Cổ Nhân dạy: Cách ĂN NÓI cực Khôn Khéo của người THÔNG MINH | Sách nói Minh Triết
BAO SAN
648 người theo dõi
103 Lượt xem video·26 thg 4, 2026
Cổ Nhân dạy: Cách ĂN NÓI cực Khôn Khéo của người THÔNG MINH | Sách nói Minh Triết
Cách ăn nói cực khôn mà người thông minh thường sử dụng hàng ngày.
Mến chào quý vị và các bạn đã quay trở lại với bài chia sẻ trên kênh Sách Nói Minh Chiết.
Quý vị và các bạn thân mến, những người có tài ăn nói,
nói ra lời nào cũng đều có thể chiếm được thiện cảm và khiến người khác phải chú ý đến.
Từ đó sẽ dễ dàng tạo được các mối quan hệ tốt đẹp và bền vững.
Thế nhưng, tài ăn nói không tự nhiên mà có.
Chẳng ai bầm sinh mà giỏi giao tiếp, kể cả đối với các chuyên gia hùng biện.
Không phải trong trường hợp nào, những lời họ nói ra cũng đều được tán dương.
Tài ăn nói của họ cũng chỉ có được sau một quá trình rèn luyện và tích lũy kinh nghiệm.
Cũng giống như Tổng thống Lincoln vĩ đại trong lịch sử nước Mỹ,
trước khi bước vào con đường chính trị,
ông từng có thời gian dài bị mọi người chê cười vì tật nói lắp của mình.
Thế nhưng, kể từ khi cố gắng để trở thành một luật sư,
ông đã hiểu ra tầm quan trọng của tài ăn nói.
Từ đó, mỗi ngày ông đều kiên trì luyện nói trước gương hoặc bên bờ biển.
Cuối cùng, ông cũng đạt được những thành tựu nhất định nhờ vào sự khổ luyện của mình.
Nhờ vậy, không chỉ trở thành một nhà hùng biện, một luật sư tài ba,
Lincoln còn tham gia chính trường và trở thành vị Tổng thống đáng nhớ nhất trong lịch sử nước Mỹ.
Chẳng phải tự dưng người ta cho rằng, khéo ăn nói sẽ có được thiên hạ.
Quả thật, càng là người thông minh, họ càng lĩnh hội được những kỹ năng xã giao quan trọng,
biết cách đối nhân xử thế khôn ngoan, giao tiếp thông minh và hiệu quả.
Và trong bài chia sẻ ngày hôm nay,
Sách Nói Minh Chiết xin được gửi tới quý vị và các bạn cách ăn nói khôn khéo mà người thông minh thường sử dụng.
Kính mời quý vị và các bạn hãy cùng lắng nghe và suy ngẫm
Cách ăn nói cực khôn mà người thông minh thường sử dụng hàng ngày.
Những chuyện chưa biết rõ, nói thận trọng.
Đối với những việc là mình không biết rõ, nếu bạn có thể cân nhắc nói ra một cách thận trọng và nghiêm túc,
thì mọi người sẽ cảm thấy bạn là người đáng tin.
Còn như không biết rõ mà nói một cách tùy tiện,
thì bạn sẽ sớm đánh mất lòng tin của nhiều người,
và thậm chí còn trở thành người thiền cận.
Trên một chiếc xe lửa nọ, có một cậu bé nhìn ra bên ngoài cửa sổ và hét lên,
Bố ơi, mau nhìn kìa, cái cây kia nó đang tự mình đi lùi lại.
Người bố nghe vậy liền mỉm cười với con.
Một cặp vợ chồng trẻ ngồi cùng quang với họ,
tỏ vẻ thương hại với người bố trước hành vi chậm phát triển trí tuệ của cậu bé kia.
Một lát sau, cậu bé lại tiếp tục phấn khởi gọi bố và nói rằng,
Bố ơi, nhìn lên trời xem, mây đang chạy theo chúng ta này.
Cặp vợ chồng trẻ lúc này nhịn không được nữa,
nên nói với bố của cậu bé rằng, sao anh không dẫn con anh đến một bác sĩ giỏi,
nhờ người ta trị chứng chậm phát triển trí tuệ cho cậu bé.
Người bố chỉ mỉm cười đáp lại, chúng tôi mới từ bệnh viện về.
Cặp vợ chồng lập tức phán định trình độ bác sĩ ở đó thật sự quá kém.
Lúc này, ông bố như hiểu được suy nghĩ của họ và nói thêm rằng,
Không đâu, vị bác sĩ đó rất tài năng.
Con trai tôi kể từ khi sinh ra đến nay đều chưa từng nhìn thấy được vật gì,
vậy mà nay có thể nhìn thấy được cả thế giới.
Câu nói của người bố khiến đôi vợ chồng cảm thấy xấu hổ vô cùng.
Câu chuyện trên là ví dụ cho việc nói năng tùy tiện về những việc mình chưa hiểu rõ.
Không phải chuyện gì, chỉ cần qua vài đánh giá bằng mắt thường,
bạn cũng có thể biết rõ nội tình bên trong.
Khi chúng ta sống trong thế giới này, mỗi người đều có những việc bất đắc dĩ riêng.
Khi chúng ta chưa hiểu về con người, hoặc là hoàn cảnh của họ,
đừng nên dễ dàng đánh giá một người nào đó,
chỉ vì chúng ta nhìn thấy bề ngoài của họ là như thế.
Những chuyện tranh luận, nói bình tĩnh, có một câu chuyện như thế này.
Cuối tuần tôi cùng nhóm bạn tới một vùng quê để du ngoạn.
Sau chuyến vui chơi giải trí, chúng tôi quyết định ra về khi mặt trời vừa tắt nắng.
Lúc ấy, người trong xe đến thu phí và cho biết phí trong xe là 100.000 đồng.
Tôi buột miệng than phiền, các ông thu phí vô lý quá.
Ông ấy chừng mắt nhìn tôi, không nói năng gì mà chỉ khóa cổng bãi đỗ xe lại,
rồi bỏ về căn phòng nhỏ cạnh đó,
ngụ ý rằng hôm nay không trả tiền thì đừng lấy xe ra nữa.
Tôi định xuống xe cãi lý,
thì cậu bạn ngồi cạnh vội ngăn lại,
rồi cậu bình tĩnh đi trả tiền.
Sau khi rời khỏi đó, tôi lầu bầu trách người bạn rằng
rõ ràng họ thu trái quy định, tại sao chúng ta phải thỏa hiệp chứ.
Cậu bạn cười và nói, cậu vẫn còn trẻ người non dạ quá,
nhận ra được một lý lẽ liền không tiếc thân mình mà đối đầu đến cùng.
Rõ ràng họ thu phí bừa bãi,
nhưng không nên vì chút tiền mà lãng phí thời gian,
nhớ mất những việc tiếp theo trong kế hoạch.
Quả thật, không phải ai ai cũng ở cùng một tầng thứ trong cuộc sống.
Không nên chỉ vì một chút lợi nhỏ mà tranh thắng thua,
bởi vì không phải ai ai cũng mở lòng nghe một lời giải thích.
Trong cuộc sống, niềm vui và nỗi buồn mỗi người có không giống nhau.
Tương tự, quan điểm và cách lý giải của mỗi người về cùng một sự việc cũng không giống.
Thế nên, không nên vì muốn cả thế giới hiểu mình,
mà cố chấp tranh luận vô ích với những người không xứng đáng.
Con người phân chia theo quần thể,
con vật tụ tập theo loài,
giữa người với người có thể cùng với nhau,
là vì thế giới quan,
nhân sinh quan và giá trị quan giống nhau,
có tiếng nói chung.
Thật vậy, thế giới rộng lớn,
con người chia làm rất nhiều đẳng cấp.
Chúng ta không nên thay đổi được bản tính và tố chất của những người xung quanh,
nhưng chúng ta có thể chọn cách lùi một bước,
không tranh luận những điều vô vị và không được mất hơn thua với họ.
Đây chính là sự bảo hộ lớn nhất đối với bản thân mỗi chúng ta.
Nói rằng bảo hộ,
không có nghĩa là lùi bước trong nhu nhược,
mà là bởi bạn biết rằng,
dù có vắt kiệt tinh thần và sức lực,
cũng không thể tiêu trừ được khoảng cách về nhận thức giữa người với người.
Cuối cùng, bạn sẽ phát hiện ra rằng,
cách biểu đạt tốt nhất chính là nói ít đi,
và tập trung làm tốt hơn những việc mình cần làm.
Như Lỗ Tấn từng nói,
có một số người vì thấy có người đi ngược lại với ý kiến của mình,
nên vội vàng tranh luận gây gắt,
khăng khăng bảo vệ quan điểm.
Đây là cách xử sự không lý trí.
Chúng ta nên học cách giữ một cái đầu lạnh để đối mặt với những vấn đề nan dài.
Có đôi lúc không tranh luận đúng sai,
không phải vì bạn hèn nháp, yếu đuối, vô năng,
mà vì bạn hiểu rõ người nào xứng đáng để giải thích,
người nào không cần thiết để bạn lãng phí cảm xúc.
Những chuyện thường ngày, nói hài hước,
đã bao giờ bạn bị cuốn hút bởi lối nói chuyện hài hước chưa?
Tuy cùng một câu chuyện,
nhưng mỗi người sẽ có những cách diễn đạt khác nhau,
để chúng trở nên thú vị và tinh tế hơn rất nhiều.
Trong đó, sự hài hước là cách giao tiếp hiệu quả
và dễ dàng thu hút người đối diện.
Đôi khi, trong giao tiếp,
chúng ta không nên sử dụng mãi những cách nói chuyện thông dụng,
có phần thô cứng,
tại sao không thử cách nói chuyện hài hước,
dẫn dắt người nghe theo một hướng khác,
để tạo sự mê mè.
Đặc biệt, là trong những câu chuyện thường ngày,
tưởng như chỉ là những mầu chuyện vụn vặt đời thường,
nhưng nếu được pha thêm một chút hài hước,
vừa giúp kéo gần mối quan hệ của đôi bên,
vừa giúp bạn trở thành người có sức hút,
người có khíu hài hước,
họ là những người thân thiện,
luôn mang lại niềm vui,
cũng như là nguồn năng lượng tích cực đến với mọi người,
vì vậy, họ thường chiếm được nhiều thiện cảm
và sự yêu mến của những người xung quanh.
Mặc dù, khả năng hài hước là một năng khiếu
mà không phải ai cũng có,
tuy nhiên,
hãy hiểu rằng tính hài hước không phải là bầm sinh,
nên bạn có thể cố gắng cải thiện được.
Xong,
sự hài hước cũng nên được tiếp chế một cách tinh tế,
nhẹ nhàng,
chứ không phải quá lố lăng,
kẹo phản tác dụng,
tục ngữ nói,
lời nói chẳng mất tiền mua,
lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.
Hài hước cũng tương tự,
muốn nói thì phải nói sao cho hợp lý,
giữ nguyên tác,
nắm được mức độ cần nói,
phân biệt rõ từng trường hợp.
Đùa dỡn quá trớn sẽ dễ gây chuyện thị phi,
bởi vậy,
muốn thể hiện sự hài hước
thì cũng phải chú ý tới mức độ.
Nếu không nắm được lưu lượng của hài hước,
thì sẽ làm tổn hại tới hình tượng thành thực,
trang trọng và đáng tin cậy của bạn trong lòng người khác,
đồng thời,
sẽ giảm bớt uy tín của bản thân trong mắt họ,
thậm chí còn ảnh hưởng trực tiếp tới quan hệ đôi bên.
Đừng bới móc hay là cười nhạo người khác,
cũng đừng nhai lại hành động hay là câu nói của họ để chế diễu,
đừng lại nhảy nói không biết trán,
bởi vì ngôn ngữ hài hước cần phải khổ luyện,
đừng chỉ biết trêu đùa,
dỡn chơi,
như thế bạn chỉ được cái tiếng là thằng hề,
chứ không phải là hài hước.
Trong công việc cũng vậy,
đặc biệt là ở những nơi thường xảy ra sóng gió
như là văn phòng làm việc,
thì càng cần phải chú ý tới nghệ thuật nói đùa,
cho dù là một câu nói đùa nhẹ nhàng nhất,
cũng phải cẩn trọng,
đương nhiên là chẳng ai bắt bạn phải miệng câm như hến cả.
Có thể nói,
hài hước là khả năng mà mỗi người nên có và nên rèn luyện,
bởi hài hước sẽ giúp bạn đến gần nhiều đối tượng hơn,
tạo thiện cảm,
ngay cả với những ai thù địch với chính bạn.
Bạn cũng cần hài hước có chừng mực
và chú ý hoàn cảnh giao tiếp đang diễn ra
để chọn kỹ năng hài hước cho phù hợp,
không gây khó chịu hay là cảm giác nhẹt nhẽo với người nghe.
Những chuyện sau lưng người khác,
nói càng ít càng tốt.
Khi trò chuyện,
chắc chắn chúng ta sẽ không thể tránh được việc nói đến người thứ ba,
và đối tượng được nhắc đến không có mặt trực tiếp trong buổi nói chuyện đó,
mọi người đều có một cái miệng để có thể giao tiếp.
Vì vậy,
những điều sau lưng người khác,
sau khi thêm mắm dặm muối,
sẽ trở thành nhiều dị bản
và thậm chí trở thành kinh đồn thị phi.
Nói lời thị phi đã là không nên,
nói lời thị phi sau lưng người khác lại càng là hành động khó chấp nhận hơn.
Người xưa coi kẻ rẻm phà,
khích bác,
thọc gậy bánh xe như vậy là hạng tiểu nhân nhỏ mọn.
Thực ra,
hạng người này ở thời đại nào cũng có.
Đó là những kẻ thích lấy chuyền không tốt của người khác ra để mua vui,
hoặc là thêm mắm thêm muối,
hoặc dựng chuyện đơm đặt.
Dù là cách thức nào,
cũng chính là dùng miệng lưỡi xảo quyệt,
gian hoa mà hại người,
ngậm máu phun người.
Người thích nói xấu sau lưng,
chắc chắn sẽ không có nhiều bạn bè,
bởi vì họ luôn bán đứng bạn bè.
Họ cũng đang không ngừng tạo ra khẩu nghiệp,
ác nghiệp,
phật gia giảng.
Những người mang nhiều khẩu nghiệp,
khi còn sống thì khi xuống địa ngục sẽ phải hoan trả rất ghê gớm.
Ngoài ra,
ở kiếp sau họ cũng phải gánh chịu tất cả nghiệp chướng mà bản thân mình đã gây ra.
Người xưa có nói rằng,
thiện ý,
một câu ấm ba đông.
Lời ác,
lạnh người sáu tháng dòng.
Lời nói xấu cũng mang theo năng lượng không tốt,
có thể thực sự như là giết người không giao.
Một lời vu không có thể kết hạm oan cho kẻ khác,
và thậm chí là lấy đi tính mạng của họ.
Điều ấy là hoàn toàn có thực.
Mỗi người đều có một con đường để đi,
một cuộc đời để sống.
Là tốt hay xấu,
phúc hay hoạn,
cũng đều là tự mình đối diện,
tự mình gánh chịu.
Cứ chi phải bàn tán lời giất tiếng vào.
Khi ai đó phạm sai lầm,
hoặc giả gặp chuyện phiền phức,
cứ mãi xăm soi kẻ khác,
rồi có khi người kia lãng quên,
bỏ bề ngay chính cuộc đời mình.
Như vậy liệu có phải là kẻ sống của kẻ thông minh được chăng?
Đặc biệt,
khi nói xấu người khác cũng là tự tạo nghiệp cho chính bản thân mình.
Trong truyền thống lịch sử Phật giáo,
một trong những lời nguyện của Bồ Tát đó là
tuy nguyện không nói lỗi lầm của người khác.
Đối với những vị tu sĩ thọ cụ túc giới,
một nguyện tắc tương tự như được đề cập đến trong lời phát nguyện là không nói lời phỉ bán.
Điều này cũng được nhắc đến trong lời khuyên của Đức Phật.
So với tổng thể mọi người,
để tránh mời bất thiện nghiệp,
đó là bất thiện nghiệp thứ năm,
nói những lời gây bất hòa chia rẽ,
Đức Phật đã dạy,
ở đời luôn có luật nhân quả,
đừng khi nào nói xấu hay là làm chuyện hại người.
Bạn hám hại người khác,
thì sẽ có người hám hại lại bạn.
Bạn lừa dối người khác,
cũng có người khác lừa dối bạn.
Theo nhà Phật,
lời nói ra làm người khác đau khổ,
thì đều là một cách gieo nghiệp bất thiện.
Vì thế,
theo luật nhân quả,
họ cũng sẽ phải chịu quả báo xấu như thường.
Bởi vậy,
mà trong cuộc sống,
chúng ta nên hạn chế,
nếu được thì không nên buôn chuyện về người khác,
buôn chuyện về người khác,
là mắc vào một trong những điều cấm kỵ trong nhà Phật.
Đặc biệt là nói xấu người khác sau lưng,
hoặc chê bai người khác,
đều là cách gieo nghiệp xấu cho mình.
Thượng Tỏa Thích Chân Quang,
cũng cho rằng,
lời nói xấu sau sống lưng,
hoặc là chê bai người khác sau sống lưng,
thường gây nên toán thủ,
gây chia rẽ.
Nếu không tránh những điều này,
tất cả chúng ta sẽ mắc phải quả báo y hệt như vậy.
Chê bai người ta điều gì,
thì đời sao phạm giống như thế,
không gỡ ra được mà phải trả cho hết cái xấu đó.
Có nhiều người nhìn vào nhân duyên thấy tốt,
tự nhiên họ làm sai.
Làm vậy không phải do họ xấu,
mà do đời trước làm sai,
nên đời này phải gánh chịu.
Đó chính là nhân quả.
Có người hay bị thị phi,
nói bị nói xấu rất là nhiều,
thì hoàn toàn có thể kiếp trước đã gieo nghiệp bất thiện này.
Dù đời này họ không nói xấu ai,
nhưng tiếp tục bị thị phi đặt điều,
hạ nhục.
Đó chính là quả báo mà họ không biết.
Đã là người thông minh hiểu đời,
thì hầu như đều rất minh bạch
được việc nào nên việc làm,
lời nào thì nên nói,
có thể điều chỉnh,
giàn xếp tốt các mối quan hệ,
chuyện thù thành bạn,
kết giao rộng rãi,
bao dung và độ lượng.
Có như thế mới gặp giữ hóa lành,
biến họa thành phúc,
mà cũng tích được phúc báo cho con cháu đời đời về sau.
Quý vị ạ,
nói chuyện chính là một nghệ thuật,
hay là nói cách khác nó phản ánh
cách sống của chính bạn.
Nếu là người khôn ngoan hiểu chuyện,
hãy hết sức thận trọng với câu chuyện mình nói,
thứ mình làm để giữ đẹp lòng người,
tránh gây tổn thương cho người khác.
Nói sau lưng người khác
là điều không thể tránh khỏi.
Nhưng bạn có thể bớt nói,
vài lời càng ít nói càng tốt.
Hoặc bạn có thể truyền chủ đề kịp thời
và không đi sâu vào vấn đề đó.
Đặc biệt,
nếu là những lời bạn hạ bệ người khác,
thì đừng bao giờ nói.
Thứ năm,
những chuyện đã qua,
nói nhẹ nhàng,
không xoáy sâu.
Một người thông minh trong cách đối nhân sự thế,
là người không nhắc tới quá khứ của người khác.
Hãy dùng những điều đã qua
làm tư liệu để làm thú vui
thứ tám chuyện của chính mình.
Một huấn luyện viên trong đội bóng truyền
nữ bị phóng viên ép hỏi rằng
tại sao cô lại ly hôn với chồng cũ?
Anh ta đã làm điều gì xấu hay sao?
Thấy không thể né tránh câu hỏi của phóng viên,
nữ huấn luyện viên đã suy nghĩ một chút
rồi trả lời rằng
anh ấy là cha của con tôi.
Vì vậy, tôi không muốn làm việc gì
tổn thương đến anh ấy.
Anh ấy là một người cha tốt,
nên con gái tôi cũng rất thích cuốn quyết bên anh ấy.
Dù đã ly hôn,
cô ấy vẫn lựa chọn dùng cách cư xử
nhẹ nhàng và thiện lương
để nói về chồng cũ của mình.
Còn người phóng viên,
chắc hẳn khi đặt câu hỏi riêng tư như vậy,
người đó hy vọng có thể đảo bới ra
vài thông tin giúp tin tức của mình
thêm hấp dẫn.
Chỉ tiếc rằng, cách trả lời của nữ huấn luyện viên
quá khéo léo.
Tương tự, trong cuộc sống,
đừng bao giờ tùy tiện nghị luận
về cuộc đời của người khác.
Bản thân bạn có đủ tốt đẹp và hoàn mỹ hay chưa?
Nếu câu trả lời là chưa,
thay vì dùng lời lẽ công kích
người khác, kể cả quá khứ
và nỗi đau của họ làm trò đùa,
hãy cố gắng học hỏi,
làm đẹp trí tuệ và nâng tầm giá trị
của bản thân.
Nói xấu người khác không giúp bạn đẹp lên,
trái lại, nó còn làm nhân cách
của bạn bị thụt lùi.
Nếu không hiểu, hãy im lặng,
vì bạn không bao giờ biết người khác
đã trải qua những gì.
Nếu hiểu được, càng phải im lặng,
bởi cuộc sống của ai cũng có những nỗi khổ riêng.
Là người ngoại cuộc,
thì không nên tùy tiện phán xét,
càng không nên xoáy sâu
vào quá khứ của người khác
để thỏa mãn sự tò mò của bản thân.
Đặc biệt, khi bạn thiệt ý
khuyên nhủ người khác,
đừng luôn miệng nhắc về những sai lầm
trong quá khứ của họ.
Nếu không muốn kích thích tâm lý phàn kháng,
nhấn mạnh nỗi đau của họ
thêm một lần nữa.
Cho dù bạn có ý tốt,
chỉ muốn họ nhanh chóng chấp nhận sự thật.
Vốn là thiệt ý,
nhưng do diễn đạt sai cách,
cũng có thể trở thành ác ý.
Dù là khen hay là chê,
cũng cần có kỹ xảo,
có thứ tự chức sau
khiến cho đối phương sẵn lòng lắng nghe
và tiếp nhận một cách thoải mái.
Những chuyện bản thân,
nói khiêm tốn.
Có câu rằng, khiêm tốn làm cho con người tiến bộ,
kiều ngạo làm cho con người ta thụt lùi.
Khiêm tốn ở đây có nghĩa là
biển học vô bờ.
Bạn có thể giỏi giang ở hiện tại,
nhưng đó là chưa đủ để khoe khoan.
Cần biết ẩn mình
để có thể nâng cao năng lực bản thân hơn nữa.
Đặc biệt,
càng là những chuyện về bản thân,
càng cần phải nói với một thái độ khiêm nhường.
Khoe khoan chỉ khiến bạn
càng dễ gặp rắc rối hơn mà thôi.
Thật vậy,
sau khi nghe một thứ gì,
ban đầu bạn sẽ cảm thấy hạnh phúc,
nhưng sau đó,
việc bạn hay khoe mẽ sẽ mang lại rắc rối.
Một số người thì mỉa mai,
khẩu nghiệp vì cho rằng bạn không xứng đáng
có được thứ đó.
Một số người thân,
bạn bè lại đến để nhờ bạn giúp đỡ.
Nhưng những người khôn ngoan thì khác.
Họ luôn biết cách giữ lại
những điều cần thiết cho riêng mình.
Và dưới đây là hai điều
người nông cạn thích khoe khoan,
trong khi người khôn ngoan lại giữ riêng cho mình.
Của cái không lộ ra ngoài,
đặc điểm người giàu
thường là ẩn mình,
tính tâm không tham, không tiếc việc,
không khoe khoan rầm rộ.
Ai cũng từng nghe thấy điều này,
nhưng không phải ai cũng làm được.
Trong cuộc sống,
có nhiều người phấn đấu
vì mục tiêu của bản thân,
có người làm việc chăm chỉ cả đời
mà vẫn trở nên tầm thường.
Trong khi đó,
có người trở nên giàu có trong vòng vài năm.
Dù bằng cách nào đi nữa,
nhiều người sẽ cảm thấy vẫn vinh dự
và tự hào vì đã đạt được mục tiêu.
Khi đó,
họ bất giác muốn nói cho tất cả mọi người biết
về điều đó.
Thực tế, hành động này hoàn toàn không khôn ngoan.
Vì dù bạn có giàu đến đâu,
thì đó cũng là việc của riêng bạn.
Nếu bạn nói cho người khác biết,
thì họ sẽ không nhận được bất cứ điều gì.
Họ cũng có thể cảm thấy rằng
bạn đang cố tình phô trương sự giàu có của mình
thay vì vui chung.
Hoặc là kính trọng,
người ngoài có thể thấy ganh tị
và khó chịu vì điều đó.
Vì thế,
người e quy cao học cách giữ mình khiêm tốn.
Dù giàu đến đâu,
cũng không thể khoe khoan ở mọi nơi.
Đừng khoe khoan những ít lợi
của bản thân lên mạng xã hội.
Ngày nay, chúng ta sử dụng mạng xã hội
còn nhiều hơn cả gặp gỡ,
giao tiếp với mọi người bên ngoài.
Và trên đó,
có nhiều người thích khoe khoan
về tầm ảnh hưởng của mình,
muốn thể hiện mình giao tiếp rộng,
quen biết nhiều,
có thể nhờ vào hoặc là đạt được những ít lợi
khác hẳn với số đông.
Vì thế, họ tưởng rằng cách làm này
sẽ gián tiếp nâng địa vị của họ
lên một tầm cao mới.
Tuy vậy,
điều này lại trở thành con dao hai lưỡi.
Trên mạng xã hội,
chỉ có một bộ phận rất nhỏ
thấu hiểu bản chất con người bạn,
chứng kiến những khó khăn vất vả
mà bạn đã trải qua để đạt được thành tựu như ngày hôm nay.
Còn đại đa số mọi người
đều chỉ nhìn thấy một phần hào nhóng bên ngoài.
Với những người tham sân si,
họ hoàn toàn có thể
suy diễn những điều không hay,
biến chúng thành lời đồn
và lan tỏa khắp nơi,
gây ảnh hưởng tới danh tiếng của bạn.
Do đó,
hãy chứng minh năng lực của bạn thân
trong công việc, trong sự nghiệp,
chứ không cần chứng minh trên mạng xã hội.
Đừng nói nhiều
về đời sống tình cảm cá nhân.
Tình cảm cá nhân là chuyện
riêng tư của mỗi người.
Cho dù mối quan hệ của bạn đang rất thăng hoa
hay rơi vào dạng nứt,
đó cũng không phải là chuyện để có thể công khai ra ngoài,
lấy ra để bàn luận.
Có thể bạn đang tự hào
về đời sống tình cảm của mình,
nhưng người khác lại rơi vào tình cảnh
không thuận lợi.
Khi bạn khoe khoang với họ,
điều này không khác gì hành động sát muối
và viết thương.
Có khả năng họ sẽ ghét bạn hơn.
Trong trường hợp tình cảm của bạn
không tránh khỏi những mâu thuẫn,
nếu bạn công khai quá nhiều với người ngoài,
bạn sẽ chỉ trở thành đối tượng
bị hóng chuyện và buôn dưa.
Bạn sẽ là đối tượng để họ chế diễu
và cười đùa một cách hời hợt.
Do đó, dù buồn hay là vui,
hãy giữ cho riêng mình.
Mỗi người nên có một chút
không gian riêng tư của chính mình.
Đừng kể lề mọi chuyện với người khác,
điều đó chẳng có ý nghĩa gì cả.
Dù bạn có đau hay đang hạnh phúc,
thì người khác cũng không thể đồng cảm
với bạn được.
Bạn có thể chia sẻ,
nhưng cũng phải có điểm mấu chốt của riêng mình
và lựa chọn những người thân thiết nhất.
Đừng khoe khoang,
tỏ vẻ thông minh hơn người.
Một người có trí tuệ, cảm xúc cao
sẽ đối xử khiêm tốn với mọi người
và biết cách tôn trọng mọi người.
Không phô trương về bản lĩnh của mình
cũng không khiến người khác cảm thấy
bị coi thường.
Trong khi đó, người có e quy thấp
lại thích cố tình thể hiện những điều này
để thỏa mãn cái tôi đầy tự mãn của họ.
Trong mắt những người như vậy,
việc khoe mẽ đã trở thành
thói quen hàng ngày của họ.
Trong quan hệ giữa các cá nhân,
họ thường rất tự cao,
nên trong quá trình trò chuyện,
người ta sẽ dần đánh mất thiện cảm,
không muốn xây dựng quan hệ thân thiết.
Quý vị thân mến,
sống ở trong xã hội này,
không phải chuyện gì bạn nghe được
cũng nên truyền tai lại cho người khác.
Có nhiều lúc chỉ nên giữ câu chuyện đó cho riêng mình.
Người càng trí tuệ,
càng học được cách nói ít,
làm nhiều,
tự mình học cách tiêu hóa những cảm xúc tiêu cực.
Những người thực sự thông minh
không bao giờ thể hiện bản thân quá mức.
Trái lại,
sự khiêm tố làm nên trí tuệ
và sự tự tại tử chính họ.
Là một người trí tuệ,
chúng ta nên học cách che giấu bản thân,
đừng cái gì cũng thể hiện hết ra bên ngoài,
như vậy rất dễ bị người khác nhìn thấu.
Và một người thực sự có năng lực
không cần chứng minh về bản thân,
chính kết quả công việc
sẽ tạo nên chỗ đứng vững chắc cho bạn.
Khi đó,
không cần phô trương tài năng,
cũng sẽ tự bộc lộ,
phát huy để phát triển sự nghiệp.
Đó mới là sự lựa chọn đúng đắn
để con đường thành công dài hơn.
Xung quanh cuộc sống thực tại,
bạn dễ dàng nhận ra
những người càng có tiền,
càng là những người khiêm tốn.
Họ nói chuyện luôn rất ôn hòa,
trên khuôn mặt luôn niềm nở.
Khi có mâu thuẫn xảy ra với mọi người,
họ sẽ cố gắng lựa chọn nhượng bộ.
Có thể bây giờ,
bạn nghĩ mãi không hiểu vì sao,
nhưng hy vọng rồi một ngày
bạn sẽ hiểu rằng đây mới là trí tuệ
của cuộc sống.
Đức tính khiêm tốn từ những công việc,
hành động nhỏ nhất.
Học đức tính hòa nhã,
đừng vội vàng cho thành công của mình là lớn,
vĩ đại, lớn lao.
Có như vậy,
thì cuộc sống con người sẽ tran hòa hơn.
Hãy ra sức tu dưỡng,
rèn luyện bản thân có lòng khiêm tốn.
Đó là một cách để chúng ta tiến gần
đến thành công hơn.
Khiêm tốn giúp bản thân chúng ta không kêu ngạo
khi đứng trên đỉnh vinh quan.
Người dạy đức khiêm tốn
sẽ lấy thành công đó làm động lực
để tiếp tục tiến về phía trước
và chắc chắn rằng
những người khiêm tốn
không khoe khoang về bản thân mới chính là những người
khôn ngoan nhất.
Quý vị thân mến,
trên đây là những lời nói mà người khôn ngoan
sẽ sử dụng hàng ngày.
Quà đây cũng cho chúng ta thấy rằng
lời nói thật sự rất quan trọng.
Không những thế,
cổ nhân cũng từng nhắc đến sự quan trọng
của lời nói và cho rằng lời nói
chính là phong thủy của cuộc đời.
Tại sao lại nói như vậy?
Mời quý vị cùng suy ngấm ngay sau đây.
Cổ nhân nói
lời nói chính là phong thủy cuộc đời.
Trong Tăng Quảng Hiền Văn
có câu rằng lương ngôn nhất cú,
tam đông ngoãn,
thương nhân nhất ngữ, lục nguyệt hạn.
Nghĩa là
một câu nói tử tế có thể làm ấm lòng
người ba mùa đông.
Một câu nói tổn thương
có thể khiến người ta sống giữa tháng sáu
mà cảm thấy lạnh.
Bởi vậy, nói không chỉ là nghệ thuật
mà còn là một môn khoa học cao cấp.
Một người biết tu dưỡng trong lời nói
sẽ khiến người khác cảm thấy như một cơn gió xuân.
Phúc lộc tự nhiên
sẽ luôn ở bên họ.
Lời nói của bạn thể hiện
trí tuệ cảm xúc của bạn.
Nhà thơ người Anh Ben Joneson từng nói
Ngôn ngữ có thể bọc lộ
rõ nhất một con người.
Chỉ cần bạn nói
tôi có thể hiểu được bạn.
Vì vậy, để biết trí tuệ cảm xúc
của một người có cao hay không
bạn có thể thông qua những cuộc trò chuyện
của người đó với người khác.
Đó là cách nhanh nhất để nhìn ra một người.
Những người biết nói
chắc chắn sẽ có trí tuệ cảm xúc cao.
Một lần, Lý Hồng Chương
đến một nơi để kiểm tra công việc.
Một ông chủ quán ăn đã mời
Lý Hồng Chương đếm thử đặc sản
ở địa phương.
Có một món chè đặc sản
địa phương được làm từ bún
với một ít hạt vừng nấu chín,
dã nát, rắc lên trên bề mặt.
Khi họ tới cửa hàng,
ông chủ mang chè ra.
Lý Hồng Chương bưng chén lên.
Đang định uống thì sau đó
ông lại ném chén xuống đất.
Mọi người có mặt lúc đó đều không biết là tại sao.
Ông chủ càng lo lắng hơn
khi nhìn thấy hạt vừng dính trong chén.
Ông nhận ra Lý Hồng Chương chưa từng
ăn loại chè này,
nên coi hạt vừng như là thứ bần thiểu.
Tuy nhiên,
nếu ông nói thẳng ra thì sẽ
khiến cho Lý Hồng Chương rất xấu hổ.
Nhưng nếu không nói ra,
người khác sẽ cho rằng chè của ông không ngon.
Vì vậy,
ông lập tức xin lỗi và nói
Xin lỗi ông, tôi không biết ông không thích
ăn hạt vừng dã nhỏ trong chè.
Nếu không phiền, tôi đổi cho ông
một chén chè khác, không có hạt vừng.
Lúc này,
Lý Hồng Chương mới nhận ra đó là hạt vừng.
Ông ngẩn đầu nhìn ông chủ quán
thầm nghĩ người đàn ông này
thật thông minh.
Nói vài câu khiến ông hiểu ra,
lại giúp cho bầu không khí được xoa dịu.
Lý Hồng Chương nói rằng
Người không biết thì không có tội.
Tuy ta không thích ăn hạt vừng,
nhưng món chè của người nổi tiếng
khắp thiên hạ nên khen thưởng.
Những lời nói đó
không chỉ nghĩ đến cảm xúc của người khác,
mà còn bảo vệ được chính bạn.
Đây là một loại trí tuệ,
cảm xúc cao.
Nhiều người thường hiểu trí tuệ,
cảm xúc cao là người đặc biệt khôn ngoan
khi đối xử với người khác,
xử lý mọi việc trôi chảy
và có thể hiểu được cả hai mặt của tình huống.
Trên thực tế thì không phải vậy.
Trí tuệ, cảm xúc cao
thực sự ẩn chứa trong ngôn ngữ của một người.
Những người có trí tuệ,
cảm xúc cao sẽ biết cách nói chuyện
một cách bình tĩnh dù họ đang gặp căng thẳng đến đâu.
Con người có trí tuệ,
cảm xúc thấp sẽ dễ bị cảm xúc chi phối.
Lời vừa nói ra sẽ dễ dàng
bộc lộ điểm yếu của bản thân.
Lời nói có tu dưỡng không chỉ
có thể giải quyết xung đột mà còn
tạo cho bản thân một con đường.
Đây là trí tuệ, cảm xúc cao.
Lời nói của bạn phản ánh
sự tu dưỡng của bạn.
Như người ta thường nói, lời nói là
tiếng nói của trái tim.
Lời nói là tấm gương phản chiếu của người khác.
Đúng vậy, ngôn ngữ giống như
một tấm gương, có thể nhìn thấy
tấm lòng của một người.
Người dẫn chương trình
Cai Cang Dong đã nói, nhiều người
nghĩ rằng, những gì bạn nói sẽ
tiết lộ bạn là người như thế nào.
Nhưng tôi nghĩ, còn hơn thế nữa.
Thực tế, những gì
bạn nói thể hiện bạn có tính cách,
chuyên môn, suy nghĩ ra sao.
Nếu bạn tào nhã
và hàm ý, lời nói của bạn
lịch sự một cách tự nhiên.
Còn nếu bạn thô lỗ và bất lịch sự,
thì lời nói của bạn tự nhiên
sẽ khó được người khác tiếp thu.
Nếu bạn tốt bụng và dịu dàng,
thì lời bạn nói ra sẽ
ân cần và ấm áp.
Vậy nên, không phải bạn là ai
thì sẽ quyết định những gì bạn nói,
mà những gì bạn nói sẽ quyết định
bạn là người như thế nào.
Người biết nghĩ đến cảm xúc của người khác
khi nói chuyện, nhất định là người
có giáo dưỡng. Có câu chuyện
như thế này, trong quân đội,
khi các quân sĩ cùng nhau tổ chức tiệc,
khi một trung sĩ rót rượu cho vị
đại tướng, anh ta vô tình
làm đổ rượu lên cái đầu hói của đại tướng.
Lòng mọi người thắt lại
đều cho rằng lúc này
trung sĩ đã xong việc.
Người trung sĩ sợ hãi đến tái mặt,
ngơ ngác đứng đó chờ đại tướng xử lý
vị đại tướng lấy trong túi
ra một chiếc khăn tay, lau đầu
rồi cười và nói
anh bạn trẻ, tôi bị hói hơn 25 năm rồi
tôi cũng đã thử cách của anh
nhưng không có tác dụng gì cả
nhưng dù sao cũng cám ơn anh.
Giữa tiếng cười
của mọi người, người trung sĩ
rơi nước mắt càm tạ, chào đại tướng
rồi rút lui. Lúc này
trong hội trường vang lên một chàng
pháo tay nồng nhiệt, mọi người
đều tán thưởng tấm lòng bao dung của
vị đại tướng. Nếu vị
đại tướng khiển trách người trung sĩ
điều đó sẽ làm cho người trung sĩ
xấu hổ. Nên ông ta đã chọn
cách làm theo hoàn cảnh và tha thứ
cho người trung sĩ trẻ. Hơn nữa
ông đã xoa dịu bầu không khí
căng thẳng bằng những lời nói hài hước
điều này không chỉ thể hiện sự
bao dung mà còn thể hiện sự
tu dưỡng tuyệt vời của ông.
Hồi Lâm Chí Linh diễn xích bích
truyền thông từng hỏi liệu cô ấy
có để ý đến chiều cao không
tương xứng của lương triệu vĩ hay không
Lâm Chí Linh cười và đáp
theo tôi khí chất thắng chiều
cao. Câu trả lời này
rất hay khiến cho truyền thông
vô cùng bội phục. Người biết
anh nói là người cẩn thận
không chỉ biết nhìn lại bản thân
mà còn biết nghĩ đến cảm xúc
của người khác. Họ có thể giải quyết
vấn đề của mình mà không làm người khác
xấu hổ. Khiến bản thân và
đối phương đều cảm thấy thoải mái.
Đây là sự giáo dưỡng
cao nhất của đời người. Người
có tu dưỡng là người chân thành và
không gây tổn thương khi đối xử với
mọi người. Họ biết đặt mình vào
hoàn cảnh của người khác và luôn
tôn trọng người khác. Những người như vậy
sẽ được mọi người ngưỡng mộ và
trân trọng. Tu dưỡng lời
nói sẽ mang đến phúc lành cho bạn.
Có một câu nói như thế này
giữa mọi người với nhau. Điều khiến
người ta thoải mái lúc đầu chắc chắn là
lời nói của họ. Nhưng điều khiến
người ta thoải mái về sau chắc chắn
là tính cách cao đẹp của họ.
Những người biết tu dưỡng trong
lời nói có thể để lại ấn tượng ban đầu
tốt đẹp và được người khác yêu mến hơn.
Cùng một sự việc nhưng cách
diễn đạt bằng ngôn ngữ khác nhau
cũng dẫn đến kết quả khác nhau.
Giữa hai người trong
trung trụ dịch có câu rằng
cát nhân chi từ quả, táo nhân
chi từ đa. Điều này ngụ ý là
người có uy đức thì không nói nhiều,
người giả hoạt mới dùng nhiều lời để nói.
Hemingway cũng từng
nói rằng chúng ta mất hai năm để
học nói, nhưng lại mất hơn
65 năm, cuộc đời còn lại
để học cách im lặng. Về
sau này, khi càng nói nhiều,
khoảng cách giữa con người lại càng
xa cách hơn, mâu thuẫn cũng nhiều hơn.
Khi nói chuyện, bạn
nên cân nhắc và quan tâm đến
cảm xúc của người khác nhiều hơn.
Người như vậy đương nhiên sẽ được
người khác đối xử tốt và có cuộc
sống hạnh phúc. Pháp sư
Học Thành cũng có nói, lời bạn
nói sẽ tạo thành chính bạn trong mắt
người khác. Mọi người đều muốn
thay đổi số mệnh của mình.
Hãy ăn nói tử tế. Ăn nói
tử tế chính là cách để thay đổi số mệnh.
Quý vị thân mến,
dù ở độ tuổi nào,
dù giàu hay là nghèo, chúng ta
vẫn cần học cách ăn nói sao cho khôn ngoan.
Con người sống ở đời,
ai cũng cần giao tiếp giữa người với người,
mà lời nói chính là công cụ
để chúng ta có thể kết nối với nhau.
Do đó, hãy ăn nói
khéo léo. Đừng để bản thân
mình phải chịu những điều không nên,
những hậu quả nghiêm trọng đến từ lời
nói của mình. Quý vị nhé!
Và như thường lệ,
trong phần cuối của bài chia sẻ,
kính mời quý vị và các bạn hãy
cùng lắng nghe chuyện ngắn có tựa để
sứ bình an.
Bà con ở sứ bình an này gọi thượng
là đại gia. Người nhà quê
thường lấy nhà cửa để đánh giá giàu nghèo.
Biệt thượng nhà thượng mô phỏng
theo kiểu kiến trúc của Pháp,
có tới 10 phòng, nằm trên khuôn viên
hơn 1.000m. Nhưng
gia đình và người giúp việc nhà ở nhà ngang
cấp mé vườn. Phía trước là nhà ngang.
Những tiện nghi đầy đủ
và hiện đại lắm. Thành ra
biệt thượng chỉ ở trong dịp Tết
nguyên đán. Phòng khách dùng khi
tiếp khách quý. Nhưng tuần nào
cũng phải dành một buổi để lau dọn.
Nhà mà không có hơi người chẳng
quét dọn thường xuyên là mau xuống cấp.
Tòa biệt thượng này được dân ở trong
vùng ngưỡng mộ. Nhiều cặp đôi tới
đây để chụp ảnh cưới.
Kể ra cũng oai thiệt.
Người mình thích oai. Gần
15 năm trước, cao su trúng
nhựa được giá
rơi ra gần 1 tỷ, thường
vay ngân hàng 700 triệu đồng.
Xây xong phần thô, hết nhãn
tiền, lại phải vay chợ đen 1 tỷ.
Cũng tính là mủ
cao su sẽ còn tăng giá nữa.
Thì vài ba năm là thanh toán hết.
Nào ngờ thứ sản phẩm chủ lực ấy
cứ hạ giá dần, tới độ
không đủ chi phí cho nhân công.
Rồi còn phải vay vốn để mua
phân bón, thuốc trừ sâu,
xăng dầu để sản xuất.
Hàng năm vốn mẹ đẻ lãi con,
lãi cháu dồn lại.
Bây giờ đang sống giờ chết giờ.
Tôi nghĩ sống giờ chết giờ
là cách nói dỡn thôi.
Thường là người tháo vát, dám chơi
khác người. Và anh đã thắng
nhiều fan. Bình an
là vùng đất mới. Người bốn
phương tụ về đây lập nghiệp.
Trước đó, số phận không may mắn
đến ở đất này cũng là cầu
sự bình an.
Sau khi có bằng đại học nông lâm,
thường tới làm ở lâm trường
trong rừng ngập mặn. Ở tổ đánh
ghé đi mua trái nước ở Cà Mau
về trồng. Tay tổ trưởng khai man
số lượng và đôn giá lên để hưởng
tranh lệch. Tất nhiên mọi người
đều được hưởng. Thường đã
chống lại kiểu ăn bẩn, ma mãnh ấy.
Nhưng rốt cuộc thường phải khăn gói
ra đi với tội làm mất đoàn kết
nội bộ và chống lãnh đạo cấp trên.
Đến xứ bình an này,
thượng bắt đầu từ công việc làm
mướn cạo mù cao su, hái
quả điều. Thời đó, đất
trống ở đây còn rất nhiều, rẻ
như cho. Thượng mua được
mấy mười công đất để trồng cây công nghiệp
cao su, điều. Thời ấy
cao su được giá, anh phất
lên rất nhanh. Thường
vốn có tính khác số đông ngay chuyện lấy
vợ. Anh chọn một cô gái quê
Bắc Ninh, nhà nghèo.
Học xong cao đẳng kinh tế,
chạy vậy xin việc ở quê với chân nhân
viên kế toán tốn tới mấy mười triệu
đồng nhưng tiền mất tật man. Phải
dạt vào Bình Dương. Một năm
vẫn chưa có việc làm, đành nhắm
mắt làm đảo Massa.
Một bữa vào giải cúng,
Thượng gặp, nghẽ cô gái
sụt sùi tâm sự. Anh nhận
về làm việc cho công ty riêng rồi
lấy làm vợ. Tử chối
bao nhiêu cô gái đoàn chính học hành cao
có công việc ổn định để giữ
người từng hành nghề dịch vụ thư giãn
về làm vợ. Coi chừng tán ra
bại sản. Bạn bẻ nhau lên
vậy. Thượng cho rằng
người con gái đã phải cảm cảnh cô kiều
hẳn phải coi trọng hạnh phúc
đúng như thường tính.
Vợ anh chăm làm cùng chồng,
chăm sóc vườn cây,
ao cá, chăn nuôi da cầm.
Bước về nhà cũng làm lụng không
ngơi tay. Công việc vặt
ở mỗi gia đình tưởng như làm chẳng
bao giờ hết. Họ đã
có hai cô con gái xinh và ngoan
sống trong gia đình giàu có
được chồng cưng chiều. Nhưng
khuôn mặt chị vẫn có những mảm tối
rất ít nói. Và khi nhà có khách
lui vào bếp lò nấu nướng
chị rất sợ gặp mặt khách.
Thượng biết vợ vẫn chưa
thoát khỏi mặt cảm. Nhưng anh
không can thiệp. Thượng
nói với tôi, xây biệt thự,
xắm xe con là hậu quả của
tính chơi trội của tôi. Bây giờ
phải gánh món nợ lớn, riêng
tiền lãi mỗi tháng hơn 60 triệu
đồng. Vậy là hàng ngày
mở mắt ra là cõng thêm
hơn 2 triệu đồng tiền lãi.
Lo đến giạc người.
Cũng phải. Trong mấy ngày thượng
giữ lại trò, tôi không khỏi ngạc nhiên
khi thấy người nông dân tuổi mới ngoài
30 này có bằng đại học nông lâm
hệ chính quy, làm việc không
ngơi tay. 5 giờ sáng
đã thức dậy lấy cỏ cho đàn bò sữa.
Sáng tung thức ăn cho cá
ở ao. Sau đó mới tắm rửa
ăn sáng để làm công việc
trong ngày. Công việc chính là đánh
xe tải nhỏ đi mua phần bón,
thức ăn ra súc, chăm sóc
vườn điều tới 5 công đất. Trước đây
thượng có trồng thanh long
nhưng rồi thanh long rớt giá thê thảm
tới độ cho bò ăn thay cỏ
phải đào bỏ để trồng điều
phải tới trớm đứng bóng
mới nghỉ ăn cơm trưa. Khi uống
nước trẻ xanh, anh tranh thủ
trẻ tre nan đan rổ giá
hoặc vót tăm. Ngồi chập vàng
trên sàn gạch, phòng gắn
điều hỏa nhiệt độ. Trên tường là
chiếc TV màn hình rộng, dàn
máy nghe nhạc karaoke hiện đại
tỉ mẩn vót từng que tăm.
Trong khi tạp hóa
đối diện cổng nhà, một hộp
tăm 2000 đồng bạc lẻ có thể
được xài cả tháng. Ông không
nhịn được cười. Người nông dân trẻ
thời này vẫn cần cù chịu khó không khác
gì ông nông dân thời xưa hay sao?
Nghe tôi thốt lên vậy,
thương bảo, giống ở tính ham công
tiếp việc. Cái gì mình làm
được thì làm. Mà dùng,
dùng thứ mình tự làm,
nó bền hơn, còn cái thấy vậy
cũng xiêng làm hơn. Sợ nhất
là mình biếng nhác hoang phí,
rồi trời bắt tội.
Thượng dừng tay, ngó tôi
một lát, giọng trầm xuống,
nói với lạ, ngồi không nghĩ tới
cục nợ ngày một phình già,
là phát điên lên.
Sao không bán một phần đất đai để trả bớt nợ?
Bây giờ ai mua nữa đâu?
Cao su rớt giá
đến đấy rồi. Người ta đốn bỏ
không thương tiếc. Hổ tiêu
cũng phập phù vì thị trường chuộng loại
hạt cây này đang suy thoái về
kinh tế. Chỉ còn là hạt điều
xuất khẩu tăng hàng năm. Khách
hàng trong nước cũng ham xài thứ hạt
đó. Người mình, người mình
ham nhậu, uống bia rượu,
lấy hạt điều bùi thơm làm mồi,
còn chi bằng. Vậy
nên vườn điều là tôi phải giữ bằng được.
Nông dân thời xưa
lo mất mùa, lo đói.
Nhưng nông dân thời này ít
nhiều đã làm chủ được đất đai,
giống cây trồng, vật nuôi,
và biết được thời tiết nên mất mùa
ít hơn. Nỗi ám ảnh thường trực
chính là không tiêu thụ được sản phẩm.
Tới mùa thu hoạch mà không
thấy bóng thường lái đến là đứng ngồi
không yên. Thu hoạch xong
vẫn chẳng thấy thường lái đến là phát cuồng.
Thường lái như là vua
của nông dân. Tôi theo
thường ra dãy, hay còn gọi là vườn
để xem điều nở hoa.
Điều nở hoa rộ vào thời gian 9-11
giờ. Cách đây 15
năm còn là dãy, nhưng
ươm cây điều xuống là vườn. Loại
cây này, người miền ngoài gọi là
đào lộn hột, nhưng người Nam
gọi là điều. Tìm nguyên nhân tại
sao gọi như vậy thì chẳng ai trả lời
nổi. Cũng như miền Bắc gọi là
lợn, còn miền Nam lại gọi là heo
vậy. Cuối mùa mưa
những thân cây to cao chừng
4 năm mở với những cành lực lưỡng đỡ
tỏa lá mọc so le xanh đen.
Hiếm có cây nào có thấy đứng
vững trái như điều. Thường đưa tôi
lên tròi rừng ở giữa vườn để canh lửa.
Khi nắng tràn lên mái cây
như có phép lạ, muôn vàn
bông hoa bắt đầu xòe cánh.
Nắng càng gắt, hoa
nở càng nhanh. Cả chẻ
hoa tím sấm bừng lên.
Hoa điều bền bỉ giữa nắng gió nhất
trong các loài hoa. Khi
hoa nở, trời càng nóng càng
tốt. Điều là giống cây từ xứ
Nam Mỹ nhập vào nước ta, nên
chịu được hạn. Nếu thời kỳ
điều ra hoa mà gặp mưa rào là
coi như thất bại mùa quả.
Thượng thì thầm với tôi. Vậy hương
hoa điều thơm dịu, thanh khiết
trong đắng trưa, thanh sạch,
tạo cho người ta cảm hứng bất tận
về cuộc sống.
Trái điều được hình thành khác hơn
các loại trái cây khác. Điều có
nhiều thứ hoa, nhưng hoa lưỡng tính
cho quả nhiều nhất. Từ đải hoa
ra một vỏ, từ đó trái lớn
dần, rồi từ đuôi quả nhô
ra hột. Hột ở ngoài
quả nên gọi là đào lộn hột.
Có lẽ ít có trái cây nào
hột nằm nhô ra ngoài, nên
ngắm trái điều cũng thấy vui mắt.
Điều giá trị ở hột, trái điều
chín cũng có thể dùng để chế biến diệu.
Nhưng ở ta, xứ có
sản phẩm điều lớn thứ ba trên thế giới
chưa làm nổi.
Chủ yếu là ăn vã chứ bán cũng
ít có người mua. Cũng như lá
điều có thể dùng đun nấu như kiểu rơm
dạ, nhưng người ta không xài
vì ở đây củi rừng nhiều hơn.
Thế dân ở xứ miền rừng bây giờ
cũng đã xài bếp ga, bếp điện rồi.
Thành ra mùa lá điều dụng
là chủ vườn phải canh lửa hết sức,
vất vả. Khi chúng tôi
đang trên con đường giữa hai lô điều
thì thấy một chiếc xe hơi Rolls-Royce
dừng lại. Bóng nắng dọn qua
tán điều xuống chiếc xe mới như vừa
ra khỏi sưởng. Lấp loáng
trông thật đẹp. Một người đàn bà diện
đồ loe loet kiểu dân sân khấu
cải lương xuống xe. Nói
Cậu thượng còn nhớ chị không?
Thượng cất tiếng chào người đàn bà
rồi giới thiệu chị ta với tôi.
Đây là chị Tư Kim, đại gia
kịch sù biên hòa đó.
Người đàn bà cười the thế.
Nói Chị chỉ có
bốn tiệm vàng thì nhằm nhỏ gì.
Mày có cả vườn điều mênh mông như vậy
tao sánh sao đặng. Thường hỏi
Cùng dân có máu mặt nên
họ nói năng xuồng xã.
Bà chủ Kim Cương vàng bạc hạ cố lên đây
chắc có chuyện gì?
Có chứ. Tôi vượt
cả trăm cây số lên đây. Lẽ
dĩ nhiên là có việc. Cha
vườn điều nhà cậu ngon mát giữ
nhưng món nợ ngập đầu.
Bà chị ạ, tiền
đang phơi ra trước mắt mà cậu không biết
lượng sao. Ý chị là
bán vườn điều. Không
chỉ bán lá điều khô
thôi. Thường không nhìn
được. Cười nói
lá điều khô đang là nỗi lo vì
sợ lửa của chủ vườn đấy bà chị ạ.
Vậy mà có người mua
mua nhiều đấy.
Quay sang tôi. Chị ta nói
tánh tôi là vậy. Cứ muốn
giảm nghèo thoát nợ làm giàu
cho thiên hạ. Cho nên hai đứa con
đi học nước ngoài rồi định cư ở
bên luôn. Đến lão chồng
đeo kính lão cũng bỏ tôi để chạy
theo con đàn bà bán bún bò
ở chợ xếp Hô Nai. Vậy
nên tôi phải giúp người cho khuây khỏa để kiếp
sau khỏi cảnh sống cô đơn trên vàng bạc.
Chồng điều mà bán được lá lợi
vô cùng. Thông thường
gần cuối mùa mưa là phải
xử lý dụng lá điều để dứt mưa
là mùa điều bắt đầu nở hoa.
Xử lý dụng lá điều phải dùng thuốc
siêu dụng lá điều là để cây ra
nhiều hoa và đậu trái nhiều.
Sau khi phun thuốc điều
tán chừng vài ngày là lá dụng
đồng loạt. Khi dụng xuống
lá còn xanh, nhưng chỉ
mấy ngày là khô bong.
Để tránh xảy ra hỏa hoạn
chủ vườn phải gom lại từng đống nhỏ đốt
cũng là để xua loại sâu bọ hại
cây. Nhưng đốt sao cho hết
đành phải mướn người gom vào bao
rồi thuê xe tải chở đi đổ.
Đây là giai đoạn cực nhất
tốn kém nhất khi chăm sóc điều.
Tôi biết giờ đây có người
tới mua, đi cho Thượng
mừng kể sao cho siết. Bà ta
hẹn với Thượng thứ hai tuần tới
sẽ dẫn khách đến, thưởng nền
cho người gom lại, cho vào bao bố
chất thành đống.
Rồi hai người tách ra đi dọc
theo con lộ. Biết ý, tôi
đi ngược lại. Việc làm ăn
phải để họ giữ bí mật trước.
Một hồi sau, bà đến gần tôi
nói, chừng nào anh cần
vốn làm ăn thì tới gặp tôi.
Thế chấp cũng được mà tin chấp cũng xong.
Cần tiền tỷ hay đến,
còn lẽ tẻ răm ba trăm triệu đồng
đừng bắt tôi mở kép sắt.
Thời này có nhiều người có ít của,
nề thường nói năng bột trộp xuông
xã, chẳng coi thiên hạ ra gì.
Như vậy gặp bọn họ,
ta nên im lặng là cách ứng xử
tốt nhất. Mụ ta
ghé tay Thượng bỏ nhỏ điều gì,
cười khe khẽ rồi chui vào xe.
Khi cách vào và đóng cửa cũng đủ
biết bà này thuộc dạng chọc phú.
Mắt Thượng mở đi như cá đóng
máu đèn, chắc hợp đồng miệng
lớn quá, đồng tiền dễ làm
người ta mụ người. Tôi nhắc
khéo cho Thượng là đã có nhiều vụ
thương lái phương bắt sang mùa dễ hồi,
ốc bươu vàng, trái càu non,
cây thốt nốt, đĩa,
chủ yếu là phá hoại
kinh tế. Nhưng Thượng
lắc đầu và nói, tôi cũng
có đọc thông tin ấy, nhưng
thật ra phải có mục đích sử dụng họ
mới mua, chứ không dưng ai lại
bỏ ra bạc tỷ đi mua đồ rồi đem
về bỏ. Mấy ông nhà báo
cứ thổi phồng sự việc lên để cầu
khách vậy thôi. Tôi vẫn đặt
câu hỏi, họ mua lá điêu
làm gì? Nghe bảo để
chế biến thành loại than hay là thuốc
đặc biệt gì đó, mình chỉ
quan tâm bán được lá điêu để có tiền,
còn sử dụng ra sao kệ thay khách hàng.
Làm ăn là phải biết chếp
thời cơ, đây chính là thời cơ
lớn. Thường cho tôi biết
thêm, bà Tư Kim hồi nãy
là đại gia có khối lượng tài sản
không thể tính giết, tỷ phú
đô la đấy. Tôi hỏi
vặn lại rằng, một tỷ phú
đô la mà đi khò mồi cho Tư Thương
Trung Quốc, chắc họ trả tiền nhiều
lắm bà này mới xuống nước đi làm
việc này. Anh đã biết chiếc gôn
giò mụ ta xài hồi nãy chưa?
Gần 20 tỷ đó.
Thượng có vẻ phục người đàn bà ấy
lắm, khi đã phục là tin
tuyệt đối. Hơn thế,
món tiền thu nhật từ lá điêu khô
để thanh toán nợ đã gỡ bí cho anh,
khiến anh không biết trời trăng gì nữa.
Trở về
thành phố Hồ Chí Minh, nhưng tôi
vẫn phập phòng lo cho Thường.
Một lần tôi gọi điện hỏi thăm
phi vụ bán lá điêu khô thế nào,
Thường cho biết tiến triển rất tốt,
anh đã trở thành đại lý lớn thu gom
lá và cả dễ điều cho toàn vùng.
Rồi đảo cả dễ điều lên
để bán, nghe tôi thốt lên vậy.
Thường cười ngạo
ở trong máy, nói hai ký
dễ giá cao gấp đôi một mùa quả,
một cây thì chỉ có người
mang đầu óc từ Đức như anh
mới không đảo lên mà bán thôi.
Từ Đức là ám chỉ tính bảo thủ.
Tôi tính cảnh báo tai họa
cho Thường, nhưng anh ta gạt đi.
Anh ta nói,
anh hãy để cho tụi tôi làm ăn.
Từ đó, mấy lần tôi gọi điện,
tín hiệu đáp lại chẳng cuộc gọi.
Vậy là Thường đã cắt Đức
liên lạc với tôi.
Chắc cậu sợ tôi quấy nhiễu trăng.
Cho tới lưỡng lưỡng chiều hôm ấy,
người trực văn phòng
ở tầng chệt tòa nhà làm việc
gọi lên báo cho tôi biết có khách.
Tôi nhờ anh hướng dẫn lên lầu 9,
nơi có phòng làm việc của tôi.
Nhưng anh nói nhỏ,
trong bộ dạng vị khách này,
mình không thể cho lên trên đó được.
Tôi liền bấm thang máy
hạ 9 lầu để xuống tầng chệt.
Vừa ra khỏi thang máy,
tôi đã thấy một người ngồi gục mặt
ở xó phòng, trông như đống
quần áo lấm lem đất đỏ.
Linh tính cho tôi biết vị khách
đặc biệt này là ai rồi.
Vâng, đó chính là anh chàng thưởng.
Mới cách đây, chưa lâu là đại gia
ở một vùng trù phú cây công nghiệp
miền Đông Nam Bộ.
Khuôn mặt khá điển trai giờ đây,
chơ gỏ má, đôi mắt đỡ đẫn,
mất hết trắng rồi.
Dù đã đoán được hậu quả,
nhưng tôi vẫn không khỏi nhói lòng.
Hỏi chỉ mất lá điều là cùng chứ gì.
Trắng tay thật rồi,
biệt thự cũng bị kê biên
mà còn nợ gần 10 tỷ.
Mấy năm trước con mang danh đại gia.
Biệt thự, xe cộ sang trọng.
Giờ đây như kẻ ăn mày.
Thời này là thời gì
của mấy người làm kinh tế?
Tôi rử thượng vào phòng khách.
Thượng níu lấy tôi bước siêu vẹo.
Một thành niên giàu có bước đi
dũng mãnh, mặt vác lên trời.
Giờ đây bạc vía thế này sao?
Tôi đặt chén trà nóng lên bàn.
Thượng nhấp ngụm nhỏ,
rồi nói
Chúng nó lừa đảo cắt rễ
đã làm cho vườn điều của tôi
mất hết khả năng ra hoa.
Rất nhiều cây chết khô,
còn chủ nhân thì chết đứng.
Thì ra, sau khi bán được mấy xe tải lá
điều khô thu được khoản tiền trả lãi,
Thượng trở thành đại lý
đầu mối thu mua lá,
dễ điều cho cả vùng.
Nhiều người xin anh mở đại lý chân rết.
Dĩ nhiên, để làm được đại lý
thì phải nộp tiền lên tổng đại lý,
gọi là tiền thế chấp.
Đây là việc hết sức vô lý.
Nhưng nghĩ tới khoản lời lớn xé thu,
họ không còn đủ lý trí sáng suốt
để phân tích.
Thượng đã thuê mặt bằng,
dựng những khu kho để chất lá
và dễ điều, trở thương lái
tới trả tiền trở đi,
thời gian đầu có mấy xe đến lấy.
Nhưng khi các kho đã chật cứng,
chẳng thấy bóng dáng tư thương đâu,
họ mới biết là bị lừa.
Tôi hỏi, tổng đại lý là bà chủ
tiệm vàng ấy chứ gì?
Đúng rồi.
Bà ấy lại nộp cho thương lái Trung Quốc.
Nhưng các anh phải gặp bà ấy
truy cho ra nhẽ để đòi lại tiền chứ.
Bà ấy bại sản.
Vì thế chấp cả cơ ngơi
vay tiền ngân hàng mấy mười tỷ
để nộp cho bọn kia.
Bị khởi tố, tạm giam rồi.
Còn mấy thằng thương lái Trung Quốc
ôm tiền chuồn biệt tâm rồi.
Tôi không còn biết nói gì thêm.
Mời Thượng về nhà mình nghỉ ngơi.
Nhưng Thượng nói, tôi phải
về dưới đó để ngày mai trình diện
cơ quan pháp luật.
Tôi lên phòng làm việc, lấy một số tiền
cho vào phòng bỉ biểu Thượng.
Thượng run run cầm lấy bao thư rồi
bật khóc với tôi.
Bây giờ ai cho một nghìn đồng cũ quý?
Khi nghe tôi hỏi tình hình
về vợ con, Thượng bật khóc.
Cô ấy phải đưa hai đứa con giảt
về quê mẹ đẻ. Lãnh nạn
gia đình tôi như bị thủy thần.
Tan nát hết rồi.
Từ phi vụ mua bán lá điều cô
chuyển sang dễ điều đã khiến
rất nhiều gia đình tán ra bại sản.
Có thể còn vào vòng lao lý.
Chuyện mua bán kiểu này nghe đã
nhảm tai, nhưng vẫn diễn ra.
Sứ bình an ấy đã tan hoang
trong trận cuồng vỡ nợ rồi.
Thượng đứng dậy,
dáng liêu siêu.
Từ sáng tới giờ tôi chưa được ăn uống gì cả.
Tôi mời Thượng sang
quán phở bên mé tòa nhà của cơ quan.
Như người ốm dậy ăn trà bữa
thường dùng hết hai tô
phở gà. Tôi nhẹ nhàng
quyên Thượng. Đừng có liều làm
việc gì ảnh hưởng đến tính mạng và danh dự.
Người ta cần biết vượt qua
những lúc tai ương như thế này.
Cần giúp đỡ hãy cho tôi biết.
Lên đây ở nhà tôi rồi làm việc gì
đó để bắt đầu gây dựng lại cơ nghiệp.
Thượng đưa hai tay
nắm chặt cánh tay tôi như người
đuối nước vịn cái phao.
Dạ, tôi phải nhờ tới anh.
Trên đường đến bến xe buýt
đại ra một thời ở sứ bình an
của chúng ta nói nhỏ với tôi.
Anh mua cho tôi vài ổ bánh mì
để ăn bữa tối nay.
Nếu kèm theo vài gói mì ăn liền
cho sáng mai thì càng hay.
Vâng, kính thưa quý vị và các bạn
bài chia sẻ của sách
Nói Minh Chiết xin được kết thúc tại đây.
Hy vọng thông qua những chia sẻ này
quý vị và các bạn sẽ có thêm
cho mình những thông tin và cái nhìn
thật bổ ích về cuộc sống và con người.
Nếu quý vị thấy video
hay và ý nghĩa, xin hãy
cho chúng tôi một like, một chia sẻ
và đừng quên nhấn đăng ký kênh
để có thể lắng nghe thêm nhiều thông tin
hữu ích hơn nữa, quý vị nhé.
Xin kính chào tạm biệt
và hẹn gặp lại quý vị và các bạn
trong các video tiếp theo của sách Nói Minh Chiết.
Quý vị thân mến,
như vậy với những nội dung chia sẻ
đầy ý nghĩa và thâm sâu như trên,
sách Nói Minh Chiết hy vọng rằng
quý vị và các bạn sẽ có thêm được
nhiều góc nhìn sâu lắng và tươi mới
về cuộc sống và cuộc đời.
Nếu quý vị thấy video này
hay và có ý nghĩa,
thì đừng quên ấn like và đăng ký
để ủng hộ sách Nói Minh Chiết,
quý vị nhé.
Ngoài ra, nếu quý vị có những câu chuyện
về cuộc sống sâu sắc và cảm động,
thì xin hãy comment về cho chương trình
xuống bên giữa phần bình luận
hoặc có điều gì cần đóng góp cho chương trình
cũng xin quý vị hoan hỉ
để lại giữa phần bình luận.
Sách Nói Minh Chiết biết ơn
và trân trọng những lời chia sẻ
và tình cảm vàng ngọc đó của quý vị.
Còn bây giờ,
xin chào và hẹn gặp lại.
