VÌ SAO PHƯƠNG TÂY ĂN BÁNH MỲ CHỨ KHÔNG ĂN CƠM?

Tại sao phương Tây lại thích ăn bánh mì? Bánh mì gần như xuất hiện trong mọi bữa ăn của họ. Điều này rất khác với phương Đông của chúng ta, Việt Nam của chúng ta, nơi mà chúng ta chủ yếu là ăn cơm. Bữa nào mà không có cơm thì lại thấy thiêu thiếu, bữa ăn thì chúng ta gọi là bữa cơm dù có cơm hay không. Tại sao châu Âu lại thích bánh mì? Đầu tiên là lý do địa lý. Châu Âu nằm ở vùng ôn đới, với mùa đông lạnh buốt, mùa hè mát mẻ và đất đai thì không phải lúc nào cũng ngập nước. Ở đây lúa mì, lúa mạch, yến mạch và lúa đen là những cây trồng quen thuộc. Chúng chịu được lạnh, không cần quá nhiều nước và năng suất thì cao. Lúa mì đã được trồng ở châu Âu từ thời kỳ đồ đá mới, cách đây cả hàng chục nghìn năm. Những cánh đồng lúa mì trải dài ở Pháp, Đức hay Ukraine và trở thành cái nồi của bánh mì. Ngược lại cây lúa nước cho chúng ta hạt gạo thì sao? Nó cần khí hậu nóng ẩm, đất đai phù sa màu mỡ và cả một hệ thống thủy lợi phức tạp để mà ngập nước đúng lúc. Ở châu Á với những đồng bằng như là đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Kiểu Long, đồng bằng sông Dương Tử, trồng lúa là chuyện rất bình thường. Nhưng ở châu Âu thời xưa, việc tạo ra những cánh đồng lúa ngập nước kiểu đó gần như là nhiệm vụ bất khả thi. Hãy cứ hình dung, ở vùng đông có nước Anh hay Đức làm sao mà trồng lúa được? Thế nên lúa mì thắng thế và bánh mì trở thành vua ở ban ăn phương Tây. Ở châu Âu thì có một khu vực được gọi là vành đai lúa mì trải dài từ Pháp, Đức đến Ukraine. Đây là nơi sản xuất lúa mì lớn vật nhất thế giới thời xưa, cung cấp bột mì cho hàng triệu ổ bánh mì mỗi ngày. Chính sự khác biệt về địa lý này đã định hình thói quen ăn uống của hai khu vực. Đúng là mẹ thiên nhiên có cách sắp xếp của riêng mình. Địa lý đã đạt nền móng nhưng văn hóa mới là thứ khiến bánh mì trở thành biểu tượng bất diện ở phương Tây. Ở đây bánh mì không chỉ là thức ăn mà còn là một phần của đức tin, truyền thống và cả cách sống nữa. Nếu bạn từng nghe về thiên chúa giáo, chắc chắn các bạn đã biết đến nghi thức bánh thánh trong nhà thờ công giáo. Trong nghi lễ này, một loại bánh mì không men được xem là biểu tượng của cơ thể chúa Giê-xu. Và từ thời Trung Cổ, bánh mì đã mang ý nghĩa thiêng liêng như vậy. Các bạn có thể hình dung một món ăn đã gắn liền với đức tin của cả một lục địa thì làm sao mà lại không quan trọng được. Trong kinh thành, bánh mì cũng xuất hiện khắp nơi. Ở châu Âu thời xưa, nếu một gia đình có bánh mì trên bàn ăn thì đó là dấu hiệu của sự thịnh vượng. Thậm chí trong một số ngôn ngữ, từ bánh mì còn đồng nghĩa với thức ăn nói chung. Bánh mì không chỉ mang ý nghĩa tôn giáo mà còn rất tiện lợi trong đời sống hàng ngày. Thời xưa ở châu Âu, người dân thường làm việc trên cánh đồng, đi săn hoặc tham gia chiến tranh. Họ cần một loại thức ăn để dễ mang theo, dễ bảo quản và no lâu. Bánh mì đáp ứng tất cả. Một ổ bánh mì cưng cáp để vài ngày vẫn ăn được. Có thể xé ra, ăn với phô mai, thịt nguội, súp hoặc đơn giản là ăn một cách rất bình thường, chả có gì ăn kèm cả. Trong khi đó, cơm nấu xong phải ăn ngay, để lâu thì dễ ôi thiêu và mang theo thì cũng không tiện lắm. Thế nên bánh mì trở thành người bạn đồng hành của người phương Tây. Hơn nữa, nó còn rất linh hoạt. Ở Pháp, bạn có loại bánh mì dài, giòn, ăn với bơ hoặc phô mai. Ở Đức, có bánh mì đen đặc, nặng rất là to. Ở Ý, có bánh mì với lá hương thảo rất thơm. Mỗi vùng ở châu Âu đều có một kiểu bánh mì riêng, phản ánh văn hóa và nguyên liệu của từng địa phương. Để hiểu rõ hơn, hãy so sánh với văn hóa cơm ở châu Hà. Ở Việt Nam, cơm là trung tâm của bữa ăn. Một bữa cơm đúng điệu phải có bát cơm trắng, nóng hổi, ăn cùng với canh, rau, thịt, cá. Cơm không chỉ là đồ ăn, mà còn là biểu tượng của một gia đình đoàn viên và quây quẩn. Bạn nghe câu về nhà ăn cơm, đó không chỉ là mời ăn, mà còn là lời gọi về tổ âm. Nhưng ở phương Tây, vai trò đó thuộc về bánh mì. Một bữa ăn điển hình ở châu Âu có thể là bánh mì, súp, kèm với đó là một chút thịt nướng. Bạn có biết được không, bánh mì quan trọng đến nước có cả một ngày dành riêng cho nó để tôn vinh. Ngày 16 tháng 10 hàng năm được gọi là Ngày Bánh Mì Thế Giới, được tổ chức để tôn vinh vai trò của bánh mì trong văn hóa và ẩm thực toàn cầu. Ở nhiều nước châu Âu, người ta tiểu chức lễ hội bánh mì, nơi các thợ làm bánh mì thi nhau tạo ra những ổ bánh mì độc đáo, từ bánh mì hình con thú cho đến bánh mì khổng lồ. Từ thời đế quốc La Mã, bánh mì đã là một phần không thể thiếu. Người La Mã đã xây những lò bánh mì công cộng để sản xuất bánh mì hàng loạt, nuôi sống cả thành phố. Ở thành phố Pompei, khi các nhà khảo cổ khai quận, họ tìm thấy những lò bánh mì cổ đại còn nguyên vẹn với những ổ bánh mì hóa thành từ năm 79. Những ổ bánh mì này tròn được chia thành các múi như bánh pizza hiện nay, cho thấy người La Mã đã sáng tạo ra nhiều kiểu bánh mì từ thời đó. Bánh mì La Mã không chỉ là thức ăn mà còn là một công cụ để quản lý. Các hoàng đế phát bánh mì miễn phí cho dân chúng để mà giữ lòng dân, gọi là chính sách, bánh mì và giải trí. Đến thời Trung Cổ, bánh mì ngày càng trở nên quan trọng. Nhưng rất thú vị, loại bánh mì bạn ăn còn nói lên bạn từ tầng lớp nào. Người giàu ăn bánh mì trắng bởi vì nó được làm từ bột mì xanh mịn, mềm và thơm. Còn dân nghèo thì ăn bánh mì đen, làm từ lúa mạch hoặc lúa đen, đôi khi trộn cả vỏ chấu, cứng và nặng. Bánh mì trắng là biểu tượng của sự sang trọng, còn bánh mì đen thì có mà ăn là tốt rồi. Đến thời cách nặng công nghiệp, bánh mì ngày càng củng cố vị thế của mình. Khi người dân đổ xô về những thành phố làm việc trong nhà máy, họ cần thức ăn nhanh, rẻ, tiện và bánh mì đáp ứng hoàn hảo. Đây cũng là thời kỳ mà bánh mì sandwich ra đời. Nhờ bá tức sandwich ở Anh, một người muốn có một món ăn vừa ngon vừa tiện để ăn, không phải trong lúc làm mà trong lúc chơi bài. Từ một con bạc thì đã phát minh ra bánh mì sandwich. Và từ đó, sandwich trở thành biểu tượng của ẩm thực phương Tây. Ngoài ra còn có một số sự thật và một số kỷ lục về bánh mì như sau. Bánh mì có những kỷ lục ấn tượng. Theo sách kỷ lục Guinness Thế Giới, ổ bánh mì dài nhất từng được làm có chiều dài hơn 2,5 km, được thực hiện tại thành phố Viena da Castelo Bordalhà vào năm 2019. Để làm ổ bánh mì này, người ta dùng hơn 4 tấn bột mì và cần đến hàng trăm thợ làm bánh làm việc liên tục trong 8 giờ. Sau khi hoàn thành, ổ bánh mì được cắt ra và phát miễn phí cho người dân. Bạn đang nghĩ đến bánh mì vàng hay chưa? Năm 2018, một nhà hàng ở New York đã lập kỷ lục Guinness với chiếc bánh mì sandwich đắt nhất thế giới, giá hơn 1.500 đô, phủ lá vàng 24 carat và ăn được. Còn nói về bánh mì cổ nhất thế giới, người ta vẫn nghĩ bánh mì chỉ xuất hiện khi con người biết trồng lúa mì. Nhưng hóa ra bánh mì còn cổ hơn cả nền nông nghiệp mà chúng ta đã biết. Tại vùng sa mạc đen ở Jordan, các nhà khảo cổ học phát hiện một bộ bánh mì dẹt, cháy xém, được làm từ ngũ cốc hoang dại, nướng sơ trên đá đóng, có nền đại khoảng 14.000 năm trước. Bánh không có men nở, trông khá giống những loại bánh mì mỏng dẹt ngày nay. Phát hiện này cho thấy con người sáng tạo ra bánh mì từ rất sớm, thậm chí trước cả khi họ trồng được lúa mì. Còn nói về bột nở, người Ai Cập là những người đầu tiên phát minh ra kỹ thuật dùng men tự nhiên để làm bánh mì phồng lên. Họ phát hiện rằng nếu để bột mì trộn nước ngoài không khí vài ngày, nó sẽ tự lên men. Khi đem nước, bánh sẽ nở mềm và thơm hơn hẳn. Từ đó họ xây dựng những lò đất nung đầu tiên, tổ tiên của lò nước hiện đại và truyền bá kỹ thuật này khắp địa Trung Hải. Bánh mì của họ được dùng trong nghị lễ tôn giáo, cung tế và trong cả mộ phần của người chết để họ có đồ ăn dự trữ ở thế giới bên kia. Không thể không nhắc đến bánh mì Việt Nam, một trong những biểu tượng ẩm thực vươn ra thế giới. Với phần vỏ, giòn, ruột xốp, nhân bên trong đa dạng từ pate, chả lụa, thịt nướng, đồ chua, rau, ớt, nước sốt. Ổ bánh mì Việt Nam được truyền thông quốc tế như CNN, BBC, The Guardian hết lời ca ngợi. Đặc biệt, bánh mì Việt Nam từng được xếp và tốp những món sandwich ngon nhất thế giới. Với giá chỉ khoảng 1-2 đô, bánh mì Việt Nam là ví dụ điển hình của sự kết hợp hoàn hảo giữa giá rẻ, tiện lợi và hương vị tuyệt hảo. Bạn có thể không tin, nhưng mỗi ngày trên thế giới có tới hơn 9 tỷ ổ bánh mì được tiêu thụ, tức là trung bình mỗi người trên trái đất ăn hơn một ổ bánh mì mỗi ngày. Đây là một trong những thực phẩm được tiêu thụ nhiều nhất trên hành tinh, vượt ra thịt, sữa, thậm chí cả cơm ở nhiều nơi. Bánh mì xuất hiện trong hầu hết các bữa ăn tại châu Âu, Trung Đông, Nam Mỹ, châu Á, châu Phi. Mỗi nơi một phong cách, mỗi nơi một hương vị, nhưng đều chung một tinh thần, bình dân, no bụng và ngon miệng. Trong lịch sử, bánh mì không chỉ là thực phẩm mà còn là biểu tượng chính trị. Trong cách mạng Pháp năm 1789, việc ra bánh mì tăng vọt và tình trạng đói nghèo lan rộng đã trở thành gió nước tràn ly khiến người dân Paris nổi dậy. Câu nói nổi tiếng, dù có thể là bịa đặt, của Hoàng gia Pháp đã phản ánh điều này. Nếu họ không có bánh mì thì hãy cho họ ăn bánh ngọt. Nó đã trở thành khẩu hiệu, biểu tượng của sự xa hoa mù quáng dẫn đến sự sụp đổ của chế độ phong kiến Pháp. Còn bạn, bạn thích ăn bánh mì kiểu gì? Hãy để lại ý kiến của bạn dưới phần bình luận. Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này. Nếu cảm thấy thú vị, bạn cũng có thể nhấn nút đăng ký kênh, bấm chuông thông báo và chia sẻ. Còn bây giờ thì xin được nói lời chào. Tạm biệt!