Giải Mã Giai Thoại ÔNG TẠ Bí Ẩn Nhất Sài Gòn Xưa - ÔNG TẠ Là Ai, Làm Gì Mà Được Dân Đặt Tên Ngã Ba

Ngã bạ ông Tạ, cái tên mà hầu như ai ở quận Tân Bình cũng đều quen thuộc, nơi từ lâu nổi tiếng với những quán thịt chó chứ dành. Thế nhưng đằng sau tên gọi thường Trưng Bình gì ấy lại ẩn chứa một câu chuyện ít người biết. Nó gắn liền với một vị lương y tài hoa chuyên chữa bệnh bằng thuốc nam được người dân Sài Gòn khính trọng suốt thế kỷ 20. Cho đến nay, hình ảnh về ông vẫn được truyền tụng, một con người vừa có tài năng y thuật vừa có giàu đức độ và tình thương dành cho mọi người. Vậy rốt cuộc ông Tạ là ai? Cuộc đời của ông có những điều gì đặc biệt? Hãy cùng chúng tôi khám phá trong video ngay sau đây. Thời Việt Nam Cộng Hòa, Sài Gòn được chia thành 9 quận, rồi dân mở rộng thêm quận 10 và quận 11. Trong số những địa danh quen thuộc, người ta thường nhắc đến Bàn Cờ, Xóm Chiếu, Thị Nghè, Tân Định, Vườn Chuối và cả Ngã bạ ông Tạ, một khu vực mang trong mình nhiều dấu ấn đặc biệt. Gần đây, cuốn sách Sài Gòn Một Thùa, dân ông Tạ đó đã tái hiện khá rõ lịch sử cũng như con người nơi đây. Ngay từ những trang đầu, tác giả đã đưa người đọc trở về bức tranh địa chí hơn 150 năm trước, khi vùng đất này gắn liền với trận Đại chiến Chí Hoa năm 1861. Đây là trận đánh lớn nhất trước năm 1945 của quân dân Triều Nguyễn chống lại Liên quân Pháp và Tây Ban Nha. Dù thất bại, hàng nghìn người ngã xuống, danh từ Nguyễn Tri Phương bị thương nặng, nhưng tinh thần kiên cường ấy đã để lại dấu ấn cho mảnh đất ông Tạ sau này. Theo nhận định, cái hồn đất nơi đây đã hôn đúc cho cư dân bảng lĩnh, liều lĩnh, chấp nhận gian khó, dám đối diện thử thách, dù họ là người gốc Nam ở lâu đời, là dân Bắc di cư năm năm tư hay là lớp người đến sau năm 75. Xét về địa dư, ngã ba ông Tạ nằm tại giao điểm của đường Phạm Hồng Thái, lối dài Lê Văn Duyệt, nay là cách mạng Tháng 8, và đường Thoại Ngọc Hầu, nay là Phạm Văn II. Một thời tiệm trụ ảnh Á Đông cao lớn sửng sững ngay góc ngã ba đã trở thành dấu mốc nhận diện quen thuộc. Trước khi dòng người di cư tràn đến, nơi đây còn là vùng đầm lầy, rừng cao su, vườn hoa nhài, vườn le ơn. Những khu vườn ấy vừa là ký ức tuổi thơ của nhiều người, vừa là trưng tích của một vùng đất còn hoang sơ. Khi làn sóng di cư từ miền Bắc và Nam sau năm năm tư diễn ra, hàng vạn giáo dân đã đến lập nghiệp, dựng nên những sứ đạo như là Nghĩa Hòa, Nam Thái, Nam Hòa, An Lạc, Sao Mai, Tân Chí Linh, Thái Hòa, Lộc Hưng. Mỗi sứ đạo là một mảnh ghép của ký ức quê nhà, mang theo tập quán sinh hoạt, tình đồng hương và đời sống tín ngưỡng. Ví dụ, Nghĩa Hòa là sự kết hợp giữa tên sứ nghĩa chính của miền Bắc và vùng đất Chí Hòa. Giáo sứ này được cha Đinh Huy Năng thành lập vào ngày 1 tháng 11 năm năm tư, từ vùng đâm lầy mà dựng nên một cộng đồng đông đảo bậc nhất trong khu vực. Sứ Nam Thái ở ngay trung tâm ông Tạ lại gắn với cái tên hai tỉnh Nam Định và Thái Bình. Không chỉ là vùng đất tôn giáo, ông Tạ còn là nơi miêu sinh và khởi nghiệp của biết bao con người. Từ những gánh bún nhỏ nuôi con mà dần thành quán bún chả Ngọc Hà thâm lừng, từ những xe phở mầm, phở Phú Vinh đến các tiệm phở Bình, Hồng Châu, Cường. Thương vị dần biến đổi từ phong cách Bắc sang khẩu vị Nam, rồi giò chả, xôi Nam Thái, phở Tái An Lạc, các tiệm vàng, tiệm bánh phục vụ cưới hỏi, tất cả đã tạo nên một đời sống sôi động và đa dạng. Dù không phải tên một đơn vị hành chính hay một con đường chính thức, ngã bà ông Tạ vẫn được coi là trung tâm thương mại của quận Tân Bình từ thập niên 1950 cho đến tận ngày nay, một điểm hẹn gắn bó với lịch sử văn hóa và con người của Sài Gòn. Dân ông Tạ không chỉ nổi tiếng với những câu chuyện làm ăn phát đạt theo tinh thần, phi thương bất phú, cũng chẳng phải toàn những con người hiền lành mực thước. Vùng đất này từng ghi giấu đủ mọi gam màu của cuộc sống, từ thương nhân, giang hồ, trí thức đến văn nghệ sĩ. Giữa thập niên 1960, kỹ sư Đặng Đình Đáng từng gây tiếng vang về kế hoạch nhập khẩu và lắp ráp xe máy Pudge từ châu Âu, xây dựng một cơ sở lớn nhất Đông Nam Á thời bấy giờ. Thế nhưng dự án không thành để lại dấu ấn như một thất bại nặng nề. Trái lại, chung Sơn Đảo là một tay anh chị khét tiếng gốc ông Tạ, cũng không tránh khỏi kết cục bị đối thủ thanh toán. Thanh niên Nam Thái, một thời sôi nổi xuống đường biểu tình, còn các cô gái An Lạc thì chẳng ngại vung dao răng cưa, sẵn sàng đáp trả những nhóm thanh niên khu khác đến gây sự trong dịch Tết. Khi lật lại ký ức, người ta còn thấy dấu ấn của các ngôi trường ngắn liền với nhiều thế hệ như Nghĩa Hòa, Thánh Tâm, Ngô Sĩ Liên, Mai Khôi, Nguyễn Thượng Liền. Nhưng ông Tạ không chỉ rực rỡ với thương mại, nghệ thuật hay giáo dục, mà còn có cả những câu chuyện rung rợn. Bởi đây từng là vùng đất của hàng chục nghĩa địa, nơi người chết được trồn cất hàng vạn, để rồi có chuyện trẻ con đào được xương dưới nền nhà, hay chuyện mà hiện ra ở ao cá gần nhà thờ An Lạc. Xa hơn nữa, lịch sử khu vực gắn với giám mục bá đa lộng từng an táng tại Lăng Cha Cả gần phi trường Tân Sơn nhất trước khi hải cốt được đưa về Pháp sau năm 75. Gần hơn có ông huyện sĩ Lê Phát Đạt, ông ngoại của Hoàng hậu Nam Phương, người đã hiến đất xây dựng nhà thờ Chí Hòa từ hơn một thế kỷ trước. Từ bãi vùn lầy nước động, qua bao thăng trầm, ngã bà ông Tạ đã trở thành vùng đất đầy sức sống, nơi quá khứ, hiện tại và cả những huyền thoại đô thị giao hòa để tạo nên một bản sắc rất riêng. Nhắc đến ngã bà ông Tạ, nhiều nghề cao tuổi sống lâu năm trên đường Phạm Văn Hai vẫn nhớ rất rõ về nhân vật gắn liền với tên gọi này. Theo bà Tô Thị Mai, 78 tuổi, ông Tạ từng mở một tiệm thuốc đông y mang tên Thủ Tạ, nằm ngay góc giao đường Phạm Văn Hai cách mạng tháng 8 ngày nay. Ông nổi tiếng là một lương y giỏi, bắt tay, ai tìm đến chữa bệnh cũng đều thuyết giảm khỏi hẳn. Tiếng lành đồn xa, người dân từ khắp năm kỳ lục tỉnh và cả vùng đồng bằng sông Cửu Long tìm về, khiến hiệu thuốc của ông lúc nào cũng tấp đập người ra vào. Không chỉ là thầy thuốc, ông còn là một người nhân hậu, thường xuyên giúp đỡ người nghèo. Trước cửa tiệm, ông đặt một thùng nhôm đựng sẵn tiền lẻ. Ai khó khăn đến khám bệnh, ông không lấy phí, thậm chí còn đưa tiền lộ phí vào cơm nước để họ có thể yên tâm về quê. Trong thời chiến, có nhiều phụ nữ vì hoàn cảnh khó khăn không nuôi nổi con đã gửi gắn tại hiệu thuốc, và ông sẵn sàng nhận nuôi cho ăn học nên người. Ngày ông mất, đám tàng được tổ chức long trọng, bàn xây ngựa 6 con trở quan tài đi qua nhiều con đường lớn như ngã Tư Bảy Hiền, vòng xoay Lăng Cha Cả, trước khi đưa về ăn táng tại nhà. Dòng người đến tiễn biệt thì đông nghịp, binh chứng cho một sự kính trọng của nhân dân dành cho ông. Sau đó hiệu thuốc được con cháu kế thừa, tiếp tục duy trì cho đến tận ngày nay. Bà Mai còn kể rằng, thời chế độ cũ, cả làng chỉ có thầy thủ tạ là có rướng nước, người dân trong vùng đến gai nước về dùng, ông luôn niềm nở hỏi hàn tình hình sức khỏe và chuyện làm ăn. Ngã bà ông tạ xưa vốn là điểm giao giữa đường Lê Văn Duyệt và Thoại Ngọc Hầu. Sau khi ông qua đời, tình thương và sự kính trọng của người dân dành cho vị lương y nhân Đức ấy đã gắn chặt với điện danh, để rồi từ đó cái tên Ngã bà ông tạ ra đời và tồn tại cho đến tận ngày nay. Theo lời kể của lương y Nguyễn Văn Huệ là cháu nội của ông tạ, trong thời Pháp thuộc, tại khu vực này từng có một tháp canh cao, nơi lính kiểm soát người từ Củ Chi, Hóc Môn đi vào Sài Gòn. Vì thế, dân gian gọi đây là Ngã bà tháp. Ông nội của ông Huệ là Trần Văn Bỉ, quê ở Mỹ Tho. Sau thời gian tu học và nghiên cứu y thuật trên núi Bà Đen, ông trở về Sài Gòn, thấy vị trí Ngã bà có ngôi chùa và đất đai xung quanh còn trống trải. Ông chọn nơi này làm điểm khám chữa bệnh. Nhờ kiến thức đông y tích lũy, ông chuyên dùng cây thuốc nam để trị bệnh, đặc biệt mắt dây với trẻ nhỏ và phụ nữ. Ông chữa khỏi cho rất nhiều người, nên dân trong vùng truyền tay nhau rằng ở Ngã bà này có một vị thượng tọa chữa bệnh bằng thuốc nam rất giỏi. Cứ ai đến tìm, hầu hết đều khỏi bệnh. Dân ra, sau khi ông qua đời thì cái tên Ngã bà Tháp cũng sai nhạt và được thay thế bằng tên gọi thân thuộc hơn là Ngã bà Ông Tạ. Đến năm 1954, làn sóng người Bắc di cư vào Sài Gòn chọn khu vực này để lập nghiệp và mở chợ. Chợ ấy cũng được gọi là Chợ Ông Tạ, gắn bó với người dân suốt nhiều thập niên. Sau năm 1975, khi đồ thị hóa, chợ được rời về cuối đường Phạm Văn II, còn trên nền đất cũ mọc lên một ngôi trường khang trang phục vụ việc học hành. Theo hồi ước trong tác phẩm dọc theo tiếng quảy tàu của nhà thơ Đỗ Trung Quân, Ngã bà Ông Tạ thời chế độ cũ từng là một khu chợ sầm út, bên cạnh là nhà thờ đức mẹ với tiếng chuông vang đều mỗi sớm chiều. Từ năm 1968, nơi đây xuất hiện thêm Liên Mỹ, những quán ba mọc lên dọc đường Lê Vân Duyệt, Thoại Ngọc Hầu, hai bên rợp bóng cây bông gòn trắng xóa mỗi mùa hoa nở. Đến thập niên 60-70, khu vực Ông Tạ lại nổi danh về những quán thịt chó, xen lẫn ruột rong muống, đất hoang và những xóm đạo của người dân Bắc. Con gái xóm đạo ngày ấy được khen là xinh, dịu hiền, ai cũng đeo chuỗi tràng hạt trên cổ, chăm đi lễ nhà thờ và luôn nở nụ cười kín đáo đắc trưng. Và như thế, câu chuyện về Ông Tạ từ một vị lương y nhân hậu, hết lòng cứu người cho đến một địa danh gắn liền với ký ức Sài Gòn cuối cùng đã được giải mát. Ngã Ba Tháp Nam Nào qua bao biến thiên lịch sử đã mang tên Ngã Ba Ông Tạ như một lời chi ân và nhắc nhớ về tấm lòng y đức giáng ngời. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, nơi đây không chỉ là một giao lộ tấp nập mà còn là trứng tích sống của một con người đã để lại dấu ấn trong lòng dân gian. Cái tên Ông Tạ không đơn thuần chỉ là địa danh mà là một biểu tượng nhân nghĩa giữa chốn đồ hội Sài Gòn. Nếu bạn thấy câu chuyện này thú vị, đừng quên like, share và subscribe kênh để cùng chúng tôi tiếp tục khám phá những giai thoại kỳ bí và những nhân vật đặc biệt trong lịch sử Việt Nam.