Trạng Trình NGUYỄN BỈNH KHIÊM: Lời Tiên Tri Ứng Nghiệm Vận Mệnh VN 5 Thế Kỉ | Bí Ẩn SẤM TRẠNG TRÌNH
Blog Hoa Mai
967 người theo dõi
485 Lượt xem video·7 thg 11, 2025
Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491–1585) – thường được người đời sau tôn xưng là Trạng Trình – là một trong những nhân vật kiệt xuất và bí ẩn bậc nhất của lịch sử Việt Nam thế kỷ 16. Ông không chỉ lừng danh về tài học vấn uyên bác, đức độ thanh cao của một bậc đại nho mà còn được hậu thế ca ngợi như “nhà tiên tri số một trong lịch sử Việt Nam”. Trong bối cảnh Nam – Bắc triều phân tranh loạn lạc, Nguyễn Bỉnh Khiêm nổi lên như một bậc trí giả với tầm nhìn chiến lược hiếm có. Chung quanh cuộc đời ông lưu truyền vô số giai thoại thần bí và những lời sấm truyền dự báo vận mệnh dân tộc xuyên suốt 500 năm hậu thế. Hãy cùng lần theo dòng lịch sử, khám phá cuộc đời thanh cao của Trạng Trình và luận bàn về những lời tiên tri kỳ lạ đã ứng nghiệm đến kinh ngạc
Có những con người khi còn sống là bậc đại trí giả, khi rời cõi thế lại trở thành biểu tượng trạm tới danh giới siêu nhiên.
Năm thế kỷ đã trôi qua nhưng cái tên Nguyễn Bỉnh Khiêm vẫn như bóng tháp nghiêng đứng giữa trời Việt.
Một bậc trạm nguyên lừng lẫy, nhà chiến lược lỗi lạc và cũng là nhà tiên tri khiến hậu thế dùng mình vì những lời xấm ứng nghiệp chuẩn xác đến kinh ngạc.
Trong thời loạn Nam Bắc Triều khi chiến trinh quyền mưu và biển động vần xoay vận nước,
ông ung dung ẩn mình giữa mây trắng bạch vân am, nhìn thông thiên hạ, luận thế cục để rồi để lại những lời tiên đoán mà chỉ thời gian mới có thể kiểm chứng.
Từ câu chuyện Nguyễn Hoàng khoanh sơn nhất đái, vạn đại dung thân cho đến lời nhắn cho nhà mạc cao bằng tuy thiện khả riêng sổ thế
Tất cả đã trở thành chiếc chìa khóa mở ra cục diện lịch sử nước Việt suốt hàng trăm năm sau đó.
Và rồi giữa truyền thuyết và sự thật, giữa chiết lý và huyền cơ, hậu thế vẫn luôn tự hỏi
Nguyễn Bỉnh Khiêm là bậc huyền chiết tiên tri thiên mệnh hay là người nhìn thấu quy luật lịch sử vượt trước thời đại hàng trăm năm?
Trong video này hãy cùng chúng tôi trở về với Trung Am Hải Dương dõi theo hành trình của tuyết giang phụ tử
và giải mã những lời sấm tì bí đã trở thành dấu ấn bất tử trong lịch sử Việt Nam.
Nguyễn Bỉnh Khiêm sinh ngày 13 tháng 5 năm tân hợi 1491 tại làng Trung Am thuộc chấn Hải Dương xưa.
Ông xuất thân trong một gia đình khoa bàng vọng tộc. Ngoại tổ là thượng thư Nhữ Văn Lan, thân mẫu là bà Nhữ Thị Thục,
nổi danh là tinh thông văn trương thuật số và địa lý. Sử cũ chép rằng từ khi mang thai bà Thục đã ồn trí lớn,
người dưỡng một bậc minh hiền vào đời giúp nước. Nhiều truyền thuyết kể ngay từ lúc con vừa lọt lòng,
bà đã chăm chút từng lời du từng câu dạy với kỳ vọng tạo nên một bậc thánh nhân giữa trần thế.
Người đời còn truyền lại dai thoại, lúc Nguyễn Bỉnh Khiêm mới vài tuổi, bà Thục du con rằng
Bống bóng bang bang, mai này con lớn con dựa ngai vàng. Cha ông sợ lời nói động đến phép tắc quân vương,
vội sửa thành. Bống bóng bang bang, mai này con lớn con vịt ngai vàng.
Ngụ ý là chỉ trợ giúp minh quân, không màng đế nghiệp. Bà Thục dẫn dữ cho rằng chồng mình làm giảm trí khí của con,
rồi quyết dứt áo rời nhà chồng, về sau tái giá với phùng trí công và sinh ra phù khắc khoan tất trạng bùng.
Hư thực chưa tường, nhưng câu chuyện ấy đã phủ lên tuổi thơ của Trạng Trình, lớp sương huyền thoại.
Ngay từ khi mở mắt nhìn đời, ông đã được đặt kỳ vọng là thiên mệnh.
Tuy mẹ mất sớm, Nguyễn Bỉnh Khiêm được cha dốc lòng dạy rỗ, tư chất thông minh đĩnh ngộ,
thấu lý đạt đạo, vượt người thường. Bốn tuổi, cậu bé đã được gửi học với bảng nhãn lương đắc bằng.
Bậc đại nho danh tiếng một thời. Không chỉ dạy kinh sử, thầy lương còn truyền lại cho ông bộ kỳ thư Thái Ất Thần Kinh,
ẩn chứa huyền cơ suy thiên diễn địa, luận vận nước, biết trước điều chưa tới.
Sách vốn ưu huyền sâu thẳm, người học nhiều đời, chưa ai dám nói là hiểu hết.
Vậy mà cậu học cho trẻ tuổi ở Trung Am, lại lĩnh hội được tình túy trong ấy.
Nhờ nền tảng thiên văn địa lý, dịch học số mệnh, từ thù ở thiếu thời,
Nguyễn Bỉnh Khiêm đã mang phong thái của bậc dị nhân.
Lời người xưa ví ông chẳng khác chi thiệu ung thời tống, chưa hỏi đã biết, chưa đến đã hay.
Tựa như số trời đã định sẵn, từ một cậu bé mồ côi mẹ vươn lên giữa làng quê,
Nguyễn Bỉnh Khiêm lớn dần thành kẻ thông huyền chi lý, mang trong tâm ánh sáng minh chiết xoay dọi cả một thời đại.
Thanh xuân của Nguyễn Bỉnh Khiêm trôi giữa buổi, hậu lê dối ghen, vận nước nghiêng ngả.
Năm đình hợi mùa 1527, Mạc Đăng Dung đoạt ngôi nhà Lê mở ra chiều nhà Mạc.
Cõi trời nam lúc ấy như chiếc thuyền gặp bão, chúa thay vua, lòng người tán loạn.
Tương truyền với nhãn quan suy thiên nghiệp địa, Nguyễn Bỉnh Khiêm từng bói thấy, vận mệnh nhà Lê đã cạn.
Bởi vậy, dù tài năng vượt bậc, ông không vội bước vào trốn quan trường dưới chiều Lê,
giữ mình trước biến động dư luận và thiên cơ xoay chuyển.
Khi nhà Mạc bước vào thời trị Bình, dưới tay Mạc đăng doanh,
ông mới nhận thấy cơ nghiệp họ Mạc đủ bền vững để thi thố tài năng.
Đến năm ất mùi mùa 1535, ở tuổi 45, ông đổi tên từ Nguyễn Văn Đạt thành Nguyễn Bỉnh Khiêm,
khăn gói lên kinh, ứng thí. Khoa ấy, ông tam khôi liền một lượt,
đổ đầu hương hội đến đỉnh, rực rỡ đăng quang môi trạng nguyên, danh chấn thiên hạ.
Chiều Mạc trọng dụ phong ông làm tả thị lang bộ hình.
Sau tiến chức thượng thư và phong tước, chỉnh quốc công. Hiếm lắm trong chế độ quân chủ Việt Nam,
một văn thần không thuộc hoàng tộc lại được phong tước công ngay khi còn sống,
đủ thấy triều đình kính trọng ông đến mức nào.
Nhưng phú quý quan trường không chói được trí khí núi mây. Trạng trình nổi tiếng cương trực Thanh Liêm,
sử chuyên rằng ông từng dâng sớ xin trừ 18 gian thần để cứu nguy sã tắc.
Vua Mạc trần trừ, triều chính đục ngầu,
ông bèn cáo quan rời Kinh vào năm 1542 trở về quê ở Trung Am.
Từ đó, Bạch Vân Am trở thành nơi bậc danh sĩ ẩn cư.
Ông dương hiệu là Bạch Vân Cư Sĩ, nương khói xương tuyết giang,
mở quán trung tân dạy học, làm thơ, đàm đạo kinh dịch.
Suốt gần nửa thế kỷ, mây trắng làm bạn, nước sông làm gương,
Nguyễn Bỉnh Hiêm sống đời thanh bạch mà tự tại,
rũ bỏ bụi trần quan lộ nhưng không tách mình khỏi vận nước.
Danh tiếng ấy lan xa, người đời kính xưng ông là tuyết giang phụ tử.
Dù đã về ở ẩn, ông lại trở thành quốc sư tại gia cho cả ba thế lực, Mạc, Lê Trịnh và Nguyễn.
Vua Mạc cầu ông giữ cơ nghiệp, Trịnh, Nguyễn đều tìm đến ông để hỏi trời hỏi đất,
mong một lời xấm dẫn lối thời cuộc.
Có kẻ ví ông như da cắt lượng của phương Nam,
lui về núi mà lòng vẫn hướng thiên hạ,
một lời thốt da xoay chuyển cục diện chiều chính,
đặt nền cho thế chân vạc Trịnh, Nguyễn, Mạc,
giúp đất nước bớt cảnh máu rơi, nổi ra nấu thịt.
Trong xử danh nước Việt, ít ai đã đến bực, chi kỳ vị nhiên như Nguyễn Bỉnh Hiêm.
Sách vở chiều Nguyễn chép rõ,
những lời ông căn dặn họ Mạc, họ Trịnh và họ Nguyễn đều nghiệp đúng,
xoay chuyển vận nước trong buổi phân tranh.
Hậu thế vì thế mà tôn ông thành danh hiệu trạng trình tiên tri,
xấm ngữ chuyển qua trăm đời vẫn rợn khí nhân dàn.
Người đời thường nhắc ba lời xấm chứ danh, gắn điền vận mệnh ba thế lực anh hùng thời ấy.
Hoành Sơn Nhất Đái Khả Dĩ Dung Thân,
nghĩa là nương giải Hoành Sơn có thể yên thân lâu dài.
Khi cha bị đầu độc, anh bị giết, Nguyễn Hoàng lo sợ sinh mạng khó toàn giữa phủ trịnh,
ông đã bí mật câu thỉnh ý của trạng trình.
Bực dị nhân không đáp thẳng, chỉ thông thả dạo non bộ rồi ngâm câu trên.
Nguyễn Hoàng bừng ngộ thiên cơ, liền xin đi chấn thuận hóa, nơi biên viễn hiểm trở.
Chị kiểm tưởng ông cầu vùng đất nghèo khó, bèn chuẩn thuận luôn.
Chẳng ngờ từ miên gió lào và sóng thuận quảng, cơ nghiệp họ Nguyễn lại gươn dậy,
truyền chín đời chúa mười ba đời vua, dựng cả đế nghiệp Nam Hà bốn trăm năm.
Một lời gợi ý đã mở ra vun vút cánh Nam Triều.
Cao bằng tuy thiển, khả riêng số thế, có nghĩa là đất cao bằng nhỏ hẹp, xong còn giữ được vài đời.
Đó là khi thế lực lê trịnh dâng trào, nhà Mạc Nguy Biến đã tìm đến trạng trình hỏi kế.
Ông Bình Thản phán như vậy, nhà Mạc vâng theo, rời căn cơ lên miền biên viễn,
nhờ Sơn Lam che chở dòng họ có thể tồn tại thêm tám chục năm, ba đời cháu con trước khi triều chính rụng hẳn.
Một câu xuấm đã cứu vãn hương hỏa vương triều từng nắm ngai vàng thiên hạ.
Giữ chùa thơ Phật thì ăn oản, có nghĩa là giữ ngai lê thì hưởng lộng, bỏ là diệt vong.
Đó là vào năm Lê Trung Tông băng hà, không có con nối dõi, trịnh kiểm cầm quyền, giấy lòng muốn tiếm ngôi.
Ông Sai Người hỏi ý trạng, Bạc Tiên Hiền chỉ chỉ tay vào tự Phật giữ chùa buôn một câu thản nhiên như trên.
Trịnh kiểm đã hiểu ý rằng, tôn lê để được dân thuận lấy ngoài phò lê mà nắm quyền.
Từ đó, định dựng cuộc vua lê chúa trịnh đã kéo dài hai thế kỷ,
đến khi nhà lê diệt dưới tay Tây Sơn, họ trịnh cũng tan theo, ứng đúng lời cảnh tỉnh.
Ba lời giấm kể trên, người đời tưởng thần thông, kỳ thực đó là nhãn quan xuyên thời cuộc,
hiểu cái thế, nắm cái động của đời, phận dụng dịch lý, thiên văn và quy luật hưng vong vương triều.
Dẫu khoa học hay huyền học thì tất cả đều dẫn về một chữ, chi.
Lời ông nhẹ như mây, nhưng vận nước thì lại xoay chuyển,
cổ nhân đã ca ngợi rằng, biết trước mà chẳng xâm quyền, giữ đạo mà vẫn cứu đời.
Nguyễn Bình Khiêm qua đời vào ngày 28 tháng 11 năm 1585, năm ất rộng tại quê nhà Trung Am,
hưởng thọ 95 tuổi, một tuổi thọ hiếm có vào thời bấy giờ.
Cô Mạc đã vô cùng thương tiếc, truy tặng ông danh hiệu Trạng Trình và cho lập đền thờ ngay tại quê ông.
Sau khi ông mất, những lời xấm ký ông để lại càng đới lưu truyền rộng rãi,
trở thành một hiện tượng văn hóa đặc biệt trong dân dân Việt Nam.
Trạng Trình Nguyễn Bình Khiêm được cho là đã trước tác một tập xấm ký viết bằng chữ nôm,
gồm hàng trăm câu thơ tiên tri về những biến cố của dân tộc Việt Nam
trong khoảng 500 năm tiếp theo, từ đầu thế kỷ 16 đến tận thế kỷ 20.
Các lời xấm truyền này ẩn trứa những dự báo thiên tài, lạc quan, hợp lẽ tự nhiên về vận nước,
thể hiện tư tưởng thuận trời thì an mà nghịch trời tất loạn.
Đương thời, sách xấm ký được xem là loại văn bản quốc cấm lưu hành bí mật,
truyền cho nhau bằng cách chép tay vì sợ rơi vào tay chính quyền thực dân hoặc phong kiến thì sẽ bị cấm đoán.
Ngày nay giới nghiên cứu đã siêu tầm được nhiều bản xấm trạng trình chữ nôm cũng như quốc ngữ khác nhau.
Một tài liệu cho biết bản A của xấm trạng trình gồm 262 câu, có 14 câu đề từ và 248 câu xấm chính.
Ngoài ra có ít nhất 3 dị bản lưu truyền, tổng cộng có khoảng 487 câu xấm ký được cho là của trạng trình.
Dù độ xác thực của các văn bản này còn gây tranh cãi, một số học giả thì cho rằng
nhiều câu xấm do người đời sau gán ghép vào tên tuổi của trạng trình.
Nhưng nhìn chung xấm trạng trình đã trở thành một di sản văn hóa phi vật thể rất vô giá,
phản ánh cả khát vọng và trí tuệ của người Việt qua nhiều thế kỷ.
Đi sâu vào nội dung xấm trạng trình, người đời sau không khỏi sửng sốt
khi thấy nhiều lời tiên tri đã ứng nghiệm chính xác vào trong lịch sử.
Hầu hết những biến cố lớn của dân tộc từ thế kỷ 16 đến 20
đều được cho là đã được báo trước trong những vần xấm của trạng trình.
Tính đến nay, các nhà nghiên cứu và siêu tầm đã giải mã được ít nhất là 36 sự kiện lịch sử
gắn liền với xấm trạng trình.
Sau đây là một số lời xấm truyền tiêu biểu cùng những lần được hậu thế cho là đã ứng nghiệm,
những vệt sáng mơ hồ giữa danh giới lịch sử và huyền thoại.
TIÊN TRI VỚI QUỐC HIỆU VIỆT NAM
Dẫu đến năm 1804, Gia Long mới chính thức định danh quốc hiệu,
người đời vẫn tin rằng từ hơn 2 thế kỷ trước trạng trình đã gọi tên đất nước.
Trong Bạch Vân Am thi tập, ông nhiều lần trang trọng viết 2 chữ Việt Nam khi nói về non sông.
Ngay mở đầu tập xấm ký, ở bài Trình tiên sinh quốc ngữ đã có câu
Việt Nam khởi tổ xây nền.
Một bài thơ hán văn khác lại mang nhăn đề Việt Nam sơn hà hải động thưởng vịnh,
tức là vịnh non sông đất Việt. Thơ gửi trạng nguyên Nguyễn Thiến có câu
Thùy thị phương danh trọng Việt Nam và trong thơ gửi trạng nguyên giáp hải ông có viết
Tiền hậu quang huy chiếu Việt Nam. Những vần thơ ấy cho thấy trạng trình đã có ý thức rất sớm
và rất rõ về 2 chữ thiêng của một quốc gia thống nhất, một tầm nhìn vượt trước thời đại.
Nhiều học giả hiện đại cũng xem ông là người mở đầu ý niệm quốc hiệu Việt Nam trong văn hóa dân tộc.
Nam Đàn sinh Thánh
Dân gian nghệ tĩnh trước năm 1890 đã truyền nhau 4 câu
Đụn sơn phân giải, bò đái thất thanh, thủy đáo lam thành, Nam Đàn sinh Thánh.
Bài sấm chỉ bày 4 dấu hiệu, núi đụn vỡ lầm đôi, khe bò đái, cạn tiếng nước,
dòng lam đổi hướng khuét vào núi lam thành thì đất Nam Đàn sẽ xuất hiện bậc thánh nhân cứu nước.
Và giữa thập niên mùa 1930, giữa khói lửa Soviet nghệ tĩnh,
khe bò đái đã bị đất đá vùi lấp, núi đụn sạt lở, lời đồn Nam Đàn sắp sinh Thánh càng lan rộng.
Phan Bội Châu khi trao đổi với Đảo Duy Anh từng nói thẳng,
nếu Nam Đàn có Thánh, ắt là Nguyễn Ái Quốc.
Hậu thế nhìn lại thì thấy, Chủ tịch Hồ Chí Minh, người con của Nam Đàn,
đã dẫn dắt sự nghiệp giải phóng dân tộc, khiến bài xâm ấy càng thêm linh ứng trong tầm thức quẩn trúng.
Đầu thu gà gáy xôn sao, trăng xưa sáng tỏ soi vào thang long
Hai câu tưởng trường bình dị lại được giải như một lời báo mộng về cách mạng tháng 8 năm 1945.
Đầu thu vào khoảng tháng 7 âm, gà tức là nam ớt rộng, gáy xôn sao, gọi là một cuộc thức tỉnh vang dội.
Trăng xưa trong hán tự là cổ nguyệt, ghép thành chữ Hồ, trung họ của Hồ Chí Minh.
Sáng tỏ soi vào thang long, gợi hình ảnh bản tuyên ngôn độc lập vang lên ở ba đỉnh.
Quả vậy, khởi nghĩa ngày 19 tháng 8 năm 1945 bùng nổ, đầu thu nam ớt rộng, chính quyền về tay nhân dân,
và ngày 2 tháng 9, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc tuyên ngôn, một chuỗi trùng phủng đến dợn ngược.
Ngoài ra còn những câu sấm được liên hệ với các khúc quanh lịch sử khác như là mã đề dương cước anh hùng tận,
thần dậu niên lai, kiến thái bình, thường được gắn với chiến thắng quang trung vào năm 1788-1789,
khép lại thời anh hùng áo vải nổi dậy khắp nơi để mở ra chu kỳ thái bình.
Hay câu, ai công hầu, ai khanh tướng, trong trần ai ai, dễ biết ai.
Nghe như tiếng thở dài trước bãi bể nương dâu, nơi vinh nhục đổi thay trong một sớm một chiều,
một vân sấm đều đa nghĩa, nửa như ám chỉ, nửa như khải thị.
Chính cái mơ hồ huyền hoặc ấy đã khiến người đời càng say mê truy tầm,
đọc ra vận nước giữa các kẽ chữ, như nhìn một vì sao xa, càng khuất càng sáng.
Sinh thời đã huyền bí, đến khi Nguyễn Bỉnh Khiêm qua đời,
quanh mộ phần và đền thờ của ông cũng xảy ra những chuyện rất kỳ lạ,
càng làm hậu thế tin vào tài tiên tri nhìn thấu tương lai của trạng trình.
Giai thoại nổi tiếng nhất là chuyện Thánh nhân mắt mù liên quan đến huyệt mộ của trạng trình.
Tương truyền, trước lúc lâm trung, Nguyễn Bỉnh Khiêm khăn dặn con cháu một việc hệ trọng.
50 năm sau ngày ông mất, thế đất tại nơi an táng ông sẽ có biến chuyển,
cần phải chỉnh lại huyệt mộ.
Ông giao cho con cháu một tấm bia đá phủ vải điêu màu đỏ,
dặn là khi nào liệm đi hài thì đặt tấm bia ấy lên đóc quan tài rồi mới lấp đất.
Sau này hế có ông thầy địa lý nào từ phương Bắc sang chê bài mộ trạng là Thánh nhân mắt mù,
thì đó chính là người mà ông đã tiên tri,
hãy trọng thị mời người ấy vào nhà và nhờ xoay lại huyệt mộ cho ông.
Con cháu trạng trình ghi nhớ lời dạng và làm theo.
Quả nhiên đúng 50 năm sau, khoảng ván năm 1635,
từ bên Tàu có một thầy phong thủy kiêu ngạo tự xưng là giỏi nhất thiên hạ.
Nghe danh trạng trình, bên lặn lội sang đất Việt,
tìm tới tận mộ của Nguyễn Bỉnh Khiêm ở làng Trung Am để xem cho biết thực hư.
Vị thầy Tàu xem qua mộ phần lên bật cười khoái trá,
buông lời chế nhạo lớn tiếng.
Huyệt mộ rõ ràng ở đằng chân, thế mà lại đặt sai vào đằng đầu, Thánh nhân gì mà mắt mù.
Con cháu họ Nguyễn nghe vậy mừng rỡ khôn siết,
hiểu ngay đây chính là dấu hiệu ông trạng dặn lại.
Họ lập tức cung kính dứt thầy Tàu vào nhà,
khoản đãi hậu hĩnh, rồi lễ phép nhờ ông sửa mộ trạng trình cho đúng huyệt.
Thầy địa lý Trung Hòa đắc ý vì tưởng tài mình cao hơn trạng,
bèn nhận lời ngay và nói,
cũng không cần sửa nhiều, chỉ cần đào lên xoay một chút là được.
Nhưng khi đào gần tới quan tài, người ta bắt gặp tấm bia đá đỏ.
Tò mò, thầy Phong Thủy bảo mang lên rửa sạch để đọc thử.
Vừa đọc những dòng chữ khác trên bia mặt ông ta tái mét, bồ hôi lạnh toát ra.
Bia đá để lấy trạng trình để lại như sau.
Bây giờ mạch ở đằng chân, 50 năm trước mạch dâng lên đằng đầu.
Biết gì những kẻ sinh sau, Thánh nhân mắt có mù đâu bao giờ.
Hóa ra Nguyễn Bình Khiêm đã biết trước sự dịch chuyển của lòng mạch.
50 năm trước mạch ở hướng đầu mộ,
ông cố ý an tán lệch đi để tránh bị người đời quấy nhiễu.
50 năm sau mạch chuyển về hướng chân,
ông mới an bài để hậu sinh tự động đến xoay mộ cho mình cho đúng.
Bị lời người xưa dạy cho một bài học,
ông thầy Tàu xững sờ bái phục sự cao tay của trạng trình,
bèn dốc lòng tuân theo chỉ dẫn trên bia mà cảnh trọng sửa mộ cho cụ Nguyễn,
Câu chuyện Thánh nhân mắt mù này lưu truyền suốt mấy trăm năm qua
như một minh chứng rằng trạng trình đã tiên tri được cả việc
sau khi mất nửa thế kỷ vẫn có thể tự chỉnh mộ phần của mình.
Đến nay thì ngôi mộ trạng trình ở Vĩnh Bảo vẫn vuông vứt ngay ngắn
nhờ cuộc xoay mộ kỳ bí năm xưa trở thành di tích quốc gia đặc biệt.
Một chuyện lạ khác xảy ra khoảng 249 năm sau ngày trạng trình mất.
Liên quan đến danh thần chiều Nguyễn là Nguyễn Công Chứ.
Năm 1834, minh mận thứ 15, vua Minh Mạng xài Nguyễn Công Chứ đi khai khẩn đất hoang ở Hải Dương,
đào canh dẫn thủy lợi giúp dân.
Khi quy hoạch thì Nguyễn Công Chứ thế đền thờ Nguyễn Bỉ Khiêm án ngữ vị trí dự định để đào sông.
Ông bèn tấu chiều xin phép di rời đền trạng trình sang chỗ khác để tiện thi công và được vua chấp thuận.
Linh Trang tháo dỡ đền, khi rời bát nhang trên ban thờ trạng bất ngờ phát hiện bên dưới có một tấm bia đá nhỏ cũng bọc vài đỏ.
Họ vội mang trình Nguyễn Công Chứ.
Vị quan học Nguyễn vừa đọc mấy dòng chữ khác trên bia đã dùng mình kinh hãi toát mồ hôi lạnh.
Văn bia đề rằng
Minh mệnh thập tứ, thằng Chứ phá đền, phá đền thì phải lập đền, nào ai đụng đến doanh điền nhà mi.
Câu sớm chỉ đích danh Chứ, lại đúng năm Minh mệnh 14.
Chứ phá đền, chẳng khác nào trạng trình từ mấy thế kỷ trước đã nhìn thấy trước hành động của Nguyễn Công Chứ.
Bia còn căn dặn, phá đền thì nhớ xây lại đền khác và yên tâm lo việc doanh điền tức là khai hoang lập ấp, sẽ không ai cản trở ông.
Quá kinh ngạc, Nguyễn Công Chứ một mặt lập tức cho dựng lại đền thờ trạng trình theo lời dặn, mặt khác càng thêm kính cẩn, tin phục bậc tiền nhân.
Câu chuyện này được dân gian gọi vui là giai thoại Thằng Chứ Phá Đền,
cho thấy trạng trình không những tiên tri đúng người đúng việc mà giọng điệu hóm hỉnh của ông dường như vẫn còn vang vọng, khiến hậu thế vươn nể sợ vừa gần gũi.
Chưa dừng lại ở đó, quê hương vĩnh lại của trạng trình còn chứng kiến một dấu ấn tiên tri, ly kỷ khác gắn với bức tượng ngựa đá.
Từng truyền lúc sinh thời, vì buồn lòng thấy quê nhà ít người đỗ đạt, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã cho tạc một tượng ngựa bằng đá, đặt bên bờ sông và đề hai câu thơ.
Hà thời thạch mã độ rang, thử thời vĩnh lại ngành ngang công hầu.
Ý nói, bao giờ ngựa đá biết lội qua sông thì làng vĩnh lại sẽ có nhiều người làm quan to hiển quý.
Người dân cho rằng, ngựa đá thì làm sao mà sang sông được, nên cũng không ai để tâm nhiều.
Thời gian trôi qua, khoảng 200 năm sau khi trạng trình mất, vào cuối thế kỷ 18, một sự kiện hy hữu xảy ra, một trận đại hồng thủy đổ về vĩnh lại, nước lũ xoáy mạnh đến mức đổi cả dòng chảy con sông.
Sau lũ, người ta ngỡ ngàng thấy dòng sông đã chuyển dòng chảy ra phía sau lưng tượng ngựa đá, nghĩa là nhìn từ làng thì tượng ngựa bây giờ đã ở bên kia sông so với trước.
Điều này chẳng phải ứng nghiệm, vần sấm ngựa đá qua sông hay sao?
Đúng lúc ấy thì vua Lê Triều Thống chạy loạn trước sự truy đuổi của quân Tây Sơn, lưu lạc đến vĩnh lại.
Dân làng đưa vua về tế bái rồi ai nấy trong làng đều được phong tức công tức hầu hết lượt, bởi nhà vua ban ơn để đền đáp dân địa phương bảo hộ mình.
Thế là làng vĩnh lại bỗng chốc, đầy công đầy hầu, y như câu sống trạng trình đã dự báo từ hàng trăm năm trước.
Tuy nhiên, sự vinh hiển từ trên trời dây xuống ấy cũng kéo theo bi kịch.
Được phong tức, trai tráng vĩnh lại bèn lập đội, phò vua Lê chống Tây Sơn.
Nhưng đội quân ô hợp ấy làm sao địch nổi đoàn quân bách chiến bách thắng của Quang Trung?
Chỉ một trận giao tranh, quân vĩnh lại thảm bại, cả làng gần như bị tàn sát sạch.
Hứng chịu kết cục bi thương, phù Lê cùng Lê Triều Thống.
Lời sấm ngựa đá sang sông quả đã linh nghiệm kỳ lạ nhưng cũng là một nghịch lý chố chêu.
Phận may hiển quý đến với làng quê trạng trình chỉ tồn tại ngắn ngủi,
đã tan thành bọt nước trong cơn binh lửa loạn ly.
Phải chăng, bằng trực giác siêu phàm, Nguyễn Bỉ Khiêm đã nhìn thấy trước cả huy hoàng lẫn bi kịch ập đến với quê hương mình,
để lại vần sấm, vừa như trao hy vọng, vừa như lời cảnh tỉnh hậu thế.
Nguyễn Bỉ Khiêm sống trọn gần một thế kỷ đầy sóng gió, chứng kiến biết bao cuộc bể dâu của dân tộc.
Cuộc đời ông là tấm gương sáng ngời về nhân cách thanh cao của bậc danh Nho, hết lòng vì dân vì nước.
Bên cạnh tài tiên tri hiển hách, trạng trình còn để lại di sản văn hóa đổ sộ,
gồm hàng trăm bài thơ chữ Hán và chữ Nôm.
Hai tập Bạch Vân Am thi tập và Bạch Vân Quốc ngữ thi tập vẫn được lưu truyền.
Ông cũng là nhà giáo lỗi lạc, đào tạo ra nhiều học trò yếu tú như Phùng Khắc Khoan, Đường Hiếu Khánh, Nguyễn Quyện,
những người sau này trở thành danh thần.
Với những công lao về trí tuệ và văn hóa, Nguyễn Bình Khiêm từng được yêu nét cô,
vinh danh là danh nhân văn hóa của Việt Nam.
Tuy nhiên, tên tuổi của ông Nguyễn Bình Khiêm trong tâm thức dân gian gắn liền hơn cả với những lời sấm trạng trình huyền diệu.
Người đời sau suy tôn ông là bậc thánh trạng, là khổng minh ra các lượng của Việt Nam,
thậm chí có công chúng còn so sánh ông với nhà tiên tri Notre Dame của phương Tây.
Hình tượng trạng trình vũ huyền bác, vũ huyền bí đã đi vào nhiều tác phẩm văn học,
nghệ thuật, phim ảnh được hậu thế đời đời ngưỡng mộ.
Dù còn nhiều tranh luận khoa học về độ sắc thực của kho tàng sấm ký mang tên ông,
nhưng không thể phủ nhận rằng hiện tượng sấm trạng trình đã trở thành một phần không thể tách rời của văn hóa dân gian Việt Nam,
thể hiện khát vọng dự báo tiếng lai và niềm tin vào hiện tài cứu quốc của cha ông ta.
Nhìn lại cuộc đời và di sản của trạng trình Nguyễn Bình Khiêm,
chúng ta không khỏi kinh ngạc trước một nhân cách trí tuệ và tầm nhìn vượt thời đại.
Ông đã sử dụng trí thức huyền bác của mình để dự kiến và đề xuất được nhiều sự kiện
có tính chất lịch sử đương thời một cách xuất thần.
Những lời tiên tri của ông, từ việc quốc gia đại sự đến những giải thoại đời thường,
phần nhiều đã được kiểm chứng là ứng nghiệm một cách thần kỳ.
Có thể nói, Nguyễn Bình Khiêm sống vang danh thiên hạ, chết tiếng thầm lưu truyền muôn đời.
Hậu thế đời đời nhớ đến ông như một bậc hiền nhân muôn thùa,
một nhà tiên tri tài hoa mà thâm trầm,
đã để lại cho dân tộc ta cả kho tàng văn chương lẫn kho tàng sấm ký vô giá.
Trạng trình Nguyễn Bình Khiêm mãi mãi là biểu tượng rực rỡ của trí tuệ Việt Nam
và niềm tin và vận mệnh tốt đẹp của dân tộc từ trong quá khứ hiện tại cho đến tận mai sau.
