Bầu trời thủ đô Iran rực cháy trong sắc đỏ quạch, chói lòa như thể mặt trời vừa mọc giữa đêm đen – một cơn ác mộng rợp màu lửa đạn. Mùi khét của dầu cháy xộc thẳng vào từng ngôi nhà, theo gió độc tràn qua khe cửa, báo hiệu một cuộc sụp đổ hạ tầng không thể cứu vãn.
Từ hiện trường, tiếng rền vang của tiêm kích phản lực xé toạc tầng không, tiếp nối bằng những vụ nổ kinh hoàng liên hoàn. Trong 90 phút, các mục tiêu chiến lược ở phía Đông, Tây và Nam thành phố bị san phẳng. Màn hình radar quân sự rực sáng báo động đỏ; những kho chứa dầu – "ngân hàng máu" nuôi dưỡng IRGC – giờ đây biến thành những lò luyện ngục khổng lồ.
Trên các tuyến cao tốc, dòng người tháo chạy hỗn loạn giữa màn đêm đỏ rực, tiếng gào thét hòa lẫn với âm thanh đổ nát. Trong khi bộ máy tuyên truyền của chính quyền vẫn cố gồng mình phô trương sức mạnh trên đường phố, thì ở tầng cao nhất của quyền lực, sự chuyển giao đầy bất định của Mojtaba Khamenei lại càng khiến nội bộ Iran rạn nứt dữ dội.
Liên quân Mỹ đã tiêu tốn 5,82 tỷ USD. Một con số khổng lồ được ném vào các mục tiêu xóa sổ trung tâm chỉ huy của lực lượng IRGC. Tổng thống Donald Trump công bố tối hậu thư đanh thép: Iran phải đầu hàng vô điều kiện, nếu không sẽ đối mặt với sự hủy diệt hoàn toàn tại những khu vực chưa từng bị nhắm tới trước đây.
Bầu trời thủ đô Iran rực cháy trong sắc đỏ quạch,
chói loa như thể mặt trời vừa mọc giữa đêm đen.
Một cơn ác bậu dập màu lửa đạn,
mùi khét của dâu cháy sọc thẳng vào từng ngôi nhà.
Theo gió độc tràn qua khe cửa,
báo hiệu một cuộc sụp đổ hạ tầng không thể cứu bãn.
Từ hiện trường, tiếng rèn vang của tiêm kích phản lực xé toạc tầng không,
tiếp nối bằng những vụ nổ kinh hoàng liên hoàn.
Trong 90 phút, các mục tiêu chiến lược ở phía Đông, Tây và Nam thành phố bị sàn phẳng.
Những kho chứa dầu, ngân hàng máu nuôi dưỡng IIGC
ra đây biến thành những lò luyện ngục khổng lồ.
Trên các tuyến cao tốc, dòng người tháo chạy hỗn loạn giữa màn đêm đỏ rực,
tiếng gào thét hòa lẫn với âm thanh đổ nát.
Trong khi bộ máy tuyên truyền của chính quyền vẫn cố gồm mình phu trương sức mạnh trên đường phố,
thì ở tầng cao nhất của quyền lực,
sự chuyển giao đầy bất định của Mojitaba Khamenei
lại càng khiến nội bộ Iran dạn nứt dữ dội.
Liên quân Mỹ đã tiêu tốn 5,82 tỷ đô la,
một con số khổng lồ được ném vào các mục tiêu xóa sổ trung tâm chỉ huy của lực lượng IIGC.
Tổng thống Donald Trump công bố tối hậu thư đánh thép,
Iran phải đầu hàng vô điều kiện,
nếu không sẽ đối mặt với sự hủy diệt hoàn toàn tại những khu vực chưa từng bị nhắm tới trước đây.
Di trúc trong khói lửa và tân lãnh đạo Mojitaba Khamenei
Sáng ngày 9 tháng 3 năm 2026,
Hội đồng chuyên gia Iran chính thức công bố Mojitaba Khamenei,
con trai của cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei,
đã chính thức kế vị cha mình để trở thành lãnh tụ tối cao mới của nước Cộng hòa Hồi giáo.
Sự trỗi dậy của Mojitaba diễn ra trong bối cảnh nội bộ Iran đang dạn nứt sâu sắc.
Một bên là phe cứng rắn ủng hộ tân lãnh đạo để duy trì sự sống còn của chế độ.
Bên còn lại là những quan chức an ninh đang hoang mang
trước sức mạnh quân sự áp đảo từ Liên quân Mỹ, Israel.
Tân lãnh đạo Mojitaba bước lên ngôi vị cao nhất khi cha ông vừa nằm xuống sau đợt công kích cuối
tháng 2, mang theo một trọng trách nặng nề, đối đầu với Donald Trump và cứu vãn một nền
kinh tế đang trên bờ vực sụp đổ hoàn toàn. Ngay sau khi nhậm chức, những quyết sách đầu tiên
của Mojitaba đã cho thấy một đường lối không khoan nhượng. Thay vì xuống nước,
Tehran lại chọn cách đổ thêm dầu và lửa. Các đơn vị tên lửa chiến lược đã được lệnh vào vị
trí chiến đấu cao nhất, sẵn sàng thực hiện các đợt trả đũa nhắm vào mọi căn cứ của Mỹ trong tầm bắn.
Sự chuyển giao quyền lực này không mang lại hòa bình, mà dường như chỉ là hút dạo đầu
cho một giai đoạn đối đầu đẫm máu hơn. Đêm đen dập màu đỏ khi bồi trời Tehran tan chạy
Đêm 8-3-2026, Tehran không còn khái niệm về ngày và đêm. Một nhân chứng chia sẻ với BBC rằng,
ánh sáng đỏ quạch bao trùm khắp thành phố, đến mức cảm giác như mặt trời mọc vào lúc nửa đêm.
Mọi nhà đều ngửi thấy mùi khét của dầu cháy bốc lên ngay trong phòng ngủ. Những người dân leo lên
sân thượng nhìn về phía đường chân trời, đã phải kinh hãi trước những đám mây khói cuộn xoáy như
rung nhạp, báo hiệu một thảm họa năng lượng không thể cứu vã. Đáng chú ý, CNN là mạng lưới
truyền thông Mỹ duy nhất được phép có mặt tại Tehran, dưới sự giám sát nghiêm ngặt của chính quyền.
Phóng viên Fred Flegen, từ vị trí của mình, đã ghi lại những tiếng rung chấn dữ dội từ các vụ nổ
liên hoàn. Chỉ trong vòng 90 phút, hàng loạt mục tiêu ở phía đông, phía tây và phía nam thành
phố đã bị săn phẳng. Âm thanh đặc trưng của tiêm kích phản lực xé tọa không chung, theo sau đó là
những cú đập kinh người xuống các kho chứa dầu. Trên các tuyến cao tốc, những thức phim quay vội từ
điện thoại của người dân ghi lại cảnh tượng xe cộ chạy tán loạn giữa màn đêm đỏ rực. Một
tài xế đã thốt lên. Chúng tôi đang sống trong ngày tận thế. Sự thật là, không chỉ có các kho dầu,
một trạm cảnh sát ở phía tây Iran cũng bị IDF đánh sập trong cùng chiến dịch.
Những gì chúng ta thấy không phải là hiệu ứng kỹ xảo mà là sự thực về một đô thị 9 triệu
dân đang đứng trước ngưỡng cửa của sự sụp đổ hạ thần. Dòng chảy thông tin từ hiện trường đang
bị chính quyền kiểm soát chặt chẽ bằng cách phát đi thông điệp. Đây là cuộc tấn công vào dân thường.
Nhưng thực tế, các mục tiêu bị nhắm tới đều là những mất xích hậu cần quân sự then chốt của IRGC.
Bản hợp xướng tuyên truyền giữa vùng lửa đạn
Trong khi Tehran chìm trong khói đen, bộ máy tuyên truyền của chính quyền lại vận hành theo một kịch
bản trái ngược đến khó tin. Thay vì thừa nhận sự sụp đổ hạ thần, IRGC tung ra những mản kịch
phu trương sức mạnh ngay trên các con phố chính. Hàng đoàn xe quân sự được huy động diễu hành qua
các quảng trường lớn, loa phóng thanh gào thét những thông điệp hận thù, ép buộc người dân phải cầm cờ
và hoa để chứng minh lòng trung thành. Đây là nỗ lực tuyệt vọng nhằm đè bẹp bất kỳ mâm mống
bất mãn nào vốn đã âm ủy từ cuộc biểu tình thắng riêng. Các chỉ huy IRGC liên tục xuất hiện trên
sóng truyền hình quốc gia IIB với gương mặt đánh thép tuyên bố sẽ chiến đấu trong 6 tháng liên tiếp.
Họ gọi những ai dám xuống đường đòi quyền sống là binh lính Israel và đe dọa áp đặt mức án cao nhất,
tương đương với tội danh của một quân nhân đối phương, cho bất kỳ ai tham gia biểu tình.
Thế nhưng, đằng sau lớp vỏ bọc mạnh mẽ đó là sự đứt gãy nghiêm trọng về hạ tầng thông tin. Các
cuộc không kích vào trụ sở IIB cùng sự xuất giảm băng thông internet toàn quốc đã khiến bộ máy chỉ
huy điều khiển của họ bị trịch chọc đáng kể. Không chỉ dừng lại ở lời nói, IRGC còn sử dụng các
tiểu đoàn mạng để tấn công website và thông tin giả, cố gắng đánh lạc hướng dư luận quốc tế
bằng những video từ trò chơi điện tử bị cắt ghét như thật. Dù vậy, thực tế tàn khốc trên thực địa
là không thể che đậy. Phía sau những tiếng hô Death to America, nền kinh tế nội địa đã hoàn
toàn tê liệt, khiến sự phẫn nộ trong dân chúng không hề giảm đi mà còn tăng lên theo từng đợt không
kích. Đòn chặt chân dết khi túi tiền của IRGC bốc cháy. Ngày 8-3, tiêm kích Israel đã biến các
kho dầu chiến lược thành những lò luyện ngục khổng lồ. Khoảng 30 bể chứa dầu cực đại tại
nhà máy lọc dầu lớn nhất Iran ở phía nam Tehran đã bị xóa sổ hoàn toàn. Đây là cú đấm trực
diện vào nguồn sống của IRGC. Bởi từ lâu, lực lượng này đã nắm giữ đặc quyền kiểm soát dầu
mỏ để nuôi dưỡng các mạng lưới ủy nhiệm từ Lebanon đến Yemen. Số liệu thống kê từ bộ dầu
mỏ Iran cho thấy một thực trạng bi đát. Đợt tấn công đã thiêu dụy 50% nguồn cung năng lượng nội
địa của toàn quốc. Không chỉ có Tehran, kho dầu Fadiz tại thành phố Karaj, lân cận, cũng đang cháy
ngụt ngụt, tạo thành những cụt khói đen đặc có thể quan sát được từ vệ tinh. Đây là ngân hàng máu
cung cấp tài chính cho các chiến dịch quân sự và chương trình hạt nhân của Tehran.
IRGC hiện đang đứng trước nguy cơ phá sản khi toàn bộ tài sản chiến lược biến thành cho bụi chỉ
sau vài giờ. Tại các đại lộ lớn, lực lượng dân quân Fadzi đang điên cuồng tuần tra, cố gắng che đậy
sự hoảng loạn bằng những màn phô trương vũ khí. Nhưng thực tế không thể chối bỏ, túi tiền của
đế chế đã chính thức bốc cháy. UAE tức nước vỡ bờ và đòn trả đũa vào cơ sở sinh tồn.
Suốt những ngày qua, các tiểu vương quốc Ả Rập Thống Nhất, UAE, đã trở thành bao cát hứng
chịu hơn 1.500 đợt tấn công bằng tên lửa và drone từ phía Iran. Mặc dù hệ thống phòng
không của UAE đã xuất sắc đánh chặn hơn 94% mục tiêu, nhưng sự hung hăng của Tehran đã vượt
quá giới hạn chịu được. Theo các báo cáo tỉnh báo, 40% hỏa lực của Iran nhắm vào UAE,
con số này lớn gấp đôi so với mục tiêu Israel. Những gì đang diễn ra không còn là tấn công quân sự,
mà là các hành vi gây hỗn loạn khi drone Iran nhắm thẳng vào các tòa nhà dân sự,
thậm chí là tòa tháp Biri Khalifa cao nhất thế giới, và những chiếc xe đang di chuyển ngay giữa
làng đường Đông Đúc. Căng thẳng leo thăng đến mức đỉnh điểm khi Iran bắt đầu trả đũa nhắm vào
các nhà máy nước tại Kuwait và Bakren. Một đợt tấn công bằng drone của IIGC đã đánh trúng nhà
máy khử mạn của Bakren, gây ra những thiệt hại vật chất không nhỏ và khiến hàng triệu người đứng
trước nguy cơ khắt nước sạch. Cuộc chiến không còn là màn đấu súng trên chiến trường,
mà đã trở thành cuộc chiến sinh tồn nhắm vào những nhu cầu cơ bản nhất của con người.
Iran đang cố tình gây ra nỗi đau kinh tế và nhân đạo cho các nước láng giềng nhằm tìm kiếm một
lối thoát trên bàn đàm phán, nhưng có vẻ như họ đã tính sai nước cờ này.
Ít hầu Hormone nghẹt thở, thế giới cạn giàu
Eo biển Hormone không chỉ là một tuyến đường biển, nó là van điều tiết của toàn bộ nền kinh tế
nhân loại, với chiều rộng chỉ hơn 30 km tại điểm hẹp nhất. Đây là nơi mỗi ngày gánh vác việc
trung chuyển khoảng 18-21 triệu thùng dầu thu, tương đương gần 20% tổng lượng dầu tiêu thụ toàn cầu.
Khi chiến sự bùng nổ, tuyến đường này lập tức trở thành một vùng chết. Các hãng vận tải
lớn như Maez hay Haparlois đã đồng loạt đình chỉ hải trình, khiến Hormone từ một siêu
xa lộ năng lượng thành một bãi đỗ tàu khổng lồ, nơi hơn 300 con tàu đang mắc kẹt,
thả neo, chờ đợi trong vô vọng. Hệ lụy của việc đóng băng này là tức thì và khủng khiếp,
khi dầu không thể rời vùng vịnh. Các kho chứa tại Ả Đập Xê Út, Kuwait và UAE nhanh chóng đầy
ứ, buộc các quốc gia này phải cắt giảm sản lượng khai thác, một quyết định chưa từng có tiền lệ.
Theo báo cáo từ Goldman Sachs, tình trạng gián đoạn logistic này nghiêm trọng gấp nhiều lần so với
bất kỳ biến cố nào chúng ta từng thấy trong quá khứ. Việc các tàu phải đổi hướng, vòng qua mũi
hảo vọng của Nam Phi khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 10 đến 15 ngày, đẩy chi phí
nhiên liệu và bảo hiểm hàng hải lên mức đỉnh điểm. Giá dầu thô đã phản ứng dữ dội trước nút thắt này.
Ngay trong ngày 9 tháng 3 năm 2026, giá dầu đã vọt lên mốc 111 đô la một thùng. Bộ trưởng Năng lượng
Qatar thậm chí cảnh báo nếu tình trạng bế tắc kéo dài thêm 2 đến 3 tuần, giá dầu có thể chạm
mốc 150 đô la một thùng. Chúng ta đang chứng kiến sự cộng hưởng giữa gián đoạn vật lý và cú sốc giá.
Đẩy lạm phát toàn cầu vào vòng xoáy khó kiểm soát. Đối với các nền kinh tế châu Á,
vốn phụ thuộc tới 70-75% nguồn cung từ Trung Đông, đây không còn là chuyện xa xôi,
mà là bài toán sống còn cho sự ổn định sản xuất và giá cả tiêu dùng nội địa.
Cú sốc hậu cần khi túi tiền toàn cầu bị vét cạn
Con địa chấn từ eo biển Hoc Mon đã chính thức đổ bộ vào ví tiền của người tiêu dùng toàn cầu,
với sức công phá khủng khiếp. Khi nguồn cung dầu mỏ bị bóp nghẹt, lạm phát không còn là lý
thuyết trên mặt báo mà đã trở thành thực tại tàn khốc. Tại Nhật Bản và Hàn Quốc,
hai quốc gia nhập khẩu tới hơn 80% năng lượng qua eo biển này.
Chỉ số niềm tin tiêu dùng đã rơi xuống mức thấp kỷ lục kể từ cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008.
Riêng tại Hàn Quốc, chỉ số KOSPE đã chứng kiến cú rơi tự do 12% chỉ trong một ngày,
kích hoạt hệ thống ngắt mạch tự động khi các nhà đầu tư hoảng loạn tháo chạy trước bóng ma suy thoái.
Tại Việt Nam, sức nóng từ Trung Đông đã phả thẳng vào các trạm xăng. Trong kỳ điều hành ngày 7-3-2026,
giá xăng RUN95-3 đã chính thức vượt ngưỡng 27.000 đồng một lít, trong khi giá dầu Diazhen và
dầu hỏa có mức tăng không tưởng từ 7.000 đến gần 8.500 đồng mỗi lít chỉ sau một đêm.
Theo phân tích từ Vinacapital, giá dầu toàn cầu tăng 30% kể từ đầu năm đang đẩy lạm phát CPI
của nước ta từ mức 2.5% lên sát ngưỡng 4%. Điều này đồng nghĩa với việc chi phí vận tải,
logistics và giá thực phẩm sẽ sớm té nước theo mưa, tạo áp lực nghẹt thở lên mục tiêu
ổn định kinh tế của chính phủ. Chưa dừng lại ở đó, cú sốc năng lượng này còn kéo theo sự mất giá
của tiền tệ và sự bùng nổ của giá vàng. Hiện đã giữ vững mốc 5.000 đô la một ao thế giới do nhu cầu
trú ẩn an toàn. Các chuyên gia kinh tế cảnh báo nếu Hoc Mon tiếp tục bị phong tỏa,
lãi suất huy động tại Việt Nam có thể phải tăng thêm 50 đến 100 điểm cơ bản để kiềm giữ lạm phát.
Thế giới đang chứng kiến một kịch bản lạm phát đình trệ, nơi mà giá cả hàng hóa tăng phi mã,
nhưng tăng trưởng kinh tế lại bị kéo lùi với mức ấm. Chúng ta không chỉ đang trả tiền cho sang giàu,
mà đang trả giá cho một hệ thống năng lượng toàn cầu quá đổi mong manh trước hậu súng của chiến tranh.
Canh bạc Trung Đông khi các ông lớn vào cuộc
trận đấu. Trong khi Mỹ và Israel dốc toàn lực để xóa sổ năng lực hạt nhân và bẻ gãy kinh tế
Iran, cộng đồng quốc tế đang rơi vào một trạng thái chê rẽ cực độ. Nga và Trung Quốc,
hai đối tác chiến lược lớn nhất của Tehran, đã đồng loạt lên án các cuộc tấn công,
gọi đây là hành vi vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế.
Tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc, Đại sứ Nga Nebezia tuyên bố Moscow sẵn sàng cung cấp
mọi sự hỗ trợ cần thiết để ổn định tình hình, trong khi Bắc Kinh nhấn mạnh chủ quyền của Iran
phải được tôn trọng. Tuy nhiên, đằng sau những tuyên bố đánh thép đó, cả Nga và Trung Quốc vẫn
đang giữ một khoảng cách thận trọng, chưa cho thấy bất kỳ ý định can thiệp quân sự trực tiếp nào
để giải cứu Tehran. Ở phía ngược lại, các quốc gia Ả Rập, vùng vịnh đang rơi vào tình
thế tiến thoái lưỡng nàn, dù luôn coi Iran là đối trọng nguy hiểm. Nhưng việc các đầu tàu của
UAE bị trúng hỏa lực và chìm ngay tại eo biển Hawkebury vào ngày 6 tháng 3 khiến họ nhận ra
cái giá của một cuộc chiến tổng lực là quá đắt. Ả Rập Xê Út và Kuwait đã buộc phải thông
báo cách giảm sản lượng dầu do không thể xuất khẩu, trong khi các nhà máy lọc dầu lớn như
Ras Tanura phải tạm dừng hoạt động để đảm bảo an toàn. Đáng chú ý nhất là sự giạn nứt ngay trong
lòng nội bộ các nước đồng minh. Trong khi Tổng thống Trump quyên quyết với mục tiêu đầu hàng
vô điều kiện, một số quốc gia châu Âu đã bắt đầu bày tỏ sự lo ngại về một làn sóng tị nạn
và khủng hoảng năng lượng kéo dài sẽ đánh sập nền kinh tế lục địa ra.
Iran cũng không vừa khi đưa ra lời cảnh báo lạnh gáy. Bất kỳ sự can thiệp nào từ châu Âu sẽ
bị coi là hành động chiến tranh trực tiếp vào các thành phố của họ. Thế giới đang nín thở dõi theo
từng bước đi của các siêu cường, bởi chỉ cần một tính toán sai lầm ngòi nổi Iran sẽ kéo cả hành
tình vào một cuộc đại chiến không có hồi kết. Liệu sự kế vị của Mojitaba Khamenei sẽ dẫn đến
một cuộc cải tổ triệt đẻ hay là sự sụp đổ dây truyền của một hệ thống đã dẹo dã? Câu trả lời
có lẽ không còn nằm ở những lời tuyên bố hùng hồn tại Tehran hay Washington, mà nằm ở chính
sức chịu đựng của nền kinh tế toàn cầu. Và những nòng súng đang trực trở tại eo biển Hormuz,
một chương cũ đang khép lại trong máu và lửa, và một trật tự mới đầy bất định đang dần thành hình.