👉Hãy thử Surfshark ngay hôm nay, click link phía bên dưới/ dùng code [ruby16] để có giá tốt nhất, thêm ngay 4 tháng sử dụng cho khán giả kênh Ms. Ruby: https://surfshark.com/ruby16
Trong một lần phỏng vấn năm 2010, nhà văn lý học Stephen Hawking từng nói, nhân loại không nên chủ động gửi thông tin vào vũ trụ, bởi xét về mặt chiến thuật, đây là một hành động sai lầm.
Ngoài ra, ông còn đề cập rằng, lối tư duy nền văn minh ngoài hành tinh có thể mang lại uy hiếp đối với trái đất, bắt nguồn từ chính gian chinh phục và sát hại của bản thân loài người.
Nếu tương lai, người ngoài hành tinh ké thăm chúng ta, kết quả có thể giống như Columbus đặt trần đường chấu Mỹ. Đối với người dân bản địa mà nói, chính là một thảm họa.
Trên thực tế, kể từ năm 1962, nhân loại đã sử dụng nhiều phương thức khác nhau để chuyển tín hiệu vào vũ trụ, bao gồm tín hiệu vô tuyến, quang học và phát sóng.
Ngoài ra, còn có nhiều tàu thăm giò mang thông tin về nhân loại, trái đất và vị trí của hệ mặt trời phóng vào vũ trụ.
Trong đó, nổi tiếng nhất chính là tàu thăm giò Voyager được Mỹ phóng lên năm 1977. Và để chắc chắn, NASA đã phóng cùng lúc cả hai tàu thăm giò Voyager 1 và Voyager 2.
Hai tàu đều mang theo một đĩa ghi vàng do nhà thiên phản học Carl Sagan thiết kế, chứa 115 hình ảnh, lời trao bằng 55 loại ngôn ngữ khác nhau của con người và 27 bản nhạc kinh điện.
Trên bỉa đĩa có khắc tiên laser hướng dẫn cách phát nhạc, tần số chuyển mức của nguyên tử hydro, tọa độ của các sao sung, cho đến vị trí của hệ mặt trời và trái đất.
Hai tàu thăm giò cũng bay theo những hướng hoàn toàn khác nhau. Hướng của Voyager 1 là bay giữa tròm sao Sà Phu và Vũ Tiên trong dải Ngân Hà, còn Voyager 2 thì hướng tới tròm sao Nhân Mã.
Chúng đang di chuyển với tốc độ lên tới 17 km trên giây, tương đương với một phần 8.000 tốc độ ánh sáng, ước chừng khoảng 4 và 5 sao, chúng sẽ đi vào hệ sao gần nhất.
Nhưng bởi vận tốc cực nhanh, khi tiến vào hệ sao, nó sẽ không dừng lại, cũng không bị trường hấp dẫn của sao giữ lại, mà sẽ bay qua hệ sao với tốc độ cực cao.
Điều này rất giống với quá trình của 3E Atlas khi đang tiến vào hệ mặt trời.
Vậy thì trong tương lai, liệu các nền văn minh ngoài trái đất có thể phát hiện ra hai tàu thăm giò này, và rốt cuộc trong đĩa ghi vàng Voyager này có những nội dung cụ thể gì?
Khi nền văn minh ngoài trái đất nghe, họ sẽ nghĩ gì và nhận thấy thế nào về nền văn minh nhân loại?
Và điều quan trọng nhất là, nếu có ai đó nói với bạn rằng, người ngoài anh tinh chắc chắn tồn tại, liệu bạn có tin không?
Hôm nay, chúng ta cùng tìm hiểu về đĩa ghi vàng Voyager.
Xin chào các bạn, mình là Miss Ruby.
Trước khi vào chủ đề chính ngày hôm nay, xin chia sẻ với mọi người một chút.
Rất nhiều người hỏi mình tại sao chỉ có thể làm nhiều việc liên quan đến nghiên cứu cùng một lúc như vậy.
Có phải ngốn rất nhiều thời gian để tìm tòa đúng không?
Câu trả lời là không, tìm nhiều, không bằng tìm đúng công cụ.
Nếu bạn cũng muốn tìm gì có đó, nói khám phá không gian vũ trụ thì đến Mỹ,
nghệ thuật thời phục Hưng đến Hy Lạp, văn hóa trà đến Trung Hoa,
matcha đến Nhật Bản và công nghệ chip bán dẫn đến Đài Loan.
Hãy phá vỡ mọi rào cản, hạn chế vị trí địa lý, tìm kiếm tài liệu, quả Surfshark VPN.
Giúp bạn nhảy sang tên miền của các quốc gia khác nhau và tìm ra chính xác những điều mình muốn.
Và còn giúp bạn nhìn thấy giá tiền tại các nước, đi chơi, công tác không lo ra vẻ và khách sạn.
Còn có thể bật chức năng từ chối theo dõi quảng cáo.
Không ai biết bạn đang làm gì, ở đâu, tự do, dân chủ và an toàn.
Số lượng máy chủ cực khủng, hơn 4.500 máy chủ ở 100 quốc gia
giúp tốc độ ổn định, truy cập được nội dung từ nhiều vùng địa lý.
Và đặc biệt, công nghệ máy chủ chỉ dùng RAM, không dùng ổ cứng,
không có bất cứ sữ liệu nào được lưu lại, một lợi thế cực lớn cho bảo mật.
Và phần hấp dẫn nhất đây, chỉ một tài khoản dùng cho tất cả các thiết bị.
Với Surfshark, giá trị thực sự mang lại là tối đa so với số tiền bạn bỏ ra.
Đặc biệt khán giả trên kênh Miss Ruby Khi Dùng sẽ được tặng thêm 4 tháng sử dụng với code ruby16.
Hãy ấn vào link surfshark.com-ruby16 mình để phía dưới phần mô tả để tìm hiểu thêm nha.
Và bây giờ, chúng ta hãy cùng tiếp tục chủ đề ngày hôm nay
cùng những thông tin không bị giới hạn với sự giúp đỡ của Surfshark.
Nước Mỹ những năm 1970 vừa mới trải qua thành tiệu trọng đại là đưa tàu Apollo đổ bộ lên mặt trăng,
bắt đầu chuyển hướng từ đưa người lên mặt trăng sang thám hiểm không gian sâu thẳm không người lái.
Còn Liên Xô do sự thu thậu trong giai đoạn đáp lên mặt trăng nên sớm đã chuyển hướng sang khám phá sao kìm và sao họa.
Vì vậy, một chuyên gia của NASA đã đề xuất nếu có thể nắm lấy một lần cơ hội liên tuyến hành tinh hiếm hoi
thì có thể khiếm một máy thăm giò một lần có thể ghé thăm được bốn hành tinh khổng lồ.
Chuyên gia chỉ ra rằng vào năm 1977, bốn hành tinh khổng lồ của hệ mặt trời gồm sao Mộc, sao Thổ, sao Thiên Vương và sao Hải Vương
sẽ xuất hiện một lần xếp hàng hình học hiếm có.
Chúng sẽ xếp thành hình vòng cung ở cùng phía mặt trời.
Như này, tàu thăm giò có thể mượn lực hỗ trợ hấp dẫn từ một hành tinh,
đạt được tăng tốc rồi liên tiếp bay qua cả bốn hành tinh.
Cơ hội như vậy 176 năm mới xuất hiện một lần.
Nếu bỏ lỡ thời điểm vàng năm 1977, cơ hội tiếp theo phải đợi đến năm 2153.
Và thế là chương trình Voyager ra đời.
Vì mỗi lần Voyager dựa vào sự tăng tốc từ lực hấp dẫn của hành tinh đều sẽ giúp nó có thêm động lượng góc dừ thừa.
Cuối cùng sau khi lướt qua sao Hải Vương, nó có thể đạt đủ vận tốc để thoát khỏi sức hút của mặt trời
và cuối cùng bay ra khỏi hệ mặt trời.
Như vậy, tàu Voyager sẽ trở thành vật thể đầu tiên của con người rời khỏi hệ mặt trời.
Điều này đã thu hút sự chú ý của Carl Sagan, một học giả nổi tiếng thời bấy giờ.
Ông không chỉ là một nhà thiên văn học, nhà khoa học hành tinh,
mà còn là một tác giả khoa học phổ cập quân chúng.
Người đã dành nhiều thời gian nghiên cứu hành tinh và tìm kiếm sự sống ngoài trái đất.
Ông rất quan tâm đến việc tìm kiếm sự sống ngoài trái đất,
cũng thường xuyên bày tỏ quan điểm của mình trên các phương tiện truyền thông.
Theo cách nói ngày nay thì Carl Sagan là một ngôi sao mạng nổi tiếng về khoa học.
Ông đã đề xuất với NASA, trên mỗi tàu Voyager 1 và 2
đều cần mang theo một đĩa ghi vàng chứa thông tin về nền văn minh nhân loại.
Hy vọng một ngày nào đó sự sống ngoài trái đất sẽ khám phá ra tàu Voyager
và hiểu được nội dung trong đó.
Ý tưởng này đã được NASA chấp thuận,
nhưng bởi ngân sách và thời gian của NASA lúc đó cực kỳ eo hẹp.
Do đó, người quản lý dự án đã đáp lại Sagan rằng,
mặc dù đây là một ý tưởng tuyệt vời,
nhưng NASA không đủ kinh phí cho một dự án mang tính biểu tượng như vậy.
Sagan lập tức đề nghị sẽ tri trả toàn bộ tri phí.
Ông đã đưa khái niệm chiếc chai trôi của nền văn minh nhân loại lên tàu Voyager,
khiến cho sứ mệnh này không chỉ mang giá trị khoa học
mà cũng hàm chứa ý nghĩa tượng trường nền văn minh.
Khái niệm này đã nâng Voyager từ một sứ mệnh khoa học thông thường,
thăng hoa thành lá thừa đầu tiên của nhân loại,
gửi đến vũ trụ, gây được tiếng vang lớn.
Nhiều tỷ phú tư nhân đều tỏ ý muốn tải trợ cho chương trình.
Sagan cũng tìm kiếm những người bạn khoa học gia,
bao gồm Frank Drake, người sáng lập dự án SETI,
người từng đề xuất công thức Drake để tính số lượng sinh mệnh trí tuệ trong giải ngân hà.
Những nhân vật như Timothy Ferriss,
nhà khoa học người Mỹ được đề cử giải Pulitzer
và nhà nghệ thuật vũ trụ John Lombok
đã thành lập nên đội ngũ sản xuất đĩa ghi vàng vũ trụ.
Vào thời điểm đó, chỉ phí sản xuất cho chiếc đĩa ghi không cao,
nhưng phí bản quyền của hàng chục ca khúc kinh điện trong đó
lại là một khoản tiền đáng kể.
Sau khi một số nhà xuất bản âm nhạc biết về dự án,
họ đã quyết định cung cấp các ca khúc mà nhóm của Sagan cần
thông qua hình thức quyền tặng.
Đặc biệt, khi Sagan liên hệ với ca sĩ nhạc rock nổi tiếng người Mỹ Chuck Berry,
Berry đã đề nghị cấp phép miễn phí tất cả ca khúc của mình
và nói với Sagan qua điện thoại.
Hãy để người ngoài hành tinh rock lên đi.
Nhóm của Carl Sagan còn chọn bài hát
một bài hát với giai điệu âm áp vượt qua mọi rào cản văn hóa
và một tựa đề cũng rất ý nghĩa.
Tuy nhiên, EMI, đơn vị nắm giữ bản quyền bài hát thời điểm đó,
đã từ chối cấp phép miễn phí.
Sagan và nhóm của ông đã giải thích với EMI,
đây là một món quà cho vũ trụ và sẽ không được dùng cho thương mại.
Nhưng EMI vẫn từ chối,
lý do là không có điều khoản nào có thể bao quát quyền phát sóng ngoài trái đất.
Nói một cách đơn giản,
Người ngoài hành tinh muốn nghe nhạc của The Beatles
cũng phải trả tiền bản quyền.
Nhóm của Sagan đã từng cố gắng tự bỏ tiền mua bản quyền,
nhưng phát hiện thời gian thương lượng vượt quá xa thời gian phóng đi,
cuối cùng chỉ có thể từ bỏ.
Sở dĩ lựa chọn đĩa than làm phương tiện truyền tải,
thay vì băng tử, đĩa CD, ổ cứng hay các thiết bị lưu trữ tiền tiến khác,
chủ yếu vì kim loại mạ vàng cực kỳ bền,
chống chịu đớp bức xạ và nhiệt độ thấp.
Trong môi trường chân không,
nó có thể lưu trữ thông tin trong hơn một tỷ năm.
Thông tin được lưu dưới dạng các phép khác trên đĩa than.
Hơn nữa, có thể đọc và ghi mà không cần nguồn điện.
Chỉ cần người ngoài hành tinh hiểu được dạng sóng,
là họ có thể tái tạo lại âm thanh bên trong.
Đĩa than chứa 27 bản nhạc kinh điện trong lịch sử nhân loại.
Sagan và đội nhóm của mình cho rằng,
âm nhạc là một hình thức biểu đạt
có thể vượt qua sao cả ngôn ngữ và văn hóa.
Ngay cả khi các nền văn minh ngoài trái đất
không có ngôn ngữ, văn hóa hay hình thức thính giác như chúng ta,
thì cấu trúc, nhịp điệu và giai điệu cơm nhạc
vẫn mang theo tính phổ quát nhất định.
Điều quan trọng hơn là,
âm nhạc là một phương tiện tuyệt vời
để truyền tại cảm xúc con người.
Nó không phụ thuộc vào ngôn ngữ và cũng không cần phiên dịch.
Chỉ cần thế giới cùng chia sẻ về vật lý và toán học,
người ngoài hành tinh cũng có thể hiểu được tâm hồn con người
thông qua dạng sóng tần số.
Vì âm thanh về cơ bản là một dạng sóng,
nó có ba chỉ số quan trọng.
Thứ nhất là tần số, quyết định cao độ.
Thứ hai là biên độ, quyết định độ to.
Thứ ba là hình sóng, quyết định âm sắc.
Khi những sóng áp suất này truyền đến mảng nhĩ của chúng ta
và được chuyển đổi thành tín hiệu thần kinh,
não bộ lên hình thành, nhận thức thính giác.
Ngay cả một nền văn minh nào đó ngoài trái đất
không có cấu trúc thính giác hoặc thần kinh như chúng ta,
họ vẫn có thể sử dụng thiết bị
để chuyển đổi những tín hiệu này
thành các đặc điểm toán học.
Nói cách khác,
ngay cả khi người ngoài hành tinh không hiểu Park là gì,
họ cũng có thể biết đây là một loại sóng
có chủ ý, có trật tự và có tính thẩm mỹ.
Hơn nữa, nhóm của Sagan còn cẩn thận khắc laser
lên vỏ nhô mạ vàng của đĩa nhạc,
một hướng dẫn phát nhạc,
đặt nó ngay bên ngoài tàu Voyager.
Nhưng trong hướng dẫn sử dụng,
phải dùng loại ngôn ngữ gì
để bất kỳ sinh vật trí tuệ nào trong vũ trụ
cũng đều có thể giải mã được đây.
Đầu tiên, họ khắc hydro,
nguyên tố thường thể nhất trong vũ trụ lên vỏ đĩa.
Bởi vì bất kỳ nền văn minh nào
có kiến thức vật lý cơ bản đều biết
cấu trúc của hydro,
gồm một proton và một electron.
Nhóm của Sagan còn trình bay ra
sự chuyển đổi trạng thái spin của proton và electron
trong nguyên tử hydro,
cho thấy khi hướng quay của một electron
chuyển từ cùng hướng sang hướng ngược lại,
sẽ giải phóng ra một photon vi sóng.
Chu kỳ này là 0,7 nano giây.
Nói cách khác, nhóm của Sagan
đã định nghĩa ra một đơn vị chuẩn
tuyệt đối trên đĩa ghi.
Và trong đĩa ghi,
cứ thông tin gì liên quan đến thời gian, độ dài,
tần suất và tỉ lệ hình ảnh
thì đều lấy đơn vị này làm chuẩn.
Ví như tốc độ quay của đĩa,
khoảng cách giữa các điểm ảnh của hình ảnh,
thời gian chu kỳ của mỗi tín hiệu âm thanh
hay chu kỳ sung của mỗi sao sung.
Như này, người ngoài hành tinh
có thể tái tạo toàn bộ hình ảnh và âm thanh
của đĩa ghi theo đúng tỉ lệ phát
rất đơn giản và rõ ràng.
Trên đĩa đánh dấu mã nhị phân
định nghĩa tốc độ quay của nó.
Mã nhị phân là ngôn ngữ số học đơn giản nhất.
Bất kỳ nền văn minh có trí tuệ nào
cũng có thể hiểu 0 và 1.
Cứ dịch ra như vậy là có thể biết rằng
chu kỳ chuyển tiếp của nguyên tử
hydro là hơn 5,1 tỷ,
đưa vào giá trị 0,7 nano giây,
tức là mỗi vòng quay của đĩa
mất 3,6 giây.
Ở tốc độ như này, người ngoài hành tinh
có thể nhìn thấy hình ảnh chính xác
và nghe thấy âm thanh chân thực
và những bản nhạc tuyệt diệu.
Bìa đĩa cũng chỉ ra vị trí của trái đất
nằm trong hệ ngân hạ.
Nếu như chúng ta gửi cho người ngoài hành tinh
một bản đồ, ví như bản đồ tọa độ trái đất,
thì đối với họ mà nói sẽ không có ý nghĩa gì
bởi họ không hiểu tỷ lệ,
đơn vị hoặc ngôn ngữ của chúng ta.
Do đó nhóm của Carl Sagan
phải tìm một hệ tọa độ vũ trụ
không phụ thuộc vào ngôn ngữ của trái đất.
Vậy thiên thể nào dễ phát hiện nhất
trong vũ trụ? Chính là sao sung,
là những sao neutron quay
với tốc độ rất cao.
Mỗi vòng quay của nó đều phát ra các sung điện tử ổn định,
giống như một ngọn hải đăng trong vũ trụ.
Hơn nữa, mỗi sao sung
đều có một chu kỳ quay đồng nhất vô nhị.
Những chu kỳ này cực kỳ ổn định,
so với đồng hồ nguyên tử trên trái đất
thì còn chính xác hơn.
Do đó nhóm của Sagan đã lấy hệ mặt trời
làm trung tâm, vẽ ra 14 đường
phóng ra, mỗi đường chỉ đến
một ngôi sao sung mà con người đã phát hiện.
Bên cạnh mỗi đường là một chuỗi
các ký hiệu nhị phân,
biểu thị chu kỳ sung của sao sung đó.
Vì sao sung có tuổi thọ
lên đến hàng chục tỷ năm,
nên không cần phải lo lắng về việc
chúng sẽ chết đi.
Người ngoài anh tinh chỉ cần căn cứ theo những chu kỳ này
là có thể xác định 14 sao sung này
là những sao nào.
Từ đó dễ dàng xác định vị trí của hệ mặt trời.
Và đây chính là bản đồ tọa độ
trái đất do Frank Drake thiết kế.
Ngoài ra, bề đĩa còn chứa
một mảnh uranium-238
có độ tinh khiết cao,
với chu kỳ bán giá khoảng 4,47 tỷ năm.
Như vậy, sinh vật ngoài hành tinh
tìm thấy chiếc đĩa này
có thể dựa vào đó mà suy tính ra
thời điểm áng chừng tàu thăm giò được phóng đi.
Năm 1977, NASA lần lượt
phóng Voyager 2 và Voyager 1
vào không gian vũ trụ.
Trên hành trình bay của mình, lần đầu tiên
chúng đã chụp được những bức ảnh
các hành tinh khổng lồ rõ nét như thế này.
Năm 1979, Voyager 1 và Voyager 2
đã đáp lên sao mộc,
chụp toàn cảnh sao mộc
ở cửa ly gần và cảnh tượng hùng vĩ
của vết đỏ lớn, đồng thời lần đầu tiên
phát hiện rằng sao mộc
thực ra cũng có một vòng bụi rất mờ.
Năm 1980, khi đến sao thổ,
Voyager 1 đã chụp được những chi tiết
chưa từng có của hệ vành đai sao thổ,
phát hiện rằng vành đai này
không chỉ có một vài vòng,
mà là do hàng ngàn giải vành đai sáng
độc lập cấu thành.
Trong số đó, có một bức ảnh
chụp vành đai vàng kim của sao thổ
dưới ánh sáng xiên, tinh tế đến mức
cực giống với những vân rãnh
trên chiếc đĩa vàng mà Voyager 1 mang theo.
Khoảnh khắc ấy có thể nói là
nghệ thuật và khoa học của loài người
đã tạo nên sự cộng hưởng lãng mạn nhất
nơi sâu thẳng vũ trụ.
Năm 1986, khi đến sao thiên vương,
Voyager 2 đã chụp bức ảnh
toàn cảnh đầu tiên của sao thiên vương
ở cửa ly gần, một khối cầu
xanh lam gần như hoàn hảo.
Bạn không nhìn nhầm đâu,
đây không phải hình dựng mô phỏng,
mà là ảnh chụp thực tế của Voyager 2.
Đó chính là màu sắc thật
của bầu khí quyển được tạo nên từ
hydro, heli và mê tan.
Năm 1989,
Voyager 2 đã chụp được bức ảnh
nổi tiếng về sao hải vương
với bầu khí quyển xanh thấm
và cơn bão đông tối khổng lồ.
Bão đông tối giống như phiên bản
màu xanh của vết đỏ lớn trên sao mộc,
nhưng có vận tốc gió còn mạnh hơn,
lên đến 2.100 kmh,
sự kỷ lục gió mạnh nhất
trong toàn hệ mặt trời.
Cơn bão này có đường kính khoảng 13.000 km,
gần như bằng đường kính của trái đất,
cho thấy sự khổng lồ và dứ dội
đáng sợ của nó.
Năm 1990, khi Voyager 1
ở cách trái đất 6 tỷ km,
tức khoảng 40 AU,
và sắp tắt máy ảnh để tiếp tục
hành trình hướng ra rìa hệ mặt trời,
Carl Sagan đã tha thiết đề nghị cho tàu
quay lại chụp một bức ảnh của trái đất
trước khi rời xa.
Giống như một đứa trẻ chuẩn bị rời nhà,
vẫn ngoái nhìn quê hương lần cuối.
Trong bức ảnh đó, trái đất chỉ còn là
một điểm sáng nhỏ như một pixel,
nhưng vẫn lộ lên ánh xanh mờ nhạt.
Bức ảnh ấy về sau đã trở nên
nổi tiếng toàn thế giới với tên gọi
đúng xanh nhạt.
Carl Sagan sau đó đã viết trong cuốn sách
đúng xanh nhạt của mình.
Hãy nhìn lại chấm nhỏ bé ấy một lần nữa.
Đây là ngôi nhà của chúng ta.
Đây chính là chúng ta.
Trên cái chấm nhỏ này, mỗi người bạn yêu thương,
mỗi người bạn quen biết,
mỗi người bạn từng nghe nói đến
và hết thảy mọi người từ trước đến nay
đều trải qua cuộc đời mình tại đây.
Nhân văn minh vẫn đang tiếp tục
trên chấm nhỏ này.
Voyager 1 và Voyager 2
mỗi tàu đều mang theo một pin plutonium.
Pin này không dùng để đẩy tàu,
mà dùng để duy trì sự vận hành
của các thiết bị bên trong.
Sau khi các camera và các thiết bị quan sát khác
đã được tắt, chỉ còn để lại máy phát tín hiệu
tiếp tục hoạt động.
Tuy nhiên, kể từ năm 2022,
hoạt động của máy phát tín hiệu
bắt đầu không ổn định.
Việc phát tín hiệu thường xuyên xảy ra lỗi,
nhưng việc nhận tín hiệu vẫn chưa có vấn đề gì.
NASA dự đoán pin plutonium
của Voyager 1 và 2
sẽ chỉ có thể duy trì hoạt động tối đa
đến năm 2030.
Đến lúc đó, nhân loại sẽ hoàn toàn mất điện lạc
với chúng, và chúng sẽ thực sự trở thành
những đứa trẻ cô đơn trong vũ trụ.
Hiện tại, cả hai con tàu này đều đã
bay ra khỏi nhật quyển rừng
của hệ mặt trời.
Đây là danh giới tối đa
mà gió mặt trời có thể chạm tới.
Theo nghĩa hẹp mà nói,
chúng đã bay ra khỏi hệ mặt trời.
Nhưng theo nghĩa rộng mà nói, phạm vi của hệ mặt trời
còn bao gồm cả đám mây Oort
nằm ở vành đai ngoài cùng,
cũng tức là phạm vi chịu ảnh hưởng
lực hấp dẫn của mặt trời.
Voyager 1 và 2 sẽ cần thêm 27.000 năm nữa
để hoàn toàn bay ra khỏi hệ mặt trời,
sau đó mới chính thức đi vào
không gian sâu vô tận.
Trong đĩa ghi vàng này
bao gồm 115 hình ảnh được mã hóa
dưới dạng analog,
90 phút âm nhạc, âm thanh tự nhiên
và 55 lời chào bằng các ngôn ngữ
khác nhau của nhân loại.
Trong 55 loại ngôn ngữ,
có bao gồm cả những ngôn ngữ rất hiếm gặp
như tiếng Akkad của nền văn minh Sumer,
cũng như 4 ngôn ngữ địa phương của Trung Quốc,
tiếng Phổ Thông, tiếng Ngô, tiếng Mân Nam
và tiếng Quảng Đông.
Trong phần hình ảnh, nhóm của Carl Sagan
đã không chọn những hình ảnh hay tác phẩm
nghệ thuật kinh điển.
Thay vào đó, họ chọn toàn bộ là ảnh
chụp đời sống sinh hoạt thường ngày của con người
cùng với một số phong cảnh và kiến trúc.
Thậm chí nhiều bức trông giống như
được chụp một cách ngẫu nhiên.
Tuy nhiên trên thực tế,
mỗi bức ảnh đều được Sagan lựa chọn rất tỉ mị.
Ví dụ như bức ảnh một cô gái
đang nếm thử nho trong siêu thị
khi chưa thanh toán.
Mặc dù bức ảnh trông rất đỗi bình thường,
nhưng hành động ăn món hàng chưa trả tiền
rõ ràng là một trò đùa tinh nghịch.
Bức ảnh cũng đã tinh tế
chụp được loại niềm vui mà trò đùa này mang lại.
Chỉ cần là một loài thông minh,
họ cũng có thể cảm nhận được
cảm xúc mà bức ảnh này truyền tại.
Nếu họ có cấu tạo sinh học
với giác quan cao cấp hơn con người,
có lẽ họ còn có thể cảm nhận được sâu hơn
thế giới nội tầm của cô gái đó.
Hay là bản thân Carl Sagan
còn có dụng ý gì khác nữa?
Những tấm ảnh này đều đang
biểu hiện những mặt tốt đẹp của con người.
Carl Sagan từng mong muốn bổ sung
thêm ảnh về chiến tranh và các vụ nộ.
Vì đó cũng là một phần của thế giới
và lịch sử nhân loại.
Nhưng đề xuất này đã bị NASA từ chối.
NASA lo rằng những hình ảnh đó có thể gây hiểu lầm,
khiến nền văn minh ngoài trái đất
cảm thấy thù địch hoặc bị khiêu khích.
Rồi Carl Sagan lại muốn đưa vào
hình ảnh khỏa thân của một người đàn ông
và một người phụ nữ để thể hiện tình yêu
và sự sinh sản. NASA cũng bác bỏ.
Thời điểm đó, tất cả hình ảnh,
âm thanh và âm nhạc đều phải qua
nhiều vòng xét duyệt bởi nhóm khoa học gia NASA.
Nội dung phải đảm bảo
trung lập về mặt khoa học,
phổ quát về mặt văn hóa,
không gây tranh cãi về chính trị và có thể công khai
về mặt đạo đức.
Rõ ràng, ảnh khỏa thân không đáp ứng tiêu chí đạo đức
có thể công khai.
Cuối cùng, NASA chỉ đồng ý sử dụng
một bức ảnh bóng đen của một người đàn ông
và một người phụ nữ để thay thế.
Trong đó, đứa trẻ trong bụng người mẹ đang mang bầu
cũng được thể hiện ra.
Khi chọn nhạc cho đĩa vàng,
ban đầu Carl Sagan muốn tổ chức
bình chọn công khai để chọn ra
những bản nhạc hay nhất.
Nhưng do nhiệm vụ phóng tàu rất gấp rút,
toàn bộ nhạc, hiệu ứng âm thanh và hình ảnh
đều phải được xác định xin phép bản quyền
thu âm và ghi đĩa trong vòng 6 tuần.
Vì vậy, nhóm của Sagan
buộc phải lập ra một ban biên tập
đĩa nhạc cũ trụ gồm 6 thành viên.
Họ đặt ra một số nguyên tắc cốt lõi.
Nguyên tắc đầu tiên là đa dạng.
Họ chọn âm nhạc từ nhiều khu vực
và nền văn hóa khác nhau trên thế giới.
Từ nhạc cổ điển phương Tây,
nhạc chống truyền thống của Châu Phi
đến nhạc cổ điển Ấn Độ,
đàn cổ cầm Trung Quốc và bộ gõ Camelot
của Indonesia.
Và nguyên tắc thứ 2 là trải rộng thời gian.
Phải có những tác phẩm của Bach
và Mozart từ vài thế kỷ trước,
đồng thời cũng có những giọng nhạc như rock
thời điểm đó.
Nguyên tắc thứ 3 là tính đại diện.
Âm nhạc không chỉ cần hay,
mà còn phải đại diện cho những khía cạnh
của nền văn minh nhân loại.
Từ đó, 27 bản nhạc kinh điển
đại diện cho văn minh loài người đã ra đời.
Hành trình của Voyager 1 và Voyager 2
vẫn đang tiếp tục.
Có thể trong thời gian ngắn,
chúng hầu như không thể được bất kỳ nền văn minh
ngoài trái đất nào phát hiện.
Có lẽ hàng ngàn, hàng vạn,
thậm chí cả tỷ năm sau,
chúng vẫn sẽ trôi giặc trong vũ trụ tính lạc.
Hoặc là đã có ai đó phát hiện ra nó
mà chúng ta không biết chăm.
Vậy ý nghĩa của việc phóng chúng đi là gì?
Có quan điểm cho rằng
ý nghĩa ấy không thật sự nằm
ở việc để người ngoài anh tinh tìm thấy chúng ta.
Mà ở chỗ chúng chứa đựng giá trị cảm xúc
và tinh thần khám phá của loài người
là một tia sáng nhỏ bé
con người tự thắp lên cho chính mình
giữa vũ trụ mênh mông.
Cũng giống như điểm xanh nhạt trong vũ trụ kia,
bản thân nó đã là một bài thờ
viết gửi tới vũ trụ.
Chúng tôi đã từng ở đây, từng nghĩ đến,
từng nhiệt huyết.
Tuy nhiên, còn có một điểm quan trọng nữa.
Nếu như người ngoài anh tinh không tồn tại
thì chẳng phải tất cả những thứ này
đều vô nghĩa hay sao?
Nếu có người nói với bạn rằng
người ngoài anh tinh chắc chắn tồn tại
thì bạn sẽ nghĩ sao?
Dạo gần đây khi nói chuyện
với một số người bạn tôi phát hiện
sau qua 2025 rồi mà vẫn còn
có người cho rằng người ngoài anh tinh
không tồn tại.
Và nguyên nhân khiến họ không tin
có người ngoài anh tinh rất đơn giản
bởi vì họ chưa nhìn thấy bao giờ.
Thế nhưng chưa từng gặp người ngoài anh tinh
thì không tin có người ngoài anh tinh tồn tại.
Điều này có khác gì
việc chưa ra ngoài không gian vũ trụ
thì không tin trái đất là hình cầu.
Đúng thật có những kết luận thực ra
không cần thiết phải đích thần trải nghiệm
mới có thể đúc du ra được.
Vì như muốn biết ngoài trời bao nhiêu độ
vốn không nhất thiết phải đích thần chạy ra ngoài
chúng ta chỉ cần treo chiếc nhiệt kế bên ngoài là được.
Vậy thì chúng ta hãy cùng dùng
những kiến thức hoà học đã biết thử xem
tại sao người ngoài anh tinh
chắc chắn tồn tại
hơn nữa rất có thể đã từng tiếp xúc
với chúng ta.
Đây chính là ngôi nhà
mà chúng ta dựa vào để sinh tồn
trái đất. Nhiều mọi người đã biết
hiện nay có hơn 7 tỷ người đang sinh sống
trên trái đất. Tuy nhiên
khi chúng ta phóng to tầm nhìn của mình ra
nhìn lại trái đất đặt trong cả hệ mặt trời
thì bạn sẽ phát hiện
tình cầu mà chứa hơn 7 tỷ người sinh sống này
chỉ lớn như đầu mũi kim
mà thôi.
Đây là phạm vi không gian
toàn bộ hệ mặt trời
còn đây là trái đất.
Không sai, hành tinh của chúng ta chính là
một sự tồn tại nhỏ tí xíu như vậy.
Hơn nữa trái đất chỉ là
một hành tinh mà kích thước của một hành tinh
chẳng qua cũng chỉ tương đương như
cái lông chân trên một ngôi sao.
Hàng tinh hay sao gần chúng ta nhất
mặt trời đã có thể tích lớn gấp
1 triệu 300.000 lần trái đất.
Vậy mà giữa vũ trụ bao la
mặt trời cũng chỉ là một hàng tinh
quá độ bình thường.
Lấy đá mây ót là biên giới
đường kính hệ mặt trời khoảng 200.000 đơn vị thiên văn
mà một đơn vị thiên văn
là khoảng 150 triệu km.
200.000 lần 150 triệu km
đã quá lớn
lớn đến mức chúng ta khó mà tưởng tượng được rồi.
Tuy nhiên, chúng ta tiếp tục
mở rộng tầm nhìn ra hơn nữa.
Đây là hệ mặt trời.
Đây là không gian giữa các vỉ sao
gần hệ mặt trời.
Mỗi mối điểm sáng bên trong đều là một hệ sao
nó to lớn như hệ mặt trời vậy.
Mà hệ mặt trời nằm trong đây
chỉ là đàn em.
Chắc hai cái tên ngư lang chức nữ mọi người đã nghe
quá quen rồi đúng không?
Sao ngư lang có thể tích lớn gấp khoảng 6 lần mặt trời
còn thể tích sao chức nữ thì gấp mặt trời khoảng
33 lần.
Mà toàn bộ không gian trong đó bao gồm
nhiều hệ sao đến như vậy nằm trong cả hệ ngân hà
thì cũng chỉ là một chấm trắng nhỏ
như thế này.
Xung quanh mỗi một chấm trắng nhỏ đều là tập hợp
của nhiều hệ thống sao như thế.
Mà trong toàn thể hệ ngân hà
một chấm nhỏ như thế này chẳng qua
cũng chỉ là một pixel.
Cho nên hệ mặt trời lớn
đến mức khiến người ta khó mà tưởng tượng nổi.
Thế nhưng hệ ngân hà
nằm trong vũ trụ cũng chỉ là một thiên hà
rất bình thường, không gì nổi bật.
Đây là nhóm địa phương do
vô số các thiên hà tổ hợp thành.
Mỗi một chấm sáng bên trong đều
tương đương với một thiên hà.
Và đây là siêu đám thiên hà sứ nữ
do vô số cục thiên hà tổ hợp thành.
Mỗi một chấm nhỏ trong đây
đều là một cục thiên hà.
Còn đây lại là tập hợp siêu đám thiên hà lân cận.
Mỗi một chấm trắng trong đó
đều là một siêu đám thiên hà.
Bạn nghĩ như thế này đã hết rồi sao?
Chừa chừa đâu.
Trong vũ trụ có thể nhìn thấy
toàn bộ tập hợp siêu đám thiên hà lân cận
như thế này chẳng qua cũng chỉ là
một chấm trắng nhỏ bé đáng thương.
Nhỏ bé đến mức nào chứ?
Nhỏ đến mức có thể bỏ qua không mang tới.
Mà đây mới chỉ là vũ trụ
có thể quan sát được.
Bên ngoài vũ trụ có thể nhìn thấy
vẫn là vũ trụ.
Chẳng ai biết vũ trụ to lớn đến mức nào.
Càng quan trọng hơn nữa là
suốt cuộc còn có bao nhiêu vũ trụ như thế này nữa.
Trong lý thuyết vũ trụ hiện đại,
vũ trụ được sinh ra từ trong trạng thái hư vô.
Quá trình vũ trụ ra đời
được gọi là vụ nổ lớn vũ trụ.
Vụ nổ lớn vũ trụ chứa đẩy năng lượng
cực kỳ cao.
Năng lượng khổng lồn này khiến hư vô
phân tách thành các hạt và phản hạt.
Hạt tổ hợp thành vật chất,
phản hạt tạo thành phản vật chất.
Nếu hạt và phản hạt mà gặp nhau,
chúng tiêu diệt nhau, trở về hư vô,
đồng thời giải phóng ra năng lượng
khổng lồ, cũng tức là đảo ngược lại
quá trình sinh ra vũ trụ.
Cho nên ngoài vũ trụ vật chất chúng ta đang ở đây,
chắc vẫn còn ít nhất
một vũ trụ phản vật chất nữa.
Thế nhưng chúng ta vốn không biết
trong hư vô suốt cuộc đã xảy ra
bao nhiêu lần vụ nổ lớn vũ trụ.
Dù gì cũng đã nổ được một lần rồi,
vậy thì chắc phải nổ được lần thứ hai chứ?
Dù gì cũng đã nổ được hai lần,
vậy thì chắc cũng có thể nổ
ba lần đúng không? Đạo sinh nhất,
nhất sinh nhị, nhị sinh tam,
tam sinh vạn vật. Quá trình vũ trụ
sinh ra sớm đã được lão tử nói rõ
trong Đạo Đức Kinh. Hơn nữa,
một lần vụ nổ lớn vũ trụ là có thể
một lần sinh ra được hai vũ trụ,
cho nên về mặt lý thuyết mà nói,
số lượng vũ trụ cũng giống như số lượng
ngôi sao trong vũ trụ, nhiều
vô cùng vô tận. Và khi chúng ta biết
những thứ này, bạn sẽ phát hiện ra một sự
thực kinh hoàng, đó chính là
người ngoài anh tinh chắc chắn tồn tại.
Tại sao lại như vậy? Nếu không có
trái đất, không có con người thì thôi.
Thế nhưng dù gì cũng có con người
tồn tại, vậy chứng tỏ rằng
sát xuất sinh mệnh cao tầng sinh ra
trong vũ trụ không phải bằng không.
Mà chỉ cần sát xuất không phải bằng không,
vậy thì vũ trụ lớn vô cùng,
nhiều vô cùng, thì có nghĩa là
sát xuất sự tồn tại sinh mệnh trí tuệ
cao tầng khác là lớn vô cùng.
Cho nên chẳng cần hoài nghi,
chắc chắn có người ngoài anh tinh. Tôi biết
nghe đến đây, chắc sẽ có người cho rằng
vũ trụ lớn như vậy, người ngoài anh tinh
chắc chắn tồn tại. Điều này có thể
đã thuyết phục được tôi. Nhưng cũng
chính do vũ trụ lớn đến vậy,
có thể vĩnh viễn chúng ta sẽ không bao giờ biết
sự tồn tại của đối phương.
Hơn nữa, cứ cho là chúng ta biết trên
một tinh cầu nào đó có con người giống
như chúng ta sinh sống, nhưng mà họ
ở trong vũ trụ phản vật chất,
thì chúng ta cũng chẳng có cách nào
tiếp xúc đến được. Chỉ cần bắt tay thôi
cũng đã trong yên bình mà nổ ra
một trùng pháo hòa rồi đúng không?
Ây, đừng vội. Trên thực tế,
rất nhiều quan sát thiên văn đều đã xác minh rằng
vũ trụ của chúng ta có thể
náo nhiệt hơn nhiều so với những gì
chúng ta tưởng tượng.
Trước tiên, so với sự tồn tại
khách quan của trái đất, chúng ta
đã có thể xác định, sát xuất
tồn tại của hành tinh có trí tuệ cao tầng
trong vũ trụ không phải bằng không rồi.
Thế nhưng, cho dù sát xuất này
không phải bằng không, ví dụ tiến tới
không nhưng không bao giờ bằng không,
thì có khả năng đến khi trái đất hủy diệt
cũng không có cơ hội tiếp xúc người ngoài hành tinh.
Tuy nhiên, rất nhiều nhà khoa học
đều cho rằng sát xuất xuất hiện
tinh cầu trí tuệ cao tầng vốn không
thấp như vậy. Vậy thì vấn đề chính là
sát xuất này sốt cuộc là bao nhiêu?
Nhà vật lý thiên văn Mỹ
Frank Drake từng đề xuất
một phương trình nổi tiếng gọi là công thức Drake
dùng để ước tính số lượng nền văn minh
thông minh trong giải ngân hà
có khả năng liên lạc với chúng ta.
Trong đó N biểu thị số lượng
hành tinh văn minh có thể phát hiện
trong hệ ngân hà.
R số lượng sao sinh ra trong hệ ngân hà
mỗi năm.
Fb là tỷ lệ các ngôi sao có hành tinh.
Ne là số lượng
trung bình các hành tinh đất đá
trong các hệ hành tinh.
Fl là tỷ lệ các hành tinh có sự sống
trong các hành tinh đất đá kiểu trái đất.
Fi là sát xuất phát triển ra
các sinh mệnh trí tuệ cao tầng.
Fc là sát xuất các dạng
sinh mệnh cao tầng có thể giao tiếp.
L là tuổi thọ nền văn minh
công nghệ cao.
Nếu chúng ta thay giá trị ước tính thấp nhất
vào phép tính thì có thể nhận được kết quả
N bằng 40.
Mà nếu mỗi mục được tính bằng cách sử dụng
giá trị lớn nhất thì có được kết quả
là N bằng 50 triệu.
Nói một cách khác, chỉ riêng
một hệ ngân hà thôi thì tinh cầu
có nền văn minh cao tầng
ít nhất đã có 40 rồi, còn nhiều nhất
thì có thể đạt đến 50 triệu tinh cầu.
Các giả khoa học viễn tưởng nổi tiếng
người Mỹ Isaac Asimov
cũng từng đề xuất một công thức tương tự
đồng thời ước tính ra rằng
trong hệ ngân hà có khoảng 530.000
tinh cầu văn minh cao tầng,
vừa hay nằm trong phạm bi tính ra được
từ công thức Drake.
Đương nhiên, cũng giống như nghiên cứu lịch sử
thì không chỉ dựa vào ghi chép văn tự
mà còn cần khai cuộn khảo cổ để chứng tưởng vậy.
Chúng ta cũng không thể chỉ tính bừa trên giấy
mà còn cần dùng quan sát thiên văn
để chứng tưởng.
Và cân cứ theo các quan sát thiên văn,
các hàng tinh trong hệ ngân hà
trung bình mỗi ngôi sao có một hành tinh.
Đương nhiên, số lượng hành tinh thực tế
chắc chắn còn nhiều hơn đây rất nhiều.
Bởi vì hành tinh không phát sáng
nên chỉ có thể dùng các phương pháp
như phương pháp quá cảnh hành tinh
chắc chắn sẽ bị lọt mất không ít.
Thế nhưng, ngay cả khi chúng ta lấy số liệu
thấp nhất, một ngôi sao trung bình
chỉ có một hành tinh để ước tính
thì trong hệ ngân hà ít nhất cũng có hơn
200 tỷ hành tinh rồi.
Trong số 5.000 hành tinh ngoài mặt trời
thì đã có gần 30 hành tinh có khả năng sinh sống được rồi.
Tỷ lệ là khoảng 0,6%.
Điều này có nghĩa là trong hệ ngân hà
có khoảng 1,2 tỷ hành tinh
có thể sinh sống.
Bên trong 1,2 tỷ hành tinh có thể sinh sống
mà có chứa hàng trăm nghìn hành tinh văn minh cao tầng
thì nghe có vẻ rất thập lý.
Cho nên trong vũ trụ của chúng ta,
trong thiên hà của chúng ta,
rất có thể khắp nơi đều là người
ngoài hành tinh.
Nhà thiên văn học Liên Xô Nikolai Kadozev
chuyên nền văn minh vũ trụ thành 3 đẳng cấp.
Nền văn minh cấp 1 chỉ có thể khai phá
và phát triển chiến chính tình cầu của mình.
Nền văn minh cấp 2 có thể khóa động
sôi nổi trên toàn bộ thiên hà.
Và nền văn minh cấp 3 thì có thể
khóa động sôi nổi trên mọi thiên hà.
Theo sự phân cấp như thế này,
văn minh nhân loại của chúng ta hiển nhiên
đẳng cấp 1.
Thế nhưng nền văn minh nhân loại
từ 0 đến 1 thực ra cũng chỉ là
dùng thời gian mấy nghìn năm.
Mà tốc độ phát triển có thể nhìn thấy
ngày nay càng nhanh hơn. Cho nên
chỉ cần nhân loại không tự mình giết chết mình
thì từ 1 đến 3 chắc cũng không cần
đến mấy nghìn năm.
Nói một cách khác, một nền văn minh từ 0 đến 3
nhiều nhất thì cứ cho là 10 nghìn năm
là đủ. Mà một vạn năm
đối với một tình cầu mà nói thì chẳng qua
cũng chỉ là một cái vẫy tay.
Tuổi chạy đất của chúng ta chỉ có 4,5 tỷ
so với vũ trụ 13,8 tỷ
thì coi như là một đứa cháu.
Cho nên sáng suốt những nền văn minh khác đạt đến
cấp 3 trước cháy đất thực sự là quá
cao. Vì vậy dựa trên các điều kể trên
chúng ta hoàn toàn có lý do tin rằng
cháy đất sớm đã bị người ngoài anh tình
đến thăm n lần rồi.
Vậy thì vấn đề đã đến rồi đây.
Tại sao chúng ta vẫn luôn không tìm thấy
bằng chứng xác đã cho thấy
người ngoài anh tình đã từng đến đây?
Vào năm 1960
nhà văn lý học người Mỹ Freeman Dyson
đã đưa ra một lý luận.
Ông cho rằng nguồn năng lượng trữ
trong một hành tinh sống cháy đất là vô
công hữu hạn, còn lâu mới gánh được
bản thân nó khi phát triển lên giai đoạn
cao cấp. Dyson cho rằng
hiện nay các hành tinh trong hệ mặt trời của
chúng ta mới chỉ thu được 1 phần 109
năng lượng bức xạ mặt trời.
Và một nền văn minh phát triển
cao độ, nó phải có khả năng bao quanh
mặt trời bằng một cấu trúc hình cầu
khổng lồ, khiến phần lớn năng lượng
bức xạ từ mặt trời đều bị bắt được.
Chỉ có như vậy mới có thể
gánh tác cả nền văn minh này lâu dài
khiến nó phát triển đủ cao.
Đây chính là thứ gọi là quả cầu Dyson.
Giả sử lý luận về quả cầu
Dyson được thành lập, vậy thì không
khó hiểu tại sao vẫn luôn không
có người ngoài hành tinh nào đến tiếp xúc
chính thức với chúng ta. Bởi vì
các phi hành gia trên tàu vũ trụ chỉ cần
quan sát qua mặt trời của chúng ta,
nhìn thấy bề mặt của nó trống trơn chẳng có gì
thì biết ngay sinh mệnh trên hành tinh này
vẫn đang ở giai đoạn đầu của nền
văn minh, chưa thiết lập được
cầu Dyson. Vậy thì như này
họ cũng chẳng cần thiết giao đi qua lại
với chúng ta làm gì, giống như chúng ta
chẳng thèm qua lại với loài khí vậy.
Thế nhưng, hiện nay xem ra
lý thuyết của Dyson đã không còn
đứng vững được nữa rồi, bởi vì
mấy chục năm gần đây, con người đã phát hiện
nguồn năng lượng hiệu quả cao hơn rồi.
Ví dụ sự triệt tiêu giữa
vật chất và phản vật chất cũng
chính là vụ nổi lớn ngược vũ trụ,
quá trình phân tách ra vật chất và phản
vật chất từ trong hư vô.
Năng lượng sự triệt tiêu này mang lại
là khổng lồ. Năng lượng được tạo ra
từ triệt tiêu của nửa gam vật chất
có thể so sánh là tương đương năng lượng
sinh ra từ quả bom nguyên tử Hiroshima.
Ngoài ra khái niệm năng lượng điểm
không mà cơ học lượng tử đưa ra,
một loại năng lượng không phụ thuộc vào
vật chất để tồn tại. Nó tương đương
việc hút năng lượng miễn phí từ
trong chân không. Nghe nói 1cm
khối năng lượng điểm không có thể so sánh
với năng lượng của vụ nổ lớn.
Về kiểu năng lượng như thế này chúng ta từng
phân tích trong các loạt bài về Tesla.
Bạn nào quan tâm có thể tìm hiểu thêm nha.
Cho nên, so sánh với các loại giả
thuyết như năng lượng triệt tiêu, năng lượng
điểm không thì quả cầu Dyson đã
trở nên quá thô. Ví dụ một nền văn minh
đã phát triển đến giai đoạn cao cấp
như cấp 2, cấp 3. Ngược lại
càng không thể có khả năng xuất hiện
quả cầu Dyson. Vậy thì tại sao
chúng ta chưa từng nhìn thấy người ngoại
anh tin cơ chứ? Bí ẩn rất có thể
không phải như đa số chúng ta nghĩ là
trái đất không có gì đáng chú ý.
Mà ngược lại, trái đất, con người
trên hành tinh này rất đáng được chú ý.
Chỉ là người ngoại anh tin không thể
và cũng không dám can thiệp quá sâu mà thôi.
Còn không biết bạn thì có suy nghĩ
như thế nào? Liệu bạn có tin người ngoại anh tin
chắc chắn tồn tại? Và lý do
tại sao chúng ta vẫn chưa gặp?
Hãy nhớ các bạn cùng chia sẻ suy nghĩ của mình
ở phần bình luận phía bên dưới video nhé.
Và phần chia sẻ của chúng ta ngày hôm nay xin tạm
dừng tại đây thôi. Nếu bạn thấy video này
hoặc những nội dung trên kênh Mistropy
thì của chúng ta thật sự hữu ích
thì xin hãy chia sẻ cho một người bạn của mình
cùng tìm hiểu đó nha. Xin cảm ơn các bạn rất nhiều.
Xin chào và hẹn gặp lại.