#fmbian#dialy#cangio Khoảng cách giữa Cần Giờ và Vũng Tàu chỉ mười cây số, nhưng hàng triệu người phải mất vài tiếng vòng qua cung đường trăm cây số. Hầm cầu vượt biển Cần Giờ – siêu công trình 100 ngàn tỷ sắp xuất hiện để phá vỡ nghịch lý địa lý này. Liệu hầm cầu vượt biển Cần Giờ có thực sự thay đổi diện mạo kinh tế miền Nam?
00:00:00 Nghịch lý địa lý tại hầm cầu vượt biển Cần Giờ 00:01:24 Vị thế chiến lược của vịnh Gành Rái và cụ cảng Cái Mép 00:03:09 Chi tiết dự án hầm cầu vượt biển Cần Giờ 100 ngàn tỷ 00:04:32 Công nghệ hầm dìm lần đầu áp dụng tại hầm cầu vượt biển Cần Giờ 00:06:00 Tác động kinh tế của hầm cầu vượt biển Cần Giờ tới khu vực
Khám phá ngay siêu công trình sẽ rút ngắn hành trình 2 tiếng xuống còn 10 phút tại đây.
Hãy đăng ký kênh để không bỏ lỡ những phân tích chuyên sâu về các siêu dự án hạ tầng hàng đầu Việt Nam. #hamcauvuotbiencangio#vinhganhrai
Có một khoảng nước mà chim bay qua chỉ mất vài phút.
Nhìn trên bản đồ, nó như một khe hở nhỏ, rộng chừng 10 cây số, không hơn.
Nhưng suốt mấy chục năm qua, hàng triệu con người muốn vượt qua khe hở đó phải đi đường vòng cả trăm cây số,
mất vài tiếng đồng hồ, hoặc ngồi chờ phà trong cái nắng miền nam mà không biết chừng nào mới đến lượt mình.
Và đây không phải câu chuyện của một vùng quê hẻo lánh.
Đây là khoảng nước nằm ngay cạnh thành phố lớn nhất Việt Nam.
Nơi mà ngay bên dưới mặt sóng là một trong những tuyến hàng hải quan trọng bậc nhất Đông Nam Á.
Vậy thì rốt cuộc địa lý đã làm gì ở đây?
Nó không chỉ chia cắt đất liền.
Nó tạo ra một nghịch lý mà suốt nhiều thập kỷ,
người ta chỉ có thể nhìn thấy bờ bên kia mà không thể tới bằng đường nào ngắn hơn.
Và khi có người quyết định giải quyết nghịch lý đó,
giải pháp được đưa ra lại là một công trình chưa từng tồn tại ở Việt Nam.
Nửa cầu, nửa hầm, hai hòn đảo nhân tạo.
Và cái giá lên đến hơn trăm ngàn tỷ đồng.
Vấn đề không phải là tiền.
Vấn đề là tại sao mảnh đất đó phải mất đến tận bây giờ mới có một cây cầu.
Để hiểu điều này, phải nhìn vào bản đồ.
Không phải bản đồ đường xá, mà bản đồ địa hình thực.
Phía Nam Việt Nam, nơi đồng bằng sông Kiều Long gặp biển Đông,
địa hình không tạo ra những bờ biển gọn ghẽ như ta hay hình dung.
Thay vào đó là một mê cung của cửa sông, dạch nước, bãi bùn và rừng ngập mặn.
Trong cái mê cung ấy, có một vịnh nằm chắn ngang đường ra biển, vịnh Gành Giái.
Gành Giái không phải một địa danh bình thường.
Nó là điểm hội tụ của ba con sông lớn, sông Thị Vải, sông Đồng Tranh và sông Lòng Tàu,
cùng đổ ra một cửa biển duy nhất.
Cửa biển này là lối ra vào duy nhất của cụm cảng cái mép Thị Vải,
nơi mà theo số liệu của Cục Hàng hải Việt Nam,
hiện chiếm đến 70% tổng lượng hàng công tai nơ suất nhập khẩu của cả nước,
Ngân hàng Thế Giới và SP Global Market Intelligence
đã xếp cảng cái mép vào top 7 cảng công tai nơ hiệu quả nhất thế giới,
đứng trên cả Singapore, Busan và Yokohama.
Bây giờ hình dung thế này,
phía tây vịnh Gành Giái là huyện Cần Giờ của thành phố Hồ Chí Minh,
một giải đất dài hơn 70 km nhưng chỉ được nối với phần còn lại của thành phố bằng 2 cây cầu và một chuyến phà.
Phía Đông Vịnh là bán đảo Vũng Tàu,
thành phố du lịch, cảng râu khí và đầu mối logistics quan trọng của vùng Đông Nam Bộ.
Hai bên nhìn thế nhau, nhưng đi lại phải vòng qua tỉnh Đồng Nai,
mất 2 đến 3 tiếng trên những con đường thường xuyên un tắc.
Nếu đi phà, phải chờ, rồi còn cộng thêm thời gian trên đoạn đường rừng sát chật hẹp.
Tổng cộng không dưới 1 tiếng.
Nhưng tại sao suốt mấy chục năm không có cầu?
Câu trả lời nằm ngay dưới mặt nước,
luồng hàng hải vịnh gành rái sâu trên 15 mét
và tàu thuyền ra vào liên tục,
từ những tàu gom hàng nhỏ đến những siêu tàu công tai nơ trọng tải hơn 200.000 tấn.
Muốn bắt cầu qua đây, tỉnh không phải đủ cho tàu lớn lưu thông bên dưới.
Muốn đào hầm, phải đối mặt với nền đất bùn xét yếu của vùng cửa sông.
Không phải thiếu ý tưởng, không phải thiếu nhu cầu,
mà là chưa có phương án nào vừa giải quyết được bài toán kỹ thuật,
vừa không làm tắc nghẽn tuyến hàng hải quan trọng nhất phía Nam.
Cho đến khi có người đề xuất làm cả hai cùng một lúc.
Tháng 12 năm 2025,
tập đoàn VinGov chính thức trình lên Ủy ban Nhân dân TP.HCM,
bản báo cáo nghiên cứu tiền khả thi của dự án
mà họ gọi là tuyến đường vượt biển kết nối Cần Giờ-Vũng Tàu.
Tổng chiều dài toàn tuyến hơn 14 km.
Tổng mức đầu tư khoảng hơn 104.000 tỷ đồng.
Toàn bộ do nhà đầu tư huy động không sử dụng ngân sách nhà nước,
đổi lại là quỹ đất đối ứng theo hợp đồng PT.
Dự kiến khởi công trong năm 2026
và hoàn thành đưa vào khai thác vào đầu năm 2029.
Nhưng con số không phải điều đáng nói nhất.
Điều đáng nói là các kỹ sư giải quyết bài toán địa lý đã ám ảnh vùng này suốt nửa thế kỷ.
Toàn tuyến không phải một cây cầu liên tục
và cũng không phải một đường hầm đơn thuần.
Nó là sự kết hợp của ba dạng công trình khác nhau,
mỗi dạng giải quyết một đặc điểm địa hình riêng biệt.
Bắt đầu từ phía Cần Giờ, khoảng 1,1 km đường dẫn chạy trên mặt đất
rồi nhịp cầu vươn ra biển, dài hơn 5,3 km.
Đi qua phần nước cạn phía tây của Vịnh.
Đây là đoạn cầu dài nhất,
nơi địa hình cho phép tàu nhỏ lưu thông bên dưới,
với tĩnh không được thiết kế vừa đủ.
Đến giữa Vịnh, nơi luồng hàng hải chính chạy qua,
nơi mà những siêu tàu 200.000 tấn đi ngang đêm ngày.
Cầu không thể đủ cao để ngừng đường.
Hầm vượt Vịnh ganh rái dài 3,1 km là trái tim kỹ thuật của toàn dự án,
không phải hầm khoan thông thường.
Địa chất đáy Vịnh, một hỗn hợp bùn và xét yếu,
không cho phép khoan kiểu đó.
Thay vào đó là công nghệ hầm dìm.
Từng đốt hầm bê tông cốt thép được đúc sẵn trên bờ,
kéo ra vị trí bằng xà lan,
rồi từ từ nhấn chìm xuống đáy biển theo một rãnh đã được đào sẵn,
rồi khóa các khớp nối lại thành một ống liên tục.
Công nghệ này không mới trên thế giới.
Hầm Thủ Thiêm bắc qua sông Sài Gòn giữa trung tâm thành phố
cũng được làm theo cách tương tự.
Nhưng đây sẽ là lần đầu tiên nó được áp dụng để vượt biển khơi ở Việt Nam.
Hầm rộng 35,1 m, bố trí 6 làn xe cơ giới 2 chiều.
Bên trên hầm, tàu thuyền vẫn qua lại như không có gì.
Hai đầu hầm, nơi đường chui lên khỏi mặt nước, sẽ xuất hiện hai hòn đảo nhân tạo.
Mỗi đảo là một điểm kết nối giữa phần cầu và phần hầm,
đồng thời là trạm dựng nghỉ có bãi đậu xe, công viên và dịch vụ.
Từ đảo nhân tạo phía đông, cầu lại vươn tiếp gần 2,7 km về phía bán đảo Vũng Tàu,
rồi đoạn đường dẫn cuối cùng dài 1,8 km đưa xe vào đất liền
tại khu vực phường Tam Thắng và Đạch Dừa.
Toàn bộ tuyến được thiết kế với tốc độ 80 km trên giờ cho phần đường dẫn
và 60 km trên giờ cho phần cầu và hầm.
Và theo tính toán của nhà đầu tư, khi hoàn thành,
hành trình từ Cần Giờ sang Vũng Tàu sẽ rút ngắn xuống còn hơn 10 phút.
10 phút thay vì 2 tiếng.
Đây không chỉ là một con đường,
đây là sự thay đổi cấu trúc không gian của một vùng kinh tế.
Để hiểu tại sao 10 phút đó quan trọng đến vậy,
cần nhìn xa hơn 2 điểm đầu và cuối của cây cầu.
Phía tây vịnh Ngành Giái, huyện Cần Giờ,
từ lâu tồn tại như một vùng đất bị bỏ quên ngay trong lòng thành phố lớn nhất Việt Nam.
Diện tích hơn 700 km vuông,
phần lớn là rừng ngập mặn được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyền thế giới.
Nhưng dân số chỉ khoảng 75.000 người.
Mặt độ thưa đến mức khó tin với một đơn vị hành chính thuộc thành phố Hồ Chí Minh.
Không có cao tốc, không có đường sắt.
Đường rừng sát.
Con đường độc đạo nối Cần Giờ với phần còn lại của thành phố.
Thường xuyên kẹt xe vào cuối tuần vì người ta đổ ra biển.
Muốn đi Vũng Tàu từ Cần Giờ, người dân thực sự phải lái ngược về trung tâm thành phố,
rồi theo cao tốc Long Thành Dầu Dây vòng qua tỉnh Đồng Nai mới xuống được bán đảo.
Đây là một nghịch lý địa lý thuần túy.
Cần Giờ và Vũng Tàu gần nhau về mặt vật lý,
nhưng xa nhau về mặt kết nối hơn bất kỳ cặp địa điểm nào trong vùng.
Và cái nghịch lý đó không chỉ bất tiện,
nó đang giữ lại một tiềm năng kinh tế khổng lồ không thể được khai phá.
Phía Đông Vịnh, Vũng Tàu không còn chỉ là thành phố biển du lịch như người ta hay nghĩ.
Trong bán kính vài chục cây số từ bán đảo,
Cụng Cảng Cái Mét Thị Vải đang xử lý hơn 152 triệu tấn hàng hóa mỗi năm.
Những con tàu công tài nơ khổng lồ đi thẳng từ đây sang bờ Tây nước Mỹ chỉ mất 16 ngày,
sang châu Âu 21 ngày.
Không cần ghé Singapore, không cần trung chuyển.
Điều đó không phải tự nhiên mà có.
Nó là kết quả của vị trí địa lý rất đặc biệt.
Vịnh Ganh Giái nằm đủ sâu để đón tàu trọng tải lớn, đủ kín để tránh sóng biển,
và đủ gần đường hàng hải quốc tế để tàu không mất thêm thời gian vào cảng.
Nhưng cái cảng lớn nhất Việt Nam ấy lại đang vận hành với một nghịch lý của riêng nó.
Hơn 85% hàng hóa thông qua cảng không được vận chuyển trực tiếp bằng đường bộ,
mà phải đi bằng xà lan về các cảng khác,
chủ yếu là cảng Cát Lái ở thành phố Hồ Chí Minh,
rồi mới phân phối đi các nơi.
Vì sao?
Vì quốc lộ năm 11,
con đường huyết mạch kết nối Vũng Tàu với vùng Đông Nam Bộ
thường xuyên tắt nghẽn
và chi phí vận chuyển đường bộ từ các khu công nghiệp về cảng Cái Mép cao hơn
so với đi về cảng Cát Lái gần trung tâm hơn.
Một cảng biển nằm trong top 7 thế giới mà đến 85% hàng hóa phải chuyển tải qua bức trung gian.
Đó không phải vấn đề của cảng,
đó là vấn đề của kết nối hạ tầng.
Tuyến đường vượt biển cần giờ Vũng Tàu không chỉ kết nối hai điểm dân cư,
nó tạo ra một trục giao thông hoàn toàn mới
nối thẳng từ trung tâm thành phố Hồ Chí Minh
qua đường rừng sác mở rộng
và cầu cần giờ đang được xây qua tuyến vượt biển này
xuống thẳng cùng cảng Cái Mép thị vải.
Khi đó hàng hóa từ các khu công nghiệp ở Bình Dương, Đồng Nai, thành phố Hồ Chí Minh
có thể đi thẳng ra cảng mà không cần vòng vèo.
Áp lực lên, quốc lộ 51 giảm,
chi phí logistic giảm
và cảng Cái Mép mới có thể thực sự phát huy hết năng lực mình đang có.
Nhưng có một chi tiết kỹ thuật nhỏ trong dự án này mà ít người để ý
và nó tiết lộ rất nhiều về bản chất của địa lý nơi đây.
Trên toàn tuyến 14 km, xe máy không được lưu thông qua phần cầu và hầm
vì điều kiện gió biển và an toàn kết cấu không cho phép.
Đây không phải quyết định tùy tiện,
đó là thực tế của công trình vượt biển Hầm Hải Vân.
Công trình hầm đường bộ dài nhất Việt Nam
xuyên qua đèo Hải Vân trên quốc lộ 1
cũng cấm xe máy từ khi mở cửa.
Nhưng ở đèo Hải Vân vẫn có người chở xe máy qua trên xe tải
và có người tự đạp xe vượt đỉnh đèo theo đường cũ.
Ở đây, giữa biển khơi, không có đường vòng.
Điều này đặt ra một câu hỏi nhỏ nhưng thực tế.
Cần giờ, nơi mà phương tiện đi lại của phần lớn người dân vẫn là xe máy
sẽ kết nối với vũng tàu bằng giao thông công cộng như thế nào?
Dự án xe lửa Cần Giờ Bến Thanh do Winger giúp cũng đề xuất
dự kiến có điểm kết nối tại khu vực này, có thể là câu trả lời.
Nhưng khi cả hai dự án còn đang trong giai đoạn thẩm định,
câu hỏi ấy vẫn treo lơ lửng.
Đây là điểm mà địa lý không chỉ quyết định vị trí của cây cầu
mà còn quyết định ai được hưởng lợi từ nó.
Loại công trình mà Việt Nam sắp thực hiện ở vị ngành giái
không phải là ý tưởng mới với thế giới.
Nhưng mỗi công trình tương tự trên thế giới đều có một câu chuyện địa lý riêng
và nhìn vào chúng, ta hiểu hơn tại sao kỹ thuật này lại phức tạp đến vậy.
Ở Bắc Âu, cây cầu Âu Dê su nối Thụy Điển với Đan Mạch
được khánh thành năm 2000, dài khoảng 16 km,
cũng kết hợp cầu và hầm dìn với một đảo nhân tạo ở giữa.
Nhưng lý do làm hầm ở đây không phải vì tàu thuyền lớn,
mà vì sân bay Copenhagen nằm ngay cạnh eo biển Âu Dê sun
và một cây cầu cao quá sẽ cản tầm bay.
Địa lý không bao giờ chỉ đặt ra một vấn đề,
nó đặt ra nhiều vấn đề cùng lúc.
Công trình Âu Dê sun còn đặc biệt vì có hai tầng.
Tầng trên là đường bộ, tầng dưới là đường sắt.
Một mô hình tích hợp hạ tầng mà Việt Nam chưa có.
Gần Việt Nam hơn, hệ thống cầu hầm Hồng Kông Chu Hải Ma Cao hoàn thành năm 2018.
Dài hơn 55 km, băng qua cửa sông Châu Giang để nối ba vùng lãnh thổ với nhau.
Ở đây, lý do làm hầm là tương tự.
Thuyến hàng hải ra vào cảng Hồng Kông quá dày đặc để cầu cao có thể đảm nhận.
Công trình này còn thú vị hơn vì mỗi bên sử dụng một hệ thống lái xe khác nhau.
Hồng Kông và Ma Cao lái bên trái theo kiểu Anh, Trung Quốc đại lục lái bên phải, nên ở hai đầu cầu phải có khu vực chuyển lời làn.
Ở miền đông nước Mỹ, hệ thống cầu hầm Vịnh Chê Sa Pích dài 28,3 km, khánh thành từ năm 1964 và mở rộng năm 1999.
Cũng kết hợp cầu và hầm diêm qua cửa Vịnh Chê Sa Pích.
Thuyến hàng hải nối ra Đại Tây Dương.
Nếu làm cầu cao ở đây, cần tĩnh không cho tàu chiến hải quân Mỹ qua lại.
Một yêu cầu an ninh quốc gia khiến chi phí cầu sẽ đắt hơn nhiều so với làm hầm.
Ba công trình, ba vùng địa lý, ba lý do hoàn toàn khác nhau để chọn giải pháp hầm.
Ở Vịnh Ganh Giái, lý do là tàu công tai nơ hạng nặng.
Những con tàu đang mang hàng hóa của Việt Nam đi khắp thế giới và không thể bị cản trở bởi một cây cầu không đủ tĩnh không.
Nhìn từ góc độ tài chính, dự án này cũng là một thử nghiệm đặc biệt.
Toàn bộ hơn 104.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 4 tỷ đô la Mỹ, do VinGer giúp tự huy động, không dùng ngân sách nhà nước.
Đổi lại, nhà nước hoàn trả bằng quỹ đất có giá trị tương ứng.
Mô hình này, gọi là xây dựng chuyển giao, không mới về lý thuyết,
nhưng với quy mô hơn 100.000 tỷ thì đây là thử nghiệm lớn nhất từ trước đến nay ở Việt Nam.
Câu hỏi đặt ra là, vùng đất nào sẽ được dùng để hoàn trả cho nhà đầu tư?
Câu trả lời đang dần rõ khi người ta nhìn vào những gì VinGer giúp đang xây dựng tài chính cần giờ.
Khu đô thị lấn biển Vinhome-Greenpasadai với quy mô gần 2870 hectare,
một đô thị biển mới giữa vùng rừng ngập mặn.
Tuyến đường vượt biển chạy từ đây.
Tuyến xe lửa nội đô cũng bắt đầu từ đây.
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử phát triển đô thị Việt Nam,
hạ tầng giao thông quy mô lớn
và hạ tầng đô thị tư nhân được lập kế hoạch và tài trợ bởi cùng một chủ thể.
Không phải nhà nước xây đường rồi nhà đầu tư vào sau,
mà nhà đầu tư tự xây đường để tự kết nối với đô thị của mình.
Đó là một mô hình phát triển hoàn toàn khác
và nó sẽ để lại dấu ấn lâu dài lên cách người ta quy hoạch các vùng ven biển trong tương lai.
Tất nhiên, không phải không có câu hỏi.
Khi nhà đầu tư vừa xây hạ tầng vừa sở hữu bất động sản hai bên đường,
ranh giới giữa lợi ích công và lợi ích tư trở nên mỏng manh hơn bao giờ hết.
Những dự án tương tự ở các nước khác,
từ cao tốc tư nhân ở Mexico đến các khu đô thị mới ở Trung Quốc,
đã cho thấy mô hình này có thể tăng tốc phát triển rất nhanh,
nhưng cũng có thể để lại những hệ quả quy hoạch phức tạp mà thế hệ sau mới phải xử lý.
Trong khi hồ sơ thẩm định còn đang được các bộ ngành xem xét,
người dân cần giờ vẫn đang chờ phà.
Wienger giúp, như một cử chỉ thiện chí trong giai đoạn chờ đợi,
tài trợ ba chiếc phà trọng tải 200 tấn cho Bến Bình Khánh,
kèm toàn bộ chi phí nhiên liệu và vận hành,
để phần nào giảm bớt cái un tắc vốn đã kéo dài cả chục năm.
Ba chiếc phà giữa hai bờ,
trong khi người ta bàn về một công trình trăm ngàn tỷ bên cạnh.
Đó cũng là một nghịch lý rất điển hình của những vùng đang trên đà thay đổi.
Tốc độ của tương lai và sự chờ đợi của hiện tại chạy song song nhau
và khoảng cách giữa chúng không bao giờ dễ chịu.
Dự kiến khởi công năm 2026, hoàn thành đầu năm 2029.
Nếu tiến độ giữ nguyên,
điều không dễ với một công trình chưa từng có tiền lệ ở Việt Nam,
thì khoảng ba năm nữa người ta có thể lái xe từ Cần Giò sang Vũng Tàu trong 10 phút,
đi qua bên dưới đáy biển
ở một độ sâu mà những con tàu công tai nơi khổng lồ đang lướt qua bên trên.
Nhưng có một câu hỏi lớn hơn tất cả những con số kỹ thuật
và những phép tính tài chính.
Khi một tuyến đường thay đổi cấu trúc kết nối của một vùng,
nó không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển,
nó thay đổi ai có thể sống ở đâu,
ai có thể làm việc ở đâu,
ai có thể mua đất ở đâu,
và cuối cùng, vùng đất ấy trở thành gì.
Cần Giò từng là vùng bảo tồn sinh thái,
được gìn giữ một phần vì không có đường vào.
Rừng ngập mặn ở đây hấp thụ carbon,
bảo vệ bờ biển,
và cung cấp môi trường sống cho hàng trăm loài sinh vật.
Khi 14 km vượt biển được hoàn thành,
khi khu đô thị lấn biển mọc lên với hàng vạn căn hộ và resorts và trung tâm thương mại,
khu dự trữ sinh quyển sẽ bị ảnh hưởng như thế nào?
Ai sẽ đảm bảo rằng đường đi vào không đồng nghĩa với rừng bị sói mòn?
Đây không phải câu hỏi để phản đối cây cầu.
Đây là câu hỏi mà bất kỳ vùng đất nào
đang trải qua sự thay đổi lớn,
đều phải tự đặt ra cho mình.
Ở Bắc Âu, khi cầu Âu Dê Xuân hoàn thành,
man mờ của Thụy Điển từ một thành phố công nghiệp già cỗi
đang suy tàn bỗng trở thành ngoại ô cao cấp của Copenhagen.
Đức đai tăng giá,
người có thu nhập cao từ Đan Mạch chuyển sang ở bên Thụy Điển
để hưởng chi phí sống thấp hơn.
Những người đã sống ở đó từ trước,
công nhân, gia đình thu nhập thấp,
bị đẩy ra khỏi khu vực dần dần.
Không phải bởi chính sách nào,
mà bởi chính sự kết nối đã làm ra đất tăng lên.
Người ta gọi đó là Hiệu ứng Âu Dê Xuân.
Nó không xảy ra ngay, nhưng nó không thể tránh.
Vịnh Gành Giái không phải Âu Dê Xuân.
Những câu hỏi thì giống nhau.
Khi con người kết nối những gì địa lý đã tách biệt,
ai sẽ là người được và ai sẽ là người mất?
Tuyến đường vượt biển cần giờ vũng tàu,
nếu hoàn thành,
sẽ là công trình hạ tầng kỳ vĩ nhất miền Nam trong thập kỷ này.
Nhưng kỳ vĩ về mặt kỹ thuật
chưa bao giờ là câu trả lời đủ cho câu hỏi về địa lý.
Địa lý hỏi sâu hơn,
vùng đất đó sẽ trở thành gì và cho ai?
Câu trả lời không nằm trong bản vẽ thiết kế.
Nó đang được viết, từng ngày,
bởi những quyết định mà người ta đưa ra
trước khi cây cầu kịp hoàn thành.
Phụ đề được thực hiện bởi cộng đồng Amara.org