DU LỊCH KHÁM PHÁ - KHÁM PHÁ NAM PHI - QUỐC GIA 'TRẮNG' NHẤT CHÂU PHI VÀ THIÊN NHIÊN NHƯ CẢ THẾ GIỚI THU NHỎ

Ở cực Nam Châu Phi có một đất nước kỳ lạ đến mức có tới 3 thủ đô khác nhau. Một nơi chỉ chiếm một phần rất nhỏ diện tích trái đất nhưng lại chứa từ sư tử, bòi, tê giác tới những đàn chim cánh cụt thản niên tắm nắng trên bãi biệt. Một quốc gia từng bị xé nát bởi hệ thống phân biệt chủng tộc tàn khốc nhưng rồi lại trở thành biểu tượng của sự hòa giải và hy vọng cho cả thế giới. Thú vị hơn nữa, đây cũng là nơi có cộng đồng người da trắng lớn nhất Châu Phi, đồng thời còn được gọi là quốc gia cầu vòng, nơi hàng chục ngôn ngữ và nền văn hóa cùng tồn tại trên cùng một mảnh đất. Tại sao một quốc gia nhỏ như vậy lại có thể mang trong mình nhiều câu chuyện đến thế? Điều gì đã biến Nam Phi thành điểm đến mà ai yêu du lịch, yêu lịch sử và thiên nhiên cũng muốn một lần đặt chân tới? Trong video này, chúng ta sẽ cùng khám phá Nam Phi từ địa lý, thiên nhiên, lịch sử, văn hóa cho đến những sự thật kỳ lạ ít ai biết để xem rốt cuộc điều gì khiến đất nước ở cuối bản đồ Châu Phi này cuốn hút đến vận. Vị trí tận cùng lục địa và câu chuyện kỳ lạ về ba thủ đô Nam Phi nằm ở tận cùng phía nam của lục địa Châu Phi, như một ngũi lào vườn ra biển. Diện tích khoảng hơn 1,2 triệu km2, so với những gã khổng lồ như Nga, Mỹ hay Trung Quốc thì không đáng là bao. Nhưng trong khuôn khổ Châu Phi, đây vẫn là một quốc gia đủ rộng để ôm trọn cả núi non, cao nguyên, sàn mạc, thảo nguyên và bờ biển dài gần 2.800 km. Phía tây, sóng đại Tây Dương lạnh lẽo vỗ vào những vách đá sám. Phía đông, Ấn Độ Dương ấm áp mang theo hơi ẩm và những dòng hải lưu nóng. Hai thế giới đại Dương ấy gặp nhau quanh vùng ngũi kép Agun Hat, điểm cực nam thực sự của Châu Phi, nơi trên bản đồ. Cả lục địa như kết thúc cho một đường cong gọn gàng hướng ra biển. Trên đất liền, Nam Phi được bao quanh bởi Namibia, Botswana, Zimbabwe Mozambique, Eswatini và đặc biệt là Lesotho, một vương quốc nhỏ nằm hoàn toàn bên trong lãnh thổ Nam Phi, như một hoàn đảo trên núi giữa biển đất liền. Cấu trúc địa hình của Nam Phi khá độc đáo, phần lớn diện tích là cao nguyên, được bao bọc bởi dãy núi Rakesburg và các vùng núi thấp rồi đổ dần xuống những đồng bằng ven biển hẹp. Điều này khiến cảnh quan thay đổi khá nhanh chỉ sau vài trăm cây số di chuyển, sáng bạn có thể ở giữa cao nguyên khô giáo, chiều đã thấy mình đứng trước đại dương lộng gió. Thời tiết và khí hậu ở Nam Phi cũng đa dạng như chính địa hình của nó. Nhiều khu vực mang khí hậu cận nhiệt đới, nhưng do nằm ở Nam Bán, cầu nên mùa trong năm ngược với Việt Nam, khi chúng ta vào mùa hè thì kép thao đang là mùa đông xe lạnh. Miền Tây Nam quanh kép thao có kiểu khí hậu địa trung hải, mùa hè khô nóng, mùa đông mưa nhiều, đây chính là lý do vùng này rất thích hợp trồng nho và làm rượu vang. Miền Đông gần Đơ Bình lại ấm hơn, ấm hơn do ảnh hưởng của dòng hải lưu Ấn Độ Dương, thích hợp cho những bãi biển hoạt động nghỉ dưỡng. Phân nội địa cao nguyên, nơi có Johannesburg và Pretoria, khí hậu ôn hòa hơn, ban ngày nắng nhiều, đêm trời có thể lạnh sâu vào mùa đông. Ở phía Tây Bắc và Tây, gần sa mạc Nam Ip và Kalari, khí hậu trở nên khô cần, thư mưa, tạo nên những vùng đất hoang mạc và bán hoang mạc rất ấn tượng. Nhưng nếu chỉ có vị trí địa lý và khí hậu đặc biệt thì Nam Phi vẫn chưa đủ lạ. Thứ khiến nhiều người ngạc nhiên nhất chính là việc quốc gia này lại có tới 3 thủ đô. Ở hầu hết các nước, câu trả lời cho câu hỏi thủ đô là gì chỉ là một cái tên duy nhất. Còn ở Nam Phi, bạn sẽ nhận được 3 Pretoria, Kép Thảo và Plum Phung Tên. Câu chuyện bắt đầu từ thời kỳ hình thành liên bang Nam Phi đầu thế kỷ 20 khi các thực thể chính trị và các cộng đồng người có nguồn gốc khác nhau, đặc biệt là người Afrikaner gốc Hà Lan và người Anh cân một thỏa hiệp để cùng xây dựng nhà nước. Mỗi bên đều có thành phố quan trọng của riêng mình và không ai muốn từ bỏ vì thế đó. Vì vậy, thay vì chọn một thành phố duy nhất rồi để các bên còn lại cảm thấy thua thiệt, họ quyết định chia đều quyền lực Pretoria trở thành thủ đô hành chính, nơi đặt dinh Tổng thống và nội các chính phủ. Kép Thảo, thành phố cảng lâu đời, dâu truyền thống gắn với thời thủ địa, được chọn làm thủ đô lập pháp, nơi quốc hội nhóm họp. Bloomfontein, trung tâm của vùng Oran Free State cũ, giữ vai trò thủ đô tư pháp, nơi đặt toán tối cao phúc thẩm và là biểu tượng cho nhánh quyền lực thứ ba. Nói một cách hình ảnh, Nam Phi không phân thân thủ đô ra ba nơi cho vui, mà đó là kết quả của một bài toán cân bằng quyền lực giữa các vùng và các cộng đồng người có lịch sử, lợi ích và tự hào riêng. Mỗi thành phố mang một mảnh ghép của quyền lực nhà nước, cùng tạo nên trọn vẹn trái tim chính trị của quốc gia. Thiên nhiên, Nam Phi xứ sở thu nhỏ của cả hành tinh. Nếu địa lý đặt Nam Phi vào vị trí mũi Lào ở cuối lục địa, thì thiên nhiên đã tô màu cho mũi Lào ấy bằng gần như mọi gam màu có thể có trên trái đất. Chỉ chiếm một phần rất nhỏ diện tích bề mặt hành tinh, nhưng Nam Phi lại giống như một phiên bản thu nhỏ của cả thế giới. Có núi, có rừng, có sa văn, có sa mạc, có biển lạnh, biển ấm, lại còn có cả những vương quốc thực vật và động vật mà bước qua biên giới là biến mất. Ấn tượng đầu tiên mà nhiều người nhắc đến khi nói về thiên nhiên, Nam Phi chính là các chuyến khám phá thiên nhiên hoàng dã, hành trình băng qua những vùng thảo nguyên rộng mênh mông, nơi cỏ vàng trải dài tới tận đường chân trời và lũ linh dương, ngựa vằn, châu rừng voi, sư tử, di chuyển ngay trước mắt. Vườn quốc gia Cruiser, một trong những khu bảo tồn nổi tiếng nhất châu Phi, cho bạn cơ hội đối mặt với Big Five, gồm sư tử, báo, voi, tê giác và châu rừng, những loài từng là mục tiêu săn bắn lớn nhất của thảo săn, nay trở thành những biểu tượng được cả thế giới bảo vệ. Cảm giác ngồi trên xe giữa buổi sáng sớm, khi mặt trời vừa nhô lên sau hàng cây, hơi dương còn động trên cỏ, và bất ngờ thấy một con sư tử được nhô đầu khỏi, bụi rậm là thứ mà người ta hay nói xem ảnh không bao giờ đủ. Nhưng thiên nhiên, Nam Phi không chỉ dừng lại ở các bãi cỏ thảo nguyên. Tiến về phía tây nam, quanh khu vực kép thảo, cảnh quan bỗng thay đổi, những dãy núi đá xa thạch dựng đứng những sờn núi phủ thảm thực vật thấp, lá nhỏ chẹn nhau trong gió biển. Đó là thế giới của thảm thực vật Phinbop và kép Plural Kingdom, một trong những vương quốc thực vật nhỏ nhất nhưng giàu loài nhất trên trái đất, trên các triền núi của Table Mountain và vùng phù cận. Người ta tìm thấy hàng ngàn loài thực vật, rất nhiều trong số đó là loài đặc hữu, nghĩa là nếu rời khỏi thùng đất này, bạn sẽ không thể gặp lại chúng ở bất kỳ nơi nào khác. Cũng chính khí hậu địa trung hải độc đáo. Với mùa hè khô nóng và mùa đông ẩm ướt, đã biến khu vực này thành một phòng thí nghiệm tự nhiên khổng lồ cho tiên hóa. Nơi thực vật phải liên tục thích nghi với gió mạnh, đất nghèo dinh dưỡng và những đợt cháy rừng định kỷ. Dọc theo đường bờ biển gần 2.800 km, thiên nhiên, Nam Phi tiếp tục thay đổi gương mặt. Ở phía Tây, nước biển lạnh và sâu của Đại Tây Dương nuôi dưỡng các đàn cá khổng lồ, thú hút hải cẩu, cá voi và cả cá mập trắng, loài đại ca của đại dương. Ở phía Đông, Ấn Độ dương ấm áp tạo nên những bãi biển dài, đầy nắng và sóng, rất lý tưởng cho các hoạt động bơi lội, lướt sóng, lặn ngắm trăn hồ. Giữa hai thế giới biển ấy, có những khu quanh mặt thiên nhiên, chơi trò đối nghịch đầy thú vị. Đó là nơi bạn có thể đi xem cá voi vào buổi sáng, lặn cùng cá mập lồng thép buổi trưa và chiều về ngồi uống rượu vang, nhìn mặt trời lặn sau những vách đá ven biển. Một trong những hình ảnh khiến nhiều du khách vỡ mộng về sách giáo khoa là đàn chim cánh cụt châu Phi ở Bauderbich. Nếu từ nhỏ bạn quen với hình tượng chim cánh cụt gắn liền với băng tuyết, gió lạnh và bầu trời xám xịn, thì ở đây, chúng hiện ra giữa cắt vàng, nước biển trông xanh, những tảng đá granite tròn trịa và nắng trói tràng. Chúng lạch bạch đi ngang qua những lối gỗ dành cho du khách, nhảy ôm xuống nước, phơi nắng trên đá như thể đang đi nghỉ mát chứ không phải sống ở cực lạnh nào đó. Câu chuyện chim cánh cụt tắm nắng ở Nam Phi là minh chứng rõ ràng cho việc thiên nhiên ở đây không đi theo những khuôn mẫu mà ta vẫn tưởng. Ở bên trong đất liền, nơi cao nguyên và vùng chuyển tiếp sang sa mạc, cảnh vật lại thay đổi sang một gam màu khác, thảo nguyên thưa, bụi cây thấp, từng mảng đất khô cần kéo dài tít tắp. Khu vực giề sa mạc Calaree và Nam Ip, dù nằm ngoài danh giới Nam Phi hay chỉ lấn sang đôi chút, vẫn để lại dấu ấn trong cảnh quan, những đụn cắt đỏ, những hàng cây cô đơn, bầu trời đêm đầy sao đến mức người ta có cảm giác có thể chạm tay lên giải ngân hàng. Chính sự chuyển tiếp đa dạng giữa thảo nguyên, rừng cây bụi, vùng đất nửa khô hạ, rừng núi và bờ biển khiến Nam Phi trở thành một trong những quốc gia sở hữu nhiều kiểu hệ sinh thái nhất trên hành tinh. Điều đáng nói là tất cả những thứ đó, từ Big Five bước đi trong thảo nguyên, thảm thực vật pinball nở hoa trên sờ núi, chim cánh cụt phơi nắng trên bãi biển, cá voi nhảy khỏi mặt nước ngoài khơi, cho đến những đêm sa mạc đầy sao đều nằm trong danh giới của một quốc gia mà trên bản đồ trông không hề to lớn. Đó là lý do người ta thường nói nếu muốn cảm nhận tinh thần hoang dã của châu Phi nhưng không có quá nhiều thời gian, Nam Phi là nơi bạn có thể trải nghiệm gần như bản demo của cả lục địa vừa đủ gói gọn trong một hành trình, nhưng đủ đa dạng để bạn phải ngỡ ngàng hết lần này tới lần khác. Nếu thiên nhiên là bức phong đèn hùng vĩ của Nam Phi, thì lịch sử chính là câu chuyện kịch tính diễn ra trên phong đèn đó. Mảnh đất ở tận cùng châu Phi này từng là nơi những cộng đồng bản địa trống dựa vào đàn thú và đất đai, người sát, người khơi khơi, rồi những làn sóng di cư của các tộc người nói tiếng Ban Tu từ phía Bắc tràn xuống. Mọi thứ bắt đầu thay đổi mạnh mẽ khi các đoàn tàu châu Âu cập bến Mũi Hảo Vọng, biến điểm rừng chân tiếp tế trên đường sang châu Á thành bàn đạc để lập lục địa. Người Hà Lan dựng trạng tiếp tế ở kép, rồi người Anh đến, các đế quốc tranh giành nhau, chiến tranh bùng nổ, đặc biệt là những cuộc chiến giữa người bờ gốc Hà Lan và đế quốc Anh. Từ những tranh chấp đó, một nhà nước Nam Phi hiện đại dần hình thành, nhưng lại mang trong mình một vết nứt sâu sắc sự phân chia con người theo màu da. Nhiều hình thức phân biệt đã xuất hiện từ thời thuộc địa, nhưng phải đến khi đảng quốc gia giành được quyền lực vào năm 1948, hệ thống ấy mới được đúc lại thành một chế độ hoàn chỉnh mang tên Apartheid, chế độ phân biệt thùng tộc. Nhà nước bắt đầu chia dân cư thành các nhóm da trắng, da đen, da màu. Người gốc Ấn, mỗi nhóm có luật lệ, khu vực cư trú, trường học, bệnh viện, cơ hội việc làm khác nhau. Người da trắng, dù chỉ chiếm thiểu số, lại nắm gần như toàn bộ quyền lực chính trị, kinh tế và đất đài. Người da đen bị đẩy vào những khu vực nghèo, bị cựng bức di rời khỏi các vùng đất màu mỡ, phải mang giấy tờ đặc biệt nếu muốn ra khỏi nơi ở, bị tách khỏi những khu trung tâm mà họ từng gắn bó bao đời. Người da đen trên giấy đó đã biến thành một mạng lưới vô hình xiết chặt đời sống của hàng triệu con người. Hồn nhân giữa các chủng tộc bị cấm, người da đen không được sống, làm việc, học tập ở những khu dành cho người da trắng, tiếng nói của họ gần như không có chỗ trong hệ thống chính trị. Những khu quê hương giả tạo được dựng lên cho người da đen, trên giành nghĩa là trao cho họ quyền tự trị, nhưng thực chất là tước bớt quốc tịch và đẩy họ ra ngoài đời sống quốc gia. Tất nhiên, một cấu trúc bất công như vậy không thể tồn tại mà không có phản kháng. Các tổ chức, phong trào đứng lên chống lại apartheid, trong đó nổi bật là đại hội dân tộc Phi. Các cuộc biểu tình, tuần hành, đình công, tẩy chay nối tiếp nhau. Rồi đến một lúc, bạo lực bùng nổ, những vụ thảm sát như Saville, những cuộc nổi dậy của học sinh, sinh viên ở Soweto, những đợt bắt bớt, tra tấn, xử án nặng nề. Nhiều nhà lãnh đạo bị bỏ tù, trong đó nổi tiếng nhất là Nelson Mandela, người đã trải qua gần 3 thập kỷ trong lao tù. Phần lớn thời gian bị giam trên hòn đảo Robben Island ngoài khơi kếp thao, nơi gió biển và sông sắt ngày ngày nhắc tù nhân rằng tự do đang ở phía bên kia mặt nước. Cùng lúc đó, cộng đồng quốc tế ngày càng quay lưng với chế độ apartheid. Các lệnh trừng phạt kinh tế, cấm vận, tẩy chay thể thao văn hóa khiến Nam Phi dần trở nên cô lập. Áp lực từ bên ngoài, cộng với những mâu thuẫn, khủng hoảng từ bên trong, buộc nhà cầm quyền phải đối thoại với những lực lượng mà trước đó họ gọi là kẻ thù. Những cuộc thương lượng kéo dài nhiều năm với vô số khoảnh khắc căng thẳng đã dẫn đến một bước ngoặt. Các tù nhân chính trị được trả tự do, các tổ chức đối lập được hợp pháp hóa, hiến pháp mới được xây dựng và cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên diễn ra vào năm 1994. Khi Nelson Mandela bước ra trước công chúng với tư cách tổng thống da đen đầu tiên của Nam Phi, đó không chỉ là sự thay đổi người cầm quyền, mà là dấu chấm hết cho một kỷ nguyên phân chia con người theo màu dạ. Điều đáng chú ý là cách đất nước này lựa chọn bước tiếp thay vì lao vào vòng xoáy trả thù. Họ tạo ra một mô hình đặc biệt ủy ban sự thật và hòa giải do Tổng Giám mục Desmond Tutu chủ trì. Tại đây, những kẻ từng tra tấn diễn chóc có cơ hội kể lại sự thật trước công chúng, đối mặt với nạn nhân. Xin tha thứ, còn xã hội, thay vì đòi hỏi máu trả bằng máu, chọn ghi nhớ quá khứ để không lập lại nhưng không để hận thù kéo dài. Ngày nay, khi du khách đến Nam Phi, bên cạnh cảnh đẹp thiên nhiên, họ còn bắt gặp vô số dấu vết của thời kỳ đó. Bảo tăng Apathei ở Johannesburg, nhà tù trên đảo Ruben Island. Những con phố ở Soweto từng là tâm điểm của các cuộc biểu tình, các bức tranh tường, tượng đài về những nhân vật đã công hiến cả đời cho tự do. Tất cả tạo nên một lớp thứ hai của phong cảnh, phía sau những dãy núi, bãi biển và thảo nguyên là một câu chuyện rất người, rất đau đớn nhưng cũng đầy sức mạnh về khả năng tha thứ và tái sinh. Hiểu được lịch sự ấy, ta mới thấy hết ý nghĩa của cái tên quốc gia cầu vồng không chỉ là tập hợp nhiều màu da và ngôn ngữ mà còn là nỗ lực ghép lại những mảnh vỡ của một quá khứ chia rẽ thành một bức tranh chung, trong đó mọi người đều có chỗ đứng. Và chính từ quá khứ dữ dội đó, đời sống văn hóa, con người và những thói quen thường ngày ở Nam Phi đã hình thành theo một cách rất riêng, thứ mà chúng ta sẽ bước vào khám phá ở phần tiếp theo. Văn hóa, con người và đời sống thường ngày, bức tranh cầu vồng giữa lòng châu Phi. Khi nhìn Nam Phi từ xa, người ta thường nghĩ ngay đến động vật hoàng dã, núi non và biển cả. Nhưng một khi đã bước chân vào những con phố, quán ăn, sân vận động hay khu chợ địa phương, bạn sẽ nhận ra điều làm cho đất nước này thật sự khác biệt chính là con người và đời sống văn hóa hằng ngày, một bức tranh nhiều lớp, nhiều màu, nơi rất khó có thể nói đây là bản sắc duy nhất của Nam Phi bởi nó là sự pha trội liên tục. Về con người, Nam Phi giống như một ngã tư lớn của lịch sử. Ở đây có các cộng đồng châu Phi bản địa như người Zulu số xa, extraterro, những nhóm người này mỗi dân tộc lại có ngôn ngữ, trang phục, điệu nhảy, nhạc cụ riêng. Xem vào đó là cộng đồng người châu Âu chủ yếu gốc Hà Lan và Anh đã sống ở đây qua nhiều thế hệ, trở thành nhóm người Afrikaner và người nói tiếng Anh bản địa. Thêm vào đó là người da màu light, nhiều dòng máu và cộng đồng người gốc á, đặc biệt là người Ấn Độ đến từ thời lao động hợp đồng cho các đồn điển mía. Chính lịch sử di cư và định cư phức tạp ấy đã khiến Nam Phi trở thành quốc gia có cộng đồng người da trắng lớn nhất châu Phi. Nhưng điều thú vị là dù có một cộng đồng người da trắng rất đông đảng, người ta vẫn gọi Nam Phi là quốc gia cầu vồng bởi bức tranh dân số không chỉ có hai màu đen, trắng mà là cả một dài màu rộng. Các xác tộc châu Phi Âu ạ, các nhóm light, các tôn giáo, các phong tục đàn sen. Trên cùng một tuyến phố, bạn có thể thấy một nhà thờ cổ kiểu châu Âu, một tiệm curry thơm lừng do gia đình người ấn mở, vài quán ăn kiểu break, nướng thịt ngoài trời nơi mọi người vừa nướng vừa trò chuyện và đâu đó là những quán nhạc nhỏ phát các điệu nhạc hiện đại do giới trẻ tạo ra. Sự đa dạng ấy thể hiện rất rõ trong ngôn ngữ. Nam Phi có nhiều ngôn ngữ chính thức trong đó nổi bật là tiếng Zulu, Xhosa, African và tiếng Anh. Ở Johannesburg, bạn có thể nghe những đoạn hội thoại phá trội giữa tiếng Anh và ngôn ngữ địa phương. Ở các vùng nông thôn, người ta nói tiếng bản tộc ở một số khu dân cư, African vang lên như một thứ tiếng mẹ đẻ. Đối với du khách, việc bước vào một quán ăn và nghe nhân viên đổi qua lại bà, bốn ngôn ngữ chỉ trong vài phút là chuyện hoàn toàn bình thường. Điều này khiến khái niệm người Nam Phi nói tiếng gì trở nên khó trả lời dứt khoát. Ẩm thực là một trong những cánh cửa dễ dàng nhất để hiểu đời sống thường ngày ở đây. Một bữa tiệc ngoài trời Món binh tông, thịt bò hoặc thú rừng ướp gia vị rồi phơi khô là món ăn vặt được nhiều người nghiện. Từ di sản, người Cáp và người Ác, ta có các món như bô bô tài, thịt băm nướng với lớp trứng phía trên hay curry kiểu đơ bần với hương vị đậm đà, đôi khi được ăn bằng cách khoét ruột của bánh mì lớn tạo thành món cà ri trong ổ bánh. Đi chợ, bạn sẽ thấy trái cây nhiệt đới, rau củ quen thuộc, nhưng cũng có những loại gia vị sốt, thịt mà bạn chưa từng thấy ở siêu thị quê nhà. Âm nhạc và điệu nhảy là nhịp tim của đời sống đô thị. Ở các thành phố lớn, những làn sóng nhạc mới do giới trẻ tạo ra liên tục xuất hiện và lan ra thế giới. Có thể là nhạc điện tử pha trội tiết tấu châu Phi, có thể là những dòng nhạc trữ tình, hợp xướng truyền thống được phối lại theo phong cách hiện đại. Trong các khu dân cư, trẻ nhỏ chơi đùa ngoài ngõ, tiếng trống, tiếng hát, tiếng loa vàng lên sen lận tiếng xe cộ tạo thành một thứ âm thanh nền rất riêng. Những dịp lễ hội, cưới hỏi hay các ngày kỷ niệm, bạn dễ dàng bắt gặp những điệu nhảy tập thể, nơi mọi người dường như quên mất khoảng cách tuổi tác, màu da. Thể thao cũng là một phần quan trọng của bản sắc văn hóa. Bóng bầu dục, bóng đá và cricket là ba ung lớn trong đời sống tinh thần Nam Phi. Đội bóng bầu dục quốc gia với biệt danh Green Book từng là biểu tượng của cộng đồng da trắng. Nhưng sau này trở thành nhịp câu nối giữa các cộng đồng khi đội bóng đoạt chức vô địch thế giới trong bối cảnh đất nước đang hàn gắn. Bóng đá lại là niềm tự hào của các khu dân cư nghèo. Được cả nước sống trong không khí lễ hội khi Nam Phi đăng cai World Cup 2010 lần đầu tiên giải đấu này diễn ra trên đất châu Phi. Vào những tối cuối tuần, các quán nhậu, quán cà phê, nhà riêng bật TV xem bóng đá hoặc bóng bầu dục tiếng rêu hò vang lên mỗi khi đội nhà ghi điểm tạo nên cảm giác thân thuộc không kém gì ở những quốc gia mê bóng khác. Trong đời sống thường ngày, sự khác biệt về kinh tế và lịch sử vẫn còn để lại dấu ấn. Những khu nhà giàu, trung tâm thương mại hiện đại, hàng quán sang trọng ở một phía. Ở phía khác là các khu dân cư nghèo. Nhà tôn sát nhau, đường đất bụi mù. Nhưng nếu đi chậm lại, bạn sẽ thấy ở cả hai phía đó đều có những mảnh ghép giống nhau. Trẻ em đến trường trong bộ đồng phục màu sắc. Người lớn đi làm trên những chuyến xe buýt đông đúc. Các gia đình tụ tập nấu ăn vào cuối tuần. Những hàng xóm đứng trước cửa nhà trò chuyện với nhau. Đời sống Nam Phi xét cho cùng vừa mang những nét rất riêng của một quốc gia từng trải qua chia rẽ sâu sắc. Vừa mang những điều rất quen thuộc mà ở bất cứ nơi nào trên thế giới. Con người cũng có nhu cầu được sống, được yêu, được vui chơi và được kể câu chuyện của chính mình. Những sự thật thú vị ở Nam Phi Khi nói đến Nam Phi người ta thường nghĩ đến sư tử, chim cánh cụt hay câu chuyện phân biệt trung tộc. Nhưng nếu đảo sâu thêm một chút bạn sẽ thấy đây còn là nơi chứa cả những bí mật rất đặc biệt của loài người. Ngay gần cho Hàn nét buốc có một vùng được gọi là cái nôi của loài người. Tại đây trong những hang động các nhà khoa học đã tìm thấy vô số hóa thạch tổ tiên xa xưa của chúng ta. Từ những mảnh xương vụi của người vợn cổ cho đến những bộ xương gần như nguyên vẹn. Thật lạ là chỉ cách những tòa nhà cao tầng, đường cao tốc và trung tâm thương mại vài chục cây số, dưới lớp đá cổ hàng triệu năm lại là những bằng chứng cho thấy hành trình của loài người rất có thể đã bắt đầu từ chính mảnh đất này. Rời khỏi thế giới của hóa thạch chúng ta đi xuống sâu hơn theo đúng nghĩa đen. Ở tỉnh Gao Teng Nam Phi có mỏ vàng Emponeng được xem là mỏ sâu nhất thế giới. Để xuống được tầng khai thác công nhân phải đi thăng máy gần như cả giờ đồng hồ lao vun vút trong lòng đất đến độ sâu gần 4 cây số. Ở dưới đó nhiệt độ đã đủ nóng để luộc chín một quả trứng nên người ta phải bơm nước lạnh và băng xuống để hạ nhiệt. Trong bóng tối nóng bức ấy có những vi sinh vật sống tách biệt gần như hoàn toàn với bề mặt trái đất khiến các nhà khoa học phải đặt câu hỏi nếu dưới lòng đất Nam Phi còn có thể tồn tại thì biết đâu ở đâu đó ngoài vũ trụ cũng có những thế giới ngầm tương tự. Nhìn lên bề mặt câu chuyện còn rẽ sang một hướng rất khác vũ khí hạt nhân. Trong thời kỳ chiến tranh lạnh Nam Phi từng âm thầm chế tạo thành công một số đầu đạn hạt nhân đơn giản. Nhưng điều làm quốc gia này trở nên không giống ai là ở chỗ. Sau khi tình hình chính trị thay đổi họ tự nguyện dừng chương trình tháo rỡ toàn bộ kho vũ khí và cơ sở sản xuất rồi mới tham gia các hiệp ước quốc tế. Nói cách khác đây là quốc gia duy nhất trong lịch sử vừa tự mình chế tạo được vũ khí hạt nhân vừa chủ động từ bỏ tất cả trước khi bị ai ép buộc. Trong một thế giới mà nhiều nước vẫn tranh nhau sở hữu thứ vũ khí có thể hủy diệt hành tinh quyết định ấy của Nam Phi giống như một câu trả lời rất khác sức mạnh không nhất thiết lúc nào cũng phải gắn với bom đạn. Nếu phần lịch sử và chính trị nghe có vẻ căng thẳng thì ngoài khơi Ấn Độ Dương thiên nhiên lại kể một câu chuyện ngoạn mục theo kiểu phim tài liệu Cuộc Di Cư Của Cá Mỏi Toàn một số tháng trong năm dọc theo bờ biển phía đông Nam Phi hàng tỷ con cá mỏi tụ lại thành những dòng sông bạc khổng lồ dưới nước kéo dài theo dòng hải lưu lạnh. Nhận ra bữa tiệc này cá heo, cá mập, cá voi chim biển áo tới lao vào săn mồi trong một cảnh tượng hỗn loạn mà đẹp đến nghẹt thở. Mắt biển sôi lên bọt trắng chim lao thẳng từ trên trời xuống cá heo phóng khỏi mặt nước cá mập lượn trong làn nước tối phía dưới Người ta gọi đó là đàn cá lớn nhất thế giới và mỗi năm các nhà làm phim thợ lặng du khách lại đổ về Nam Phi chỉ để tận mắt chứng kiến cảnh tượng tưởng như chỉ có trong phim này. Có lẽ đến đây bạn cũng cảm thấy giống như mình Nam Phi không còn chỉ là một cái tên trên bản đồ mà là một thế giới riêng với những lớp câu chuyện trồng lên nhau càng gỡ càng thấy nhiều điều khó tìm. Mỗi lát cắt mà chúng ta vừa lướt qua chỉ như một ô cửa nhỏ mở ra cả một không gian rộng lớn phía sau nơi lịch sử, thiên nhiên và con người liên tục đàn vào nhau không theo bất kỳ khuôn mẫu quen thuộc nào. Hành trình khám phá Nam Phi và cả Châu Phi nói chung thực ra mới chỉ bắt đầu từ những câu hỏi Biết đâu điểm dừng chân tiếp theo trong series này hay trong chính chuyến đi của bạn sẽ là nơi viết tiếp phần còn răng rở của câu chuyện. Vậy nếu được chọn bạn muốn khám phá điều gì tiếp theo?