Hai đứa con trong túi áo (Phần đầu) - Chuyện đêm khuya

Ngẫm Radio - Văn Hoá
19 người theo dõi
15 Lượt xem video·4 thg 5, 2026
Cổ ngữ nói: có con là đủ mọi việc, về già bao nhiêu người than thở vì cô đơn.
Người đời thường thấy con cái bất hiếu,
Lại nói không có con hóa ra là phúc.
Quý vị thân mến,
Bàn về chuyện con cái, đó chẳng phải là đại sự đầu tiên của kiếp người hay sao? Ấy là sợi dây nối dài huyết mạch tổ tiên, là điểm tựa lúc tuổi già bóng xế, và cũng là nơi gửi gắm sản nghiệp cả đời tâm huyết. Ba lẽ ấy tựa kiềng ba chân, nhưng xét thấu tâm can, tình phụ tử giữa đời thực lại chẳng hề bất biến.
Hai đứa con trong túi áo
Tác giả Vân Chi Vũ
Cổ ngữ nói
Có con là đủ mọi việc
Về già bao nhiêu người than thở vì cô đơn
Người đời thường thấy con cái bất hiếu
Lại nói không có con hóa xa là phúc
Quý vị thân mến
Bàn về chuyện con cái
Đó chẳng phải là đại sự đầu tiên
Của kiếp người hay sao
Ấy là sợi dây nối dài huyết mạch tổ tiên
Là điểm tựa lúc tuổi già bóng xế
Và cũng là nơi gửi gắm sản nghiệp cả đời tâm huyết
Ba lẻ ấy tựa kiền ba chân
Nhưng xét thấu tâm can
Tình phụ tử giữa đời thật
Lại chẳng hề bất biến
Thời nay cha mong có con
Là để vẹn tròn đạo hiếu và dòng tộc
Cái danh nghĩa và sự phụng dưỡng mới là trọng tâm
Ngược lại con mong có cha
Đôi khi lại đặt nặng chữ thừa tự hơn cả tình thân
Sản nghiệp bỗng chốc trở thành mục đích tối thường
Thế nên khi của cãi trong nhà còn dư giã
Thì dẫu là con tự tay chăm sóc khóc thương
Hay người ngoài đứng tên thừa ghế
Mọi lễ nghi dường như vẫn đủ đầy chu toàn
Sự sung túc ấy dễ khiến người ta lầm tưởng rằng
Có con ruột hay không
Xuy cho cùng cũng chẳng khác biệt là bao
Một khi gia đình xa xúc
Sự thật nghiệt ngã về lòng hiếu thảo mới dần lộ diện
Lúc túi tiền đã cạn
Con nuôi thì hờ hững
Con ruột cũng chẳng thiết tha
Những bữa cơm phụng dưỡng cha già
Bỗng trở thành gánh nặng phải sang sẻ
Tàng lễ cũng bị cắt sén đến mức đơn sơ
Vì các lý lễ
Cha không để lại gì
Thì con cũng chẳng có bổn phận
Khi người ta đã cân đo lòng hiếu thảo
Bằng giá trị vật chất
Thì sự tôn kính dành cho tổ tiên
Cũng chỉ là con số không
Những buổi cúng tế trở thành thủ tục vô hồn
Dần lên chiến cơm bát nước qua loa
Như một cách đối phó
Khiến người đời nhìn vào
Mà không khỏi sót xa
Cho sự bạc bẻo của nhân gian
Có câu chuyện kể rằng
Thủ ấy có hai cụ già
Là tri kỹ từ thủa thiếu thời
Một người con cái đề huê
Một người lẻ bóng đơn chiếc
Lão ông có con tâm niệm rằng
Trẻ cậy già, già cậy con
Định đem toàn bộ gia sản
Chia sạch cho hai đứa con trai
Để chúng thay phiên phụng dưỡng
Lão ông không con lại khuyên rằng
Chỉ bằng giữ lại một phần phòng thân
Để tự do tự tại
Chẳng phải nhìn sắc mặt kẻ khác mà sống sao
Nghe vậy, người kia không những không tin
Còn bật cười nhạo bán bạn mình
Là kẻ tiểu nhân
Đo ngay lòng già hẹp hòi lên tình cốt nhục
Lão tự tin vào cái gọi là
Báu mũ rụt ra
Mà đem hết điền sản trao tay con cái
Nào ngờ, phần chia tài sản xong
Hai đứa con trai đều tỏ ra bất hiếu
Chỉ biết hưởng thụ
Chẳng nói hoài đến sống chết của cha mẹ
Không rượu, không thịt
Đến món ăn mặn theo tháng cũng không có
Mấy tháng liền
Cha mẹ tiều tụy dần
Như những cành cây héo úa
Một ngày nọ
Hai lão bằng hũ gặp lại nhau trên đường
Thấy bạn mình tiều tụy sát sơ
Lão ông không con hỏi hàng tâm tình
Lâu nay không thấy ông
Sao héo mòn vậy
Người kia ứ nước mắt hối hận
Chỉ vì không nghe
Lão ông không con nghe song thở dài
Rồi miễn cười mời bạn về nhà
Ông xem
Tôi vừa nhận hai đứa con nhỏ
Chúng nó hiếu thuận vô cùng
Cá thịt đầy bàn
Chỉ lo tôi không ăn hết
Ông hãy về nhà tôi vài bữa
Tẩm bố cho lại sức
Người có con nhìn không nổi
Mặc kệ xấu hổ
Quả thật nghe theo ông bạn
Về đến nơi
Quả nhiên cơm dân nước sót
Thức ngon vật lạ không thiếu thứ gì
Ngày hôm trước món này
Ngày hôm sau món khác
Mâm cao cổ đầy
Khiến người có con không khỏi tháng phục
Thật là lùng
Con ruột tôi chẳng bằng con nuôi của ông
Tôi ở đây mấy ngày
Mà chưa thấy mặt hai đứa trẻ
Chẳng hay chúng là bậc hiền tài phương nào
Xin cho tôi được diễn kiến một lần
Lão ông không con
Điềm tĩnh đáp
Muốn gặp chúng chẳng khó gì
Nói rồi
Lão vỗ vào túi bên trái gọi
Mời Đại Quang ra chào khách
Một gói bạc trắng tinh
Hiện ra trên bàn
Lão Đại vỗ vào túi bên phải gọi
Mời Nhị Quang ra chào khách
Thêm một gói bạc nữa
Lấp lánh đặt bên cạnh
Người bạn kinh ngạc
Đây là hai gói bạc
Sao ông lại bảo là con trai
Lão ông cười ha hả
Mà rằng
Bạc chính là con
Mà lại là đứa con chí hiếu nhất thiên hạ
Muốn rượu có rượu
Muốn thịt có thịt
Chẳng cần thúc giục
Chẳng đợi dắt nhớ
Lại vô cùng hiểu lòng người
Chúng là máu mũ tôi chắc chiêu cả đời
Là xương tuỷ tôi giữ lại bên mình
Từ ngày ông chia gia sản
Tôi cũng chia chúng làm hai
Một đứa bên trái
Một đứa bên phải
Luôn phiên dân cơm
Ông xem hiếu tử nhà tôi
So với hiếu tử nhà ông
Ai hơn ai
Chúng chẳng bao giờ để tôi hao gầy
Lại còn giúp tôi mời người bao bạc
Chẳng phải bạc hiếu tử
Xưa nay hiếm đó sao
Dứt rời lão cất bạc vào túi
Người bạn già nghe xong
Nước mắt trào ra lặn vào trong
Cây đắng chẳng thốt nên lời
Kể từ đó nhờ sự cưu mang
Của người bạn cũ và hai đứa con
Hiếu thuận kia
Ông lão mới được hưởng trọn tuổi trời
Trong sự an yên
Nhìn vào thực cảnh ấy
Ta mới thấy một nghịch lý cây đắng
Kẻ có gia sản để truyền thừa
Còn chẳng giữ nổi lòng hiếu
Của con huống chi người tay trắng
Thế nhưng nếu quan sát kỹ
Những gia đình bần hàng
Chạy ăn từng bữa
Con cái lại thường vẹn tròn
Bởi khi chẳng có gia sản
Để ngóng chờ
Việc phụng dưỡng cha mẹ
Đã thấm vào máu thịt từng thuở thiếu thời
Trở thành lẽ tự nhiên như hơi thở
Chúng hiếu thuận
Mà không tự biết mình đang làm việc hiếu
Đó mới là cái đạo chân thật
Ngược lại
Con nhà giàu vốn thói hưởng thụ
Coi vàng bạc điền sản
Như vật tự có từ tiền kiếp
Chứ chẳng phải ơn đức của song thân
Với chúng
Gia sản cha mẹ để lại
Là một lẽ đương nhiên
Hết chi thiếu một phân
Là nảy sinh oán hận
Coi cha mẹ như kẻ đang chiếm giữ
Tài sản riêng của mình
Chỉ cần chịu chút nhọc nhằn
Vì cha mẹ
Người đời đã vội vàng tự mãn
Là tận hiếu
Bà đâu biết rằng
Những mật thánh nhân
Như Đại Thuấn thương Hoàng xưa kia
Còn nếm trải bao cây đắng
Khổ cực hơn gấp mọi phần
Cây đắng thay
Lòng hiếu thảo của con người
Thường bị vùi lấp dưới lớp dung lụa
Cơm ngon áo đẹp
Chính sự no đủ về vật chất
Đôi khi lại làm nghèo nàn
Đi cái tâm
Đối với đấng sinh thành
Vì vậy xin đừng lầm tưởng
Vàng bạc điền sản là báu vật truyền đời
Chẳng những chút biến
Con cháu thành kẻ nô lệ
Cho tham vọng
Mà còn là mầm móng
Cheo rắc oán thù
Chi các tình thân
Sau đây Ngẫm Radio xin mời quý vị
Lắng nghe câu duyện
Về những mi kịch tranh giành gia sản
Một bài học cảnh tĩnh đắt giá
Cho những người con bất hiếu
Và những kẻ tham lam
Để soi lại mình giữa vòng xoáy lời danh
Xin mời quý vị cùng lắng nghe
Chuyện kể vào
Thầy Minh Vạn Lịch
Vào những năm vạn lịch đời nhà Minh
Tại huyện Đồng An
Thuộc phủ Tuyên Châu
Đây là vùng Quảng Châu-Phúc Kiến
Có người thương nhân tên là Đơn Long
Ông Vốn là một tay buôn gạo cội
Cả đời gắn bó
Với những mùa vải đỏ rực
Chuyên thua mua đặc sản phương Nam
Rồi xuôi ngược thuyền bè
Đến vùng Tô Châu-Hàng Châu-Hoa Lệ
Để tiêu thụ
Gia đình họ đơn
Vốn dị có thể hưởng cảnh
Thái bình nếu không có nỗi đau
Ly tán từ sớm
Người con trai cả là đơn kim
Chẳng may bệnh bạc qua đời
Khi tuổi đời còn trẻ
Để lại đứa con thơ tên Nhi sinh
Theo đạo nghĩa
Nhi sinh được chọn làm người thừa tự
Cánh phát hương hỏa cho nhánh trưởng
Mấy năm sau
Lão già Đơn Long
Mới sinh được người con thứ
Đặt tên là Đơn Ngọc
Tùy vai vế là chú cháu
Nhưng vì tuổi tác sắp xỉ
Đơn Ngọc và Nhi sinh
Lại lớn lên bên nhau như đôi bạn thân
Tình thâm chẳng khác gì
Anh em ruột thịt
Cả hai đều mang tâm hồn
Của những kẻ sĩ
Chỉ say bê kinh sử
Vui thú đèn sách
Chẳng mãi mãi bận lòng
Đến chuyện tính toán lỗ lãi
Hay các nghiệp buôn bán
Nhuốn màu tiền bạc của cha ông
Trong phủ họa đêm bấy giờ
Có người hầu tên gọi Bách Thuận
Chàng bốn có thiên tử lanh lợi
Không chỉ sở hữu nét chữ
Phượng búa rồng bay
Mà tài tính toán sổ sách
Cũng thuộc hàng xuất chú
Nhận thấy đây là một
Gia nhân đầy triển vọng
Đơn Long lão già thường giữ
Chàng bên mình như hình với bóng
Dắt dịu qua những chuyến buông xa
Để truyền dạy
Bí quyết thương trường
Chẳng ba lâu sau
Bách Thuận đã tôi luyện được bản lĩnh can trường
Cách đối nhân sự thế lão luyện
Chính chắn chẳng khác gì
Kẻ đã kinh qua trăm trận
Cái hay của Bách Thuận
Nằm ở đức tính cương trực
Xưa này chưa từng biết đến
Thói gian lận hay lèo lái
Chính vì lẽ đó
Giới thương nhân khắp vùng tô hàng
Đều dành cho chàng sự nể trọng tuyệt đối
Mối thâm tình giữa chủ
Và tớ ngày càng khăn khích
Những khi đơn lông lão gia phán mặt
Bách Thuận đường hoàng
Đại diện cho đơn gia
Vị thế sánh ngang hàng
Với những bậc thân tính nhất trong nhà
Cảm mến tại đức ấy
Đơn lông còn đích thân
Bàn cho chàng một cái tên ưu ái
Là Thuận Chi
Coi chàng như người trong gia tộc
Chứ chẳng còn là phần tôi tớ thóc kém
Thời gian thấm thoát thoai đưa
Đơn lông lão gia
Tự thấy mình như ngọn đèn trước gió
Gân cốt đã rêu rã
Trí ốc chẳng còn mênh mẫn như xưa
Ngược lại
Bách Thuận càng lúc càng tỏ ra
Là một mảnh hổ nơi thương trường
Những thương vụ khóc búa
Khiến lão gia phải vò đầu bức tay
Vào tay Bách Thuận
Bỏng hóa dễ dàng như trở bàn tay
Những khoảng lợi chay y
Năm nay qua tháng nọ
Chàng chỉ cần xuất diện một hai lần
Là bạc vàng lại chảy về túi chủ
Thấy chàng giao thiều rộng khắp
Từ quang lại đến thương muôn đều nể mặt
Lông ghê quyết định
Lui về hậu phương
Lão giao toàn bộ quyền thương mua
Xuất hàng và đòi nợ cho Bách Thuận
Bản thân chỉ thông dông ngồi nhà
Kiểm tra sổ sách
Hưởng phúc tuổi gà
Thấy Bách Thuận nắm quyền sinh quyền sát
Trong tay kể ra người vào
Không ít kể rỉ tai bàn tán
Có người thật tâm
Cũng có kẻ ác ý
Ghé tai chàng mà khuyên rằng
Này Bách Thuận
Thời cơ nghìn năm có một đang ở trong tay người đó
Sao công nhân lúc này
Mà tích gió thành bão
Gòm gót chút đỉnh rồi chuột thân
Tự mình lập nên một cơ nghiệp riêng
Cho rãng rỡ tong môn
Cứ mãi làm phận tôi tớ
Dẫu có được né trọng
Thì cũng chỉ là kẻ đi làm giàu trên thiên hạ mà thôi
Trước những lời đường mật đầy cám dỗ ấy
Bách Thuận thảng nhiên đáp rằng
Kiếp trước tôi mắc nợ người
Nên kiếp này làm tôi tớ
Lao động một đời để trả nợ
Đời sau mới mong ra khỏi cảnh này
Nếu tôi gian dối
Trộm của chủ để chuột thân
Chẳng phải là thêm nợ
Đời sau làm sao trả sạch được
Nếu chủ nghiêm khắc
Tôi chịu không nổi muốn thoát thân
Còn có lý
Nhưng chủ tôi đối xử với tôi như cha con
Không coi tôi là kẻ thù
Tôi sang nỡ xem thường mà đi phản bội
Người khuyên nghe xong
Lại càng kính trọng chàng
Bước sang tuổi lục tuần
Đừng lòng khê tự như con tâm
Đã rút hết tơ
Vỡ mất thân thể rệu rã
Ông thầm tính chuyện gác kiếm xuôi tay
Nhưng nhìn lại cối gia sản
Tích cóp cả đời
Lòng ông nặng triểu những toàn tính
Ông bí mật đào hầm
Chồn giấu hai phần ba vốn liếng
Chỉ để lại một phần cho công việc mua bán
Đền bụng đợi khi con cháu
Khôn lớn mới trao tay
Trong thâm tâm đừng lòng đối đải
Với Bác Thuận như cốt nhục
Áo chia nhau mặt, cơm cùng một mâm
Khẽ chàng đau ốm
Là ông lo lắng như đứt từng khúc ruột
Thế nhưng
Đứng trước ranh giới của tiền bạc
Cái tâm lý tử thôn là máu mũ
Tội tớ là người dân lại trỗi dậy
Ông lo sợ
Nếu mình nằm xuống
Bác Thuận nắm toàn bộ sổ sách
Sẽ dễ bệ thao túng
Khiến đám con cháu phốn chẳng biết mùi đời
Sẽ phải chịu thiệt
Nghĩ là làm
Ông quyết định dẫn Đơn Ngọc và Di Sinh
Theo mình ra thư trường
Để nhận mặt khách hàng
Ông nói với Bác Thuận
Người hề ở là giữ nhà
Ta dẫn hai đứa nhỏ đi
Để chúng nếm trải khó gió
Cho biết đồng tiền kiếm được khó nhọc ra sao
Mà học cách tự lập
Bác Thuận lo lắng khuyên can
Chủ nhân tuổi cao
Hai cậu lại chưa từng rời gót khỏi cửa buồn
Nghe rằng đường xa phát phả
Sức người không kham nổi
Nhưng lão già đã quyết
Không gì lây chuyển được
Đơn Long nói
Không sao cứ để họ đi một hai chuyến
Rồi sẽ quen
Đơn Ngọc và Di Sinh nghe được
Việc phải bỏ sách ra buôn bán
Vui mừng không siết
Hai chàng tưởng rằng đi chơi cả ngày
Ngào dù sơn thủy thượng hoa ngấm nguyệt
Đều là thú vui
Nào hay việc đi chân đất
Mang chiếu ngủ lĩnh kỉnh hành lý
Cũng chẳng thấy gì là vui thú
Ngoài đường phong cảnh hoàn toàn khác nhà
Ở nhà ra gió dịu
Tuyết báo đêm lành
Hoa vui mắt trăng đẹp lòng
Ra nhà khách gió thấu xương
Tuyết lạnh cứng
Hoa làm tan nát lòng
Trăng gây buồn tuổi
Hai cậu theo xa ngoài
Chịu mệt nhọc không nổi
Một đứa trách cha
Một đứa thang thở tổ tiên
Sao không ở nhà vui vẻ
Là dẫn người ra ngoài chịu khổ thế này
Khi đến địa phương
Hai cậu bị thay đổi khí hậu
Cùng sinh bệnh
Đứa cần thuốc, đứa cần canh
Khiến ông lão 60 tuổi rồng rã chịu đựng
Ông mới hiểu lời Bách Thuận
Nói là và ngọc
Hối hận không nghe
Sau khi hai người bệnh khỏi
Đi phát hàng ở các cửa hàng
Đào ngờ người ta chê hàng không tốt
Không nhận một thùng nào
Phải bán lỗ, nhiều vốn hao phí
Khi đòi các khoản khủ
Các cửa hàng đều bảo
Người quản lý không đến, không thể trả
Đơn ngọc và di sinh
Xảy ra cãi vã
Thái độ hỗn láo của họ
Khiến người ngoài chứng kiến cũng chán nản
Không còn đói hoài
Ai nấy đồng ý, không trả đồng nào
Lòng thuê tuổi đã cao
Vừa chịu mệt mỏi vì con cháu
Lại gặp chuyện này
Cảm thấy như tuyết phủ trên băng
Không còn chịu nổi
Ông bệnh liệt dường thuốc thang
Cũng vô hiệu
Khi biết chẳng còn cách nào khác
Ông biệt nói với đơn ngọc và di sinh
Dù ta chết xa quê
Có các con ở đây
Lo hậu sự, cũng coi như chết
Ở nhà
Sau khi ta mất, tiền bán hàng trước kia
Hãy trôn theo sắc ta
Các khoản nợ ở đây, các con không đòi được
Đừng trách móc
Về nhà nhờ bách thuần đòi
Hắn còn chúc lương tâm không để mất hết
Ta còn nói thêm
Ta có một số tiền để trong vài hũ
Trôn ở nơi nào đó
Các con về đào nên chia đều
Mua đất hay kinh doanh
Tuyệt đối không được lãng phí
Sau đó
Ông chuẩn bị quang tài, đồ tan
Chỉ chờ vô thường đến
Là làm lễ trôn cất
Cảm ơn các bạn đã đồng hành cùng chúng tôi
Câu chuyện còn nhiều điều bất ngờ đang chờ
Xin mời các bạn tiếp tục đón nghe
Trong tập sau nhé
Chúc quý vị và các bạn
Một buổi tối an nành và tràn đầy niềm vui
