Mỹ vận nội công, kết liên minh đất hiếm, xây lại chuỗi cung ứng, tạo ‘bức màn sắt’ tạm biệt TQ

Ôn Cố Tri Tân
1.7K người theo dõi
378 Lượt xem video·3 thg 11, 2025
☘️ Đăng ký kênh Youtube Ôn cố tri tân: bit.ly/3jjW9R2
☘️ Kênh Ôn Cố Tri Tân trên nền tảng Ganjing World:
https://www.ganjing.com/channel/1fk15t0au3k3L47HGBt16Yojh1mm0c
☘️ Kênh Ôn Cố Tri Tân - Góc nhìn trên nền tảng Ganjing World: https://www.ganjingworld.com/channel/1ge5ul8vf355QTd3VFRspskdr1ip0c
☘️ Ủng hộ chúng tôi tại: https://www.buymeacoffee.com/OnCoTriTan
Cuộc gặp Trump tập đã kết thúc, cả 2 bên dường như đều cho rằng mình là người chiến thắng.
Mỹ đã dùng việc giảm thuế quan để đổi lấy việc Trung Quốc đàn áp buôn lậu fentanyl,
với điều kiện phải đánh mạnh vào nguồn gốc từ Trung Quốc.
Còn Trung Quốc thì nới lỏng kiểm soát đất hiếm để đổi lấy Mỹ nới lỏng kiểm soát chip.
Sau đó Trung Quốc dùng việc mua đầu tương để đổi lấy Mỹ hủy bỏ kế hoạch áp phí cản cao ngất ngưỡng đối với tàu do Trung Quốc sản xuất,
hoặc sở hữu khi tàu vào cảng Mỹ.
Nếu hiện nay chúng ta nghĩ rằng từ đây Mỹ Trung sẽ ngừng chiến thì điều này thật quá ngây thơ
bởi vì cả 2 bên đều đang tranh thủ cho mình một khoảng thời gian để tách rời.
Nói cách khác, cả 2 sẽ tận dụng đoạn thời gian này để rèn luyện nội công, giảm dần sự phụ thuộc lẫn nhau.
Đây là một dự đoán, ngày ra video này là ngày 2 tháng 11, chúng tôi tạm để đây để sau này kiểm chứng.
Sau cuộc gặp Trump tập, 2 bên đều đã nhận ra việc tiếp tục đánh nhau sẽ dẫn đến lưỡng bại cầu thương
cho nên Tổng thống Trump khả năng cao sẽ không áp dụng các chính sách cực đoan để kích động Trung Quốc
còn Trung Quốc cũng sẽ không dùng chính sách cực đoan để kích động Mỹ.
Cả 2 sẽ tập trung phát triển chuỗi cung ứng riêng của mình, nỗ lực sớm thoát khỏi sự phụ thuộc vào đối phương.
Nhưng trước khi vào phần bình luận, kính mời quý khán giả hãy like, subscribe kênh Bồn Cố Tri Tân để cập nhật những phân tích độc đáo nhất.
Sau cuộc hội đàm Trump tập, đại diện thương mại Mỹ Greer sau khi về nước đã trả lời phỏng vấn Fox News.
Trong đó có 2 quan điểm rất thú vị.
Thứ nhất, Mỹ hoàn toàn không tin tưởng Trung Quốc sẽ thực hiện cam kết ở cấp độ chính thức
nên sẽ theo dõi và đánh giá thời gian thật việc thực thi của Trung Quốc.
Từ đó quyết định bước đi tiếp theo.
Thứ 2, Mỹ nghiêng về tách rời có trật tự, điểm này nói rất chuẩn.
Thật ra chúng tôi nhìn nhận rằng Mỹ-Trung thực sự sẽ khởi động quá trình tách rời có trật tự.
Vào ngày 31 tháng 10, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Betsen trong cuộc phỏng vấn với Financial Times đã nói rằng
việc Trung Quốc đe dọa các đức xuất khẩu đất hiếm là một sai lầm nghiêm trọng.
Ông cảnh báo Bắc Kinh không thể lâu dài dùng khoáng sản chiến lược làm công cụ gây áp lực địa chính trị.
Nói cách khác, vì khoáng sản là nguyên liệu thô nên Betsen cho rằng dùng nó làm vũ khí áp lực là chiến lược thất bại.
Betsen cho biết Mỹ tăng tốc xây dựng chuỗi cung ứng thay thế đất hiếm.
Dự kiến trong 12 đến 24 tháng, Mỹ sẽ đảm bảo nguồn cung mới, giảm mạnh sự phụ thuộc vào đất hiếm Trung Quốc.
Như vậy, Betsen đưa ra khoảng thời gian là 1 đến 2 năm,
cho rằng trong 1-2 năm tới, Mỹ sẽ thoát khỏi sự phụ thuộc đất hiếm vào Trung Quốc.
Tuy nhiên, khoảng cách công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc trong chuỗi tinh chế đất hiếm,
đặc biệt là đất hiếm nặng, có sự khác biệt.
Lát nữa chúng tôi sẽ nói sâu.
Hiện nay Betsen nói cần 1 đến 2 năm,
thì chúng ta phải xem tốc độ sáng tạo và đuổi kịp của Mỹ mạnh đến đâu.
Betsen còn nói, thâm hụt thương mại Mỹ-Trung đã giảm khoảng 25% trong năm nay.
Hoạt động sản xuất của Trung Quốc đã co lại liên tục 7 tháng.
Điều này cho thấy Bắc Kinh có thể nhận ra cần điều chỉnh chiến lược.
Trên thực tế, thâm hụt thương mại Mỹ-Trung có giảm thật,
nhưng liệu có phải do chuyển khẩu qua các nước ASEAN
và thâm hụt với các nước khác có giảm hay không,
thì đây là chủ đề rất đáng bàn.
Dù sao, nhiều người thấy trong cuộc gặp Trump tập,
tập đã nhượng bộ tổng thống Trump,
họ có thể cho rằng đây là điều chỉnh chiến lược.
Có thể Trung Quốc sẽ quay lại con đường cải cách mở cửa.
Cũng có người cho rằng đây là dấu hiệu Tập Cận Bình đang mất quyền lực,
quay về chiến lược kinh tế thời Hồ Cẩm Đào-Ôn Gia Bảo.
Nhưng có thật như vậy hay không?
Theo quan sát của chúng tôi về quan hệ quốc tế,
việc cải thiện quan hệ Mỹ-Trung hiện nay
thực chất là kết quả của việc Tập Cận Bình chủ động điều chỉnh,
cũng là lựa chọn bất đắc dĩ của ông ấy.
Giống như cuối năm 2022,
ông ấy đột ngột kết thúc chính sách Zero Covid,
đó lại là một ví dụ kiểu chính trị quốc
như nướng bánh lật qua lật lại.
Nên kinh tế Trung Quốc hiện đang đối mặt với vấn đề cấu trúc.
Dữ liệu mới nhất cho thấy tháng 9,
CPI Trung Quốc giảm 2,3% so với cùng kỳ,
36 tháng liên tiếp tăng trưởng âm,
còn PPI giảm 2,3%,
36 tháng liên tiếp âm lập kỷ lục 3 năm giảm phát.
Nguyên nhân gồm dư thừa năng lực sản xuất,
áp lực xuất khẩu, giá tiếp tục giảm,
chi phí nguyên liệu giảm,
bao gồm ngành khai khoán v.v.
Capital Economics dự báo PPI sẽ tiếp tục giảm phát
đến năm 2026 tức là 4 năm liên tiếp.
Mỗi tháng chỉ số giá sản xuất đều giảm,
đây là dấu hiệu của giảm phát.
Chúng ta biết giảm phát khiến người tiêu dùng chờ đợi,
vì càng trì hoãn mua, giá càng rẻ thì càng ít người mua,
dẫn đến cung vượt cầu nghiêm trọng,
kéo theo giá tiếp tục giảm.
Nếu lúc này Trung Quốc lại đánh cuộc chiến thương mại với Mỹ,
thì giảm phát sẽ trầm trọng hơn,
đồng thời giảm phát khiến gánh nặng nợ nần ngày càng nặng nề hơn.
Ví dụ, lúc trước tôi nợ 10.000 tệ,
nếu làm phát 10%,
tương đương chỉ còn nợ 9.000 tệ.
Nhưng nếu giảm phát, 10.000 tệ có thể tương đương 11.000 tệ trước đây.
Cho nên giảm phát làm nợ nặng hơn,
đây là điều mà Trung Quốc không chịu nổi,
bởi vì hiện tại họ đang nợ quá cao.
Do đó, Trung Quốc buộc phải điều chỉnh chính sách kinh tế.
Nếu tương lai kinh tế Trung Quốc cần dựa vào tiêu dùng nội địa,
thì phải tăng thu nhập người dân,
dùng làm phát nhẹ để giải quyết nợ.
Việc Tổng thống Trump và Tập Cận Bình tạm thời ngừng chiến,
theo tôi không phải là tin xấu đối với Mỹ.
Tổng thống Trump tung combo thuế quan
từ tháng 4 đến nay đã hơn nửa năm.
Mỹ đã cơ bản đạt được điều mình muốn.
Những thứ không lấy được bằng thuế quan trong nửa năm qua,
thì tương lai có tăng thuế cũng không lấy được.
Tổng thống Trump trong nửa năm qua loay hoay với thuế quan,
chính vì ông ấy đã lấy được những gì có thể lấy.
Thực ra trong chuyến công du châu Á kéo dài 5 ngày
của Tổng thống Trump, đất hiếm là một điểm
cực kỳ quan trọng trong chương trình nghị sự của ông.
Điều này dẫn chúng ta đến mối quan hệ
cực kỳ quan trọng của Mỹ ở châu Á Thái Bình Dương,
đó là Nhật Bản.
Từ xứ sở hoa anh đào Nhật Bản đã gieo 2 tin xấu đối với Trung Quốc.
Một là Liên minh Mỹ-Nhật sẽ đạt đến độ cao chưa từng có.
Hai là vấn đề về đất hiếm.
Toàn cầu đang tạo ra một liên minh mới thống nhất về đất hiếm.
Lần này Tổng thống Trump đến thăm Nhật Bản,
ông ấy đã nói rất nhiều lời cảm động.
Trong bài phát biểu, Tổng thống Trump nhắc đến Shinzo Abe.
Chúng ta biết mối quan hệ giữa Abe và Tổng thống Trump rất tốt.
Thậm chí nhiều người muốn hiểu Tổng thống Trump đang nghĩ gì
thì phải gọi điện hỏi Abe.
Tổng thống Trump thường xuyên trò chuyện phím với Abe qua điện thoại.
Lần này ở Nhật Bản,
Shinzo Abe là người bạn thân thiết của tôi.
Sự kiện đó, ám chỉ vụ ám sát Abe khiến tôi vô cùng đau buồn.
Trước khi tôi quen biết cô,
Abe đã luôn can ngợi cô.
Giờ đây cô trở thành thủ tướng.
Tôi tin rằng Abe sẽ rất vui mừng.
Tôi muốn thay mặt nước Mỹ chúc mừng cô.
Những lời này không chỉ là ngoại giao thông thường.
Đôi khi chúng ta cảm thấy Tổng thống Trump thật sự có chỉ số cảm xúc rất cao.
Ông ấy nói những lời có thể chạm đến trái tim bạn ngay lập tức.
Tổng thống Trump còn đặc biệt gặp gỡ Akie Abe,
vợ ngoá của Shinzo Abe
và chụp ảnh cùng bà.
Tổng thống Trump làm người thật sự rất chú đáo
khiến bạn cảm thấy ấm áp trong lòng.
Trong cuộc gặp với Sane Takaiji,
Tổng thống Trump còn nói những lời nghe như một lời tỏ tình sâu sắc.
Tổng thống Trump nói với Takaiji,
Tôi luôn mang trong lòng tình yêu sâu sắc dành cho Nhật Bản.
Tôi tràn đầy sự kính trọng đối với Nhật Bản.
Tôi muốn nói rằng từ nay trở đi,
quan hệ Mỹ-Nhật sẽ là mối quan hệ vững chắc nhất trong lịch sử.
Tôi mong được hợp tác với cô để đưa quan hệ Mỹ-Nhật lên giai đoạn cao nhất.
Thay mặt nước Mỹ, tôi muốn nói với cô rằng
bất cứ lúc nào, bất cứ nơi đâu,
bất cứ vấn đề hay nghi ngờ nào,
bất cứ điều gì cô muốn,
bất cứ sự giúp đỡ nào cô cần,
chỉ cần chúng tôi làm được, tôi sẽ dốc hết sức mình.
Bởi vì liên minh Mỹ-Nhật là mối quan hệ cấp cao nhất.
Dựa trên những gì tôi biết từ AB và những người khác,
tôi tin rằng cô sẽ trở thành một thủ tướng Nhật Bản vĩ đại.
Những lời này thật sự rất cảm động
vì Sane Takaiji chính là học trò của AB,
đại diện cho chủ nghĩa bảo thủ mới,
chủ nghĩa cánh hữu của Nhật Bản.
Quan điểm của bà về vấn đề nhập cư,
bảo vệ văn hóa Nhật Bản,
trở về với truyền thống Nhật Bản,
tăng cường an ninh và vũ trang
đều rất hợp tòng với Tổng thống Trump.
Tổng thống Trump hiện đang gần như trên toàn cầu
nuôi dưỡng một lực lượng cánh hữu mới nổi.
Trước đó ở Argentina,
Javier Milley ban đầu nghe nói có vấn đề
trong bầu cử vì kinh tế không tốt,
đồng tiền gặp rắc rối.
Tổng thống Trump đã hợp tác với Milley
cung cấp thỏa thuận khoáng đổi tiền tệ 40 tỷ USD
để hỗ trợ đồng tiền Argentina.
Nhờ cách này, Milley gần như giành chiến thắng áp đảo
trong cuộc bầu cử, suýt nửa thắng luôn ở thủ đô Buenos Aires.
Các nơi khác đều thắng lớn và trong quốc hội
đảng của ông ấy chiếm quá bán ghế.
Cuộc bầu cử này đã củng cố nền tảng và quyết tâm
để Milley tiếp tục thúc đẩy chương trình nghị sự bảo thủ.
Cho nên việc Tổng thống Trump giúp Milley chiến thắng
là một chiến thắng lớn của phe bảo thủ ở Nam Mỹ.
Còn Shani Takachi chiến thắng ở Nhật Bản,
Tổng thống Trump cũng sẽ hỗ trợ bà không tiếc sức.
Sự hỗ trợ của Tổng thống Trump chính là động lực quan trọng.
Một lực lượng then chốt trong sự phục hưng bảo thủ toàn cầu.
Tổng thống Trump còn cùng với Takachi
lên chuyên cơ Tổng thống Mỹ Marine One
đến cảng Yokosuka, lên USS George Washington
cả hai lần lượt phát biểu trước các binh sĩ
thể hiện lập trường và quyết tâm kiên định
tăng cường hợp tác an ninh Mỹ-Nhật.
Tổng thống Trump tuyên bố đã phê duyệt
bắt đầu giao các tên lửa trang bị
cho máy bay chiến đấu F-35 tiên tiến nhất của Mỹ.
Trong bài phát biểu, Tổng thống Trump nhấn mạnh rằng
chính quyền hiện tại khác với các chính quyền trước
vì nước Mỹ thời cánh hữu không theo đuổi đúng đắn chính trị.
Ông nói từ nay trở đi,
nếu chúng tôi tham gia vào một cuộc chiến,
chúng tôi sẽ giành chiến thắng.
Về năng lực sản xuất vũ khí và quân bị,
không quốc gia nào trên thế giới sánh được với Mỹ.
Thậm chí quân đội các nước khác
còn không thấy được đèn hậu đoàn xe của chúng tôi.
Để đáp lại, Sane Takachi tuyên bố sẽ tặng 250 cây anh đào.
Nghe hơi giống kiểu Trung Quốc tặng gấu trúc.
Nhật tặng 250 cây anh đào
để phục vụ dự án làm đẹp Washington DC
do Tổng thống Trump thúc đẩy.
Đây chính là thiện trí của hai bên,
được thể hiện một cách rất rõ ràng,
rất sâu sắc, tràn đầy thiện ý.
Một chuyện khác nữa là lần này Tổng thống Trump đến Nhật Bản,
ông ký thỏa thuận hợp tác về đất hiếm với Nhật Bản.
Thật ra Liên minh đất hiếm toàn cầu hiện đang dần hình thành.
Trước đó không lâu,
Tổng thống Trump đã ký thỏa thuận phát triển đất hiếm với Úc.
Bây giờ phát hiện Malaysia đang sở hữu
nhà máy tích đất hiếm lớn thứ hai thế giới.
Tổng thống Trump lần này đến Malaysia,
tham dự hội nghị ASEAN.
Ông đã thỏa thuận hợp tác đất hiếm với Malaysia.
Malaysia có nhà máy tác đất hiếm lớn thứ hai thế giới.
Nhà máy này nhập quặng cô đặc từ Úc,
rồi tiến hành tác và chế biến.
Sau khi Malaysia chế biến xong sẽ chuyển cho Nhật Bản.
Công nghệ Nhật Bản sẽ tiếp tục tinh chế.
Đây là công nghệ chuỗi tinh chế hạ ngu
để sản xuất 500 cuối cùng và thống trị thị trường quân sự.
Cho nên chúng ta có thể thấy Úc là nguồn cung nguyên liệu thượng nguồn.
Malaysia là trung tâm tác và chế biến đất hiếm nặng trung nguồn.
Sau đó chuyển cho Nhật Bản để tinh chế ở hạ nguồn.
Và Nhật Bản thống trị 90% sản xuất 500 đất hiếm toàn cầu
dùng cho động cơ chính xác, cảm biến và laser.
Đồng thời các nước ASEAN như Thái Lan,
Campuchia, Việt Nam, Myanmar v.v.
cũng đang đồng bộ tăng cường
hình thành một mạng lưới đất hiếm ngoài Trung Quốc.
Tại khu vực ASEAN hoặc Ấn Độ, Thái Bình Dương.
Cho nên chúng ta thấy bố cục hiện tại của Tổng thống Trump
chính là như vậy, phá vỡ sự độc quyền
và kiểm soát đất hiếm của Trung Quốc.
Ngoài ra, Thổ Nhĩ Kỳ phát hiện mỏ đất hiếm
với trữ lượng khoảng 12,5 triệu tấn.
Hiện Thổ Nhĩ Kỳ đang cùng Ủy ban Liên Hợp
trữ lượng khoáng sản Úc xin chứng nhận phát hiện này
đồng thời tìm kiếm hợp tác công nghệ nước ngoài.
Theo Nikkei Asia, nếu phát hiện này được xác nhận,
Thổ Nhĩ Kỳ sẽ trở thành quốc gia
có trữ lượng đất hiếm lớn thứ 3 thế giới
sau Trung Quốc và Brazil.
Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Erdogan nói
mục tiêu của Thổ Nhĩ Kỳ là lọt vào top 5 quốc gia
sản xuất nguyên tố đất hiếm lớn nhất thế giới.
Như vậy, Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã phát hiện nguyên liệu đất hiếm.
Chúng ta thấy tất cả những việc này liên kết chặt chẽ với nhau
thực chất đều nhằm thoát khỏi sự độc quyền đất hiếm của Trung Quốc.
Liên quan đến đất hiếm,
chúng tôi lại muốn chia sẻ với mọi người những nhận thức thông thường và hiện thực
để những người cánh hữu không được chủ quan.
Nói về quan hệ tách và tinh chế,
chúng ta biết rằng đất hiếm gồm các hệ Langtang.
Đất hiếm là một họ gồm 17 nguyên tố,
tính chất khoa học của chúng cực kỳ tương đồng,
điểm nóng chảy tương tự, điểm sôi tương tự,
khả năng phản ứng với các hóa chất khác cũng giống nhau.
Điều này khiến việc tách chúng ra cực kỳ khó khăn.
Bạn cần dùng phương pháp khoa học chiên biệt để tách.
Độ khó rất cao vì bản chất các nguyên tố này quá giống nhau.
Vào tháng 1 năm 2025,
Mỹ đã đạt được độ tinh khiết 99,1%
cho mẫu OSIT đầu tiên,
nhưng chỉ ở cấp độ phòng thí nghiệm.
Để chuyển sang sản xuất thương mại thì cần thêm vài năm nữa.
Thứ 2 là nói về quy mô công nghiệp và cơ sở hạ tầng.
Trung Quốc có chuỗi sản xuất hoàn chỉnh
từ Quảng Thô đến 500 tinh chế,
một dây chuyền khép kính. Mỹ thì sao?
Mỹ có mỏ Mountain Pass, gọi tắt là MP,
sản lượng 43.000 tấn một năm,
đứng thứ 2 thế giới. Nhưng Mỹ dù đào được quặng,
thì việc tinh chế đất hiếm lại phụ thuộc vào Trung Quốc.
Úc cũng vậy, có năng lực khai thác lớn,
nhưng tinh chế cũng phải dựa vào Trung Quốc.
Nhưng giờ có Nhật Bản can thiệp thì tình hình sẽ khác.
Nhưng phải nhìn nhận một điều rằng Trung Quốc
thật sự dẫn đầu về công nghệ tinh chế.
Nếu so số lượng bằng sáng chế, Mỹ có khoảng
10.000 bằng sáng chế về tinh chế đất hiếm,
nghe có vẻ nhiều. Nhưng Trung Quốc có
25.000 bằng sáng chế gấp 2,5 lần,
và nhiều bằng sáng chế của họ là không thể thay thế hay sao chép.
Về ứng dụng, Trung Quốc chiếm 92% sản lượng
500 đất hiếm. Thứ này dùng cho xe điện,
tui binh gió và quân sự. Nếu bỏ qua
tui binh gió, thì xe điện và quân sự bao gồm
máy bay F-35, tên lửa, đều phụ thuộc
vào nguồn cung từ Trung Quốc. Đây là điều rất đáng sợ.
Nếu Mỹ-Trung xảy ra chiến tranh, Mỹ
muốn sản xuất vũ khí, máy bay chiến đấu tên lửa mà
phụ thuộc vào Trung Quốc, thì đây là điều cực kỳ nguy hiểm.
Mỹ hiện đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách.
Năm 2025, Bộ Quốc phòng Mỹ đầu tư
439 triệu USD hỗ trợ các dự án
nghiên cứu đất hiếm. Ngoài ra,
DARPA, cơ quan nghiên cứu dự án quốc phòng
tiên tiến nói rằng, chỉ cần bạn nghiên cứu được vũ khí
tiên tiến, họ chi bao nhiêu cũng được, dù
thực tế cũng không chi quá nhiều. Hiện tại
DARPA đang dùng chuỗi vi sinh vật
Microbiogenes, thân thiện với môi trường hơn
chuỗi khóa học của Trung Quốc, nhưng vẫn đang
ở giai đoạn nghiên cứu. Một vấn đề khác nữa
liên quan đến nhân tài kỹ thuật, chính là sự thiếu hụt
nhân tài kỹ thuật trong chuỗi cung hứng đất hiếm.
Ngoài ra, còn có các quy định môi trường của Mỹ rất nghiêm ngặt.
Điều này có nghĩa là ở Mỹ, bạn muốn làm bất cứ
việc gì, cũng có thể bị giới hạn bởi luật
bảo vệ môi trường. Cho nên, các chuyên gia ước tính rằng
Mỹ ít nhất cần 10 năm mới có thể đạt được một phần
tự cung tự cấp. Hơn nửa giá cả trong ngắn hạn
sẽ cao hơn rất nhiều so với đất hiếm từ phía Trung Quốc.
Tất nhiên, đây chỉ là dự đoán của chuyên gia.
Chúng ta cũng không biết ngày nào đó ở
phòng thí nghiệm của một trường đại học nào đó tại Mỹ
sẽ có một bước đột phá lớn và giải quyết triệt để
vấn đề đất hiếm ngay lập tức. Nhưng nếu nhìn
từ hiện tại, kể cả từ phòng thí nghiệm đến nhà máy
rồi đến sản xuất quy mô lớn, thì giai đoạn chuyển tiếp
là thông thường cũng cần vài năm. Đất hiếm
không đơn thuần chỉ là vấn đề tại nguyên, mà là sự
trên lệch toàn diện thích lũy công nghệ, cơ sở hạ tầng
kỹ thuật và quy mô. Nhưng khi Mỹ kết
liên minh đất hiếm, thì những hạn chế của Mỹ
đang từng bước được gỡ bỏ. Và phải nhắc lại một điều
đó là cần xem tốc độ sáng tạo và rủi kịp của Mỹ
mạnh đến đâu. Mỹ-Trung là hai nền
kinh tế lớn nhất thế giới, cho nên tiếp theo nói một chút
về thường thức kinh tế để giúp mọi người có thể bảo vệ
túi tiền của mình. Trong đầu tư có một câu nói rất
kinh điển, đầu tư chỉ cần không lỗ là được.
Kinh tế Trung Quốc hiện nay chủ yếu bị ảnh hưởng
bởi sự sụp đổ của thị trường bất đồng sản, dẫn
đến một loạt các cuộc khủng hoảng tài chính, nợ ẩn
địa phương v.v. Theo số liệu gần nhất của tháng 9,
giá nhà ở thứ cấp, nhà đã qua sử dụng
tại các thành phố lớn của Trung Quốc tiếp tục giảm.
Sự sụp giảm giá nhà ở Bắc Kinh, Thượng Hải,
Quảng Châu, Thâm Quyến không phải là sự kiện ngậu nhiên.
Hãy chú ý đến con số rất cứng này. Giá nhà
ở thứ cấp đã giảm liên tục trong 41 tháng,
tức là hơn 3 năm. Trong phạm vi cả nước Trung Quốc,
thị trường nhà ở thứ cấp đang trong tình trạng chết lặn.
Tâm lý của người mua và người bán đã chuyển
từ lo lắng ban đầu sang thờ ơ. Thậm chí các doanh
nghiệp có vốn nhà nước cũng bắt đầu bán tháo bất động sản.
Giá nhà ở Trung Quốc rất khó tăng trở lại.
Có điều nào chứng minh cho nhận định này không?
Có một vài dữ liệu.
Thứ nhất, tỷ lệ đô thị hóa của Trung Quốc
đã đạt 66%, nghĩa là số người từ nông thôn
chuyển vào thành phố đã giảm. Nếu không có người
tiếp tục mua, giá bất động sản không thể tăng.
Thứ hai, diện tích nhà ở bình quân đầu người
ở Trung Quốc đã đạt 43m2, vượt mức trung bình
của châu Âu, cho nên ngay cả nhu cầu cải thiện
nhà ở cũng không cần phải mua nhà lớn hơn.
Thứ ba, tốc độ già hóa dân số của Trung Quốc
đang tăng nhanh, với gần 1 phần tư dân số
ở độ tuổi trên 60. Trong khi đó, lực lượng mua nhà
chính là những người trẻ từ 20 đến 35 tuổi
đang chuẩn bị kết hôn. Trong 10 năm qua,
nhóm người này đã giảm 56 triệu người.
Số lượng người trẻ giảm mạnh và họ cũng không có tiền
để mua nhà, dẫn đến việc nhà không bán được.
Thứ tư, tỷ lệ đòn bẫy tài chính của người dân
đã đạt đến giới hạn. Gánh nặng nợ nần lớn
đến mức không thể tiếp tục mua nhà.
Nếu nhìn sâu hơn, vấn đề kinh tế của Trung Quốc không chỉ
nằm ở bất động sản, mà còn ở cấu trúc tài sản
và nợ rất kỳ lạ. Đỉnh dân số của Trung Quốc
đã qua, với nhóm người từ 45 đến 69 tuổi
chiếm tỷ lệ cao nhất. Đây là thế hệ sinh ra
trước thời kỳ kế hoạch hóa gia đình vào những năm 60-70.
Khi một gia đình có thể có 5, 6 hoặc 8 người con,
hiện nay những người này đã bước vào tuổi già,
sau đó do chính sách kế hoạch hóa gia đình
dân số giảm mạnh theo kiểu đứt gãy.
Những người từ 45 đến 69 tuổi này là những người
hưởng lợi từ cải cách mở cửa, kiếm được nhiều tiền
từ những năm 90 cho đến khoảng năm 2020.
Họ nắm giữ phần lớn tiền gửi ngân hàng
và có nhiều tiền, nhưng họ không cần mua nhà
vì đã có nhà. Trong khi đó, thế hệ sinh
sau năm 80 bận rộn trả nợ vay mua nhà
và nuôi gia đình. Dù có một chút tiền,
họ đã mua nhà và hiện đang cố gắng trả nợ,
nên cũng không có khả năng mua thêm nhà.
Thế hệ sinh sau năm 95 có thu nhập rất thấp,
việc làm khó khăn, nhiều người tốt nghiệp đại học
không tìm được việc. Tỷ lệ tiết kiệm trung bình
cao, nhưng phân bổ tài sản giữa các nhóm
tuổi ở Trung Quốc rất không đồng đều.
Nợ tập trung vào nhóm trung niên và thanh niên,
trong khi tiết kiệm tập trung vào nhóm người già.
Đây là một sự mức cân đối cấu trúc.
Tình huống lý tưởng là nhóm trung niên có một chút
nợ nhưng có khả năng trả, nhóm thanh niên
có nợ thấp và người già cũng có nợ thấp.
Nếu nhóm trung niên có một chút tiết kiệm và nợ,
đó cũng không phải là vấn đề.
Nhưng hiện nay ở Trung Quốc, người có tiền là người già,
họ không mua nhà vì không cần, trong khi
người trẻ muốn mua nhà lại không có tiền.
Điều này dẫn đến sự phân bổ tài sản hoàn toàn sai lệch.
Tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc trong quá khứ đã đến
điểm không thể tăng thêm vì không có động lực
tăng trưởng tiếp theo.
Có một thuật ngữ rất mang tính học thuật,
đó là allocation of losses, phân bổ tổn thất.
Phân bổ tổn thất là gì?
Nói một cách đơn giản, đó là việc chuyển giao tổn thất
của mình cho những nhóm yếu thế.
Lý do kinh tế Trung Quốc phát triển là do có 4 loại
phân bổ tổn thất hay nói các khác là chuyển giao chi phí.
Thứ nhất, chi phí liên quan đến đất đai.
Đất đai ở nông thôn bị trừng thu với giá rẻ
để phục vụ đô thị hóa và phát triển công nghiệp,
trong khi quyền lợi của nông dân bị bóp nghẹt.
Nói các khác, đất của nông dân bị lấy đi,
nhưng họ không được bồi thường đầy đủ.
Trong quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa,
giá trị gia tăng của đất đai đều rơi vào tay
dân thành thị hoặc chính phủ.
Kết quả là sự tăng trưởng kinh tế đã bắt nạt nông dân,
khiến họ không được hưởng lợi từ kết quả tăng trưởng kinh tế.
Đây là tổn thất đầu tiên, tức là lợi ích từ đất đai
bị tước đoạt hoàn toàn từ nông dân.
Thứ hai, tổn thất liên quan đến lao động.
Hàng triệu nông dân nhập cư từ nông thôn ra thành phố
đã phải chịu mức lương thấp, cường độ lao động cao
và không có bảo hiểm xã hội.
Nói các khác, sự phát triển kinh tế Trung Quốc,
một lần nữa dựa trên sự hy sinh của nhóm người
bị tước đoạt nhiều nhất, nông dân nhập cư.
Họ là những người gánh vác trọng trách phát triển kinh tế Trung Quốc.
Những nông dân nhập cư này thật sự là nhóm người khổ nhất.
Nhiều người trong số họ khi còn trẻ,
từ mười mấy tuổi đã đi làm công,
đến nay họ đã già, không còn sức lao động.
Nhưng do thiếu bảo hiểm xã hội trong thời gian dài,
sức khỏe của họ đã suy kiệt vì lao động nặng nhọc.
Giờ đây họ không tìm được việc làm trở về nông thôn
thì không còn đất để canh tác và cũng không có khoản tiết kiệm nào.
Cuộc sống của những người này vô cùng bi thảm.
Thứ ba, Trung Quốc đã thúc đẩy công nghiệp hóa nhanh chóng
gây ô nhiễm và phá hủy môi trường,
chuyển giao chi phí phá hủy thiên nhiên cho các thế hệ sau.
Đây cũng là một cách chuyển giao chi phí.
Thứ tư, tổn thất quyền lợi của người gửi tiết kiệm.
Ở Trung Quốc, tất cả các ngân hàng đều thuộc sở hữu nhà nước
và người dân chỉ có thể gửi tiền vào một vài ngân hàng của chính phủ.
Lãi suất tiền gửi luôn thấp hơn tỷ lệ lạm phát.
Điều này tương đương với việc tiền tiết kiệm của người dân
bị đánh thuế ngầm thông qua lạm phát.
Nói cách khác, tài sản của người dân bị lấy đi một cách gián tiếp.
Cho nên sự phát triển trong quá khứ của Trung Quốc
đã hy sinh nông dân và người gửi tiết kiệm,
trong khi lợi ích chủ yếu chảy vào tai nhà nước
với tinh hoa thành thị và hệ thống quan chức.
Theo ước tính trong quá trình phát triển kinh tế quốc gia,
50% tài sản bị nhà nước lấy đi,
20% tài sản thuộc về dân chúng thành thị.
Ví dụ, sau cải cách mở cửa,
những người trẻ ở thành phố, như thế hệ sinh sau năm 1965,
1970 hoặc 1980,
là những người hưởng lợi từ cải cách mở cửa.
Họ chiếm 20% tài sản tăng trưởng kinh tế,
hình thành lên tầng lớp trung lưu.
50% tài sản còn lại thuộc về nhà nước,
10% bị tham nhũng bởi hệ thống quan chức.
Có thể chỉ vài nghìn gia đình đã chiếm 10% sự tăng trưởng tài sản của Trung Quốc.
Còn số này thật đáng sợ.
Ít nhất cũng phải từ 10.000 đến 20.000 tỷ đô la Mỹ bị chia chép
bởi vài nghìn hoặc vài chục nghìn gia đình.
Điều này cho thấy trên lệch giữa giàu nghèo lớn,
phần còn lại 20% tài sản mới thuộc về nhóm dân chúng khác.
Chẳng hạn như 80% nông dân,
những người chỉ được chia sẻ
20% tài sản tăng trưởng của Trung Quốc.
Từ đây chúng ta có thể hiểu tại sao GDP của Trung Quốc tăng trưởng nhanh
nhưng sự tập trung tài sản lại rất cao,
bức bình đẳng xã hội ngày càng gia tăng
và tầng lớp thấp hầu như không được hưởng thành quả của sự phát triển kinh tế.
Như vậy có thể nói kinh tế Trung Quốc
thật sự là một nền kinh tế huyết hãng
và những người chịu tổn thức chủ yếu là tầng lớp thấp,
đặc biệt là nông dân và nông dân nhập cư.
Họ đã gánh vác trọng trách phát triển kinh tế Trung Quốc
nhưng giờ đây họ không còn sức để tiếp tục gánh vác nữa.
Đây cũng là lý do tại sao kinh tế Trung Quốc
không chỉ đối mặt với sự sụp đổ của bất đồng sản
mà động lực tăng trưởng kinh tế cũng đã mất đi.
Có người có thể nói rằng hiện nay là thời đại AI
bao gồm cả năng lượng mới.
Mọi người có thể nhận thấy rằng gần đây
ngành công nghiệp ô tô Trung Quốc bao gồm cả BYD
đã có dấu hiệu không thể mở rộng thêm.
Sự mở rộng của BYD khác với Huawei trước đây.
Huawei mở rộng dựa trên công nghệ
và sự đổi mới nhanh chóng của điện thoại.
Cứ 2 hoặc 3 năm lại thay thế một lưới sản phẩm
nhưng ô tô năng lượng mới không thể thay thế hàng loạt
sau 2 hoặc 3 năm.
Thị trường Trung Quốc hiện đã bảo hòa
bởi các công ty như BYD, Xiaomi và những hãng tương tự.
Việc xuất khẩu sang các nước khác cũng gặp khó khăn
vì thị trường quốc tế đã bảo hòa
Trong tình huống này, mô hình mở rộng dựa trên
trợ cấp chính phủ đã không còn bền vững.
Một khi sự mở rộng dừng lại, các vấn đề nợ nần
bị che giấu bởi sự mở rộng như thanh toán
cho các nhà cung cấp trong chuỗi cung ứng ô tô sẽ bị phơi bay.
Cho nên ngành công nghiệp ô tô năng lượng mới của Trung Quốc
cũng như ngành quan điện có thể sẽ sớm gặp
khủng hoảng liên tiếp.
Có lẽ AI là một điểm tăng trưởng
nhưng AI càng phát triển, nhu cầu lao động càng giảm
vì AI thay thế nhiều công việc như thư ký,
lập trình viên, hoặc các công việc khác.
Do đó, nhìn đi nhìn lại, Trung Quốc không có điểm tăng trưởng
đáng tin cậy nào. Nền kinh tế hiện tại của Trung Quốc
đã đầy rảy lỗ hỏng và các vấn đề kinh tế
sẽ trở nên vô cùng nghiêm trọng.
Một giáo sư kinh tế học tại MIT, người đoạt giải
Nobel Kinh tế năm 2024, là Dayron A. Smoglu
Có một bài nghiên cứu có từ đề
Nền kinh tế Trung Quốc đang mục nát từ đỉnh.
Nghe thì rất đáng sợ. Vậy ông ấy muốn nói gì?
Ông ấy nói rằng nền kinh tế Trung Quốc trong thời gian dài
được nhiều người coi là một kỳ tích.
Kỳ tích này nằm ở chỗ sự phát triển kinh tế của các quốc gia
thông thường dựa vào thị trường tự do, hiến pháp và pháp trị pháp quyền.
Tức là dựa trên sự cạnh tranh tự do
trong khuôn khổ các quy tắc. Cho nên có thể nói rằng
điều này cho phép phát huy đầy đủ sự sáng tạo của con người
đồng thời có một số quy tắc nhất định để đảm bảo
trật tự của sự cạnh tranh này. Tức là một sự cạnh tranh
có tổ chức. Nếu bạn hành động bất hợp pháp
bạn sẽ phải chịu sự trừng phạt của pháp luật.
Vì thế trong một khuôn khổ tự do hiến pháp như vậy
loại hình cạnh tranh này sẽ mang lại sự thịnh vượng
kinh tế. Tuy nhiên bạn sẽ thấy rằng
Trung Quốc rất kỳ lạ. Trong 30 năm qua
về mặt chính trị Trung Quốc không thay đổi.
Nó không có hiến pháp, không có dân chủ, cũng không có thị trường tự do
và thực tế cũng không có một hệ thống tư pháp
độc lập. Trong tình huống như vậy Trung Quốc lại
có thể đạt được sự phát triển kinh tế kéo dài suốt 30 năm.
Vì thế nhiều người đã nói về phép màu kinh tế
Trung Quốc. A.S.Murlow đã nói rằng
thực ra không phải như vậy. Ông ấy cho rằng
cái gọi là luận thuyết ngoại lệ của nền kinh tế Trung Quốc
là không đúng. Tất nhiên ông ấy cũng không giải thích
quá nhiều về lý do tại sao nó không đúng. Nhưng ông ấy đã
đề cập đến một hiện tượng. Sự phát triển kinh tế
trước đây của Trung Quốc thực chất là kết quả của
việc chính phủ từ bỏ việc quản lý. Kể từ
khi cải cách và mở cửa, chính phủ bắt đầu không còn
trói buộc tay chân của người dân quá chặt chẽ. Chẳng hạn
họ cho phép thành lập các doanh nghiệp tư nhân ở
các thị trấn, cho phép các doanh nghiệp tư nhân xuất khẩu v.v.
Điều này đã khơi dậy sự sáng tạo của người dân.
Cho nên, đây là một động lực rất quan trọng cho
sự phát triển kinh tế của Trung Quốc. Ông ấy nói rằng
hiện nay lý do tại sao người ta nói rằng nền kinh tế
Trung Quốc bắt đầu mục nát từ đỉnh cao là vì
theo quan điểm của ông, sự suy thoái của nền kinh tế
Trung Quốc bắt đầu từ những người đứng đầu quyền lực.
Nói cách khác, khi người đứng đầu quyền lực bắt đầu
đưa ra những chính sách rất tệ hại, điều đó có thể
ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc.
Nhưng ông ấy đã đề cập đến một hiện tượng rất thú vị.
Đó là thực tế, các nhà lãnh đạo Trung Quốc cũng buộc
phải thực hiện những điều chỉnh như vậy. Bởi vì
nếu tiếp tục tự do thả lỏng, nếu tiếp tục phát triển
kinh tế theo cách này, sự kiểm soát của chính phủ
Trung Quốc đối với xã hội có thể sẽ mất kiểm soát.
Nhiều người đã nói về lý do tại sao Trung Quốc vẫn có thể
phát triển kinh tế mà không có pháp trị, không có hiến pháp.
Lý do chính là sự phát triển kinh tế của Trung Quốc
dựa trên việc bóc lột lao động tầng đáy một cách cực độ.
Nói cách khác, những người ở tầng thấp của xã hội
hầu như không được hưởng bất kỳ thành quả nào
từ sự phát triển kinh tế. Họ thực chất giống như nô lệ.
Phần lớn số tiền họ kiếm được, có lẽ hơn 90%,
đã bị chính phủ lấy đi. Sau khi lấy đi,
các sản phẩm họ sản xuất được gửi ra nước ngoài
để bán, tức là xuất khẩu, kiếm được lợi nhuận khổng lồ.
Sau đó, những người ở tầng cao nhất tiêu xài hoang phí,
còn những người tầng đáy thì hầu như không có gì.
Mô hình này có phần giống với gì?
Nó giống như miền nam nước Mỹ trước cuộc nội chiến,
khi các đồn điền trồng bông, những nô lệ da đen
trong các đồn điền làm việc chăm chỉ, nhưng họ không có
bất kỳ khả năng tiêu dụng kinh tế nào. Sản phẩm họ làm ra
được bán cho các nơi khác, chẳng hạn như các nhà mái dệt
ở Anh để sản xuất vải hay quần áo gì đó,
còn những người da đen thì chỉ làm việc cực lực,
sản xuất nguyên liệu thô. Trung Quốc thực chất đã đi theo
con đường gần giống như vậy, tức là bốc lộ tầng đáy
một cách cực độ giống như những nô lệ da đen trước
nội chiến Mỹ, và cũng là một nền kinh tế
định hướng xuất khẩu. Tình trạng này đến
thời đại của Tập Cận Bình đã không thể duy trì được nữa,
cho nên cuối cùng các quốc gia khác không thể tiếp tục
hấp thụ năng lực sản xuất của Trung Quốc, và họ đã dựng
lên các rào cản thuế quan. Do đó, nền kinh tế
Trung Quốc đã đi đến một bước mà khó có thể duy trì được.
Tất nhiên, điều này cũng liên quan đến việc giới
lãnh đạo cấp cao của Trung ương không muốn tự bỏ
quyền lực. Nếu Tập Cận Bình muốn tự bỏ quyền lực,
ông ta có thể đưa nền kinh tế Trung Quốc tham gia vào
các yếu tố như dân chủ, chiến pháp, và nền kinh tế
Trung Quốc có thể tiếp tục phát triển. Nhưng vì lợi ích
quyền lực của Trung ương, để đạt được sự kiểm soát
đối với xã hội, cuối cùng Tập Cận Bình đã phanh gấp
chính sách mở cửa và tình hình phát triển kinh tế lúc bấy giờ.
Thêm vào đó, hiện nay Trung Quốc mỗi năm giảm
20 triệu dân số mới sinh, dân số đang thu hẹp
càng không có khả năng tiêu dùng, niềm tin
của các chủ doanh nghiệp tư nhân đã sụp đổ nghiêm trọng,
cộng thêm sự sụp đổ của thị trường bất động sản v.v.
Cho nên hiện nay, toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc
đã đến mức không thể cứu vãn được nữa.
Quý khán giả có nhìn nhận như thế nào?
Hãy để lại bình luận bên dưới.
Nếu quý khán giả thấy video này hữu ích,
thì hãy ủng hộ chúng tôi bằng 1 subscribe,
1 like và 1 comment để chúng tôi xây dựng
chương trình hoàn thiện hơn.
Nếu có nhà ý, thì quý khán giả có thể mời
chúng tôi 1 ly cà phê bằng liên kết bên dưới.
Chúng tôi xin chân thành cảm ơn.
Hẹn quý khán giả trong những bài bình luận tiếp theo.
