Chấm dứt tình trạng ảnh chụp bị mờ nhòe

Những người mới bước chân vào nhếp ảnh rất hay gặp tình trạng ảnh chụp bị mờ nhòe mà không biết rõ nguyên nhân để khắc phục, đặc biệt đối với những người tự học. Ảnh chụp bị mờ nhòe tôi muốn nói ở đây không phải do các vấn đề về lấy nét, như lệch nét không đúng chủ thể cần lấy nét hoặc chưa lấy được nét, mà mờ nhòe do tốc độ màn chậm máy ảnh thấp hơn tốc độ rung lắc của máy ảnh khi chụp chủ thể tĩnh, hoặc tốc độ màn chậm của máy ảnh thấp hơn mức độ giao động của các chủ thể chuyển động nên không đóng băng được chủ thể cần chụp. Vấn đề căn bản nhất và đầu tiên của nhếp ảnh là ảnh phải đúng nét. Nếu ảnh bị mờ nhòe thì chỉ còn cách xóa đi vì không thể khắc phục trong hậu kỳ. Vì vậy sau đây tôi sẽ nêu ra 2 nhóm nguyên nhân chính gây ra vấn đề này và cách khắc phục. Máy bị rung có thể do khả năng cầm giữ vật nặng của tay mỗi người khác nhau và còn do việc cầm và bóng máy chưa đúng kỹ thuật. Máy bị rung có thể gây ra bởi 5 nguyên nhân sau đây. Nguyên nhân thứ nhất, rung do cách cầm máy chưa chắc chắn. Khi đứng chụp ảnh nên rang 2 chân, tốt nhất là chân trước và chân sau và hạ thấp trọng tâm xuống một chút để ổn định được cơ thể, ngay cả khi cần đưa máy ra phía trước hoặc phía sau khi bổ cục không hình. Tư thế cầm máy đúng cách gồm tay trái có trách nhiệm đỡ trọng lượng và ổn định chụp dọc của máy ảnh bằng cách đặt lòng bàn tay phía dưới để đỡ thân máy, và ngón cái và ngón trỏ vừa đỡ phần thân ống kính vừa điều khiển vòng xoay khẩu độ. Trong trường hợp sử dụng ống kính tê lê dài và nặng thì lòng bàn tay sẽ đỡ phần thân ống kính tại điểm gần vòng xoay khẩu độ. Trong trường hợp chụp ảnh dọc, tay trái vẫn luôn ở dưới để đỡ trọng lượng máy, và tay phải cần vòng lên để bầm máy. Tay phải cầm ngang thân bên phải của máy ảnh. Bên trong là ngón cái, phía trên là ngón trỏ đặt hờ và nút chụp, và các ngón còn lại ốp chặt vào mặt trước. Hai quyển tay luôn giữ gần nhau, tốt nhất là tạo ra một góc nhọn hoặc tối thiểu là song song. Cùi trỏ có thể tì lên ngực để đỡ một phần sức nặng và hạn chế việc rung lắc cho máy. Trong trường hợp phải ngồi hoặc quỳ thì cần tìm cách tí ít nhất là một khử tay và một đầu gối. Nguyên nhân thứ hai, bầm máy trong lúc nhịn thở. Một số người nghĩ rằng khẩu ngữ nín thở bóp cò là có hiệu quả trong nhớp ảnh, nhưng tôi đã thử thì thấy rằng khi nhịn thở chính là thời điểm cơ thể rất rung. Thời điểm tốt hơn tôi đánh giá sẽ là giữa khoảng thời gian thở ra là thời điểm cơ thể ít bị rung nhất. Tuy nhiên trên lý thuyết là như thế nhưng chúng ta không thể tập trung vào hơi thở để quyết định việc bấm máy sẽ mất đi những khoảnh khắc cần chụp. Do đó chúng ta nên luyện tập cách thở đều và bấm máy vào bất cứ thời điểm nào cần thiết. Nguyên nhân thứ ba, bấm nút chụp quá mạnh. Một số ít người có thói quen nhấn nút chụp quá mạnh do lo sợ lỡ mất khoảnh khắc cũng có thể là thủ phạm gây rung máy khi chụp. Ngoài ra trên những chiếc máy ảnh công nghệ DSLR, việc chiếc gương lật lên khi nhấn nút chụp cũng ảnh hưởng phần nào tới độ ổn định của máy. Nguyên nhân thứ tư, máy ảnh ngay cả khi được đặt lên chân máy vẫn có thể xảy ra rung lắc trong những tình huống sau đây. Vẫn dùng tay bấm máy nên vẫn có thể gây rung máy. Cách khắc phục là dùng điều khiển từ xa hoặc dùng dây bấm mềm hoặc tối thiểu là dùng chức năng hẹn giờ vài giây sau khi bấm máy mới bắt đầu chụp. Chân máy yếu sẽ vẫn bị rung lắc khi gặp gió lớn hoặc chân máy bị đặt ngập trong nước khi gặp sóng nước. Cách khắc phục là treo các vật nặng như ba lô me ảnh và móc treo thường được kết kế dưới chục giữa thân máy để ổn định hơn hoặc cần phải mua chân máy khỏe hơn. Khi máy ổn định trên chân máy nhưng chúng ta quên không tắt các chế độ chống rung trên máy và ống kính vẫn có thể xảy ra nhòe khi các chế độ chống rung này vẫn hoạt động trong tình trạng không rung. Nguyên nhân thứ 5 thường xảy ra với chủ đề chân rung khi chụp với trường ảnh quá mỏng. Đối với các ống kính tiêu cự dài, khẩu độ lớn và khoảng cách tới chủ thể gần cũng sẽ rất dễ gây ra ảnh bị mờ nhòe, ngay cả khi tốc độ chụp rất cao tới một phần vài nghìn giây. Nguyên nhân này thường gây ra do máy bị di chuyển một chút xíu trong giai đoạn lấy nét đến trước thời điểm chụp chứ không phải do trong khi chụp. Ví dụ tôi chụp với máy ảnh Fujifilm X-T3 cùng với ống kính XF56mm với khẩu độ f1.2 để chụp ảnh chân rung đầu vai thì trường ảnh sẽ cực mỏng, chắc khoảng 1mm. Do đó, ngay cả khi ngắm qua EVF, từ khi nhấn nửa cò lấy nét đến khi nhấn nút chụp cũng sẽ có độ dịch chuyển rất nhẹ, chỉ khoảng 1 phần 2mm. Đặc biệt khi bạn chụp qua màn hình LCD, vì máy ảnh lúc này không được ổn định bằng chụp qua EVF. Một số người thích chụp trường ảnh mỏng thường sẽ phải sử dụng chân máy đơn Monoport để giảm khả năng máy bị di chuyển khi chụp chân rung. Tôi không muốn cầm cảnh thì sẽ chỉnh trường ảnh dày lên một chút, như chụp toàn thân với f1.2. Nhưng khi chụp bản thân hoặc đầu vai sẽ cần xích khẩu lên f1.8 hoặc f2 và luôn chụp qua EVF để ổn định hơn. Ngoài việc cần giải quyết 5 nguyên nhân đã đeo trên, chúng ta cần biết thêm quy tắc về tốc độ chụp tối thiểu và các thông tin liên quan. Có một quy tắc tốc độ màn chập tối thiểu chỉ cầm tay trong nhiếp ảnh để đảm bảo không dung máy cho số đông là tốc độ màn chập không nhỏ hơn 1 phần tiêu cự ống kính tính trên máy full frame. Ví dụ nếu chúng ta chụp về ống kính 50mm thì tốc độ chụp tối thiểu sẽ là 1 phần 50s. Nếu là các ống kính crop 1.5 như trên các máy ảnh Fujifilm X-series thì chúng ta phải quy đổi tiêu cự sang full frame bằng cách nhân tiêu cự này với hệ số crop là 75mm để có tốc độ màn chập tối thiểu là 1 phần 75s. Tuy nhiên những người trẻ và khỏe có thể cầm máy chắc hơn và có thể đảm bảo không dung ở tốc độ thấp hơn nhiều trong khi một số người già và yếu hơn vẫn bị dung khi theo quy tắc này. Do đó mỗi chúng ta nên thử nghiệm và hiệu chỉnh quy tắc cho riêng mình để tối yêu vì nếu phải chụp tốc độ cao trong môi trường có ánh sáng yếu sẽ dẫn tới ISO sẽ nhảy lên rất cao làm cho ảnh bị nhiễu. Cách tìm tốc độ tối thiểu của bản thân là đầu tiên sẽ chụp ở tốc độ theo quy tắc rồi hạ dần tốc độ cho tới khi ảnh bắt đầu bị mờ nhòe thì tốc độ ngay trước đó chính là tốc độ tối thiểu. Vẫn với ví dụ tôi đang chụp ống kính 50mm crop và cần tốc độ an toàn là 1 phần 75s nếu trên thì sẽ hạ dần xuống 1 phần 50s và tôi có thể chụp được ở tốc độ 1 phần 25s. Lúc này quy tắc màn chập tối thiểu của cá nhân tôi sẽ là 1 trên 1 phần 3 tiêu cự của ống kính. Hiện nay công nghệ chống dung cho cả cảm biến máy ảnh IBIS và ống kính iOS rất phát triển. Có thể hỗ trợ chống dung tới 5-6 stop cũng có thể giúp chúng ta có thể chụp chậm hơn mà vẫn đảm bảo nét. Chúng ta cũng cần luyện tập một thói quen tốt là khi nhấn nửa cỏ lấy nét chủ thể chúng ta luôn lướt qua các thông số hiện trên EVF hoặc LCD xem khẩu tốc ISO có gì bất thường không trước khi nhấn tiếp để chụp. Việc này vừa đảm bảo được tốc độ màn chập để đảm bảo độ nét mà còn kiểm tra được sự phù hợp của các thông số khác nhằm đảm bảo mỗi tấm ảnh chụp của chúng ta luôn được tối hưu nhất. Để đóng băng các chủ thể chuyển động tốc độ màn chập lúc này không chỉ đảm bảo không bị dung như khi chụp các chủ thể tĩnh mà còn cần tốc độ cao hơn và tỷ lệ thuật với tốc độ chuyển động của chủ thể. Thông thường tốc độ cao nhất là chụp chủ đề động vật hoang dã như chụp chim đang bay hoặc chủ đề thể thao như vận động viên đua motor cần tốc độ chụp khoảng 1 phần 1 vài nghìn giây. Thấp hơn một chút có thể là chủ đề đường phố như ô tô xe máy chạy trên đường cần tốc độ khoảng 1 phần 500 giây. Ngay cả khi chụp chân rung với người mẫu ngồi im thực tế vẫn có sự chuyển động nhất định. Theo kinh nghiệm của tôi thì chụp người mẫu đứng im cần tốc độ 1 phần 125 giây đi bộ cần tốc độ 1 phần 250 giây và trẻ em cần gấp đôi là 1 phần 500 giây. Tốc độ thực tế vẫn phải do chính kinh nghiệm thực tế của các bạn hoặc cần kiểm tra kết quả ngay sau khi chụp thử để điều chỉnh phù hợp vì tốc độ còn ảnh hưởng bởi góc chụp và tiêu cự ống kính. Khi chụp di chuyển dọc sẽ cần tốc độ thấp hơn di chuyển chéo hoặc ngang ống kính tiêu cự dọc cần tốc độ chậm hơn tiêu cự tê lê. Nếu giải quyết được tất cả các vấn đề nêu trên chúng ta chắc chắn sẽ không phải xóa đi những tấm ảnh bị mờ nhòe trong từng buổi chụp của mình và sẽ có nhiều ảnh chất lượng hơn. Cảm ơn các bạn đã xem hết video và chúc các bạn có nhiều ảnh đẹp.