Nội dung chính: 0:00 Điểm tin 0:57 Bắc Kinh hoảng loạn sau các vụ ném bom tại Iran: Xe bọc thép tràn ngập đường phố, “người canh cầu” xuất hiện khắp nơi, Trung Nam Hải đột nhiên biến mất khỏi bản đồ — ông Tập Cận Bình đang ẩn mình? 6:56 Tên lửa Trung Quốc cung cấp cho Iran biến thành sắt vụn: Hệ thống phòng không và radar sụp đổ — ông Trump phá tan kế hoạch 100 năm của ĐCSTQ. 12:50 Các trạm xăng trên khắp Trung Quốc xuất hiện hàng dài người xếp hàng suốt đêm, nhiều người bắt đầu lo lắng. 16:34 Người dân Trung Quốc đói khát tràn vào các tòa nhà chính quyền trên toàn quốc, đường phố đầy người ăn xin, nhà máy ngừng hoạt động, thất nghiệp tăng vọt. Mọi người chìm trong nợ nần — xã hội đứng bên bờ sụp đổ hoàn toàn. 22:08 Thủ tướng Canada phơi bày hành vi bẽ mặt của ông Tập: cầu xin “ngoại giao bí mật” để giữ thể diện.
Bắc Kinh hoảng loạn sau các vụ ném bom tại Iran, xe bọc thép tràn ngập đường phố, người canh cầu xuất hiện khắp nơi.
Trung Nam Hải đột nhiên biến mất khỏi bản đồ, ông Tập Cận Bình đang ẩn mình.
Hòa tiễn Trung Quốc cung cấp cho Iran biến thành sát vụn, hệ thống phòng không và radar sụp đổ,
ông Trump phá tan kế hoạch 100 năm của Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Các trạm xăng trên khắp Trung Quốc xuất hiện hàng dài người xếp hàng suốt đêm, nhiều người bắt đầu lo lắng.
Người dân Trung Quốc đói khát tràn vào các tòa nhà chính quyền trên toàn quốc.
Đường phố đầy người ăn xin, nhà máy ngừng hoạt động, thất nghiệp tăng vọt, mọi người chìm trong nợ nần, xã hội đứng bên bờ sụp đổ hoàn toàn.
Thủ tướng Canada phơi bày hành vi bẽ mặt của ông Tập, cầu xin ngoại giao bí mật để giữ thể diện.
Bắc Kinh hoảng loạn sau các vụ ném bom tại Iran, xe bọc thép tràn ngập đường phố,
người canh cầu xuất hiện khắp nơi, Trung Nam Hải đột nhiên biến mất khỏi bản đồ. Ông Tập Cân Bình đang ẩn mình.
Thưa quý vị, gần đây tại nhiều khu vực trên khắp Trung Quốc, bao gồm Nội Mông, Hà Bắc và Quảng Đông,
số lượng lớn xe bọc thép đã xuất hiện trên các tuyến cao tốc và đường phố trong thành phố.
Một số đoàn xe thậm chí còn có cả xe tăng di chuyển theo đội hình.
Các nhà quan sát cho rằng hiện tượng này có thể liên quan đến những căng thẳng địa chính trị gia tăng do các cuộc chiến đang diễn ra tại Iran.
Xung đột ở Trung Đông có thể đã gián tiếp tạo ra những áp lực an ninh mới,
khiến quân đội Trung Quốc phải điều chỉnh lại việc bố trí lực lượng và nâng mức cảnh báo,
trong bối cảnh giới lãnh đạo tại Bắc Kinh được cho là đang hết sức lo ngại.
Đồng thời, các động thái quân sự này diễn ra chung với kỳ họp thường niên của Đoàn Cộng sản Trung Quốc,
được gọi là lưỡng hội, bao gồm Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc và Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc.
Trong những giai đoạn chính trị nhạy cảm như vậy, bộ máy duy trì ổn định rộng lớn của Trung Quốc thường được nâng lên mức cao nhất.
Từ ngày 4 tháng 3 đến ngày 12 tháng 3, Bắc Kinh tổ chức lưỡng hội và các biện pháp an ninh đã được xếp sặt rõ rệt.
Những người đi lại vào thủ đô cho biết, các trạm kiểm soát hiện nghiêm ngặt hơn bình thường rất nhiều.
Các chuyến tàu đi vào hoặc đi ngang qua Bắc Kinh đều phải trải qua kiểm tra lần hai.
Còn các phương tiện tại khu vực xung quanh cũng bị kiểm tra sặt rẽ.
Một hiện tượng bất thường khác cũng xuất hiện khắp thành phố.
Lực lượng canh gác được bố trí tại gần như mọi cầu vật dành cho người đi bộ.
Các đoạn video lan truyền trên mạng cho thấy,
những người canh cầu ăn trưa ngay tại vị trí trực trên các cầu vật dành cho người đi bộ.
Một nguồn tin am hiểu tình hình Bắc Kinh cho biết, gần như mọi cầu vật trong thành phố
hiện đều có nhân viên canh gác.
Việc bố trí lực lượng này được cho là có liên quan đến một sự kiện gây chấn động
từng xảy ra tại Bắc Kinh vài năm trước.
Ngày 13.10.2022, chỉ vài ngày trước đại hội lần thứ 20 của Đảng Cộng sản Trung Quốc,
một công dân Trung Quốc tên là Bành Lập Pháp đã treo các biểu ngữ phản đối trên cầu tứ thông tại Bắc Kinh.
Các biểu ngữ kêu gọi chấm dứt phong toả, yêu cầu tự do, thúc đẩy cải cách chính trị,
cáo buộc ông Tập Cận Bình phạm tội và kêu gọi người dân đứng lên.
Ông cũng đốt một số vật liệu để tạo khói nhằm thu hút sự chú ý của người đi đường và các phương tiện
đang lưu thông, đồng thời sử dụng loa phóng thanh để phát các khẩu hiệu được viết trên biểu ngữ.
Sau đó ông bị cảnh sát đưa đi.
Mặc dù chính quyền nhanh chóng xóa bỏ mọi dấu hiệu của sự việc,
hình ảnh và thông tin về cuộc biểu tình đã lan truyền khắp thế giới chỉ trong vài giờ.
Từ đó về sau, cầu tứ thông nhanh chóng trở thành một địa điểm đặc biệt nhạy cảm về chính trị.
Cái chết của lãnh tụ tuổi cao Iran Ali Khamenei, 86 tuổi, cùng với một số quan chức cấp cao
khác trong cuộc xung đột đã gây ra cố sốc tâm lý rất lớn đối với chế độ đàn cộng sản Trung Quốc.
So với những tổn thất thông thường trên chiến trường,
sự dối loạn ngay tại trung tâm quyền lực có thể tạo ra tác động lớn hơn nhiều.
Theo các báo cáo truyền thông, một trong những yếu tố quan trọng dẫn đến thành công của chiến dịch này
là sự thâm nhập sâu của tình báo.
Một người cung cấp tin được cho là đã tiết lộ chính xác địa điểm diễn ra cuộc họp cấp cao,
cho phép cuộc tấn công được tiến hành với độ chính xác cực cao. Cơ sở hạ tầng vốn được
thiết kế để giám sát người dân, cuối cùng lại trở thành công cụ cho các cơ quan tình báo bên ngoài.
Những chiếc camera giám sát suốt cuộc lại phản bội chính nhà lãnh đạo.
Iran cũng đã phát triển một mô hình chủ quyền không gian mạng, tương tự Trung Quốc.
Trong đó, nhà nước duy trì quyền kiểm soát tuyệt đối đối với Internet trong lãnh thổ của mình.
Mô hình quản trị kỹ thuật số này trở thành nền tảng cho hệ thống giám sát
và kiểm duyệt của Tehran. Vì vậy, một số người đã chăm biếm rằng camera Trung Quốc đã giết Khamenei.
Một số người thậm chí đặt câu hỏi liệu ông Tập Cận Bình có thể ra lệnh tháo rỡ các camera
giám sát trên toàn Trung Quốc hay không. Hệ thống giám sát toàn quốc của Trung Quốc
thường được gọi là dự án thiên võng, bảo phủ hàng trăm triệu camera.
Về lý thuyết, nếu dữ liệu từ một hệ thống khổng lồ như vậy bị xâm nhập
hoặc bị khai thác bởi các tác nhân bên ngoài, dù do đối với hệ thống cầm quyền sẽ không hề nhỏ.
Trong những năm gần đây, ông Tập Cận Bình đã tiến hành các cuộc then trừng sâu rộng trong
nội bộ thân cận của mình, đồng thời điều tra khả năng bị thâm nhập trong các mạng lưới quyền lực trọng yếu.
Trong khi đó, các cơ quan Hoa Kỳ đã công khai tuyển dụng quan chức và quân nhân Trung Quốc,
đặc biệt là những người có liên hệ với tầng lớp lãnh đạo Trung ương,
khiến họ trở thành mục tiêu tiềm năng cho hoạt động tuyển mộ tình báo.
Vì vậy, việc kiểm tra an ninh nội bộ và giám sát trong hệ thống Trung Quốc có khả năng sẽ trở nên nghiêm ngặt hơn nữa.
Sau buộc ám sát lãnh tụ tối cao Iran, các báo cáo cho biết chính quyền Trung Quốc nhanh chóng
tăng cường nỗ lực che giấu dữ liệu địa lý liên quan đến Trung Nam Hải,
khu phức hợp nơi đặt trung tâm quyền lực của lãnh đạo tại Bắc Kinh.
Mục tiêu dường như là nhằm hạn chế hiệu quả của hoạt động trinh sát vệ tinh,
bởi công nghệ vệ tinh quân sự của Hoa Kỳ có năng lực quan sát và phân tích mạnh hơn nhiều so với các camera mặt đất.
Trong bối cảnh này, các nhà phân tích cho rằng một yếu tố khác khiến Bắc Kinh lo ngại là mức độ bất
mãn của công chúng trong nước đang gia tăng, đặc biệt là những chỉ trích nhắm trực tiếp vào ông Tập Cận Bình.
Một số người thậm chí còn công khai bày tỏ hy vọng lãnh đạo Trung Quốc có thể trở thành mục tiêu tiếp
theo bị loại bỏ. Những cảm xúc cho thấy sự bất ổn tiềm ẩn trong môi trường chính trị của Trung Quốc.
Trước đó vào ngày 3 tháng 1, lực lượng Hoa Kỳ đã tiến hành một chiến dịch tại Caracas và bắt giữ
Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro cùng vợ. Sự kiện này gây chấn động trong cộng đồng quốc tế và
làm gia tăng sự chú ý đối với vấn đề an ninh cá nhân của các lãnh đạo theo mô hình quyền lực tập trung.
Sau đó, nhiều cơ dân mạng Trung Quốc phát hiện một hiện tượng bất thường.
Khi tìm kiếm từ khóa Trung Nam Hải trên một số dịch vụ bản đồ của Trung Quốc,
kết quả hoặc không hiển thị, hoặc bị chuyển hướng sang những địa điểm không liên quan.
Nhiều người đã chế diễu rằng ông Tập Cận Bình sợ hãi đến mức khiến Trung Nam Hải biến mất khỏi bản đồ.
Hòa tiễn Trung Quốc cung cấp cho Iran biến thành sắt vụt, hệ thống phòng không và radar sụp đổ,
Tổng thống Trump phá vỡ kế hoạch 100 năm của Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Thưa quý vị, Hoa Kỳ và Israel đã phát động một chiến dịch quân sự phối hợp nhắm vào Iran.
Chỉ trong tuần đầu tiên, hai nước đã tiến hành gần 900 cuộc công kích và hơn 3.000 đòn tấn công
vào các mục tiêu quân sự và cơ sở liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran.
Các cuộc tấn công đã phá hủy khoảng 300 bệ phóng hòa tiễn đạn đạo của Iran,
đồng thời đánh trúng nhiều căn cứ của lực lượng vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran.
Các hệ thống radar và nhiều cơ sở liên quan đến chương trình hạt nhân của nước này,
bao gồm Natanz và Fortal. Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế xác nhận rằng một số công trình
tại Natanz đã bị phá hủy, khiến chương trình hạt nhân của Iran bị trì hoãn ít nhất 1-2 năm.
Trong khi đó, Iran đã cố gắng đáp trả bằng hàng trăm hòa tiễn đạn đạo và hàng nghìn máy bay
không người lái. Nhưng phần lớn đã bị đánh chặn bởi các hệ thống Patriot và THAAD của Hoa Kỳ,
cùng với các hệ thống phòng thủ Iron Dome và Arrow của Israel. Nhìn bên ngoài,
đây dường như là một thất bại quân sự nghiêm trọng đối với Iran. Tuy nhiên khi xem xét sâu hơn
các tác động chiến lược, một bên thua cuộc lớn khác cũng dần lộ diện, đó là Trung Quốc.
Trong nhiều năm qua, Bắc Kinh đã đầu tư mạnh vào Iran trong các lĩnh vực kinh tế,
năng lượng và công nghệ quân sự. Nhà báo điều tra người Mỹ Peter Spicer
cho biết trong một cuộc phỏng vấn trên chương trình The Ibrahim Anger, nêu rằng nhiều hòa tiễn và
máy bay không người lái của Iran mang dấu vết của Trung Quốc. Dẫn lại nhiều báo cáo tình báo,
ông cho biết Bắc Kinh từ lâu đã hỗ trợ Iran xây dựng năng lực hòa tiễn tiên tiến thông qua
việc chuyển giao công nghệ và cung cấp các linh kiện thành chốt. Những loại vũ khí được nhắc đến
trong các báo cáo này bao gồm máy bay không người lái Shaheed, cùng các loại hòa tiễn đạn đạo
như Fartet và Jones-Varga. Iran từng có kế hoạch sản xuất hơn 5.000 đơn vị vào năm 2027 và hơn
10.000 đơn vị vào năm 2030. Tuy nhiên, phần lớn cơ sở hạ tầng và kho dự trữ liên quan đến
các chương trình này đã bị phá hủy trong chiến dịch quân sự vừa qua.
Ngoài hợp tác quân sự, các khoản đầu tư kinh tế của Trung Quốc tại Iran cũng rất lớn.
Trong khuôn khổ sáng kiến vành đai và con đường, Bắc Kinh đã tài trợ nhiều dự án năng lượng và
cơ sở hạ tầng thông qua các khoản tay ước tính khoảng 400 tỷ đô la.
Iran được xem như một trung tâm chiến lược kết nối châu Á với Trung Đông và châu Âu,
nơi Trung Quốc thúc đẩy các dự án đường sắt cao tốc, cảng biển, đường ống dẫn dầu khí và mạng lưới
logistics quy mô lớn. Những dự án như tuyến đường sắt cao tốc Tehran đến Qom và kế hoạch phát triển
cảng Jabha từng được quảng bá là những thành phần quan trọng của mạng lưới vận tải và xuất khẩu
năng lượng trong khu vực. Các nhà phân tích quốc tế ước tính riêng khoảng đầu tư trực tiếp của
Trung Quốc vào lĩnh vực dầu khí của Iran đã vượt 100 tỷ đô la. Nếu những khoản vốn này không
thể thu hồi, chúng có thể nhanh chóng trở thành gánh nặng nộ sâu lớn. Bên cạnh đó, Iran và Venezuela
từ lâu đã là hai nguồn cung dầu giá rẻ quan trọng đối với Trung Quốc. Tổng cộng,
nguồn cung từ hai quốc gia này chiếm khoảng 17-20% tổng lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc.
Nhiều giao dịch trong số đó được thực hiện bằng đồng nhân dân tệ hoặc thông qua các cơ chế
thanh toán đặc biệt nhằm tránh hệ thống đồng đô la trở thành một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn
của Bắc Kinh nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ trong thương mại năng lượng toàn cầu.
Tuy nhiên khi cả Venezuela và Iran đều đang chịu áp lực địa chính trị nghiêm trọng,
hai tuyến cung cấp dầu giá rẻ này hiện đứng trước nguy cơ lớn. Đồng thời,
theo biển Hormuz, nơi khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua đã trở thành điểm
nghẽn quan trọng trong bối cảnh căng thẳng leo thang. Bloomberg Economics cảnh báo rằng nếu
xuất khẩu dầu của Iran bị gián đoạn, giá dầu có thể tăng ít nhất 20% và thậm chí vượt
180 đô la mỗi thùng. Đối với Trung Quốc, quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới,
kích bản này có thể gây ra cố sốc năng lượng lớn, đẩy lạm phát tăng và làm chi phí sản
xuất trên toàn bộ nền kinh tế tăng cao. Đồng thời, ngành công nghiệp quốc phòng của Trung Quốc
cũng chịu một đòn tổn hại về danh tiếng. Các hệ thống phòng khống HQ-9B được cung cấp cho Iran
từng được quảng bá là sản phẩm chủ lực, có khả năng đánh trận mục tiêu tầm xa ở khoảng cách
khoảng 250 km và độ cao lên đến 50 km. Tuy nhiên, trong chiến dịch phối hợp giữa Hoa Kỳ và Israel,
một số trận địa HQ-9B gần các cơ sở hạt nhân Natanz và Fortown đã không thể ngăn chặn các cuộc
tấn công do máy bay tàng hình như F-35 và F-22 thực hiện, kết hợp với tác chiến điện tử và các đợt
tấn công bão hòa. Trước đó, radar cảnh báo sớm JY-27 do Trung Quốc cung cấp cũng được cho là đã
thể hiện hiệu suất kém trong các hoạt động quân sự khác tại khu vực. Những diễn biến này đã làm
dây lên nghi ngờ mới trong số các khách hàng tiềm năng về hiệu suất thực tế của vũ khí Trung Quốc.
Hiện nay Trung Quốc là nhà xuất khẩu vũ khí lớn thứ ba thế giới, với nhiều khách hàng đến từ các quốc gia
đang phát triển. Trong bối cảnh này, phản ứng của Bắc Kinh đối với cuộc khủng hoảng Iran tỏ ra đặc
biệt thận trọng. Trung Quốc đã lên áng các cuộc tấn công và kêu gọi ngừng bắn, nhưng tránh thực hiện
bất kỳ hành động nào có thể dẫn đến đối đầu trực tiếp với Hoa Kỳ. Nhiều nhà phân tích cho rằng,
cách tiếp cận này phản ánh một tính toán chiến lược rõ ràng, mặc dù Trung Đông quan trọng đối với
Trung Quốc về năng lượng và thương mại, khu vực này không được xem là vùng an ninh quốc lõi so với Đông Á.
Sự vỡ mộng ngày càng gia tăng này có thể báo hiệu sự suy giảm khó đảo ngược trong ảnh hưởng toàn
cầu của Trung Quốc, đồng thời cũng có thể đánh dấu sự suy yếu của tham vọng Bắc Kinh trong việc dẫn
dắt một trật tựu thế giới đa cực thống nhất nhằm đối trọng với phương Tây.
Hàng dài xe xếp hàng suốt đêm tại các trạm xăng trên khắp Trung Quốc, nhiều người bắt đầu lo lắng.
Thưa quý vị, sự gián đoạn nguồn công dầu từ Iran đang gây ra những tác động rộng khắp đối với
xã hội Trung Quốc. Nhiều người dân phàn ám rằng, gần đây, ngay cả việc đổ nhiên liệu cũng phải xếp hàng
rất lâu. Buổi sáng đã đông nghẹt, đến khi quay lại vào buổi chiều thì hàng xe vẫn kéo dài không kém.
Hai bên trụ bơm đều trật kín phương tiện, đến việc tren vào hàng trở cũng trở nên khó khăn.
Mọi người không chỉ đến vì bình xăng sắp cạn, mà còn vì lo bảng giá có thể thay đổi trước khi đến lượt mình.
Ở một số nơi, chỉ cần giá xăng nhít lên một chút, những người đang xếp hàng đã bắt đầu tính toán rằng,
nếu xung đột tiếp tục kéo dài, xăng Ron 95 có thể dễ dàng quay lại mức khoảng 8 nhân dân tệ mỗi lít.
Một bình xăng đầy chỉ đắt thêm vài chục nhân dân tệ nghe có vẻ không đáng kể.
Nhưng đối với những người phải lái xe mỗi ngày, đó là khoảng chi họ cảm nhận rõ ràng mỗi tháng.
Ở một số nơi, người dân cũng chỉ ra rằng cổ phiếu của các tập đoàn giàu khi lớn đã tăng mạnh,
khiến nhiều người có cảm giác rằng lần này ngành năng lượng lại có thêm lý do để nâng giá.
Có người châm biếm rằng chiến tranh có thể chưa đến trước cửa nhà họ, nhưng bảng giá xăng thì đã thay đổi trước.
Tại khu vực nông thôn, áp lực có thể thể hiện rõ rệt hơn.
Mùa vụ gieo trồng mùa xuân đã gận kề, cây ruộng, bơm nước, kéo máy móc, vận chuyển phân bón và hạt giống,
mọi khâu đều phụ thuộc vào giàu diesel.
Các đoạn video từ nông thôn cho thấy, nông dân vừa từ Đồng Về đã dừng lại mua giàu diesel.
Họ nói rằng nếu hôm nay không mua, thì sau này có thể vừa đắt hơn, vừa khó mua hơn.
Đối với nông dân, giá nhiên liệu tăng không chỉ đồng nghĩa với chi phí đi lại cao hơn,
mà còn kéo theo chi phí cho cả một mùa vụ.
Khi giá giàu diesel tăng, giá phân bón tăng, chi phí vận chuyển tăng,
và cuối cùng những người làm ruộng là nhóm đầu tiên phải gánh chịu áp lực,
các tài xế vận tải cảm thấy điều này còn trực tiếp hơn.
Trên lệch vài hàu mỗi lít nghe có vẻ nhỏ,
nhưng khi chạy hàng trăm km thì con số trở nên đáng kể.
Một số tài xế nói rằng sau khi hoàn thành một chuyến xe và tính toán chi phí,
gần như toàn bộ lợi nhuận đã bị chi phí nhiên liệu nuốt mất.
Trong bối cảnh đơn hàng vận tải vốn đã ít hơn trước,
thêm vài đợt tăng giá nhiên liệu nữa có thể đẩy nhiều chủ xe nhỏ lẻ đến bờ vực.
Thuế mua xe, phí đường bộ, phụ phí nhiên liệu,
tất cả vốn đã là gánh nặng.
Này thêm sự bất ổn quốc tế khiến việc tính toán chi phí liên tục thay đổi.
Điều đáng chú ý là ngay cả những người sử dụng xe điện cũng nói rằng
họ không thể tránh khỏi tác động.
Khi giá nhiên liệu tăng, phí giao hàng tăng,
giá taxi tăng, chi phí vận tải tăng và giá thực phẩm cũng tăng theo.
Ngay cả khi không trực tiếp mua xăng,
người dân vẫn phải trả tiền thông qua mọi loại chi phí khác.
Như một số người nói đơn giản rằng, xung đột xảy ra ở nơi rất xa.
Nhưng hóa đơn lại đến rất gần nhà.
Cùng với nỗi lo về nhiên liệu là nỗi lo về tiền bạc.
Một số người nói rằng trong những thời điểm như thế này,
điều khiến họ cảm thấy yên tâm vẫn là một đồng tiền mạnh.
Vì vậy họ đã đổi một ít yên nhật, rồi lại đổi thêm một ít nữa.
Không phải vì hoảng loạn,
mà bởi chỉ cần nhìn cách đồng tiền của Iran mất giá nhanh chóng sau khi xung đột nổ ra,
cũng đủ hiểu chiến tranh có thể làm sói mòn tiền tiết kiệm nhanh đến mức nào.
Liên quan đến cuộc xung đột tại Iran,
trên mạng một lần nữa xuất hiện những lời kêu gọi quen thuộc rằng
người dân nên biết ơn chế độ, tuy nhiên phản hồi bên dưới lại rất thẳng thắn.
Cuộc sống là do cha mẹ sinh ra, tiền bạc là do chính mình lao động vất vả mà kiếm được,
tuyệt học phải tự bỏ tiền, chữa bệnh làm cạn kiệt tiền tiết kiệm của gia đình,
còn mua nhà phải gom góp tiền của ba thế hệ.
Vì vậy cuối cùng, người dân nên biết ơn ai, ta biết ơn vì điều gì.
Khác tràn vào các cơ quan chính quyền trên toàn quốc,
đường phố đầy người ăn xin, nhà máy đỉnh chệnh, thất nghiệp tăng vọt.
Mọi người chìm trong nợ năn, xã hội đứng bên bờ sụp đổ hoàn toàn.
Thưa quý vị, sau kỳ nghỉ Tết nguyên đán kéo dài, hàng triệu lao động Trung Quốc,
đặc biệt là lao động nhập cư và những người từ 40 tuổi trở lên,
đang đối mặt với tình trạng thất nghiệp kéo dài, mức lương trò mười cực thấp
và cơ hội việc làm ổn định vô cùng khan hiếm, những lời kể dân thực lan truyền trên mạng xã hội
và trong các cuộc trò chuyện đời thương đã phát họa một bức tranh ảm đạm.
Các khu công nghiệp vắng lặng, hội sự việc làm đông nghẹt người nhưng hầu như không có vị trí
tuyển dụng thực sự, và nhiều người buộc phải trở về quê hoặc chấp nhận những công việc tạm bỡ bắp bênh.
Nhiều người mất việc từ trước kỳ nghỉ đang hỏi nhau, sau Tết đã tìm được việc chưa?
Một người vừa trở về từ một hội sự việc làm trực tiếp tại địa phương cho biết,
đông nghẹt người, đông như biển. Tôi cứ tưởng chỉ mình mình thất nghiệp,
ai ngờ còn rất nhiều người giống như tôi. Rất nhiều người không chịu bỏ cuộc cho đến khi đến thâm quyến.
Nhưng chỉ sau khi đến đây, họ mới thực sự mất hy vọng.
Lương chỉ 3.000 hoặc 4.000 nhân dân tệ, muốn 5.000 nhân dân tệ bây giờ cũng quá khó.
Đặc biệt đối với những người sinh vào thập niên 1970, tình hình còn khó khăn hơn.
Một người nói, anh chị em nếu chưa đến thì đừng đến trước giang nữa.
Các nhà máy không tuyển dụng. Họ nói chúng tôi quá già,
thật bức xúc. Việc làm khó tìm đến mức chỉ còn biết khít gió mà sống.
Nhiều người phải chạy hết nơi này sang nơi khác. Có nơi nhận hồ sơ nói,
chờ gọi lại. Có nơi hứa liên lạc sau, nhưng rồi hoàn toàn im lặng.
Không ít người đã bỏ cuộc. Một người nói, có lẽ tôi sẽ không ra ngoài làm việc nữa.
Tôi ở nhà trồng trọt. Làm gì thì làm. Ra ngoài chỉ kiếm được việc làm tạm thời.
Chứ tiền thuê nhà và tiền ăn đi thì chẳng còn lại bao nhiêu.
Ở nhà còn tiết kiệm được tiền thuê nhà và tiền ăn.
Các chợ lao động ban đêm trở nên hỗn loạn. Hàng trăm người tranh giành một công việc cuồn vác
nặng trị giá 200 nhân dân tệ. Những người đàn ông và phụ nữ trung niên tren lấn tuyệt vọng.
Ai cũng hét lên rằng, chỉ cần một xuất cho gia đình mình.
Nhiều người chạy đi tìm việc suốt 5 đến 10 ngày, nhưng vẫn không có ngày công nào.
Ngay cả những công việc 100 đến 150 nhân dân tệ một ngày cũng hiếm hoi.
Không chỉ lao động trung niên, nhiều người trẻ cũng bày tỏ áp lực tâm lý rất lớn.
Một người đàn ông nói rằng, anh đã hơn 30 tuổi nhưng vẫn chưa tìm được công việc thật sự
phù hợp với năng lực và sở thích của mình. Mỗi lần nghĩ đến việc đi làm, trong lòng anh lại
xuất hiện cảm giác chống đối mạnh mẽ. Bản thân công việc có thể không quá vất vả.
Nhưng chỉ cần nghĩ đến việc tiếp tục như vậy đã khiến anh cảm thấy cuộc đời bị mắc kẹt.
Những câu chuyện này cho thấy khoảng cách rất lớn giữa số liệu chính thức và thực tế.
Chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc công bố tỷ lệ thất nghiệp chỉ hơn 10%.
Nhưng trong thực tế, nhiều người cho rằng con số này đã vượt quá 50%.
Các chương trình của chính phủ như Hành động Gió Xuân đang tổ chức hàng
chục nghìn hội trợ việc làm và thúc đẩy các ngành công nghiệp mới.
Nhưng đối với lao động phổ thông và những người lớn tuổi, hy vọng vẫn rất mong manh.
Vấn đề không chỉ nằm ở bất hạnh cá nhân, mà còn phản ánh sự tăng trưởng kinh tế không đồng
đều, phân phối cụ cải thiếu cân bằng và những bất lợi mang tính cấu trúc đối với lao động
nhập cư và lao động trung niên. Ngoài thất nghiệp, nhiều người còn chìm trong nợ nằn,
đặc biệt là các khoản vai trực tuyến lãi rút cao. Có người nói rằng trong 5.000 năm lịch sử
Trung Quốc chưa từng có nhiều người mắc nợ đến như vậy. Trên toàn quốc, hơn 900 triệu người đang
mắc nợ. Hơn 8,6 triệu người nằm trong diện thi hành án. Năm ngoài có hơn 3 triệu tài sản
bị đấu giá tư pháp và năm nay con số có thể vượt 5 triệu. Một người đàn ông 40 tuổi cho biết
bắt đầu vai tiền trực tuyến từ năm 2012 và hiện đang nợ 70 nền tảng khác nhau. Vợ còn ly tán,
các nhà đã bán để trả 400.000 nhân dân tịnh. Vậy trực tuyến thật đáng sợ. Lãi rút hàng năm từ
23% đến 36%. Vai 10.000 nhân dân tệ thì một năm phải trả khoảng 13.000. Nếu nợ hơn 100.000 nhân dân tệ
thì ngay cả một gia đình bình thường cũng không thể trả hết trong cả đời. Đối với thế hệ sinh sau năm
1990, 87% đang mang nợ và chỉ 13% không có nợ. Đây lại chính là giai đoạn đỉnh cao về thu nhập,
khi họ vừa phải nuôi cha mẹ, vừa phải nuôi con. Nhiều người vai 100.000 nhân dân tệ kiếm được
15.000 nhân dân tệ mỗi tháng nhưng vẫn nói rằng không thể trụ nổi nữa. Lãi rút vẫn được tính
trên toàn bộ số tiền gốc ban đầu, ngay cả khi khoản vai đang được trả dần. Có người ví rằng vai trực
tuyến giống như cờ bạc, mà túy hay mại dân, 99 trong 100 người không thể chống lại được.
Định điểm của cuộc khủng hoảng nợ xã hội được dự báo sẽ rơi vào giai đoạn 2026-2028,
khi hàng triệu người đứng trước nguy cơ vỡ nợ. Kinh tế Trung Quốc vẫn được cho là tăng trưởng,
nhưng 90% tài sản lại tập trung trong tay 10% dân số, khiến phần lớn lao động không cảm nhận được
bất kỳ sự cải thiện nào trong cuộc sống. Dữ liệu độc lập cho thấy, nợ hộ gia đình tăng vọt
và số vụ vỡ nợ cá nhân đã tăng gần gấp đôi kể từ năm 2019. Lãi rút cao, cơ chế trả nợ cứng nhấp
và việc tiếp cận các khoản vai trực tuyến quá dễ dàng đã đẩy vô số người vào tuyệt vọng.
Nếu những nguyên nhân gốc dễ như phân phối của cải, quản lý tiếm dụng tiêu dùng và tăng trưởng tiền
lương thực chất không được giải quyết, gánh nặng nợ nhân có nguy cơ làm rung chuyển trật tựu xã hội.
Đây không phải những con số triều tượng, mà là tiếng kêu thực sự của những con người đang đứng bên bờ vực.
Thủ tướng Canada phơi bày hành vi khó xử của ông Tập Cân Bình, câu xin ngoại giao bí mật để giữ thể diện
Thưa quý vị, ngày 4 tháng 3, tại Viện Lowy Danh tiếng của Úc, Thủ tướng Canada Mark Carney
đã tiết lộ rằng trong cuộc gặp đầu tiên với ông Tập Cân Bình vào tháng 11 năm ngoái,
lãnh đạo Trung Quốc ngay lập tức yêu cầu rằng mọi vấn đề nên được trao đổi riêng tư,
không thảo luận công khai và không lên lớp ông. Các chuyên gia cho rằng việc lãnh đạo Đảng Cộng sản Trung
Quốc cố gắng bảo vệ hình ảnh được gọi là khôn ngoan và vĩ đại của mình một cách quyết liệt như vậy
thực chất chỉ là một màn trình diễn. Ông Carney tóm tắt các điểm mà ông Tập đưa ra như sau.
Thứ nhất, không có bất ngờ. Nếu thực sự quan tâm đến vấn đề nào, hãy nói rõ trước.
Thứ hai, không lên lớp công khai. Thứ ba, không công khai chỉ bảo ông phải làm gì.
Nếu có vấn đề, hãy trao đổi trực tiếp. Ông Tập Cân Bình coi việc các lãnh đạo phương Tây
nêu ra những vấn đề liên quan đến hồ sơ nhân quyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc với ông
là hành vi lên lớp. Ông Carney đã thăm Trung Quốc vào tháng 1 năm nay.
Các thỏa thuận thương mại mà hai bên đạt được bao gồm việc Canada đồng ý nhập khẩu tối đa
49.000 xe điện của Trung Quốc mỗi năm với mức thuế ưu đãi cùng nhiều nội dung khác.
Tuy nhiên, thỏa thuận này đã gây ra nhiều tranh cãi mạnh mẽ.
Trong một phiên biểu trần tại Quốc hội Canada tháng trước, ông Michael Kovrig, cựu nhà ngoại giao
từng bị Đảng Cộng sản Trung Quốc giam giữ trái phép gần 3 năm, đã cảnh báo rằng cần phải cảnh
trước việc Đảng Cộng sản Trung Quốc sử dụng lợi ích kinh tế làm đòn bẩy để buộc Canada im lặng
trước các vi phạm nhân quyền của họ. Về việc ông Carney mới đây tiết lộ yêu cầu
ngoại giao bí mật của ông Tập Cận Bình, nhiều cư dân mạng trên nền tảng X đã bình luận.
Có người viết rằng, bằng việc nói điều này ra công khai,
ông Carney thực chất đang lên lớp ông ấy trước công chúng.
Người khác nói rằng, nhà ngoại giao mà Đảng Cộng sản Trung Quốc yêu thích nhất là Kissinger,
ngoại giao bí mật mà ông và Nixon từng tiến hành, chính là điều Đảng Cộng sản Trung Quốc thích nhất.
Một bình luận khác cho rằng, điều này gián tiếp cho thấy ông Tập thiếu kỹ năng ngoại giao và sợ
bị mất mặt trước công chúng. Nếu ông sợ điều gì thì chính điều đó nên được thực hiện,
không nên làm theo kịch bản của ông. Có người nói rằng, ông Tập Cận Bình không cho phép người khác nói
xấu mình, và tại Trung Quốc nếu làm như vậy, có thể bị bắt ngay lập tức.
Một số ý kiến khác cho rằng trong các quốc gia dân chủ, những chuyện như vậy cuối
cùng vẫn sẽ bị công khai. Một số người cũng nhắc lại một sự việc xảy ra cách đây ba năm,
trong Hội nghị tượng đỉnh G20 vào tháng 11 năm 2022. Thủ tướng Canada, khi đó là Justin
Trudeau, đã nói với truyền thông rằng, ông đã nêu vấn đề nhân quyền với ông Tập Cận Bình.
Tuy nhiên, ngay ngày hôm sau, ông Tập đã trực tiếp đến gặp ông Trudeau và phàn án rằng những
hai bên trao đổi đã bị dò dỉ cho báo chí, và cho rằng điều đó là không thích hợp.
Ông Tăng Kiến Nguyên, thành viên Hội đồng Quản trị của Học viện Dân chủ Hoa ngữ tại Đài Loan,
nói với The Epoch Times rằng một mặt, chính quyền Đảng Cộng sản Trung Quốc
chi rất nhiều tiền để xây dựng hình ảnh được gọi là khôn ngoan của ông Tập,
nhưng mặt khác lại đàn áp mọi hình thức chế diễu nhắm vào ông.
Ông nói rằng việc thỉ trích ông Tập có thể dẫn đến nguy hiểm nghiêm trọng hoặc rắc rối chính trị.
Đảng Cộng sản Trung Quốc đã tiêu tốn nguồn lực quốc gia khổng lồ để bảo vệ hình ảnh của ông,
và điều đó thực sự giống như một màn trình diễn.
Ông Tăng Kiến Nguyên cũng cho biết các chính trị gia phương Tây không cần phải giữ thể diện cho ông Tập.
Nếu làm như vậy, họ sẽ vô tình giúp ông che giấu những hành động sai trái và trở thành người thiếp tay.
Ông Giới Lập Kiên, Chủ tịch Liên minh Quốc tế của Đảng Dân chủ Trung Quốc,
nói với The Epoch Times rằng việc ông Tập Cận Bình yêu cầu lãnh đạo các quốc gia khác
không được công khai lên lớp ông, tự nó đã là một bế bối ngoại giao.
Bởi vì vấn đề nhân quyền chính là điểm yếu của Đảng Cộng sản Trung Quốc.
Theo ông, các lãnh đạo nước ngoài nên công khai chỉ trích hồ sơ nhân quyền của Đảng Cộng sản Trung Quốc và không nên cúi đầu.
Một lần nữa, kính chúc quý vị một buổi tối ấm áp đầy yêu thương.
Xin kính chào và hẹn gặp lại quý vị trong những chương trình lần sau!