua những bài học vô giá từ
nỗ lực nhỏ bé Kaizen,
lẽ sống Ikigai, ăn uống trừng mực
Harajibu, tắm rừng
Shirin-yoko, chấp nhận
khiếm khuyết Wabi-sabe, kiên cường
gaman Vita-Omaire,
hàn gắn vết thương Kintsuji,
trân trọng vạn vật Motainai,
không so sánh Obituary,
cho đến sự khiêm cung của Shoshin
và sự dũng cảm tinh tế Monono Aware.
Nhìn lại,
bạn sẽ thấy tất cả những từ ngữ lạ lẫm ấy
đều xoay quanh một chục cốt lõi duy nhất
đó là nghệ thuật sống tỉnh thức,
trân trọng bản thân và hòa hợp với thế giới xung quanh.
Những thói quen này không hứa hẹn
biến bạn thành tỷ phú sau một đêm,
nhưng chung hứa hẹn một điều quý giá hơn nhiều,
một tâm hồn bình an và một cuộc đời
giàu ý nghĩa.
Đừng cố gắng áp dụng tất cả cùng một lúc,
hãy chọn lấy một điều khiến trái tim bạn
rung động nhất lúc này và bắt đầu thực hiện nó
ngay ngày mai.
Một thay đổi nhỏ thôi,
nhưng nếu đi đúng hướng,
nó có thể dẫn bạn đến những trần trời rất xa,
cuộc đời đáng sống được kiến tạo
từ những điều bình dị như thế.
Nếu bạn cảm thấy video này đã mang lại cho bạn
một góc nhìn mới,
một chút bình yên hay động lực,
đừng ngần ngại nhấn nút đăng ký kênh Kiến Thức Nhân Loại,
bấm thích và chia sẻ nó
đến những người bạn yêu quý.
Đó là cách tuyệt vời nhất để chúng ta cùng nhau
lan tỏa những giá trị tốt đẹp.
Cảm ơn bạn đã dành thời gian quý báu
để lắng nghe những chia sẻ này.
Chúc bạn luôn giữ được sơ tâm trong sáng
và tìm thấy Ikigai rực rỡ của riêng mình.
Xin chào và hẹn gặp lại trong những video tiếp theo.
