THUYẾT TÁI SINH CỦA PHẬT GIÁO - Lê Sỹ Minh Tùng

Audio Sunshine (Đọc bằng AI)
13 người theo dõi
Nhưng có lẽ thuyết tái sinh giúp con người giải tỏa về mối ưu tư lớn nhất của cuộc đời, đó là Cái Chết. Cái chết luôn là nỗi ám ảnh khủng khiếp cho tất cả mọi người vì họ không biết rồi sau khi chết họ sẽ ra sao, đi về đâu…Sự thật là ai cũng sẽ chết chỉ là vấn đề trước hay sau bởi vì “Nhân sinh tự cổ thùy vô tử”. Phật cũng chết, Chúa cũng chết, ai ai rồi cũng sẽ chết.
💗 Các bạn có thể ủng hộ mình qua:
💗 Số tài khoản: 0334946660 - Lê Ngô Việt Trinh
💗 Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn – Agribank
💗 Video mang lại giá trị, ý nghĩa cho bạn, hãy chia sẻ nó cho 1 người bạn của bạn, "like & subcribe" để ủng hộ phát triển kênh. Chân thành cảm ơn!
#phatphap #phatgia
Chào mừng bạn đến với kênh Sách Nói Audio Sunshine.
Chúc bạn có những giây phút thoải mái khi nghe sách nói.
Thuyết Tái Sinh của Phật Giáo
Tác giả Lê Sĩ Minh Tùng
Kinh xác KK diễn tả lại cuộc hành trình đưa Thái Tử Tất đạt đà đắc túc mạng mình như sầu,
với tâm định tĩnh, thuần tịnh trong sáng không cấu nhiễm, không phiền não,
nhu nhuyến, dễ sử dụng, vững chắc, bình tĩnh như vậy.
Ta dẫn tâm, hướng tâm đến túc mạng mình.
Ta nhớ đến các đời sống quá khứ,
như một đời, hai đời, ba đời, bốn đời, năm đời, mười đời, hai mươi đời, ba mươi đời, bốn mươi đời,
năm mươi đời, một trăm đời, một ngàn đời, một trăm ngàn đời, nhiều hoại kiếp, nhiều thành kiếp, nhiều hoại và thành kiếp.
Ta nhớ rằng, tại chỗ kia, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này.
Sau khi chết tại chỗ kia, ta được sanh ra tại chỗ nọ.
Tại chỗ ấy, ta có tên như thế này, dòng họ như thế này, giai cấp như thế này, thọ khổ lạc như thế này, tuổi thọ đến mức như thế này.
Như vậy, ta nhớ đến nhiều đời sống quá khứ cùng với các nét đại cương và các chi tiết.
Túc là đời trước, mạng là sinh mạng, còn mình là sáng suốt.
Do đó, túc mạng mình là sáng suốt để thấu biết rõ ràng những đời trước của mình.
Đây là lời giải đáp câu hỏi con người chúng ta từ đâu mà đến.
Đức Phật đã thấy rõ vô số tiền kiếp của mình như việc mới xảy ra hôm qua.
Đời trước ngài là ai? Tên gì? Và sống ở đâu?
Từ đó vô số kiếp hiện ra trước mắt ngài, một kiếp qua đi thì kiếp khác lại đến.
Vì thế, Đức Phật khẳng định có tái sinh, có tiền kiếp chớ không phải chết là hết hay là chúng ta là sản phẩm của một đấng thần quyền nào ban cho.
Nhưng có lẽ thuyết tái sinh giúp con người giải tỏa về mối yêu tư lớn nhất của cuộc đời, đó là cái chết.
Cái chết luôn là nỗi ám ảnh khủng khiếp cho tất cả mọi người vì họ không biết rồi sau khi chết họ sẽ ra sao, đi về đâu.
Sự thật là ai cũng sẽ chết chỉ là vấn đề trước hay sau bởi vì nhân sinh tự cổ thùy vô tử.
Phật cũng chết, Chúa cũng chết, ai ai rồi cũng sẽ chết.
Hãy lắng nghe Đức Phật diễn tả sự tái sinh của ngài trong Kinh Pháp Cú Câu 154.
Ta đi lang thang trong vòng luân hồi qua bao kiếp sống, tìm mãi mà chưa gặp kẻ làm nhà.
Nay ta đã gặp ngươi rồi, ngươi đừng hòng cất nhà thêm được nữa.
Những đòn tay, những cột kẹo, những rui mẻ của ngươi đã bị mục giã cả rồi.
Kẻ làm nhà ở đây là tham lam ái rục, là độc đầu tiên trong tam độc.
Nhà là tấm thân do ngũ uẩn giả hợp.
Cột kẹo là những phiền não nhiếm ô.
Mục giã rồi nghĩa là Đức Phật đã chinh phục, đã vượt lên trên.
Đã đứng ngoài sự chi phối của chúng.
Nói rõ hơn là ngài đã thành tiệu tuệ giác siêu Việt nên không còn bị nghiệp lực đẩy.
Đưa đây đó nghĩa là ngài sẽ không còn tái sinh nữa.
Cũng chính trong đêm chứng đạo quả niết bản đó, vào canh 2 thì Đức Phật đắc thiên nhãn mình.
Và một lần nữa Kinh Sakkaka diễn tả lại cuộc hành trình đưa thái tử tất đạt đà đắc thiên nhãn mình như sau.
Với tâm định tĩnh, thuần tĩnh trong sáng không cấu nhiễm, không phiền não, nhu nhuyến, dễ sử dụng,
vững chắc, bình tĩnh như vậy, ta dẫn tâm, hướng tâm đến trí tuệ về sanh tử của chúng sanh.
Ta với thiên nhãn thuần tĩnh, siêu nhân, thấy sự sống và chết của chúng sanh.
Ta biết rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu,
người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.
Như vậy ta với thiên nhãn thuần tĩnh, siêu nhân, thấy sự sống chết của chúng sanh.
Ta biết rõ rằng chúng sanh, người hạ liệt, kẻ cao sang, người đẹp đẽ, kẻ thô xấu,
người may mắn, kẻ bất hạnh đều do hạnh nghiệp của họ.
Thiên nhãn mình là con mắt sáng suốt thấy rõ ràng những gì rất xa một cách tường tận.
Ngài đã thấy sự sanh tử của chúng sinh dựa trên căn nghiệp mà chính họ đã tạo ra.
Sự thấy biết của Ngài như người đứng trên lầu cao nhìn xuống ngã tư đường thấy kẻ qua người lại một cách rõ ràng.
Đức Phật thấy rằng con người chết rồi không phải là hết mà phải theo nghiệp đi tái sinh
và thọ báo những nghiệp quả mà chính họ đã gieo từ kiếp trước.
Đây là câu trả lời cho nghi vấn rằng sau khi chết chúng ta sẽ đi về đâu.
Trong Kinh Majjhima Nikaya Trung Bộ, Đức Phật dạy rằng
con người là chủ nhân của nghiệp, là kẻ thừa tự nghiệp.
Nghiệp là thai tạng mà từ đó con người được sinh ra.
Nghiệp là quyến thuộc, là nơi nương tựa.
Như thế, sự hiện hữu của mỗi con người trên thế gian này
là sự hiện hữu của nghiệp thiện và bất thiện của họ từ vô lượng kiếp quá khứ.
Thật vậy, nghiệp chủ động tạo điều kiện để tái sinh trong kiếp hiện tại và cho những kiếp tương lai.
Vì thế tất cả mọi khổ vui, thành công, thất bại, tướng diện đẹp xấu,
khỏe mạnh hay đau yếu, thông minh hay khởi dại
của con người trong kiếp sống này là sự thọ lãnh những quả nghiệp
do chính họ tự tạo tác từ những đời quá khứ,
chứ không do bất cứ sự thưởng, phạt của Thượng Đế hay Diêm Vương nào cả.
Theo quan niệm của Phật giáo, mỗi con người là sản phẩm của chính mình.
Con người chúng ta hiện tại là sản phẩm do chính chúng ta đã tạo nhân trong quá khứ
và cuộc sống hiện tại là chúng ta đang tạo ra cho cuộc sống của mình trong kiếp tương lai.
Đức Phật dạy rằng bạn chỉ cần quay về nhìn lại những gì bạn đang thọ hường kiếp này
thì đó là những gì bạn đã gieo trong trong.
Kiếp quá khứ và bạn hãy nhìn lại những gì bạn đang gieo trồng trong kiếp này
thì đó sẽ là kết quả đời tương lai của bạn.
Cuộc sống là một quá trình liên tục và nó chỉ tạm thời gián đoạn
mỗi khi thân sác vật lý dừng hoạt động tức là chết.
Cho đến khi duyên kết hợp đủ các yếu tố cần thiết
thì một tru kỳ sống mới với thân sác mới lại bắt đầu tức là tái sinh.
Khái niệm về sự tái sinh không phải là đặc thủ của Phật giáo
mà rất nhiều tôn giáo khác nhau xưa và nay cũng đưa ra.
Học thuyết chủ trương sự đầu thai mà trong đó họ cho rằng
một linh hồn có thể luân chuyển trong nhiều thân sác khác nhau.
Tuy nhiên, đối với Phật giáo thì giáo lý về sự tái sinh không những là một lý thuyết
nhưng nó là một sự thật không thể chối cãi được
bởi vì không chỉ Đức Phật thấy biết như thật giáo lý này
mà tất cả các bậc A-La-Hán sau khi chứng thánh quả
đều thấy biết như thật không khác gì Đức Phật.
Vậy linh hồn là gì? Linh hồn có bất tử không?
Linh hồn, tiếng Hy Lạp là Psyche, nghĩa là sự sống, tinh thần, ý thức.
Sóc Kết cho rằng linh hồn là tinh thể, Essence.
Platon lý luận rằng linh hồn bao gồm lý trí, Logos, tình cảm, Thaimos và ái dục, Eros.
Trong khi đó, Aristotle định nghĩa linh hồn là hoạt tính của một cơ thể sống
và cho rằng linh hồn sẽ mất đi khi cơ thể không còn nữa.
Giống như hoạt tính của con dao là cắt.
Khi con dao bị hư hoại thì hoạt tính cắt không còn nữa.
Mỗi tôn giáo, mỗi tín ngưỡng có quan niệm khác nhau về linh hồn.
Nhưng thông thường linh hồn thường được hiểu là phần tinh anh,
cái tinh thể, phần tinh thần của con người.
Xa hơn nữa, các tôn giáo như Thiên Chúa Giáo, Do Thái Giáo, Hồi Giáo
đều cho rằng linh hồn là phần thiêng liêng, bất diệt.
Linh hồn là do Thượng Đế ban cho mỗi người như là sự sống.
Nếu một người biết thờ kính Thượng Đế thì khi chết linh hồn đó
sẽ được về sống hạnh phúc đời đời trên thiên đường.
Ngược lại, nếu làm ác, không tin vào Thượng Đế
thì linh hồn đó khi chết chắc chắn sẽ bị đoạn vào địa ngục
để gánh chịu mọi sự khổ đau.
Nói chung, các tôn giáo hiếu thần đều cho rằng
có một linh hồn bất tử trong con người.
Nếu khi sống làm như lời Chúa dạy,
thì sau khi chết người ấy được Chúa cứu rỗi lên thiên đường
hoặc ngược lại thì bị đầy xuống hỏa ngục.
Cái phần phi vật chất được lên thiên đường hay xuống hỏa ngục đó
họ gọi là linh hồn.
Vào thời Đức Phật còn tại thế,
bà Lamôn Giáo, Ấn Độ Giáo ngày nay,
tin rằng có một linh hồn hay bản ngã,
tiểu ngã, trường tồn.
Đối với Ấn Độ Giáo,
cặp phạm chủ cơ bản nhất là tiểu ngã,
Atman, và đại ngã, Brahman.
Đại ngã là cái bản ngã vũ trụ,
cái tuyệt đối.
Nếu nhìn dưới góc độ tôn giáo,
đại ngã là yếu tố thần linh được bao chứa
và thấm nhuần trong vạn vật.
Còn tiểu ngã là cái bản thể của mỗi con người.
Ấn Độ Giáo cho rằng tiểu ngã
và đại ngã là nền tảng của vũ trụ quan.
Trong khi đó thuyết nghiệp báo
và luân hồi là nền tảng nhân sinh quan.
Thuyết luân hồi của Ấn Độ Giáo
quan niệm rằng cái chết của con người
là sự truyền hóa sang kiếp sống khác.
Sự tái sinh trong luân hồi là do nghiệp báo mà ra.
Nói cách khác,
bất cứ hành động nào của con người cũng phải trả giá.
Nó toàn năng ngoài ý muốn con người
và nó theo đuổi con người không bao giờ lầm lẫn.
Sau cùng thuyết giải thoát cho rằng
tuy rất khó,
nhưng con người có thể tránh khỏi luân hồi nghiệp báo
bằng cách nỗ lực gắn sức dập tắt
động lực đẩy bánh xe nghiệp báo
thì có thể đi đến giải thoát.
Và lúc đó tiểu ngã sẽ hòa đồng
vào đại ngã của vũ trụ.
Tóm lại, bà La Môn Giáo cho rằng
thờ phượng các thượng đế, đại ngã
cũng chính là thờ phượng tiểu ngã,
Atman, của mình cho nên
thường tiểu ngã là linh hồn và đại ngã
thượng đế Brahman
là chúa tể các linh hồn đó.
Trong khi Ấn Độ giáo,
bà La Môn Giáo tuyệt đối tin
vào một linh hồn.
Một tiểu ngã thường hàng bất biến thì sự xuất hiện
của Đức Phật đã thổi một luồng sinh khí
mới vào trong xã hội Ấn Độ lúc bấy giờ.
Thuyết duyên khởi của Đức Phật
với chân lý vô ngã, một trong ba pháp ấn
vô thường, vô ngã,
khổ của giáo lý Phật Đà
đã phủ định kế ngã
trong tàu của bà La Môn Giáo.
Ấn Độ giáo càng phát triển vun bồi
cho tiểu ngã bao nhiêu thì giáo lý Đạo Phật
chủ trương càng xa lỉa.
Đánh đổ nó để trở về với trạng thái
không dính mắt vô ngã thì sẽ có thanh tịnh
tự tại nghiết bàn.
Trong khi đó, người Trung Hoa tin rằng
sau khi chết thì linh hồn sẽ bị
nghịu đầu mã diện đưa về cõi âm.
Sau khi được sự phán xét của Diêm Vương,
linh hồn thiện đi đầu thai
ở Dương Thế còn linh hồn ác bị đọa
Do đó, người Trung Hoa quan niệm rằng
sinh ký tử quy nghĩa là sống gửi.
Thác về cho nên Dương Thế
chỉ là cõi tạm trong khi cõi âm
mới là cõi sống thật sự do vậy
mới có tập tục đốt giấy vàng bạc để cho
linh hồn ông bà tiêu xài ở cõi âm.
Nhưng thử nghĩ lại đã ở trong hòa ngục
thì làm sao tiêu xài?
Cùng quan niệm đó, vào thế kỷ thứ 18
Thi Hảo Nguyễn Du
Tố Như có viết trong chuyện kiểu như sau
rằng
Thác là thể Phách, coi là Tinh Anh
Phách mà Thi Hảo Nguyễn Du
nói ở đây là thân tứ
đại xế tam giã, tiêu mất
Cái duy nhất còn lại của con người
mà Thi Hảo gọi là Tinh Anh
thì chính là linh hồn mà dân gian thường gọi
Tuy có rất nhiều học thuyết
về thượng đế, linh hồn
nhưng Phật giáo phủ nhận tất cả
Phật giáo không chấp nhận
khái niệm về một linh hồn bất tử
hay một bản ngã thường tại
Vậy Phật giáo giải thích hiện tượng này thế nào?
Đức Phật dạy rằng
con người là sự tập hợp
của hai thành phần chính gọi là danh và sắc
Danh là phần tư tưởng gồm
có bốn hợp tố
đó là thọ, tưởng, hành và thức
Thọ là những cảm giác
có được từ thân và tâm
cho nên chúng ta có những cảm thọ như
thân lạc, thân khổ, tâm hỷ
tâm yêu và xả
Xả có đặc tính là cảm thọ không vui
không khổ
Xả được biểu hiện
bằng sự an tĩnh của bản tâm
Tưởng là nhận thức từ bản tâm
cho nên nó có dấu hiệu giúp chúng ta
nhận thức những cái biết của con người
Đức Phật dạy rằng
Này các tỉ kheo, thế nào gọi là tưởng?
Nhận rõ
Này các tỉ kheo, nên gọi là tưởng
Nhận rõ gì?
Nhận rõ màu xanh, nhận rõ màu vàng
Nhận rõ màu đỏ, nhận rõ màu trắng
Nhận rõ
Này các tỉ kheo, nên gọi là tưởng
Hành, bất cứ gì có đặc tính
tạo tác thì gọi chung là hành uẩn
Nói cách khác hành là ý định
toàn tính, suy tư
cân nhắc trước khi đi đến quyết định
Vì là tạo tác nên hành uẩn
cũng có thiện, bất thiện và bất định
do thân hành, khẩu hành và ý hành mà có
Thức có đặc tính nhận biết
cho nên Đức Phật dạy rằng
Và này các tỉ kheo, thế nào gọi là thức?
Rõ biết
Này các tỉ kheo, nên gọi là thức
Rõ biết gì?
Rõ biết chua
Rõ biết đắng
Rõ biết cay
Rõ biết ngọt
Rõ biết chất kiềm
Rõ biết không phải chất kiềm
Rõ biết mặn
Rõ biết không mặn
Rõ biết
Này các tỉ kheo, nên gọi là thức
Thức uẩn là sự truyền tiếp của tưởng uẩn
và hành uẩn nghĩa là từ sự cảm nhận
sự khác biệt rồi suy tư cân nhắc
Xem mức độ khác biệt như thế nào
và sau cùng xác định sự khác biệt
bằng những tên gọi cho từng sự vật
sự việc và hiện tượng
Sắc gồm có hai
đó là nội sắc và ngoại sắc
nhưng đại đề là sự kết hợp của đất
nước, gió, lửa
Theo quan điểm của Đạo Phật
mọi sự vật hiện tượng
trong đó có cả con người
đều chịu sự chi phối của quy luật biến dịch
thay đổi của vũ trụ
định luật đó gọi là vô thường
chính vì bản chất của mọi sự vật hiện tượng
là không thật do các duyên hội tụ
mà thành nên chúng mới chịu sự
chi phối của định luật vô thường này
Thân, sắc hay tâm
danh của con người cũng phải chịu
sự chi phối tác động này
Tất cả mọi sự vật hiện tượng
dù là các ý niệm hay tư tưởng
đều luôn luôn thay đổi nên không có
một cái gì cố định gọi là một linh hồn
bất tử được. Thật ra trên thế gian này
không có cái gì gọi là trường tồn
bất tử cả bởi vì tất cả
mọi sự vật đều sinh diệt vô thường
Cho dù to lớn như những hành tinh
những giấy thiên hà hay bé
nhỏ như hạt bụi, nguyên tử
thì không có một sự vật nào là không do
nội nhân, ngoại duyên hội tụ mà
tồn tại. Vì sự tồn tại
là do nhân duyên cho nên mọi sự vật
không có tự thể, không có tự tánh
nghĩa là tất cả đều là vô ngã
tức là không. Nhân duyên tụ hội
gọi là sinh, nhân duyên ly tán
gọi là diệt thế thôi
Tuy nhiên, đối với Phật giáo
diệt không phải là mất hẳn bởi vì
khi nhân duyên mới hội tụ thì nó sẽ phát
sinh và cứ thế từ nhân
sinh cho đến các vật thể trên thế gian này
sinh rồi diệt và diệt
rồi sinh trở lại vô cùng vô tận
Thật vậy, con người
của chúng ta thật ra chỉ là sự kết hợp
của ngũ quẩn, sắc, thọ
tưởng, hành
Thức và năm quẩn này không khác gì
hơn là một sự giả hợp cho nên không
có một cái ta thật sự đứng đằng sau
con người đó tức là vô ngã
Có thể nói đời sống của mỗi chúng ta
thực chất chỉ là một chuỗi hiện tượng thân tâm
một chuỗi hiện tượng đã hoạt động
vô lượng kiếp trước khi ta sinh ra
và sẽ còn tiếp tục vô tận
sau khi ta chết đi
Ngũ quẩn này, dù riêng lẻ từng quẩn
hay hợp chung lại, chúng không hề tạo thành
một cái gì gọi là cái ta
Ngoài chúng ra, không còn cái gì được gọi là
một thể của cái ta độc lập với chúng
để ta tạm gọi nó là cái ta
Nếu tin có một cái ta, có một
nhân cách độc lập thì đó chỉ là một ảo tưởng
Không những luật vô thường
áp dụng cho thế giới vật chất hữu vi
mà ngay cả trong thế giới tư tưởng
tinh thần, thì tất cả
cũng đều sinh diệt vô thường cả
Nhân sinh vũ trụ thay đổi
từng giây, từng phút, từng sát na
từng ý niệm
Ngày nào chúng ta còn trai trẻ tráng kiện
mà bây giờ lưng mỏi, gối mòn
lưng còng má hóp, nhớ trước quên sau
nếu không là vô thường thì còn là gì?
Cái tầm trước đâu có giống
cái tầm sau cho nên tư tưởng
liên tục sinh diệt trong ta
Thế không là vô thường thì là gì?
Vì vậy khi Đạo Phật ra đời
Đức Phật phủ nhận con người
là do Thượng Đế sinh ra
và phủ nhận luôn cả ý nghĩa linh hồn
Sôn là do Thượng Đế ban cho ta
Ngay cả khái niệm
về một linh hồn bất tử
hay ngay cả một bản ngã thường tại
cũng bị Đức Phật phủ nhận
Sau khi đắc tứ thiền, Đức Phật với tuệ
minh sát và trí tuệ của bậc tránh đẳng
tránh giác thấy biết như thật rằng
từ con người cho đến nhân sinh vũ trụ
tất cả đều là do nhân duyên
Cây này có vì cây kia có
Cây này sinh vì cây kia sinh
Cây này diệt vì cây kia diệt
Nhân này quả nọ mà tạo thành chất tuyệt đối
không có ai là tác giả cả
Do đó Đức Phật phủ nhận sự hiện hữu
của Thượng Đế trong cuộc sống
và dĩ nhiên không có Thượng Đế thì làm gì có ai
cho ai linh hồn
Dựa theo các tôn giáo thần quyền
Linh hồn là một thực thể vĩnh hằng do Thượng Đế ban
cho loài người cho nên linh hồn
có thể chuyển từ thân xác này sang thân xác khác
hay từ cõi này sang cõi khác
Ngược lại, đối với Đạo Phật
thì cái tâm còn không có thật thì làm gì có linh hồn
Tâm nhà Phật gọi là thức
Thức là cái biết biến đổi
liên tục dựa theo sự biến dạng tâm lý
và sinh lý của con người
mỗi khi lục can tiếp xúc với lục trần
Thí dụ mắt thấy sắc, tay nghe âm thanh
mũi ngửi hương, lưỡi nếm
mùi vị hay thân cảm xúc
hoặc ý duyên với pháp trần thì có biết
bao tư tưởng đưa vào tâm để cho ta cái biết
Trong sách Stranger To All Selves
Discovering The Adaptive Unconscious
viết bởi giáo sư Timothy Wilson
có dẫn chứng rằng
cứ mỗi giây
nằm giác quan của con người là mắt thấy
mũi ngửi, tay nghe, miệng nếm
và thân cảm xúc tiếp nhận khoảng 11 triệu
ý tưởng từ bên ngoài đưa vào tâm
Trong 11 triệu ý tưởng đó
thì mắt đã thâu nhận trên 10 triệu ý tưởng
để chuyển vào hệ thống trung gương não bộ
Nhưng hệ thống thần kinh não bộ
trong một giây chỉ có thể phân tích
40 ý tưởng
Cho nên câu hỏi các nhà khoa học
đặt ra là 10.999
960 ý tưởng không được bộ óc
phân tích kia sẽ đi về đâu
và sẽ có tác dụng hay ảnh hưởng
đến tầng ý thức của con người như thế nào
Do đó nhà tâm lý học Sigmund Freud
mới giới thiệu tảng băng tâm lý
mà trong đó ông ta lý luận rằng
phần tiền ý thức, trí nhớ
và lưu giữ kiến thức
và phần vô thức chiếm đa phần trong tâm tư của con người
Vô thức luôn hối thúc
lấn áp ý thức để con người
có những tư tưởng, lời nói
hay hành vi không thể kiệm soát được
Thức dựa theo Phật giáo
là dòng chảy liên tục của các ý niệm
Các ý niệm này tùy thuộc
nhiều yếu tố khác mà phát sinh
và Đức Phật gọi quá trình tùy thuộc phát sinh này
là duyên khởi và thức chỉ là một mắc xích
trong 12 mắc xích duyên khởi mà thôi
Chính sự tiếp nối của các ý niệm
tương tục này mà thức đi tái sanh
chứ không phải là một linh hồn bất tử
vĩnh hằng như các tôn giáo hữu thần khác
Do đó
khái niệm thức của Phật giáo
hoàn toàn khác biệt với linh hồn bất tử
của các tôn giáo khác
Hãy lắng nghe câu chuyện trong kinh
Tỷ Kheo Na Tiên như sau
Vua Di Lan đã bây giờ hỏi
Tỷ Kheo Na Tiên rằng
Bạch Đại Đức
Con người sau khi chết rồi
Cái gì sanh trở lại
Tỷ Kheo Na Tiên liền đáp
Tâu Đại Vương
Đó là danh, thọ, tưởng, hành, thức
và sắt
Thân tức là đất, nước,
gió, lửa
Phải chăng đó là danh và sắt thân
của người cũ sanh trở lại
Thưa không phải danh cũ
cũng không phải sắt thân cũ sanh trở lại
Cái danh sắt thân của đời này
làm các việc thiện ác
Do nghiệp thiện ác ấy mà chuyển sanh
sang một danh sắt thân khác để thọ lãnh phước
báo hay tội báo đã gây ra
Như vậy là không phải cái danh sắt thân
cũ sanh trở lại
Thế thì đời này là điều ác
Đời sau đâu có chịu quả báo được
Và nếu không sanh trở lại nữa
thì tức là đã thoát khỏi luân hồi
Không phải như vậy
Nếu sống ở đời mà chỉ toàn làm điều thiện
thì sau khi chết có thể không sanh trở lại
Nhưng thông thường thì làm điều thiện
cũng có mà gây điều ác cũng nhiều
Việc lành, việc giữ tiếp nối xe
nhau không ngừng cho nên phải sanh trở lại
mà thọ báo, làm sao thoát khỏi
luân hồi được
Xin cho thí dụ về sự liên hệ
giữa danh sắt thân cũ với danh sắt thân mới
Ví như người hái trộn xoài
của kẻ khác
Chủ vườn xoài bắt được quả tang
đem đến đầu cáo với đại vương
yêu cầu đại vương xử trị
Trước mặt đại vương bị cáo cãi rằng
tôi không hái xoài của anh ấy
Cây xoài của anh ấy trồng hồi trước
là cây mầm tí xíu
Còn những trái xoài mà tôi hái bây giờ
nằm trên một cành cây to lớn xum xê
Thế thì tôi đâu có ăn trộn
Trước những lý lẽ viện ra như thế
Đại vương có cho rằng anh ta vô tội
và xử cho anh ta được thắng kiện không
Không
Vua Di Lan đã đáp
Anh ta có tội
Chẳng sẽ xử cho người trồng xoài được thắng kiện
Vì trước kia nhờ người này ra công
trồng trọt bón xới cây mầm
cho nên ngày nay mới có cây xoài to lớn đơm hoa kết trái
Tâu đại vương
con người tái xanh trở lại cũng giống như thế
Với cái danh sắt thân này
người ta sống trên đời
mà làm các việc thiện ác
nghiệp thiện ác nối tiếp không ngừng
chuyển biến hình thành để sanh ra
một danh sắt thân mới
cũng như do công phu đảo lỗ bỏ hột
và vun bón cây mầm nên về sau
mới có cây xoài xun xê cảnh lá với trái
chín chữ cây
làm việc thiện ác trong đời này tức là
gieo hột giống xuống đất và bón xới cây mầm
đời sau không sao không thọ báo được
Vua lại hỏi
Bạch Đại Đức
trong con người cái gì làm chủ
phải chăng đó là linh hồn thường tại
Tâu đại vương
cái linh hồn thường tại ấy như thế nào
nó thường ở trong ta
dùng mắt mà nhìn hình sắc
dùng tai mà nghe âm thanh
dùng mũi mà ngửi mùi
dùng lưỡi mà nếm vị
dùng thân mà sờ mó nhám trơn
dùng ý mà hiểu biết và nhở nghĩ
nó cũng như Đại Đức và Trầm Hiện
đang ở trong cung điện này
nhưng vì bốn mặt đều có cửa sổ
nên ngang qua cửa sổ ấy
chúng ta mới thấy được phong cảnh bên ngoài
như vậy Ý Đại Vương
là muốn ví các giác quan nơi con người
với các cửa sổ của cung điện này chăng
ngang qua bất cứ cửa sổ nào
ta cũng thấy được cảnh vật bên ngoài
thế thì ngang qua bất cứ giác quan nào
linh hồn thường tại
cũng phải thấy được ngoại cảnh giống như thế chứ gì
vậy linh hồn thường tại
có thấy được hình sắc bằng tai
mũi, lưỡi, thân và ý chăng
thưa không
linh hồn thường tại có nghe được âm thanh
có ngửi được mùi
có sờ biết nhám trơn
có suy nghĩ bằng mắt
mũi, lưỡi, thân và ý chăng
thưa không
như vậy thì lời lẽ của Đại Vương
trước sau không xứng hợp với nhau
lại nữa trong khi Đại Vương
và Bần Tăng cùng ngồi trong cung điện này
nếu phá bỏ hết tất cả
các cửa sổ ở bốn phía
thì tầm mắt của chúng ta rộng xa thêm ra không
thưa có
vậy phá bỏ một cái cửa nơi thân ta
là cặp mắt chẳng hạn
thì linh hồn thường tại có thấy rộng xa thêm không
thưa không
và nếu phá bỏ thêm mấy cái cửa khác
nơi thân ta là tai, mũi
lưỡi, thân, ý
thì linh hồn thường tại có nhờ đó
mà nghe rộng thêm, ngửi nhiều thêm
nếm tăng lên, sờ nhiều ra
và suy nghĩ rộng hơn không
thưa không
như vậy lời lẽ của Đại Vương
trước sau lại không xứng hợp nhau
Na Tiên Bèn giải thích rằng
con mắt và hình sắc gặp nhau
khiến tâm thần kích động
tâm thần kích động thì liền sanh
cảm thọ khổ vui
với lỗ tai và âm thanh
hoặc với mũi và hương, lưỡi và vị
thân và nhám chơn
ý và điều nhớ nghĩ cũng như thế
tâm thần kích động thì liền sanh
cảm thọ khổ vui
do cảm thọ khổ vui liền sanh ý niệm
do ý niệm biến truyền thành tiệu cho nhau
mà tạo nên một ông chủ vô thường
là cái giả ngã
cái gọi là linh hồn thường tại đâu có dính ráng gì
ở đây
dựa theo Phật giáo
con người sinh ra trong thế gian
nảy từ cái khuôn đúc
tức là kết quả của các hành động của chúng ta
cha mẹ chỉ cho chúng ta cái thần sắc
vật chất này nghĩa là trước phải có cha mẹ
rồi sau mới có chúng ta
trong lúc thọ thai, nghiệp tạo ra
thức tái sinh tức là thức đầu tiên
trong cuộc đời của thai nhi để dưỡng sinh cho thai bảo
trong Kinh Đại Duyên của Trường Bộ
Đức Phật gạn hỏi tôn ra
An-An rằng
Này An-An, nếu thức không đi vào trong bụng mẹ
thì danh sắc có thể hình thành trong bụng mẹ được không?
tôn ra An-An đáp
bạch thế tôn
không
thức mà Đức Phật nói ở đây chính là thức tái sinh
nghiệp lực là năng lực
vô hình của nghiệp do chính chúng ta
tạo ra trong kiếp quá khứ phát sinh
ra một hiện tượng tinh thần nhà
Phật gọi là thức tái sinh kết hợp với
tinh trùng của người cha và máu huyết của người mẹ
để tạo thành sự sống cho một thai nhi
tinh trùng của người cha
thì gọi là sinh khí
Phật giáo quan niệm rằng
cái chết là sự đình trì đời sống vật lý
tức là thân xác của một con người
nếu có một chúng sinh sắp thọ sanh nơi đây
thì phải có một chúng sinh sắp chết
ở một nơi nào khác cũng giống như sự xuất hiện
của mặt trời vậy
nếu mặt trời mọc ở phương Đông
thì ngay lúc đó mặt trời cũng đang lặn ở phương Tây
có thể nói đời sống của nhân sinh
như lượn sóng
sinh và diệt là những tiến trình của hai giai đoạn
sống chết, chết sống
và sự liên tục nối tiếp mãi của chu kỳ sống chết
chết sống được gọi là luân hồi
mặc dù cuộc sống cuối cùng đã chấm dứt
nhưng cái chết không phải là sự tiêu diệt
hoàn toàn của một chúng sinh
bởi vì năng lực thúc đẩy cho sự sống
tức là nghiệp lực vẫn còn nguyên vẹn
bạn hãy quan sát ánh sáng phát ra
từ bóng đèn chỉ là sự biểu hiện
bề ngoài của nguồn điện lực vô hình
liên tục tiềm ẩn bên trong dây điện
bóng đèn có thể bể, ánh sáng có thể tắt
cũng như người vừa chết
nhưng luồng điện vẫn còn tức là nghiệp lực
và ánh sáng sẽ xuất hiện lại
khi thay thế bằng một bóng đèn khác
tức là tái sinh và một thân sát mới
năng lực của nghiệp thì cũng vậy
nó không hề bị lay chuyển
bởi sự tan giá của thân sát
đến lúc chết, tâm thức diệt
và cái thức cuối cùng thì nhà Phật gọi là tử tâm
để cho một tâm thức mới sinh lên
tức là thức tái sinh
ở đây, tâm thức mới tức là thức tái sinh
sẽ thọ hưởng cả một gia tải kinh nghiệm của quá khứ
tuy nhiên, những kỷ niệm
ký ức ghi nhận sâu xa
trong tâm thức thay đổi liên tục
và những tiềm lực liên tục chuyển sang
từ cuộc sống này qua cuộc sống khác
không liên hệ đến sự tan giá nhất thời
của phần vật chất tức là thân sát
nhờ đó mà trong cuộc sống mới
con người có thể sực nhớ lại
những tiền kiếp hoặc các kinh nghiệm, ký ức
đã xảy ra trong quá khứ
chúng ta nghe rất nhiều trường hợp
các trẻ em do sự phối hợp bất ngờ
đã sực nhớ lại kiếp quá khứ
một nét đặc thủ rất quan trọng
trong thuyết tái sinh của Phật giáo
là tuy tâm thân vật lý chấm dứt ở một thân sát
nhưng dòng chảy của tâm thức
không hề bị ngưng trệ
khi Đức Phật còn sinh tiền
Ngài đã khẳng định rằng sự tái sinh
xảy ra tức khắc, ngay lập tức
chớ không phải trải qua một giai đoạn trung gian nào khác
chỉ sau này Phật giáo Tây Tạng
và Phật giáo Đại Thừa
dựa theo luận thuyết của luận sư Long Thọ
vô trước và thế thân gọi là thân trung ấm
mà nó cần 49 ngày để thọ xanh
cũng nên nói thêm
sự phát triển của Phật giáo Tây Tạng
có những nét đặc thủ mà có lẽ không
vào năm 641
vua Đường Thái Tông của Trung Hoa
gã công chúa Văn Thành cho vua Tây Tạng
nửa thế kỷ sau đó
năm 710
vua Đường Duệ Tông lại gã công chúa Kim Thành
cho vua Tây Tạng đời thứ 35
là khí lệ xúc tán
vị công chúa này lại mang đến Tây Tạng
rất nhiều kinh thư và sách vở của Trung Hoa
công chúa Văn Thành và Kim Thành
là những người thông minh, có học thức
và thấu đáo chẳng những về Phật giáo
mà còn lầu luyện triết lý về đạo giáo
do đó họ đem tư tưởng thần
của cái triết tức là riêng vương
của Trung Quốc vào trong Phật giáo Tây Tạng
trong cuốn bác đồ thô đôn
tòa án của thần triết thủy Ý U Ma
tức là riêng vương ngự trên ghế của quan tòa
xử án những linh hồn triết
do đó Phật giáo Tây Tạng
là sự tổng hợp, pha trộn của nhiều
luồng tư tưởng, nhiều hệ phái
và những nguyền thuật phép mổ do ảnh hưởng
lâu đời của đạo Bonpa để lại
tóm lại khi triết
thì nghiệp lực lan tỏa cũng giống như
một làn sóng điện được phát ra trong không gian
tức thì được thâu vào một máy radio
hay TV
thế thì tiến trình hình hành cho cuộc sống hiện tại
là kết quả của một ước muốn đã hình thành
trong kiếp quá khứ và ước muốn
hình hành hiện tại sẽ tạo điều kiện
cho một đời sống cho kiếp tương lai
và dòng sống này sinh sinh diệt diệt
vô cùng vô tận
nếu cho rằng những con người vừa mới sinh ra
là do sự sáng tạo của Thượng Đế
và không có liên quan gì đến kiếp sống trước
thì Phật giáo gọi đây là đoạn kiến
vì họ quan niệm rằng chết là hết
những người có quan niệm đoạn kiến
thì họ nghĩ rằng chết là hết
một khi chúng ta tắt thở
nhắm mắt xuôi tay thì không còn gì tồn tại
lúc đó tội cũng không
mà phước cũng chẳng còn
họ tâm niệm rằng tu nhân Đức già đời
cũng chết
hung hăng bạo ngược tận số cũng chẳng còn
cho nên luật nhân quả đối với họ không có một ý nghĩa
nào cả vì thế họ dễ lún sâu
vào con đường tội lỗi
vì vậy Đức Phật cho rằng
quan niệm đoạn kiến là không đúng
ngược lại
có quan niệm cho rằng linh hồn từ kiếp trước
đầu thai vào kiếp sống mới hay linh hồn
chuyển từ cõi này sang cõi khác
thì Đạo Phật gọi đây là thường kiến
tức là linh hồn bất tử
cũng không đúng bởi vì trên thế gian này
không có gì là trường tồn bất biến cả
vì tất cả phải chịu sự ảnh hưởng của luật vô thường
nghĩa là có sinh tất có ngày hoài diệt
ngay cả thiên đường cực lạc mà con người
ước mong cũng không thể trường tồn
bất biến được cho nên Đức Phật dạy rằng
vì nguyên lý vô thường
mà tất cả mọi hình thức quái lạc
dù là thiên đường cực lạc
cũng đều bị biến đổi và hủy diệt
và tất cả mọi hình thức hiện hữu đều
mang mầm mống nhàm chán khổ đau
nếu ngày nào bạn cũng thưởng thức
cao lường mỹ vị liên tiếp trong một tuần
thì sau đó cho dù là tôm hùm
quà ghiu beef hay là king crab legs
thì bạn cũng không cách nào nuốt nổi
và lúc đó bạn sẽ hạnh phúc
nếu có một đĩa lau luộc chấm nước tương
Dựa theo tinh thần Phật giáo
sự hình thành của danh, thần sắc và sắc
tâm thức trong một kiếp sống
mới là kết quả của vô minh, tham ái
và nghiệp tử kiếp trước
Nói thế nghĩa là kiếp sống mới không phải là
sự đầu thai của kiếp sống cũ
nhưng nó không phải không tử kiếp sống cũ mà có
Ví cũng như khi một cây đèn cầy
được mồi từ ngọn lửa của cây đèn thứ nhất
Ngọn lửa mới bây giờ
không phải là ngọn lửa của cây đèn cầy thứ nhất
nhưng nó không thể hiện hữu
Nếu không có ngọn lửa của cây đèn thứ nhất
Thế thì hai cây đèn cầy
hoàn toàn khác, kích thước khác nhau
màu sắc khác nhau, ngọn lửa
cũng khác nhau. Do đó
tử tướng diện, nhân cách, tài năng
Cho đến mọi sự khổ
vui trong đời này là phản ảnh
trực tiếp từ những nghiệp mà con người đã kiến tạo
tử kiếp trước cho nên hai ngọn lửa khác
nhau là thể hiện hai cuộc sống khác nhau
Thí dụ tiền kiếp có người
sống trong giàu sang quyền quý
nhưng tham lam bỏn sẹn
ưa hám hại người, ngọn lửa
cây đèn thứ nhất. Này sang đến kiếp này
thì cuộc sống trở thành nghèo đói
và luôn bị người hám hại lại
ngọn lửa của cây đèn thứ hai
Đức Phật dạy rằng ngũ uẩn
là vô ngã tức là ngũ uẩn dai
không nghĩa là khi duyên kết thì có đủ sắc
thọ, tưởng, hành, thức
Đó là trạng thái hoạt động
của con người khi còn sống
Đến khi duyên hoại tức là chết
thì các uẩn từ từ tan giác
trở về với trạng thái nguyên thủy của nó
Do đó, khi chết
thì sắc thân, sắc uẩn
hoại diệt chỉ còn là nắm cho
cát bụi trở về với cát bụi
Sắc diệt thì cản thọ, thọ uẩn
cũng mất, không còn thọ uẩn
thì tưởng uẩn cũng không còn
Thọ, tưởng mất thì hành
uẩn cũng bị diệt theo
Đối với một con người bình thường
không phải là thánh giả, khi nhắm mắt
thì nghiệp lực sẽ quyết định số phận tương lai
của bạn tức là sự tái sinh chớ
không phải do bạn quyết định được
Nghiệp lực tức là sức mạnh
của nghiệp sẽ chuyển thức tái sinh
vào kết duyên trong loãn bảo của người mẹ
trong lúc tinh trùng của người cha
vừa mới lọt vào tử cung của người mẹ
để tạo thành một thai nhi
Có đủ danh tức là thức tái sinh
và sắc gồm có tinh trùng của cha
và máu huyết của mẹ
Tinh trùng là sự sống tiếp cho thai nhi
tức là sinh khí cho nên
ngày nay cho dù con người có thụ thai nhân tạo
hay là gì đi trăng nữa
thì bắt buộc phải có tinh trùng
Và cứ như thế chu kỳ sinh
rồi diệt và diệt
để rồi sinh trở lại vô cùng vô tận
Đối với Phật giáo
chỉ khi nào hành giả chứng quả
A-na-hàm cho đến Thánh giả A-la-hán
thì vị ấy vĩnh viễn sẽ không còn tái sinh nữa
Lý do con người còn tái sinh
là vì chúng ta còn tạo nghiệp
cho dù là thiện hay bất thiện
Còn tạo nghiệp là còn nguyên nhân
để tái sinh mà thọ lãnh hạnh phúc hay khổ đau
do chính họ đã gieo trong kiếp quá khứ
Vì thế nếu hành giả thật sự
loại bỏ hết tham dục và sân hận
trong cõi đời này thì cái nguyên nhân
để tạo nghiệp chấm dứt
Không còn nghiệp thì vị ấy đã tự mình
chặt đứt dây sinh tử luân hồi
Thuyết tái sinh giúp con người tự tin vào chính họ
Quan trọng nhất là giúp con người
sống lương thiện đạo đức hơn
vì trong kiếp tương lai
bạn sẽ đối diện với những kết quả
mà bạn đang gieo trong kiếp hiện tại
từ đó con người nhìn cuộc đời bình thản hơn
Cường độ tham sân si sẽ giảm
vì cho dù bạn có tranh đua
để gom hết cả thế gian này
về tay của mình thì khi ra đi
cũng phải bỏ hết lại cho thế gian
và kiếp mà chúng ta sẽ mang theo
chính là tội nghiệp và hai bàn tay trắng
Con người vì bị vô minh
che lấp nên không nhìn thấy biết đúng
và từ đó ái dục có cơ hội phát sinh
rồi chấp thủ
Khư khư bám chặt lấy cái ta
và những cái gì gọi là kiếp của ta
Thí dụ bất cứ ai cũng có thể xây dựng
một ngôi nhà bằng ngỗ, bằng gạch
hay bằng xi măng cốt sắt
Nhưng Đức Phật dạy rằng
loại nhà ấy không phải thật sự là kiếp của ta
mà chỉ là của ta trên danh nghĩa
theo quý ước trong khái niệm
Nó là một hiện tượng mà chúng ta gọi
cái nhà trong thế gian vậy thôi
Còn ngôi nhà thật sự của chúng ta
là trạng thái an tĩnh trong tâm thức
Một cái nhà vật chất ở ngoại cảnh
có thể thật đẹp, nguy nga tráng lệ
nhưng nó chính là nguyên nhân tạo tự lo
âu này đến lo âu khác
băn khoăn tự lo nọ đến ánh ái buồn phiền kia
Vì nó ở ngoài ta
tức là vật ngoại thân nên sớm muộn gì
rồi ta cũng phải bỏ lại cho nên
càng bám víu vào nó thì càng khó dứt bỏ
tức là càng khổ đau thêm
Nó không phải là nơi trốn mà ta
có thể sống vĩnh viễn trong đó
bởi vì nó không thật sự thuộc về ta
mà là một phần của thế gian
Do đó ái rục làm động cơ thúc đẩy con người
đưa đến hành động tạo nghiệp bất thiện
bằng chính thân, khẩu hay ý của ta
Chính ái rục nằm trong phạm vi
ảnh hưởng của vô minh
sẽ khiến con người huyến ái, đeo níu
Bám chặt vào đời sống
và lòng ham muốn khát khao ấy
lôi cuốn con người lặn hụt trền miên
trôi nổi từ kiếp sống này đến kiếp khác
Do đó có sống là có khổ
Nói chung khổ là trạng thái
không thỏa mãn, bất tọi nguyện
làm cho con người khó chịu
Hạnh phúc mà con người đeo đuổi
cũng không thể tồn tại vì những điều kiện
tạo duyên cho nó phát sinh luôn biến đổi
vì thế không có hạnh phúc nào thật sự vững bền cả
Những điều mà chúng sinh
mong muốn chỉ tồn tại nhất thời
và những đối tượng mà con người
khao khát mong mỏi chẳng qua chỉ là phù du tạm bỡ
Có đó rồi, rồi mất đó
chẳng khác nào như ôm giữ một cái bóng
như nắm bắt một làn hương
Nếu con người biết huân
tập nhiều hạt giống thiện
thì những trùng tử lành đó có công năng
dẫn dắt họ tái sinh vào những cảnh giới an lành
để tiếp tục hương những quả báo tốt đẹp
Ngược lại thì phải thọ báo
vào cảnh giới khổ não, đau thương
Nghiệp là hành động lập đi
lập lại nhiều lần rồi thành thói quen
tức là tập khí
chính cái thói quen
hay tập khí này có sức mạnh phi thường
mà Phật giáo gọi là nghiệp lực để tùy duyên
chiêu cảm đến môi trường thích hợp mà thọ sinh
Tuy nhiên
Đạo Phật là đạo chuyển nghiệp
nghĩa là trong quá khứ cho dù con người
vì sống trong vô minh, bất giác tạo nên
bao nhiêu tội nghiệp, nhân
Nhưng nếu bây giờ biết thức tỉnh, dừng lại
tu tâm dưỡng tánh, tránh xa ác nghiệp
tạo nhiều thiện nghiệp
thì những ác nhân đó không có cơ hội tác tạo
với ác nghiệp để gây ra cảnh khổ cho mình
nhân
mà không có duyên
thì tuyệt đối không bao giờ thành quả
cũng như gạo
mà không có nước
không nấu, duyên
thì không bao giờ thành cơm được
Ngày nay con người thay vì cố tìm cách
thay đổi cuộc sống cho phù hợp
với đạo đức nhân bản thì họ nhắm mắt
đi tìm phước báo
Giáo lý của Đức Phật rất ngắn gọn
đó là nên tránh xa các việc ác
và cố gắng làm các việc lành
Khi đã thành tiệu rồi thì cố gắng
giữ gìn tâm ý cho được thanh tịnh
là có giải thoát
Nhưng đa số người tu Phật cư lở đi
tuy họ cũng làm việc thiện mà không muốn
buông bỏ những thói quen xấu của mình
Do đó đi tìm phước báo
mà không buông bỏ tánh ác thì không bao giờ có
Tất cả hành vi thiện
ác đều do từ thân, khẩu
ý mà ra cho nên đó là nơi
mà bạn phải nhìn lại mình mà nhà Phật
gọi là phản quang tự kỷ
Nhìn lại để thấy biết thực hành
thân, khẩu, ý thế nào mà có
an lành, hạnh phúc
Ngược lại, cũng nhìn lại để thấy biết
thực hành thân, khẩu, ý như thế nào
mà phải gánh chịu phiền não
khổ đau
Chúng ta hằng ngày cố gắng cực nhọc lo lau sạch
nhà cửa, xe cộ, chén bát
Nhưng lại quên không nhìn lại sự dơ bẩn
trong tâm của mình
Bởi vì không nhìn lại chính mình, con người
mới có thể làm đủ điều xấu
Tuy bạn có lương lẹo, gian xào
đến đâu thì không bao giờ bạn có thể
đánh lừa lương tâm của mình được
Vì thế nếu biết nhìn vào chính mình
thì bạn sẽ biết phân biệt thiện, ác
rất rõ ràng. Nếu bạn sắp làm
một việc ác, bạn nhìn vào chính mình
đúng lúc thì bạn có thể dừng lại
Vì tâm luôn hướng ngoại nên tâm
chứa đầy tham vọng và ảo tưởng
Nhưng bây giờ nếu nhìn vào bên trong
nhìn lại chính mình thì bạn sẽ thấy rất rõ
điều thiện và điều ác
Thấy điều thiện nhắc nhở chúng ta cố gắng
nỗ lực tiếp tục và tăng trường thực hành
Đức Phật dạy rằng
Không làm điều ác thì tất cả việc làm bây giờ
đều trở thành thiện hết mà không cần
phân biệt thiện, ác gì cả
Ngược lại tuy có làm vài điều thiện
nhưng vẫn còn làm điều ác thì vẫn còn
lo lắng, ưu bi, khổ não
triền miên. Do đó
nếu tâm của chúng ta thiện lành và
đức hạnh thì đây là hạnh phúc trong đời này vậy
Đối với con người hạnh phúc
là diễn tiến theo ý muốn của họ
là khi mà mọi người trên thế giới chỉ nói
những lời tốt đẹp đối với họ
Nhưng nếu thực sự đây là hạnh phúc
mà bạn mong muốn thì chính bạn đã xây
lâu đài trên cắt. Không những
người ngoài làm chúng ta bực bội mà ngay cả
những người thân yêu quanh chúng ta đôi khi cũng
làm cho chúng ta buồn phiền, ưu bi
khổ não. Thậm chí
chính chúng ta cũng làm cho chúng ta buồn
bực, không vui. Vì
vậy nếu bạn biết nhìn lại
chính mình để buông bỏ điều ắc thì
chính mình sẽ có hạnh phúc bởi vì tâm lành
thì không có lo âu, phiền não
Khi tâm thanh thản
bạn nở một nụ cười, ngược lại
tâm dối ghen, lo lắng thì
lòng bực dọc, mặt khô cằn, hung
hung, tức giận
Thế thì Đắc Đạo rồi có còn đau khổ không?
Trở lại với kinh
Nát Tiên Kỳ Kheo
Vua Di Lan Đà hỏi
Bạch Đại Đức bậc tu hành Đắc Đạo
không còn tái sanh trong đời sau
nhưng trong đời này có còn thấy mình đau khổ
nữa không?
Tâu Đại Vương tùy từng việc một
có việc còn thấy đau khổ,
có việc không?
Có việc có, có việc không là như thế nào?
Đau khổ của thân thì còn
đau khổ của tâm thì hết
Vì sao vậy?
Sở dĩ thân còn đau khổ
là vì nhân duyên sinh ra loại đau khổ
này là thân, thế nhân duyên ấy
còn tồn tại thì đau khổ của thân còn
Sở dĩ tâm hết đau khổ
là vì nhân duyên sinh ra loại đau khổ
thứ hai là lòng tham dục
Một khi tâm ý đã dứt trừ hết các điều giữ
tham dục không còn nữa
thì đau khổ của tâm hết
Các bậc thánh giả đã xa lỉa tham dục
Sân hận ngay cả những si mê
vì thế cũng không còn cho nên tâm các ngài
lúc nào cũng tự tại, thanh tịnh
Tuy nhiên, hằng ngày các ngài
cũng phải ăn uống, tức là còn hấp thụ
ngoại duyên và còn tùy thuộc vào
thời tiết nóng lạnh cho nên thân các ngài
cũng bị bệnh như tất cả chúng sinh
Nhưng tuy có bệnh, các ngài
có đau nhưng không bao giờ khổ
Đây là sự khác nhau giữa thánh và phàm
Nhắc lại, Đức Phật trước khi
nhập diệt, ngài bị bệnh kiết lị
rất nặng, rất đau đến nỗi ngài
không thể đi đứng được, nhưng tuyệt đối
ngài không hề bị khổ não
Cuối cùng, ngài vào các tầng thiên định
từ thấp tới cao rồi đi ngược lại
từ cao đến thấp và cuối cùng nhập
nhiết bản
Bật tu hành đã đắc đạo rồi mà không
khiến thân lẻ được khổ đau
như thế là chưa chứng đắc nhiết bản trăm
Đắc đạo rồi mà thân còn đau khổ
thì làm sao gọi là đắc đạo
Còn nán ở lại trần thế làm gì
để còn chịu khổ đau
Tâu Đại Vương bật đắc đạo không chuộng
mà cũng không ghét, không tìm cầu
mà cũng không xua đuổi
Bình thản mà sống giữa cõi đời này
không hấp tấp, không vội và
Ví như chuối non không cần phải vũ ép
lại cũng không cần chờ chuối chín
để trực hái
Vì vậy nên Đức Xá Lợi Phật xưa có dạy rằng
không cần tịch diệt
cũng không cần trường sanh
chừa phải lúc thì ở
thời đến thì ra đi
Vua nói
hay thay, hay thay
Phần đọc thêm
Ý thức là phần nổi rất nhỏ
nằm trên mặt nước bao gồm những ý tưởng
và nhận thức mà con người chủ động biết được
để đưa đến hành động thí dụ khi đói
thì chúng ta biết đói và đi tìm thức ăn
Tiền ý thức là phần
vừa nằm dưới mặt nước có nghĩa là
phần bao gồm những ý tưởng và cảm giác
mà con người chưa hiện hiện
trong ý nghĩ đang xảy ra của họ
nhưng nó đã tìm ẩn sẵn sàng để tiếp nối
với tầng ý thức
Thí dụ nếu chúng ta cần số điện thoại của ai
thì tiền ý thức sẽ cung cấp cho ta
số điện thoại dựa theo trí nhớ của chúng ta
Vô thức là phần rất lớn
nằm sâu dưới lòng nước
Dựa theo Phước, lý trí con người
tìm ẩn nhiều ước vọng, ham muốn
cảm xúc, hổ thẹn
thèm khác những thứ vô đạo đức
nhu cầu ích kỷ, phạm tội
bất mãn, căm hờn
và nó nằm sâu trong tiềm thức con người
Ông Phước lý luận rằng
tuy những dục vọng đó nằm thật sâu kín
trong tiềm thức nhưng nó có thể trở thành
động lực thúc đẩy con người hành động thiện
hay ác tùy theo hoàn cảnh thúc đẩy nó
Vô thức có thể lộ ra trong giấc mơ
hoặc là khi chúng ta nói lỡ miệng
Vì thế
Vô thức ảnh hưởng rất lớn cho cuộc sống
của con người vì tuy không thấy nó
nhưng nó là cái kho chứa lớn lao
trong tâm lý con người
Nếu cái kho chứa này tích lũy nhiều hảo vọng
thì là nhân lành còn nếu nó chứa quá nhiều tà niệm
thì đây là cái nhân ác
Nếu các bạn nghe kênh Audio Sunshine
thấy hay, hãy ủng hộ
kênh 1 like và đăng ký nhé
Mãi yêu
