Siêng năng học tập là một đức tính mà ai cũng cần phải có cho dù là đã lớn. Nhưng đối với trẻ nhỏ thì Siêng năng học tập lại càng là một mỹ đức không thể không có. Tuy nhiên, việc siêng năng học tập mà người xưa nhìn nhận có giống như chúng ta ngày nay nhìn nhận? Liệu siêng học có nghĩa là cố gắng để đạt được thành tích cao, có được thành tựu hơn người? Thực ra, người xưa lại nhìn nhận vấn đề này hoàn toàn khác với người ngày nay và lý do cũng rất khác. Đoạn chia sẻ này sẽ cung cấp cho các bạn và anh chị góc nhìn của người xưa về vấn đề này.
Đặc biệt mình muốn giới thiệu với anh chị và các bạn 1 đoạn trích về lời dạy về tầm quan trọng của việc học do Đường Thái Tông để lại trong sách Trinh Quán Chính Yếu, một cuốn sách về Đế Vương Học vốn được Nhật Bản học hỏi và áp dụng từ thời Đường đến nay, và cũng là 1 trong những cuốn sách quan trọng đã định hình nên văn hoá lễ giáo của Nhật Bản ngày nay. Vì triều Đường là triều đại văn hoá huy hoàng nhất lịch sử Trung Hoa 5000 năm, nên không chỉ Nhật Bản mà Hàn Quốc, Việt Nam, và hơn 100 quốc gia khắp nơi trên Thế giới, thông qua con đường Tơ Lụa đã hấp thu văn hoá của triều Đường đến tận ngày nay.
Dạ vâng, xin chào mừng tất cả các anh chị và các bạn đến với chuỗi chia sẻ về tư duy độc lập đúng cách.
Thì ngày hôm nay mình sẽ chia sẻ cho các anh chị phẩm chức đạo đức thứ 3 và cũng là phẩm chức cuối cùng mà mình muốn chia sẻ đến các anh chị.
Đó chính là siêng năng học tập và người xưa coi siêng năng học tập là một mỹ đức.
Thế thì việc siêng năng học tập ở đây nó có giống như cách chúng ta đang nhìn những siêng năng học tập ngày nay hay không?
Tức là học cho để lấy điểm 10, học để cho giỏi nhất lớp, học để trở nên cực kỳ xuất sắc, học để thi đậu bằng này đậu bằng kia, đậu giải này đậu giải kia.
Hoặc là thi để học có được những kiến thức mà gọi là có ích cho cuộc đời.
Giống như nhiều người nghĩ là chỉ cần siêng năng học tập để sau này là kiếm được công ăn, việc làm, không sợ thua thiệt với người ta, có một cuộc sống ổn định v.v.
Thì đó có phải là khái niệm siêng năng học tập mà người xưa nhìn nhận hay không?
Thì mình hãy cùng xem coi là người xưa đã nói về siêng năng học tập với mục đích là gì nhé?
Và họ nhìn nhận siêng năng học tập là như thế nào nhé?
Thì trong lễ ký có viết rằng Ngọc bất trát, bất thành khí, nhưng bất học, bất tri đạo.
Tức là Ngọc không bài vũa, không thành đồ quý, người mà không học thì không biết đạo.
Từ đây chúng ta có thể thấy rằng việc học và việc siêng năng học tập là để khiến mình trở nên có thể là biết rõ đạo lý làm người.
Và nó cũng giống như một viên Ngọc mà nếu không mài thì sẽ không thành đồ quý.
Và đồ quý ở đây đối với người xưa thông qua việc học đó chính là để thông đạo, đó chính là để hiểu rõ được đạo lý làm người.
Thứ 2 trong mở đầu của Tam Tự Kinh thì lại viết rằng
Nhân chi sơ tính bản thiện, tính tương cận, tập tương viễn, cậu bất giáo, tính nải thiên.
Nghĩa là con người khi mới sinh ra thiên tính vốn thiện lương.
Lúc này bản tính giống nhau nhưng do tập quán mà sẽ dừng xa khác.
Nếu chẳng được giáo dục bản tính thiện lương ban đầu sẽ thay đổi.
Thì ở đây chúng ta lại cũng thấy được rằng
Thông qua Tam Tự Kinh người xưa nhìn nhận rằng bản tính của con người vốn đã lương thiện và ai mới sinh ra cũng giống nhau.
Tuy nhiên nếu không được giáo dục thì sẽ làm cho bản tính lương thiện này ngày càng bị thay đổi.
Do đó một lần nữa chúng ta thấy rằng Tam Tự Kinh cũng cho rằng
Việc xiên năng học tập, việc xiên năng giáo dục là nhằm mục đích xây dẫn và bảo vệ được cái bản tính thiện lương vốn có từ ban đầu.
Vậy thì chúng ta sẽ cùng nhìn xem là những người xưa nhìn nhận cụ thể hơn nữa về việc học này như thế nào nhé.
Thì nếu mà nói ra thì chúng ta có thể thấy được rằng là
Để giải đáp cho câu hỏi tại sao cần chuyên tâm học tập khi còn trẻ
Thì những bậc đế vương là người có thể cho chúng ta những câu trả lời chính xác nhất.
Và một trong những bậc đế vương đó chính là Đường Thái Tông Lý Thế Dân.
Ông là người đã khai ra được cái thời kỳ mà ngày nay người ta gọi đó là chinh quán chi trị.
Tức là ông cũng là người đã đặt nền móng và mở đường cho thời kỳ thịnh trị nhất trong lịch sử của triều đại Trung Quốc cổ đại.
Từ trong suốt lịch sử 5.000 năm thì thời đại chinh quán chi trị là thời đại lịch sử huy hoàng nhất.
Và triều đại nhà Đường là triều đại phát triển rực rỡ nhất trong toàn bộ nền văn minh của nhân loại, của lịch sử Trung Hoa.
Và sau này thì cháu cố của ông là Đường huyện Tông đã dựa trên những nền tảng mà Đường Thái Tông xây dựng từ thời chinh quán chi trị.
Và đã lập ra được thời kỳ là khai nguyên thịnh trị, mở ra một thời kỳ cực kỳ phồn vinh cho đất nước Trung Hoa thời điểm lúc bấy giờ.
Và thời triều đại nhà Đường thì nhà Đường trở thành quốc gia giàu nhất thế giới lúc bấy giờ.
Và có rất nhiều quốc gia lớn nhỏ khác nhau đều tới để học hỏi triều đại nhà Đường từ văn hóa, nghệ thuật, vân sự, v.v. rất là nhiều.
Và quan trọng nhất đó chính là về lễ giáo.
Và có một câu mà người xưa dành cho triều đại nhà Đường là có thể nói được rằng đây là quốc gia của lễ nghi.
Thì bạn có thể thấy được rằng là chẳng hạn như biển hình nhất là Nhật Bản và Hoàng Quốc,
hai quốc gia này là chịu ảnh hưởng cực kỳ mạnh mẽ từ những gì học được từ triều đại nhà Đường.
Do đó ngày nay khi mà bạn nhìn người Nhật, bạn thấy rằng người Nhật có sự hành xử rất là lễ nghi, rất là lễ phép.
Và kể cả trong khi thiên tai nhân họa, họ vẫn hành xử một cách rất lễ nghi, lễ giáo.
Đó là bởi vì họ đã học hỏi và đã được tương truyền cho tới tận ngày nay, cho tới tận thời nay,
những cái giá trị đạo đức và những cái bài học rất đặc biệt từ triều đại nhà Đường.
Để họ đã lĩnh hội Đường và họ áp dụng cho dân chúng của họ tới tận ngày hôm nay.
Thì các bạn có thể thấy rằng tầm ảnh hưởng và nhận thức của Bậc Đế Vương, Đường Thái Tông, Lý Thế Dân
đã để lại cho hậu thế thông qua cuốn sách in quán chính yếu
và những cái văn hóa mà ông đã đặc định cho lịch sử Trung Hoa vào thời đại này là như thế nào.
Thì do đó chúng ta có thể xem ví dụ là Đường Thái Tông từng nói như thế này
Phù nhân tùy bẩm định tính, tức tu bác học dĩ thành kỳ đạo.
Nghĩa là có người tuy được trời ban cho bẩm tính và khí chức tốt, nhưng phải học rộng thì mới có thành tụ.
Và ở đây các bạn có thể thấy rằng là người ta dịch thành kỳ đạo là ra là thành tụ.
Tuy nhiên hiểu đúng phải là như thế này là trong quá trình học tập và đọc sách thì sẽ ngộ ra được bản tính.
Cần phải thông qua đạo để thành tụ đạo, đây mới là nghĩa chân chính câu nói của Thái Tông.
Và do đó cũng chính vì cái góc nhìn của Đường Thái Tông, Lý Thế Dân về viện học như vậy
nên ông đã giáo hóa dân chúng và đã đặt ra nền móng cho dân tộc Trung Hoa tại thời đường đã phát triển rực rỡ.
Và ngày nay khi muốn nhắc tới người Trung Hoa người ta rất tự hào khi gọi mình là Đường Nhân
là có thể thấy rằng là ảnh hưởng của thời kỳ Đường Thái Tông để lại là cực kỳ mạnh mẽ như thế nào.
Và từ câu này bạn cũng có thể thấy rõ, ông xem việc học quan trọng nhất là để thông đạo và để thành kỳ đạo.
Tức là mình có được bản tính, mình có được những khí chức tốt nhưng nếu mình không học thì mình sẽ không thể thông đạo được.
Và từ đạo này có hàm nghĩa rất là lớn.
Và để hiểu một cách gần gũi và đơn giản nhất thì người ta thường cho rằng đó là đạo lý, đạo nghĩa.
Tuy nhiên khi các bạn tìm hiểu lịch sử văn hoá Trung Hoa bạn sẽ hiểu rằng chữ đạo này bao hàm một hàm nghĩa lớn hơn.
Nó không chỉ bao gồm các hiện như là đạo giáo hay là đạo Phật hay là đạo nho hay là đạo làm người hay là đạo nghĩa đạo lý
mà nó là một cái gì đó rộng lớn bao hàm và bao quát hơn nữa.
Thì các bạn hãy tìm hiểu lịch sử Trung Hoa và đọc những cái sách cổ hơn
thì các bạn sẽ thấy rằng là lời nói này của Đường Thái Tông Lý Thế Dân cực kỳ uyên thâm
và ông đã để lại cho khẩu thế và cũng giống như để lại những bài học thông qua việc những câu nói như thế này.
Và việc thông đạo là cực kỳ quan trọng đối với ông.
Vậy thì đó là câu nói mà Đường Thái Tông đưa ra để nói rằng là tại sao cần phải chuyên tâm học khi còn trẻ.