Tất cả Rủi Ro về Nhóm Máu của Bạn trong 11 phút
Blog Hoa Mai
967 người theo dõi
#DonGian #giaithich #tomtat
Video nói về đặc điểm của từng nhóm máu theo hệ ABO.
MỐC THỜI GIAN
00:00 Tổng quan
01:11 O dương tính
02:56 A dương tính
04:37 B dương tính
05:48 AB dương tính
07:11 O âm tính
08:16 A âm tính
09:02 B âm tính
09:57 AB âm tính
Video nhằm mục đích giải trí, giáo dục, nội dung trong video được tổng hợp, sử dụng từ nhiều nguồn và có thể không hoàn toàn chính xác hoặc cập nhật theo từng trường hợp cụ thể.
#nhommau #nhommauabo #nhommaua #nhommaub #nhommauab
Trước khi đến với từng nhóm máu, mình sẽ giải thích vì sao lại cần chia ra nhiều nhóm máu như vậy và chia như thế nào.
Việc chia nhóm máu dựa vào những phân tử siêu nhỏ nằm trên bề mặt của hồng cầu, gọi là kháng nguyên.
Bạn có thể coi hồng cầu giống như một quả bóng nhỏ, và kháng nguyên là những thẻ tên gắn trên bề mặt quả bóng đó.
Cơ thể mỗi người chỉ chấp nhận những thẻ tên quen thuộc,
còn nếu nhận phải máu mang thẻ lạ, hệ miễn dịch sẽ tấn công ngay lập tức.
Chính từ đặc điểm này, máu con người được thành 4 nhóm chính theo hệ ABO.
Người nhóm A có kháng nguyên A trên hồng cầu.
Người nhóm B có kháng nguyên B.
Người nhóm AB có cả 2.
Còn người nhóm O thì không có A hay B, chỉ có dạng cơ bản gọi là H.
Nhưng chưa hết, ngoài hệ ABO, còn một yếu tố khác cũng quan trọng không kém, hệ RH, viết tắt của Research.
Hệ này được xác định bởi một kháng nguyên khác gọi là D.
Nếu trên hồng cầu của bạn có kháng nguyên D, bạn thuộc nhóm DH Dương.
Còn nếu không có, bạn thuộc DH Âm.
Theo thống kê, khoảng 85% dân số thế giới là RH Dương.
Vì vậy, đó chính là lý do khi xét nghiệm, máu của bạn sẽ là O Dương tính, A Âm tính hay AB Dương tính v.v.
Bây giờ chúng ta đến với từng nhóm máu.
O Dương tính
Nhóm máu O Dương tính là nhóm máu phổ biến nhất trên hành tinh.
Khoảng 37-40% dân số toàn cầu mang nhóm máu này.
Ở Việt Nam, tỷ lệ còn cao hơn, ước tính chiếm từ 42-45% dân số.
Khiến O cộng trở thành nhóm máu chiếm ưu thế trong hầu hết ngân hàng máu cả nước.
Trong y học, O cộng có vị trí đặc biệt quan trọng vì có thể truyền cho bất kỳ người nào mang yếu tố DH Dương.
Dù họ là O cộng, A cộng, B cộng hay AB cộng.
Bác sĩ thường nói vui rằng O cộng là dòng máu của tính nguyện.
Vì người có nhóm này cho được nhiều người nhất, nhưng lại nhận được ít hơn.
Chỉ nhận từ O cộng và O trừ.
Tóm lại, O cộng là trụ cột của hệ thống truyền máu hiện đại.
Dù mang tính tương thích cao, nhóm O lại có vài điểm đặc biệt sau.
Hồng cầu, nhóm O có mức yếu tố đông máu thấp hơn khoảng 25-30% so với nhóm A hoặc nhóm B.
Điều này giúp giảm nguy cơ hình thành cục máu đông,
tức ít khả năng bị đột quỵ hay nhồi máu cơ tim,
nhưng lại khiến người nhóm O dễ chảy máu lâu hơn khi phẫu thuật hoặc chấn thương nặng.
Ngoài ra, Kháng Nguyên Hát, cấu trúc đặc trưng chỉ có ở nhóm O,
có thể trở thành điểm bám cho một số vi khuẩn đường ruột.
Người nhóm O có nguy cơ mắc bệnh tả nặng cao gấp 2 lần so với nhóm A hoặc B
và dễ nhiễm norovirus hơn khoảng 50%.
Nhóm máu O được xem là nhóm máu cổ xưa nhất của loài người,
xuất hiện từ hơn 2,5 triệu năm trước,
khi tổ tiên chúng ta vẫn còn là những thợ săn bắt hái lượm.
Cấu trúc chân của hồng cầu, nhóm O được cho là thích nghi hoàn hảo với môi trường khắc nghiệt,
nơi con người thường xuyên đối mặt với vi khuẩn trong tự nhiên.
Khi nền nông nghiệp phát triển và con người bắt đầu sống tập trung,
các nhóm máu A và B mới dần lan rộng hơn.
Thế nhưng, dòng máu O vẫn giữ vai trò trung tâm trong di truyền của nhân loại.
Nhiều người hay bị bũi cắn thường bảo họ mang nhóm máu O,
nhưng chưa có nghiên cứu nào chứng minh bũi thích nhóm máu O hơn các nhóm máu khác.
Nhóm máu A dương tính là nhóm phổ biến thứ 2 trên thế giới,
chỉ đứng sau O dương tính.
Khoảng 30-31% dân số toàn cầu mang nhóm máu này.
Tại Việt Nam, con số tương đương khoảng 25-28% dân số,
cao hơn mức trung bình của nhiều quốc gia châu Á.
Nhóm máu A cộng có kháng nguyên A trên bề mặt hồng cầu và yếu tố DH dương,
trong khi huyết tương của họ chưa kháng thể chống B.
Sự kết hợp này khiến họ chỉ có thể nhận máu từ người nhóm máu A và nhóm máu O.
Nhờ độ phổ biến cao,
A cộng là một trong những nhóm máu được giữ trữ thường xuyên nhất trong hệ thống ngân hàng máu toàn cầu.
Vì có thể nhận máu từ cả nhóm O và A,
bệnh nhân nhóm máu này có nguồn máu tương đối dễ tìm.
Người nhóm A thường có mức hormone cortisone cao hơn trung bình,
khiến họ phản ứng mạnh hơn với căng thẳng.
Một số nghiên cứu cho thấy nhóm A có tỷ lệ cao hơn với bệnh tim mạch và đông máu so với người nhóm O.
Ngược lại, kháng nguyên A lại giúp hệ miễn dịch đáp ứng mạnh hơn với một số loại vi khuẩn,
đặc biệt là các vi khuẩn đường hô hấp và vi khuẩn lan truyền trong môi trường đông người.
Chính điều này giúp nhóm A thích nghi tốt trong các cộng đồng,
nơi con người sống gần nhau và dễ lây bệnh.
Nhóm máu A cũng thường được ghi nhận là có mức cholesterol lần lờ cao hơn một chút,
nên về lâu dài, các bệnh tim mạch, sơ vữa động mạch có thể phổ biến hơn nếu lối sống không được kiểm soát.
Nhóm máu A được xem là kết quả của quá trình tiến hóa nông nghiệp,
khi con người bắt đầu từ bỏ đời sống săn bắt và chuyển sang canh tác, chăn nuôi.
Trong môi trường sống ổn định, tập trung và ẩm ướt,
các vi khuẩn đường ruột và bệnh truyền nhiễm qua không khí trở thành mối đe dọa chính.
Và chính trong bối cảnh đó, kháng nguyên A tỏ ra hữu ích.
Nó kích hoạt phản ứng miễn dịch nhanh và mạnh hơn,
giúp cư dân cổ đại tồn tại giữa những làng mạc đông đúc.
Nhóm máu B dương tính chiếm khoảng 9-10% dân số thế giới
và được xem là nhóm máu có sự phân bố không đều nhất.
Ở Việt Nam, tỷ lệ này giao động quanh 15-17%, cao hơn nhiều so với châu Âu,
nhưng thấp hơn so với các nước Nam Á.
Nhóm B cộng có kháng nguyên B trên bề mặt hồng cầu và yếu tố GH dương.
Trong huyết tương, nó mang kháng thể chống A,
nghĩa là chỉ có thể nhận máu từ nhóm máu B và nhóm máu O.
Với khả năng nhận từ cả nhóm O và B,
người mang máu B cộng có phạm vi tương thích trung bình,
đủ để đảm bảo nguồn cung trong điều trị và cấp cứu.
Người nhóm B có khả năng tiêu hóa protein và chất béo tốt hơn nhóm A,
nhưng lại xử lý đường và tinh bột kém hơn.
Vậy nên người mang nhóm máu này có nguy cơ mắc bệnh tiểu đường loại 2 cao hơn,
nhưng bù lại lại ít gặp bệnh ti mạch hơn.
Về mặt miễn dịch, nhóm B có phản ứng tự nhiên mạnh với một số chủng vi khuẩn đường ruột,
nhưng lại dễ bị nhiễm một số loại virus nhất định,
đặc biệt là virus cúm và viêm gan.
Theo các nghiên cứu về di chuyển học quân thể,
nhóm B xuất hiện và phát triển mạnh trong các cộng đồng du mục,
nơi con người sống bằng chăn nuôi và di chuyển liên tục.
Điều đó lý giải vì sao ngày nay nhóm máu B vẫn tập trung nhiều ở châu Á,
Trung Đông và Ấn Độ, và thưa dần ở châu Âu hoặc châu Phi.
Nhóm máu AB dương tính là nhóm máu hiếm nhất trong các nhóm dương,
chỉ chiếm khoảng 4-5% dân số toàn cầu.
Tại Việt Nam, tỷ lệ này còn thấp hơn vào khoảng 3-4%,
nghĩa là trung bình cứ 100 người thì chỉ có 3 hoặc 4 người mang nhóm máu này.
Đặc điểm nổi bật của AB cộng là trên bề mặt hồng cầu có cả kháng nguyên A và B,
đồng thời mang yếu tố GH dương.
Vì có đầy đủ cả 3 loại kháng nguyên chính,
người nhóm máu này có thể nhận máu từ tất cả các nhóm máu.
Điều đó khiến AB cộng trở thành nhóm máu người nhận toàn phần,
một lợi thế cực kỳ lớn trong chuyển máu, đặc biệt khi cấp cứu khẩn cấp.
Vì hiếm, nên mỗi đơn vị máu AB cộng được lưu trữ trong ngân hàng máu đều có giá trị.
Không chỉ ở khả năng nhận máu từ bất kỳ nhóm máu nào,
mà huyết tương của người AB còn có tính chất đặc biệt,
nó không chứa kháng thể chống A hoặc B,
nên có thể dùng cho mọi nhóm máu khác trong chuyển huyết tương.
Chính vì vậy, huyết tương của người nhóm AB được gọi là plasma toàn phần,
một nguồn quý hiếm trong điều trị bỏng nặng, suất huyết và các bệnh lý về đông máu.
Tại Việt Nam, các trung tâm chuyển máu thường ưu tiên giữ lại máu AB cho các ca đặc biệt,
chẳng hạn ghép tạng hoặc chuyển thay máu ở trẻ sơ sinh, nơi cần sự tương thích tuyệt đối.
Nhóm máu AB được xem là nhóm máu trẻ nhất trong hệ ABO xuất hiện chỉ vài nghìn năm trước,
khi những quần thể mang nhóm máu A phổ biến ở châu Âu và Đông Á
và nhóm máu B phổ biến ở Nam Á và Trung Đông
O âm tính
Nhóm máu O âm tính là một trong những nhóm máu hiếm nhưng quan trọng nhất trong y học hiện đại.
Chỉ khoảng 6-7% dân số toàn cầu mang nhóm máu này và ở Việt Nam,
con số đó chỉ vào khoảng 5-6%, tương đương 1 trong mỗi 20 người.
Khác với O dương, nhóm O âm không mang kháng nguyên A, B và cũng không có yếu tố GH trên bề mặt hồng cầu.
Chính vì vậy, máu O trừ không mang bất kỳ dấu hiệu nào mà hệ miễn dịch người nhận có thể nhận diện là lạ.
Và đây là lý do khiến O âm được gọi là người cho toàn phần,
nghĩa là có thể truyền máu cho bất kỳ ai, bất kể họ thuộc nhóm nào.
Trong cấp cứu, khi không có thời gian xét nghiệm nhóm máu,
máu O âm là lựa chọn an toàn duy nhất để truyền ngay lập tức
vì nó không gây phản ứng miễn dịch nghiêm trọng cho người nhận.
Một đơn vị máu O âm có thể giữ mạng sống cho bất kỳ bệnh nhân nào.
Tuy nhiên, người mang nhóm O âm chỉ có thể nhận máu từ chính nhóm O âm,
nên trong tình huống khẩn cấp, việc tìm nguồn tương thích gần như luôn là cuộc đua với thời gian.
Nếu người mẹ O âm mang thai con rH dương,
thường do cha truyền ghen, hệ miễn dịch của mẹ có thể tạo kháng thể chống lại hồng cầu của thái nhị
gây ra bệnh tan máu ở trẻ sơ sinh.
Nhóm máu A âm tính chỉ chiếm khoảng 2% dân số toàn cầu
và ở Việt Nam chỉ khoảng 1,5-2%,
nghĩa là cứ khoảng 60 người mới có 1 người mang nhóm máu này.
Giống với A dương, A âm vẫn có kháng nguyên A trên bề mặt hồng cầu
nhưng thiếu yếu tố dH, khiến hệ miễn dịch của họ phản ứng mạnh với máu có dH dương.
Do đó, người nhóm máu A trừ chỉ có thể nhận máu từ A trừ và O trừ.
Nhóm máu này giúp vết thương cầm máu nhanh,
nhưng cũng làm tăng khả năng hình thành huyết khối,
đặc biệt ở người cao tuổi hoặc có bệnh nền mạch máu.
Người mang nhóm A trừ có phản ứng rất mạnh với yếu tố rH dương
vì cơ thể họ không nhận diện được kháng nguyên.
Điều này tạo ra rủi ro nghiêm trọng trong thai kỳ,
khi một người mẹ A âm mang thai đứa con rH dương
cũng sẽ có rủi ro gây ra bệnh tan máu ở trẻ sơ sinh.
Nhóm máu B âm tính là một trong những nhóm máu hiếm nhất của loài người.
Trên toàn cầu, chỉ khoảng 1% dân số mang nhóm máu này
và ở Việt Nam, con số thậm chí thấp hơn,
chỉ từ 0,3 đến 0,5%,
nghĩa là trong 200 người mới có 1 người nhóm B âm.
Đặc điểm của B trừ là có kháng nguyên B trên bề mặt hồng cầu
nhưng không có yếu tố rH,
khiến người mang nhóm máu này không thể nhận máu từ bất kỳ nhóm rH dương nào.
Họ chỉ có thể nhận máu từ B trừ hoặc O trừ.
Do phạm vi tương thích hạn chế,
người nhóm máu B trừ nếu cần truyền máu
thường phải đăng ký theo dõi lâu dài tại ngân hàng máu
và trong nhiều trường hợp,
chính họ phải tham gia hiến máu dự phòng cho tương lai của bản thân.
Một người mang nhóm này, dù chỉ hiến một lần,
cũng có thể cứu bệnh nhân ở bất kỳ đâu trên thế giới
Nói cách khác,
B âm tính một mình chứng rằng
đôi khi điều quý giá nhất không nằm ở số lượng
mà ở khả năng tồn tại đúng lúc cần thiết nhất.
Nhóm máu AB âm tính là nhóm máu hiếm nhất
trong tất cả các nhóm máu người trên toàn cầu.
Chỉ khoảng 0,4-0,5% dân số mang nhóm máu này
và ở Việt Nam,
con số ấy thấp hơn cả mức trung bình thế giới.
Chỉ khoảng 0,2-0,3%,
tức là chỉ một trong khoảng 400 người có nhóm máu AB âm.
Nếu mang nhóm máu này thì bạn thật đặc biệt.
Đặc trưng của nhóm này
là có cả kháng nguyên A và B trên bề mặt hồng cầu,
nhưng không có yếu tố GH.
Sự kết hợp đầy đủ mà lại thiếu này
khiến AB trừ cực kỳ hiếm gặp,
nhưng đồng thời cũng mang tính tương thích đặc biệt
trong y học chuyển máu.
Người mang nhóm AB trừ có thể nhận máu
từ mọi nhóm âm tính khác,
A trừ, B trừ, AB trừ và O trừ,
khiến họ trở thành người nhận máu toàn phần
AB âm được xem là vàng sinh học của hệ truyền máu.
Do sự hiếm có và khả năng tương thích đặc biệt,
máu AB âm thường được dành riêng cho các ca ghép tạ,
chuyển thay máu ở trẻ sơ sinh
hoặc cấp cứu r h âm đặc biệt.
Người nhóm máu AB nói chung
và đặc biệt là AB âm
mang cấu trúc khá nguyên kép
nên có phản ứng miễn dịch phức tạp hơn.
Họ ít bị phản ứng truyền máu do có thể nhận
từ nhiều nhóm khác,
nhưng khi gặp bệnh tự miễn,
cơ thể lại dễ hình thành kháng thể lạ
chống lại chính mình.
Tất cả những yếu tố này tạo nên một cơ thể
có hệ miễn dịch nhạy cảm hơn bình thường,
vừa dễ thích nghi, vừa dễ mất cân bằng
nếu gặp môi trường quá khắc nghiệt.
Và đó là tất cả nhóm máu của con người.
Nếu có bất kỳ góp ý nào,
đừng ngại để lại bình luận ở bên dưới.
Hãy like và subscribe
để không bỏ lỡ bất kỳ video nào tiếp theo.
