#18 [PL&ĐS] DOANH NGHIỆP TƯ NHÂN (Luật doanh nghiệp năm 2020, sửa đổi, bổ sung năm 2025)

Kênh Pháp Mật và Đời Sống Xin Chào Các Bạn Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu một số quyết định cơ bản về doanh nghiệp tư nhân được vi định trong vật doanh nghiệp sửa đổi phổ sung năm 2025 Theo quyết định đại điểu 188 của luật doanh nghiệp năm 2020 Doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chủ nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình Từ khái niệm này chúng ta có thể rút ra một số đặc điểm của doanh nghiệp tư nhân như sau Thứ nhất là chủ doanh nghiệp tư nhân phải là một cá nhân Như vậy nếu một tổ chức muốn thành lập một doanh nghiệp tư nhân thì sẽ không được phát vật cho phép Đặc điểm thứ hai là doanh nghiệp tư nhân không có tư cách phát nhân thì đây là một điểm khác giữa doanh nghiệp tư nhân với các doanh nghiệp còn lại theo quy định của luật doanh nghiệp năm 2020 Đặc điểm thứ ba là chủ doanh nghiệp tư nhân phải chịu trách nhiệm vô hạng về mọi nghĩa vụ tài sản của doanh nghiệp Có nghĩa là nếu trong quá trình kinh doanh mà doanh nghiệp tư nhân phát sinh những nghĩa vụ về tài sản Nếu mà dùng tài sản của doanh nghiệp đưa vào kinh doanh mà trả không đủ thì chủ doanh nghiệp phải lấy tài sản cá nhân của mình để hoàn thành nghĩa vụ thanh toán cho các chủ nợ Đặc điểm thứ tư là doanh nghiệp tư nhân không được phát hành chứng khoán để huy động vốn mà doanh nghiệp tư nhân sẽ huy động vốn theo những cách thức tạc thù như phây vốn ngân hàng hoặc là phây mượn các tổ chức cá nhân theo hình thức về dân sự Vấn đề vốn của doanh nghiệp tư nhân được quy định Vốn sẽ do chủ doanh nghiệp đầu tư sẽ tự kê khai và không phải chuyển giao quyền sở hữu tài sản từ sở hữu cá nhân sang sở hữu của doanh nghiệp Toàn bộ vốn và tài sản, kể cả vốn và tài sản thuê được sử dụng vào hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đều phải được ghi chép đầy đủ vào số sách kế toán và báo cáo tài chính của doanh nghiệp Chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền tăng và giảm vốn đầu tư trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp và chỉ được giảm vốn đầu tư xuống thấp hơn vốn đầu tư đã đăng ký sau khi đã đăng ký tới cơ quan nhà nước có thẳng tuyển Về vấn đề tổ chức và quản lý của doanh nghiệp tư nhân được quy định tại điều 190 của luật doanh nghiệp Theo đó, chủ doanh nghiệp tư nhân có toàn quyền quyết định đối với tất cả hoạt động của doanh nghiệp có quyền sử dụng lợi nhuận sau khi đã nộp thuế và thực hiện các nghĩa vụ tài chính khác Chủ doanh nghiệp tư nhân có thể trực tiếp quản lý doanh nghiệp hoặc thuê người khác điều hành hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Chủ doanh nghiệp tư nhân là đại diện theo các thuật của doanh nghiệp Do đó, chủ doanh nghiệp tư nhân sẽ là nguyên đơn, bị đơn hoặc người có quyền nghĩa vụ liên quan trong các giải quyết tranh chất liên quan đến doanh nghiệp Ngay cả khi doanh nghiệp có thuê giám đốc điều hành Chủ doanh nghiệp tư nhân vẫn là người đại diện theo các thuật của doanh nghiệp Chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền quyết định về bộ máy tổ chức và quản lý của doanh nghiệp Với sơ đồ này, chúng ta có thể hình dung một cách khái quát về mô hình tổ chức của doanh nghiệp tư nhân Theo đó, đứng đầu sẽ là chủ sở hữu của doanh nghiệp tư nhân Chủ sở hữu có thể là thêm giám đốc điều hành hoặc là thuê giám đốc điều hành doanh nghiệp Phía dưới là các phòng ban chức năng, thực hiện chức năng và quyền hạ theo quy định của giám đốc Theo quy định tại khoản 3 và khoản 4 đều 188 vật doanh nghiệp Mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập một doanh nghiệp tư nhân Quy định này xuất phát từ đặc điểm của doanh nghiệp tư nhân là chịu trách nhiệm vô hạ đối với các nghĩa vụ bằng tài sản từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Chính vì vậy, mỗi chủ doanh nghiệp tư nhân phải tập trung tối đa nguyền lực và chịu trách nhiệm đối với cả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp mình Chủ doanh nghiệp tư nhân cũng không được đồng thời là chủ hộ kinh doanh hay là thành viên hợp doanh của công ty hợp doanh bởi vì hai đối tượng này cũng chịu trách nhiệm vô hạ trong nghĩa vụ bằng tài sản Doanh nghiệp tư nhân không được quyền góp bốn thành lập hoặc mua cổ phần phần bốn góp trong công ty hợp doanh, công ty trách nhiệm vô hạ hoặc là công ty cổ phần bởi vì hình thức này sẽ làm phân tám nguồn lực và tăng mức độ rủi ro khi mà doanh nghiệp tư nhân đầu tư vào các doanh nghiệp khác Theo quy định tại Điều 191 của luật doanh nghiệp Chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền cho thuê toàn bộ doanh nghiệp tư nhân của mình nhưng phải thông báo bằng văn bản kèm theo bản sao hợp đồng cho thuê có công chứng đến cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan thuế trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ ngày hợp đồng cho thuê có hiệu lực Tuy nhiên trong thời hạn cho thuê, chủ doanh nghiệp tư nhân vẫn phải chịu trách nhiệm trước pháp luật với tư cách là chủ sở hữu của doanh nghiệp tư nhân Quyền nghĩa vụ và trách nhiệm của chủ doanh nghiệp tư nhân và người thuê đối với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp tư nhân sẽ được quy định trong hợp đồng cho thuê Hai khái niệm thấp lý mà chúng ta cũng cần phải hiểu rõ đó là giữa cho thuê doanh nghiệp tư nhân và thuê giám đốc điều hành doanh nghiệp tư nhân Hai khái niệm này có sự khác biệt rõ ràng nhất đó là trong trường hợp thuê giám đốc để điều hành doanh nghiệp tư nhân thì chủ doanh nghiệp tư nhân vẫn có quyền tham gia vào các hoạt động chỉ đạo kinh doanh của doanh nghiệp Nhưng trong trường hợp cho thuê doanh nghiệp tư nhân thì người thuê đa số sẽ là người quyết định các vấn đề của doanh nghiệp Chủ doanh nghiệp tư nhân không được phép can thiệp vào hoạt động của doanh nghiệp trong thời gian cho thuê Người thuê sẽ trả lợi nhuận cho chủ doanh nghiệp tư nhân theo những quy định trong thỏa thuận Một quy định nữa liên quan tới quyền và nghĩa vụ của chủ doanh nghiệp tư nhân được quy định tại điều 192 của doanh nghiệp Theo đó, chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền bán doanh nghiệp của mình cho người khác Sau khi bán doanh nghiệp, chủ doanh nghiệp tư nhân vẫn phải chịu trách nhiệm về tất cả các khoản nợ và các nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp phát sinh trong thời gian trước ngày chuyển giao doanh nghiệp Trừ trường hợp người mua, người bán và chủ nợ của doanh nghiệp có thỏa thuận khác Người mua doanh nghiệp phải tăng ký thay đổi chủ doanh nghiệp tư nhân theo quy định của luật doanh nghiệp Thực ra trong trường hợp bán doanh nghiệp tư nhân như thế này thì thường là những doanh nghiệp tư nhân sau một thời gian thành lập và hoạt động đã xây dựng được một danh tiếng nhất định trên thương trường thì sẽ là cơ sở để bán doanh nghiệp này với một giá mà họ mong muốn Chủ doanh nghiệp tư nhân là cá nhân duy nhất đại diện theo phước thuật của doanh nghiệp Do đó trong một số trường hợp đặc biệt có liên quan đến tư cách pháp lý của chủ doanh nghiệp tư nhân thì đại điều 193 của luật doanh nghiệp đưa ra một số cách xử lý như sau Trường hợp thứ nhất, nếu mà chủ doanh nghiệp tư nhân bị tạm gian thì chỉ chủ doanh nghiệp tư nhân có thể bị quyền cho người khác thực hiện quyền và nghĩa vụ thay cho mình trong các hoạt động thương tranh của doanh nghiệp Trường hợp thứ hai, nếu mà chủ doanh nghiệp tư nhân chết thì người thược kế sẽ thay chủ doanh nghiệp tư nhân quản lý và đại diện theo pháp thuật cho doanh nghiệp Đối với trường hợp này thì người mới thay sẽ phải đăng ký thay đổi tại cơ quan đăng ký thương tranh Trường hợp thứ ba, nếu mà những người thược kế họ từ chối nhận thược kế hoặc bị truất quyền thược kế thì tài sản của chủ doanh nghiệp tư nhân sẽ được xử lý theo quy định của hợp luật về công sự Đối với trường hợp thứ tư, khi mà chủ doanh nghiệp tư nhân bị hạn chế hoặc là mất năng lực hành vi dân sự khó khăn trong nhận thức và làm chủ hành vi thì quyền và nghĩa vụ của chủ doanh nghiệp tư nhân sẽ được thực hiện thông qua người đại diện Trường hợp thứ năm, nếu chủ doanh nghiệp tư nhân bị tòa án cấm hành nghề hoặc cấm đảm nhận một số công việc nhất định thì trong trường hợp này, doanh nghiệp tư nhân sẽ bị tạm ngừng, chấm dứt hoạt động những ngành nghề có liên quan theo quy định của tòa án hoặc là chuyển liệu doanh nghiệp tư nhân cho các cá nhân và tổ chức khác Doanh nghiệp tư nhân có một số ưu điểm và hạn chế như sau Thứ nhất là về ưu điểm Chủ doanh nghiệp tư nhân có toàn quyền quyết định về mọi vấn đề của doanh nghiệp như cơ cấu tổ chức và hoạt động Bởi vì chủ doanh nghiệp tư nhân là cá nhân duy nhất sở hữu doanh nghiệp đó do vậy thì họ không cần thiết phải hỏi ý kiến của bất kỳ người nào trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Chủ doanh nghiệp tư nhân cũng không phải chia sẻ quyền lực hoặc là lợi nhuận cho người khác Và tất nhiên nếu chúng ta là khách hàng thì chắc là chúng ta cũng rất là môn khí hợp đồng với cả doanh nghiệp tư nhân hơn cả những chủ thể khác Lý do là doanh nghiệp tư nhân sẽ chịu trách nhiệm vô hạn bằng tài sản của họ Ngay cả khi tài sản của doanh nghiệp không đủ để trả nợ thì chủ doanh nghiệp tư nhân cũng phải lấy tài sản riêng của cá nhân mình để hoàn thành những nhiệm vụ về tài sản Về mặt hạn chế thì doanh nghiệp tư nhân sẽ rủi ro hơn các loại hình doanh nghiệp khác Do đó thì chúng ta thấy là doanh nghiệp tư nhân sẽ bị hạn chế về khả năng gia nhập vào những mảng thị trường có nguy cơ cao và mức độ an toàn thấp Vì chủ doanh nghiệp tư nhân cũng rất muốn để tránh rủi ro tạo ra sự an toàn cho hoạt động doanh nghiệp của mình Và do chủ doanh nghiệp tư nhân chỉ có một mình do vậy thì họ cũng không có người cùng chia sẻ về áp lực công việc Và việc thu hút vốn từ các nhà đầu tư bên ngoài vào doanh nghiệp tư nhân sẽ ít cơ hội hơn do các doanh nghiệp tư nhân thường là hoạt động với cái quy mô nhỏ Để hiểu rõ hơn các quy định về doanh nghiệp tư nhân chúng ta thử làm một tình huống giả định như sau Vào tháng 7 năm 2025 ông Minh được cấp giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh là chủ sở hữu của doanh nghiệp tư nhân Minh Hoàng với số 4 đầu tư ban đầu là 1 tỷ đồng Ông Minh thuê ông Mẫn làm giám đốc doanh nghiệp Giả sử kết thúc năm 2025 doanh nghiệp tư nhân Minh Hoàng đã có cái khoản nợ đến hạng phải trả là 1,3 tỷ đồng Vậy chúng ta có một số câu hỏi như sau 1. Ông Minh có đủ điều kiện để thành lập doanh nghiệp tư nhân không? Được biết ông đang là giám đốc của công ty trách nhiệm hữu hạn 1 thành viên thiên thanh 2. Các chủ nợ nhận lại khoản nợ là bao nhiêu? Doanh nghiệp tư nhân hay chủ thể nào phải thanh toán khoản nợ này? Các bạn thử dành ít phút tra cứu các điều luật có liên quan để giải quyết tình huống này nhé Thử xem đáp án của tình huống này xem có đúng như là những điều luật mà các bạn đã tra cứu không nhé Để hiểu rõ hơn về doanh nghiệp tư nhân chúng ta cùng làm thêm ví dụ sau nhé Hãy xác định các dấu hiệu sau đây dấu hiệu nào là của doanh nghiệp tư nhân theo luật doanh nghiệp được sửa đổi năm 2025 1. Các cá nhân từ đủ 18 tuổi trở lên đều có thể thành lập doanh nghiệp tư nhân 2. Doanh nghiệp tư nhân có 4 điều lệ được chia làm nhiều phần bằng nhau 3. Doanh nghiệp tư nhân không có tư cách pháp nhân 4. Doanh nghiệp tư nhân không được phát hành chứng khoán để nguy động tốn trong kinh doanh 5. Việc quản lý điều hành của doanh nghiệp tư nhân phải có ban kiểm soát 6. Doanh nghiệp tư nhân do một tổ chức có tư cách pháp nhân thành lập 7. Chủ sở hữu của doanh nghiệp tư nhân phải chữ trách nhiệm vô hạn về các khoản nợ của doanh nghiệp bằng toàn bộ tài sản của mình Các bạn có thể trang cứu những điều luật liên quan về việc thành lập doanh nghiệp này hoặc là những điều luật quy định về đặc điểm, tuyên và nghĩa cụ của doanh nghiệp tư nhân và để lại Một dạng câu hỏi nữa cũng thường gặp trong các đề thi liên quan tới luật đó là khẳng định đúng sai và giải thích Đối với doanh nghiệp tư nhân thì chúng ta có một số câu hỏi ví dụ như sau 1. Doanh nghiệp tư nhân tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản kinh doanh trên sổ sách kế toán của doanh nghiệp 2. Muốn thành lập doanh nghiệp tư nhân phải có 4 đầu tư ban đầu không được thấp hơn 4 pháp định 3. Chủ doanh nghiệp tư nhân luôn là người quản lý điều hành doanh nghiệp 4. Giám đốc doanh nghiệp tư nhân là đại diện theo các luật của doanh nghiệp 5. Doanh nghiệp tư nhân không được lập văn phòng đại diện và chức nhánh doanh nghiệp để nở rộng hoạt động kinh doanh 6. Chủ doanh nghiệp tư nhân có quyền tự do cho thuê doanh nghiệp của mình 7. Khi bán doanh nghiệp tư nhân các khoản nợ của doanh nghiệp tư nhân thuộc về người mua doanh nghiệp Thì để trả lời bài tập dạng này Khi các bạn trả lời thời tiết đầu tiên chúng ta sẽ khẳng định là câu nói này đúng hoặc sai và chúng ta sẽ trích dẫn một điều luật để giải thích cho lập luật ban đầu của mình Cảm ơn các bạn đã chú ý lắng nghe và hẹn gặp lại các bạn trong những vại hình doanh nghiệp khác nhé