Nguyễn Hữu Cảnh – Người Mở Cõi Phương Nam Và Công Trạng Ít Ai Biết

Đình Sự
546 người theo dõi
Nguyễn Hữu Cảnh – vị công thần kiệt xuất dưới triều Nguyễn, người đã đặt nền móng cho vùng đất phương Nam trù phú ngày nay.
Ông là người tổ chức, khai khẩn, lập làng, đặt phủ Gia Định, mở rộng lãnh thổ và bảo vệ biên cương Tổ quốc trong buổi đầu Nam tiến.
Thế nhưng, ít ai biết được những đóng góp to lớn và dấu ấn sâu đậm mà ông để lại trong lịch sử dân tộc.
Video hôm nay, LUẬN CỔ KIM sẽ cùng bạn nhìn lại cuộc đời, công nghiệp và di sản vĩ đại của Nguyễn Hữu Cảnh – người mở cõi phương Nam, để hiểu vì sao lịch sử cần ghi nhớ và tôn vinh ông đúng với tầm vóc xứng đáng.
#toiyeubinhduong #riviubinhduong #toiyeushenyun #vanhoatruyenthong
Câu chuyện của người bởi Cõi Phương Nam, nếu không có Nguyễn Hữu Cảnh, liệu Sài Gòn, gia đình, Nam Bộ có hình thại như ngày nay?
Khi dùng đất phía Nam nước Việt, vẫn còn là bạc ngàn trường trậm, sông sâu, nơi giao thoa của nhiều tộc người.
Đó là vùng đất quan sơ, đầy tiềm năng, nhưng cũng lắm hiện nguy.
Nơi bước chân người Việt còn dẻ dặn, nơi dắt bộng mở, mang giang sơn, vẫn chỉ là ước giọng xa xăm.
Và giữa thời khắc ấy, xuất hiện một con người, Nguyễn Hữu Cảnh.
Một vị tướng tài năng, một bậc đại thần, mang trong mình chí hướng lớn lao, mở đất dần nước để dân Việt có nơi an cư, lập nghiệp.
Người ta nhớ đến bao anh hùng mở cõi, Lý Thường Kiệt, Dược Sông Như Nguyệt, Trần Hưng Đạo đánh tàn quân huyền.
Nhưng ít ai biết, chính Nguyễn Hữu Cảnh mới là người âm thầm mở ra cánh cửa cho miền Nam hôm nay.
Mạnh đất phồn vinh, năng động và tràn đẩy sức sống, không ồn ào, không mang danh tiếng.
Ông để lại dấu ấn bằng một cuộc hành trình đi vào lịch sử, lập nền vụ gia đình, đặt nền hành chính đầu tiên cho Nam Bộ.
Và quan trọng nhất, xác lập chủ quyền đại Việt trên ruột đất mới.
Thế nhưng, suốt bao thế kỷ, tên tuổi Nguyễn Hữu Cảnh vẫn mở nhạt trong ký ức người Việt.
Chỉ còn lại những ngôi đình, những con đường mang tên ông ở miền Nam như lời nhắc khẽ của lịch sử.
Phải chăng, chúng ta đang đợi vì khai quốc công thần này một lời trí ân.
Hôm nay, hãy cùng luận cổ kim mở lại từng tranh xử cũ, để hiểu gì sao người đời gọi ông là tiền hiền khai quốc phương Nam
và gì sao công trạng của Nguyễn Hữu Cảnh xứng đáng được khắc ghi trong tâm thức dân tộc.
Xuất thân và trí hước, hào khí một dòng tộc Trung Hưng dựa thế kỷ 17.
Tại vùng đất Quảng Bình, biển biên diện của Đàn Trong, có một dòng họ nước tiếng Trung Vương
lập thân bằng gươm súng và lòng trung nghĩa, đó là hậu Nguyễn Hữu.
Một dòng tộc gắn bó mật thiết với chú Nguyễn qua nhiều đời.
Nguyễn Hữu Cảnh, tên thật là Nguyễn Hữu Kính, sinh khoảng năm 1650.
Cha ông là Nguyễn Hữu Dân, một danh tướng lừng lẫy từng phò tá chúa Nguyễn Phúc Tân
trong những năm tháng chống lại họ trịnh ở phương Bắc.
Người đời tôn ông Nguyễn Hữu Dân là trụ quốc công, bậc trụ cột của triều đình Đàn Trong.
Từ nhỏ, Nguyễn Hữu Cảnh đã được gian dạy trong khung phép gia tộc,
lớn lên giữa tiếng trống trận, tiếng quân hồ và những câu chuyện về lòng trung quân, địa nước.
Cha ông thường dạy con trai rằng, làm tướng, cốt ở trung nghĩa, không ở danh giọng.
Giữa nước và lấy dân làm gốc, chính những lời ấy đã khắc sâu trong tâm trí Nguyễn Hữu Cảnh,
hình thành lên trí khí của một người vừa có tài thao lượng, vừa có lòng dân ái.
Năm tháng trôi qua, khi mới ngoài đôi mươi, Nguyễn Hữu Cảnh đã theo chúa Nguyễn Phúc Tân
chinh chiến khắp Biển Trung, từ Quảng Trị, Phú Yên đến Bình Thuận.
Ông lập nhiều chiến công, được phong làm thống minh gai cơ,
Xong, điều làm ông khác biệt không chỉ là võ công, mà là tầm nhìn vượt thời đại.
Khi phần lớn tướng lĩnh chỉ lo giữ thành, đánh giặc, thì Nguyễn Hữu Cảnh lại suy nghĩ xa hơn.
Một đất nước muốn mạnh, phải có dân cư, phải có ruộng động, phải có biên giới rõ ràng.
Với ông, mở đất, không phải là xâm lớn, mà là mở lòng,
để dân có chỗ an cư, sinh sống, để gian sơn đại diệt thêm rộng lớn mà vẫn yên bình.
Trong những năm tháng phùng sự triều đình, Nguyễn Hữu Cảnh luôn là người tận trung, không mạng lợi danh.
Ông từng từ chối nhiều đặc ân, chỉ để xin chú Nguyễn cho được ra phương Nam.
Nơi khi ấy còn là vùng đất hoang du, đầy thử thách.
Đó không phải là nơi người ta cầu vinh hiển,
mà là nơi người có trí lớn muốn ghi dấu ấn với lịch sử.
Một đời trung liệt, trí lớn không mạng thân.
Nguyễn Hữu Cảnh đã chọn phương Nam để gieo mầm cho tương lai dân tộc.
Hành trình vào Nam mở cỏi và đặt nền bóng cho gia đình.
Cuối thế kỷ 17, vùng đất phương Nam, khi ấy vẫn còn quang sơ, rộng rạp rừng lao xạy,
dòng người diệt di cư từ Biển Trung vào Ngày Bộng Đông,
nhưng chưa có tổ chức hành chính rõ ràng, chưa có pháp luật và trật tự ổn định.
Đời ấy khi ấy vẫn còn thuộc phạm di ảnh hưởng của Vương quốc.
Chân Lập Khờ Me là vùng đất biên diện bất định,
nơi vừa tìm ẩn hiểm huy, vừa ẩn chứa hy vọng.
Chúa Nguyễn Phúc Chu, người trị dị đàn trong lúc đó, hiểu rõ
nếu không sớm định cư, lập ốc, quản dân,
thì vùng đất này sớm muộn cũng sẽ trở thành nơi tranh chấp giữa các thế lực
và người được Chúa chọn người gấm trọng trái tay.
Không ai khác ngoài Nguyễn Hữu Cảnh,
một tướng tại vừa có trí mưu, vừa có lòng dân,
vừa có tầm nhìn của một già kiến thiết quốc gia.
Bước chân mở cõi, năm 1698,
Nguyễn Hữu Cảnh được Chúa Nguyễn lệnh,
kinh lược đất đa mộ, lập ra phủ, huyện, chiêu mộ dân cư,
định điền thổ, khai khẩn ruộng độc.
Đó là một xứ mệnh vô cùng gian ngang.
Trước mặt ông là vùng đất trừng trậm,
sông ngọi chằn chịn, khí hậu khắc nghiệt,
mũi màu trắng rít,
nhưng dưới tấm lòng dì nước dì dân,
ông không hề đau đúng.
Nguyễn Hữu Cảnh cùng đoàn quân tiến sâu vào vùng đất hoang.
Nơi này là Sài Gòn, gia đình.
Ông lập đền phủ gia đình,
chia đất thành hai huyện,
Tân Bình và Phước Long,
đặt đền hành chính đầu tiên cho miền Nam.
Cũng từ đó,
người Việt chính thức hiện diện hợp pháp
và bền dững trên đất đa mộ,
khai dân, lập ấp, tầm nhìn những thời đại.
Nguyễn Hữu Cảnh còn chiêu mộ dân nghèo
từ Quảng Bình, Quảng Nam, Bình Định
vào khai khẩn đất hoang.
Ông cho lập xã, thun, ấp,
tổ chức đo đạt ruộng đất,
chia cho dân cậy cấy, sinh sống.
Dưới sự dẫn dắt của ông,
vùng đất từng quang du, nhanh chóng,
biến thành nơi trụ phú, sóm út,
ruộng đồng mở rộng,
chợ bú dừng lên, sông rạch thông thương,
ghe thuyền tấp nập.
Nguyễn Hữu Cảnh còn thiết lập
bộ máy quản lý hành chính,
bổ nhiệm quan lại người Việt cai quản,
đặt thuế khóa, luật lệ,
bảo hộ dân cư,
giúp người dân yên tâm an cư lạc niệm.
Chính điều này đã biến miền Nam
từ vùng đất vô chủ, thành một phần
thật sự của đại Việt, hòa hiếu
và tôn trọng người Khmer bản địa.
Một điểm đặc biệt cho thấy
tầm nhân văn của Nguyễn Hữu Cảnh
là ông không dùng gươm đao
để chiếm đất, mà dùng lễ nghĩa
và dân tâm để mở gọi.
Đây, ông chủ trương hòa hiếu
với người Khmer, tôn trọng phong tục,
tôn giáo của họ,
không áp đặt văn hóa,
mà kéo léo dung hòa, để người Khmer
cùng chung sống, cùng phát triển.
Nhờ đó, dùng đất Nam Bộ
không đổ máu, không loạn lạc,
mà từng bước hội nhập tự nhiên
vào lãnh thổ đại Việt.
Một kỳ tích hiếm có trong lịch sử
mở nước của thế giới.
Một người mở đất bằng gươm đao
có thể mở ra biên giới,
nhưng một người mở đất bằng lòng dân
sẽ mở ra cả tương lai dân tộc.
Nguyễn Hữu Cảnh
chính là người như thế,
vừa là tướng tài, vừa là nhà quản lý,
vừa là người gieo mầm cho một vùng đất mới
mang tên Nam Bộ hôm nay.
Sau khi Nguyễn Hữu Cảnh qua đời
năm 1700, ở tuổi 48,
cả vùng đất phương Nam
chìm trong điểm tiết thương sâu sắc,
dân chúng gia đình, biên hòa,
đồng nai, thương nhớ vị quan
vừa nghiêm minh vừa gần gũi,
người đã giúp họ có rượu cày,
có nhà ở, có chợ để buôn bán,
có luật lệ để sống yên bình.
Không chỉ là tướng tài cầm quân giỏi
dựng đất vững, ông còn là người
đặt nền móng cho một biển đất,
một bản sắc văn hóa,
một tinh thần phương Nam sau này.
1. Người đặt nền hành chính
đầu tiên cho Nam Bộ.
Trước khi Nguyễn Hữu Cảnh giao kinh lượng,
phương Nam chỉ là vùng
biên diễn rời rạc,
người Việt, người Khmer,
người Hoa, sống sen lẫn
nhưng không có một hệ thống tổ chức rõ ràng.
Chính ông là người lập phủ gia đình,
chi đất thành hai huyện Tân Bình
và Phước Long, đặt chức thủ ngự,
cai bạ, ký lục, quy định thuế khóa,
đo đạt điền địa, tổ chức
quân phòng thủ. Nó là mộ
máy hành chính đầu tiên của Nam Bộ,
đánh dấu sự hòa nhập hoàn toàn của
biển đất này vào lãnh thổ đại diện.
Từ đây, Nam Bộ không còn là biên giới mơ hồ,
mà là một phần báo thịnh
của đất nước. 2.
Người kiến tạo sinh kế,
gieo hạ phòng thịnh đầu tiên,
Nguyễn Hữu Cảnh hiểu rằng
muốn giữ đất, phải lo cho dân sống
được trên đất. Ông khuyến khích
dân mở ruộng, khai quang,
trồng lúa, trồng bía, mở chợ.
Những cái tên như
Bến Ghé, Đồng Nai,
Tân Bình, Gia Định
bắt đầu hình thành từ đó. Không chỉ
lập làng Việt, ông còn dung hòa
các cộng đồng Khmer và Hoa Kiều,
tạo nên bức tranh văn hóa
đa dạng và hòa hợp.
Nền tảng của tính cách cởi mở,
bao dung đặc trưng của người
Nam Bộ ngày nay. 3.
Một tướng trung liệt,
dám nói, dám làm, vì dân,
vì nước. Nguyễn Hữu Cảnh
là tướng của chú Nguyễn, nhưng ông
không chỉ biết tuân lệnh, mà luôn biết
vì dân mà hành, lấy lòng
dân làm gốc. Ông từng can giác,
phản đối những chính sách thuế khóa
bất hợp lý, và sẵn sàng đối mặt
với hiểm nguy để bảo vệ dân chúng
Sự cũ chắc lại rằng, ông chưa từng
vơ vét của dân một đồng. Đến khi mất,
chỉ còn lại thanh gương, tấm áo
và tấm lòng son không tỳ
vết. 4. Di sản
trong lòng dân và hậu thế,
sau khi mất.
Dân gia đình lập đền thợ ông,
lăn ông bà Chiểu, nơi đến nay
vẫn nghi ngút khói hương, được gọi
kính cẩn là tạ quân Lê Văn Duyệt
ông lớn thượng, chú thích.
Một số địa phương Nam Bộ
thợ cả hai nhân vật
tạ quân Lê Văn Duyệt
và Nguyễn Hữu Cảnh
trong cùng hệ thống tuân kính người mở cõi
Còn Nguyễn Hữu Cảnh được thợ phụng
ở nhiều nơi như Đồng Đai,
Bến Tre, Cần Thơ, Kiên Giang, Bình Dương
với danh hiệu Thành Hoàng Nam Bộ
tiền hiền khai quốc
Người mở cõi phương Nam
tên ông được đặt cho đường phố, trường học
di tích, và cả định thợ
Nguyễn Hữu Cảnh ở quận 1
thành phố Hồ Chí Minh
như một sự ti ân buồn màng
nhưng đầy trân trọng của hậu thế
5. Một tầm nhìn như thời đại
điều đáng quý nhất
ở Nguyễn Hữu Cảnh
là ông không chỉ mở đất
mà mở lòng dân
ông không dùng chiến tranh
mà dùng nhân nghĩa
không chinh phục bằng gương
mà chinh phục bằng cách
giúp người ta sống yên, làm ăn
tin tưởng vào triều đình
từ tầm nhìn ấy
suốt hơn 300 năm qua
dùng đất Nam Bộ
trở thành trái tim thương mại, cửa gõi giao thương
dùng đất nghĩa tình của tổ quốc
một vùng đất chỉ thật sự thuộc về quốc gia
khi con người trên đất ấy
được sống trong yên ổn, tin yêu
và tự hào về cõi vùng
Nguyễn Hữu Cảnh đã làm được điều đó
dưới tầm nhìn, công lao
và tấm lòng của một dị khai quốc công thần
thâm lạc nhưng dĩ đại
gần 3 thế kỷ đã trôi qua
nhưng tên tuổi Nguyễn Hữu Cảnh
vẫn vang vọng
như tiếng chua ngân giữa đất trời phương Nam
không ồn ào
không để lại những chiến công thiện hách
nơi chiến trường
không để lại một di sản lớn hơn cả
đó là đất, là người
là văn hóa, những con sông
những cánh đồng, những phố xá
nơi gia đình, Biên Hòa
Cần Thơ, Mỹ Tho
đều thấp thoáng bóng dáng người tướng khai khẩn năm xưa
từng con rạch
từng vùng đất mang tên ông
như những lời trí ân thầm lặng
của người dân dính vì tiền hiện khai quốc
thế nhưng, thật đáng buồn thay
có những giai đoạn trong lịch sử
tên tuổi và công lao của ông
chưa được ghi nhận đúng mức
thậm chí bị lãng quên
trong những tranh xử vội vàng
ngày nay, khi nhìn lại
chúng ta càng thấm thi lời dạy của tiền dân
một dân tộc chỉ thật sự mạnh
khi biết tôn vinh và trí ân
những người đã mở đường cho tương lai
Nguyễn Hữu Cảnh
chính là người đã mở đường cho Phương Nam
không chỉ bằng gương giáo
mà bằng trí tuệ, bằng tấm lòng
và nhân nghĩa, ông xứng đáng
được tưởng nhớ, tôn vinh
và ghi danh trong lòng mỗi người Việt
300 năm
đất Phương Nam vẫn trụ phú, nghĩa tình
nhưng, nếu không có Nguyễn Hữu Cảnh
liệu hôm nay ta còn có
một Việt Nam như thế?
đã đến lúc lịch sử cần được trả lại công bằng
để tên ông được sáng mãi
như một gì sao mở cỏi
với chính bộ trường Việt Nam
