Ai Cũng Biết Chúa Trịnh, Chúa Nguyễn Nhưng... Chúa Bầu Là Ai? | Chúa Bầu Lập Riêng Một Bờ Cõi

Đình Sự
546 người theo dõi
Câu chuyện các đời Chúa Bầu lập riêng một bờ cõi
Trong suốt thời kỳ Nam Bắc triều và Trịnh Nguyễn phân tranh, nhiều cát cứ nổi lên các nơi. Nhiều người biết đến chúa Trịnh, chúa Nguyễn, thế nhưng chúa Bầu trấn giữ cả vùng Tuyên Quang, Lào Cai, Yên Bái suốt 2 thế kỷ thì không phải ai cũng biết.
Câu chuyện bắt đầu từ Vũ Văn Uyên vốn là một võ sĩ quê ở làng Ba Động, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương. Vào thời vua Lê Chiều Tông đất nước loạn lạc, giặc giã nổi lên khắp nơi, Vũ Văn Uyên phạm phải tội giết người nên trốn đến trấn Đại Đồng, Tuyên Quang.
#toiyeubinhduong #riviubinhduong #toiyeushenyun #vanhoatruyenthong
CÂU CHUYỆN CÁC ĐỜI CHÚ BẬU LẬP DIÊNG MỘT BỜ CÓI PHẦN MỘT
Trong suốt thời kỳ Nam Bắc Triều và Trịnh Nguyễn phân tranh, nhiều cách cứ nổi lên các nơi, nhiều người biết đến chú Trịnh, chú Nguyễn.
Thế nhưng chú Bầu chấn giữ cả vùng tuyên quang Lào Cai Yên Bái suốt hai thế kỷ thì không phải ai cũng biết.
CÂU CHUYỆN BẮT ĐẦU TỪ VŨ VĂN UYÊN VỐN LÀ MỘT VÓ SĮ QUÊ Ở LÀNG BÁ ĐỒNG
Vào thời Vua Lê Chiêu Tông, đất nước loạn lạc, giặc giã nổi lên khắp nơi, Vũ Văn Uyên phạm phải tội giết người nên trốn đến trấn đại đồng tuyên quang.
Bấy giờ, tù trường ở đại đồng không được lòng dân, dân loán thán khiến tình hình rất lộn xồn.
Là người giỏi võ nghệ, Vũ Văn Uyên giúp đỡ người dân chống cường hào, dần dần được nhiều người đi theo.
Vũ Văn Uyên đánh bại và tiêu diệt tù trường, làm yên lòng dân, làm chủ cả một vùng rộng lớn gồm các tỉnh Lào Cai, Yên Bái và Tuyên Quang ngày nay.
Lúc này tại triều đình rất rối ren, trịnh tuy Nguyễn Hoàng Dụ, Trần Trân làm phản.
Vua Lê Chiêu Tông ở thế suy yếu, muốn có thêm thế lực ủng hộ mình nên phong cho Vũ Văn Uyên làm khánh bá hầu.
Vũ Văn Uyên chọn vùng đất nằm ràng, tức phố ràng tỉnh Lào Cai ngày nay là nơi quy tộ các đầu mối giao thông để xây dựng căn cứ.
Năm 1527, Vũ Văn Uyên huy động người dân trong vùng xây thành nghị lang còn gọi là thành bầu hay phổ bầu.
Thành được xây trên tỉnh Đồi Tấp giữa thung lũng phố ràng.
Đến năm 1533 thì thành được xây dựng xong biến nơi đây trở thành căn cứ kinh tế quân sự vững chắc lúc bấy giờ.
Trong thành có lầu chỉ huy, có sườn rèn vũ khí, có sườn đúc tiền, có trại lính, có khu gia binh, trường học v.v.
Đặc biệt trong thành có chùa Phúc Khánh với quy mô lớn nhất vùng sông chảy trở thành trung tâm tín ngưỡng, giáo hóa và nâng cao chuẩn mực đạo đức, đời sống tinh thần cho người dân.
Ngoài thành nghị lang, Vũ Văn Uyên cho xây dựng một số thành khác như thành Trung Đô, Bảo Nhai, Bắc Hà ngày nay, thành Bảo Hà, thành Nghĩa Đô tạo thành một hệ thống phòng thủ vững chắc.
Trong khi Vũ Văn Uyên xây dựng được một vương quốc riêng để người dân yên vui an cư lạc nghiệp, thì tại triều đình các phe phái vẫn tranh đoạt quyền lực.
Đến năm 1527, Mạc Đăng Dung cướp ngôi vua lập ra nhà Mạc. Vũ Văn Uyên cắt cứ cả vùng tuyên quang hưng hóa không theo nhà Mạc.
Trong số những người trung thành với vua Lê không theo nhà Mạc có hữu vệ điện tiền tướng quân An Thành Hầu Nguyễn Kim.
Ông tìm được con cháu nhà Lê là Lê Duy Ninh tôn lên làm vua hiệu là Lê Trang Tông.
Nguyễn Kim qua Ai Lào, tức Lào ngày nay, mượt đất Sảm Châu chiêu mộ quân sĩ.
Vũ Văn Uyên ủng hộ đưa quân đến giúp đỡ.
Thế nhưng quân nhà Mạc lúc này rất mạnh, Vũ Văn Uyên phải cho quân rút về Đại Đồng để củng cố lực lượng.
Vua Mạc cho quân ngược sông Hồng tiến đánh Đại Đồng.
Vũ Văn Uyên không giao chiến vội, cho quân Mạc vào sâu rồi mai phục thiêu diệt giành được chiến thắng.
Nhà Mạc thất bại phải đồng ý cho Vũ Văn Uyên cắt cứ cả vùng đất này.
Thời kỳ Nam Bắc Triều, Nguyễn Kim xây dựng quân đội ngày càng mạnh, làm chủ vùng phía Nam, đem quân tiến đánh nhà Mạc.
Vũ Văn Uyên cùng em mình là Vũ Văn Mật, đưa quân phối hợp tiến vào Thăng Long đánh nhà Mạc.
Năm 1557, Vũ Văn Uyên qua đời mà không có con nối rõi, em trai là Vũ Văn Mật lên thay, sưng lạ ra quốc công.
Vũ Văn Mật rời căn cứ từ thành Nghị Lan sang xây thành đắp lũy trên gò bầu.
Từ đó, nhân dân thường gọi ông là Chúa Bầu hoặc Vua Bầu.
Từ đó, các đời sau hùng cứ một vùng ở thành bầu đều được gọi chung là Chúa Bầu.
Câu chuyện các đời Chúa Bầu lập riêng một bờ cõi, phần thứ hai.
Khi cuộc chiến tranh Nam Bắc Triều diễn ra, cuộc sống người dân các nơi rất cơ cực, giặc cướp nổi lên như ong.
Thế nhưng, tại vùng đất của Chúa Bầu, cuộc sống người dân rất sung tốt, lương thực dữ dả, cung cấp cho cả đội quân của Nam Triều.
Vũ Văn Mật chọn vùng đại đồng tuyên quang làm trung tâm, đồng thời chia ra làm 11 doanh gồm
huyện Phú Phúc Yên có doanh Phú Phúc Yên, châu Thu Vật có doanh Yên Thắng, châu Lục Yên có doanh Yên Bắc,
châu Vị Xuyên có doanh Bình Di, Bình Man, Trấn Uy, Yên Biên, Nam Dương, châu Đại Man có doanh Nghi,
châu Bảo Lạc có doanh Bắc Kiểm và Trung Mang, mỗi doanh đều xây thành đắp lũy.
Gần Bình Ca, Vũ Văn Mật cho xây thành bầu trên khu đồi nằm lọt trong vòng cung hình chữ U, được tạo bởi dòng chảy của sông Lô.
Vũ Văn Mật đã lợi dụng khe đất chúng để đào một đoạn sông nối liền hai đầu chữ U, với ý định lấy sông làm hào bao bọc che trở thành.
Thành bầu được xây dựng vững chắc ở nơi địa lí thuận lợi,
vì thế mà suốt mấy chục năm nhà Mạc cho đắp thành ở Tuyên Quang theo dòng sông Lô tiến đánh thành bầu mà không sao hạ nổi.
Vũ Văn Mật xây dựng Đại Đồng thành trung tâm chủ phủ, dân cư đông đúc và giàu có.
Vua Lê Anh Tông đã phải cho đắp đường từ Thiên Quang tới Hưng Hóa Tuyên Quang để nhận lương thực từ Đại Đồng.
Theo sách Kiến Văn Tiểu Lục của Lê Quý Tôn thì Vũ Văn Mật cho quân xuống chiếm nhiều phổ của nhà Mạc.
Nhưng sau đó nhà Mạc cho quân phản công, Vũ Văn Mật cho quân rút về giữ các vùng đất của mình.
Sau khi Vũ Văn Mật mất, con là Vũ Công Kỳ lên thay, được phong là Nhân Quốc Công.
Năm 1573, Trịnh Tùng nắm binh quyền ở Nam Triều phong Vũ Công Kỳ làm hấu tướng.
Chúa Vũ Công Kỳ nhiều lần đem quân đánh nhà Mạc lập được công đớn.
Năm 1578, tướng nhà Mạc là Mạc Ngọc Liễn đem quân đánh chúa bầu ở vùng Tuyên Quang Hưng Hóa nhưng bị quân chúa bầu đánh bại phải rút quân về.
Vũ Công Kỳ mất, con là Vũ Đức Trung lên thay, được phong là Hòa Thắng Hầu.
Năm 1593, Trịnh Tùng đem quân đánh bại nhà Mạc, chiếm được thành Thăng Long.
Vua Lê Thế Tông trở về Kinh Thành, nhà Mạc phải rút về phía Bắc.
Vũ Đức Cung cùng hai ngàn quân đến Kinh Thành mang theo nhiều vàng bạc quy thuận vua Lê.
Thế nhưng sau ba đời chúa bầu chăm lo phát triển kinh tế xã hội dựa trên niềm tin tín ngưỡng,
thì các đời chúa bầu sau này chỉ lo cướp phá các nơi khiến cơ nghiệp dần dần suy tàn.
Những năm 1594-1595, Vũ Đức Cung làm loạn cho quân tiến đánh các nơi đánh cướp thuế mỏ bạc, Trịnh Tùng phải đưa quân đánh dẹp.
Vũ Đức Cung say người đem vàng bạc về Kinh xin chịu tội và được vua Lê tha cho.
Sau khi Vũ Đức Cung mất, con trai là Vũ Công Ứng lên thay.
Vì các đời chúa bầu trước có nhiều công lao với nhà Lê nên Vũ Công Ứng được phong là Thụy Quân Công,
Đại Việt sử ký toàn thư chép là Thuần Quân Công.
Vũ Công Ứng thấy mình ở nơi xa xôi với Kinh Thành nên ngầm liên kết với nhà Mạc tự ý xưng vương.
Lúc này chúa Trịnh đang lo đối phó với chú Nguyễn ở phía nam nên làm ngơ chuyện này.
Sau đó Vũ Công Ứng bị thù hạ giết chết, có sách cho rằng bị trộm giết.
Con trai là Vũ Công Tuấn lên thay.
Theo khâm định Việt Sử Thông Giám Cương Mục, Vũ Công Tuấn liên kết với nhà Mạc tự xưng là Tiểu Giao Cương Vương,
chạy sang Vân Nam nhờ nhà Thanh giúp sức.
Nhà Thanh nhân cơ hội này chiếm một số vùng đất của Đại Việt mà suốt đời hậu Lê không đòi lại được.
Trước sự làm phản của Vũ Công Tuấn, năm 1699 triều đình nhà Lê cho bắt và hành hình.
Các đời chúa bầu đến đây cũng chấm dứt sau hai thế kỷ.
Cũng như các thời đại khác, các đời chúa bầu ban đầu rất chăm lo phát triển kinh tế quân sự,
thúc đẩy tinh thần xã hội dựa trên tín ngưỡng.
Vì thế mà kinh tế sung túc rất được lòng dân.
Đại Đồng từng trở thành nơi chủ phố giàu có nổi tiếng,
cung cấp lương thực cho quân Nam Triều của Vũ Lê đánh nhà Mạc.
Thế nhưng các đời chúa bầu về sau không còn quan tâm việc mở mang phát triển văn hóa, kinh tế.
Các chúa chỉ lo tánh nhau, vơ vét cướp óc ở bên ngoài,
chống lại triều đình chứ không chăm lo đến đời sống người dân.
Vì thế mà dần dần bị tàn lụi.
Theo tác giả Trần Hưng từ website Tri Thức VN, video được thực hiện bởi kênh Bí Ẩn Sự Việt.
Mời quý vị và các bạn nhấn đăng ký để đón xem những câu chuyện tiếp theo.
Hẹn gặp lại các bạn trong những clip mốt tuần.
