Sự Thật Về Não Bộ Mà Ít Người Biết | Inner World Podcast

forever
807 người theo dõi
91 Lượt xem video·30 thg 10, 2025
00:00 Não người đặc biệt hơn não cá sấu ở chỗ nào?
02:12 Vì sao bộ não từng bị xem là vô dụng?
03:30 Phineas Gage & cú xuyên sọ thay đổi lịch sử
05:08 Vùng Broca và sự ra đời của bản đồ ngôn ngữ
06:30 Vùng Wernicke: Khi nói được mà không hiểu được
07:43 Bác sĩ Wilder Penfield và tấm bản đồ não sống động
10:40 fMRI & công nghệ vẽ lại não thời hiện đại
11:41 Neuroplasticity: Bộ não có thể tự thay đổi
12:58 Sự thật ngoạn mục về bộ não
15:35 Bộ não không biết đau, nhưng lại khiến ta đau khổ như thế nào
18:55 Khả năng xử lý thông tin nhanh như chớp
19:58 Khả năng lưu trữ khổng lồ
21:50 Biohacking và nghệ thuật chăm sóc bộ não
Hãy thử tưởng tượng, nếu bạn là một con cá sấu thì bộ não của bạn sẽ có kích thước to như thế nào?
Dù có thể nặng tới tận 500kg và có chiều dài từ 4-5m, cá sấu lại chỉ có một bộ não nặng vòm vẹn khoảng 10g, chiếm 0,002% khối lưỡng cơ thể.
Thực tế, kích thước của bộ não cá sấu chỉ to bằng ngón tay út của chúng ta.
Nhưng các bạn có để ý không? Chỉ bấy nhiêu đó thôi cũng đủ để giúp cho loài cá sấu phục kích, tấn công, săn mồi để sinh tồn và duy trì nói giống trong suốt hàng triệu năm tiền hóa.
Còn con người của chúng ta thì sao? Dù mảnh mai và chỉ nặng bằng một chiếc đuổi cá sấu, nhưng chúng ta lại sở hữu một bộ não nặng gấp hơn 100 lần bộ não cá sấu.
Tuy nhiên, điều khiến cho con người của chúng ta đặc biệt không chỉ nằm ở kích thước, mà là ở cách bộ não của chúng ta được tổng chức và vận hành.
Não của chúng ta không chỉ lớn hơn, mà còn có mật độ neuron cao hơn, sự liên kết tinh vi hơn, dày đặc hơn, đặc biệt là phần thủy chán, vùng chịu trách nhiệm cho suy nghĩ chiều tượng, đạo đức và ra quyết định.
Chính nhờ có cấu trúc ấy, chúng ta không chỉ tồn tại, mà chúng ta còn ý thức đối với sự tồn tại của chính mình.
Chúng ta không chỉ săn mồi, mà chúng ta còn biết kể chuyện, làm thơ, viết nhạc, lập trình trí tuệ nhân tạo, đặt chân lên mặt trăng và mơ về những hành tinh xa xôi.
Chúng ta không chỉ chiến đấu để sống sót, mà chúng ta còn đặt câu hỏi, tôi là ai và ý nghĩa của tất cả những điều này là gì?
Chính vì thế mà trong video ngày hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu về khối vất chất nhân nheo chỉ nặng 1,3-1,4kg, nhưng lại kiểm soát mọi thứ mà chúng ta làm,
từ việc suy nghĩ, học tập, sáng tạo, cảm nhận cảm xúc, đến việc điều khiển từng cái chấp mắt, từng nhịp thở, từng nhịp tim, và nó cũng là thứ quyết định chúng ta sẽ trở thành ai trong cuộc đời này.
Trung tâm điều khiển kỳ diệu này đã quyến dụ các nhà khoa học, chiết gia và những tâm trí tò mò trong nhiều thế kỷ, đó chính là bộ não của chúng ta.
Đây là một cấu trúc kỳ diệu và phức tạp không thể tưởng tượng nổi, đến nỗi nhà vật lý nổi tiếng người Mỹ gốc Nhật Michio Kaku đã từng gọi nó là
thứ phức tạp nhất mà chúng ta từng khám phá ra trong vũ trụ.
Nhưng các bạn có tin không? Đã từng có một thời, bộ não bị xem là thứ vô dụng.
Trong các nghi thức ướp xác của người Ai Cập cổ đại, bộ não là thứ bị loại bỏ hoàn toàn.
Các thầy ướp xác dùng một chiếc móc dài làm bằng kim loại và luồn chiếc móc này qua đường mũi, xuyên sâu vào khoang sọ, nơi chủa bộ não.
Họ khuến mạnh bên trong để phá nát các mô não, sau đó hoặc là họ sẽ kéo từng mảnh não ra ngoài qua đường mũi,
hoặc là họ sẽ đổ một loại rung môi vào, khiến cho não hóa lọc và tự chảy ra ngoài theo mũi.
Họ làm vậy bởi vì họ cho rằng bộ não chỉ là thứ nhồi nhất trong hộp sọ, không có chức năng gì quan trọng và không đáng để giữ lại.
Ngược lại, trái tim là thứ được gìn giữ cẩn thận trong cơ thể, bởi vì người Ai Cập tin rằng trái tim là nơi cư ngụ của linh hồn, trí tuệ và cảm xúc.
Gần 2000 năm sau, vào khoảng năm 300 trước công nguyên, Aristotle, người từng là học trò của Plato, thầy của Alexander đại đế,
người được coi là một trong những trí tuệ vĩ đại nhất của Hy lạc cổ, cũng tin rằng trái tim là cơ quan trung tâm của tư duy, cảm xúc và cảm giác,
còn bộ não chỉ là cái máy tạt nhiệt có nhiệm vụ làm mát máu.
Phải mất hơn 2000 năm nữa, con người của chúng ta mới dần hiểu ra rằng trong hộp sọ kia là trung tâm điều khiển toàn bộ cuộc đời của chúng ta.
Một trong những bước ngoặt đầu tiên là vào năm 1848, với một vụ tai nạn suýt chết người ở Mỹ.
Phía nước Gates, một công nhân đường sắt 25 tuổi, đang nhổ một khối thốt nổ xuống đất bằng một thanh sắt.
Nhưng khối thốt nổ đã phát nổ sớm, khiến cho thanh sắt đâm xuyên qua mà trái của Gates, phá nát phần thủy tràn trái và chui ra ngoài ở đỉnh hộp sọ.
Thanh sắt sau đó được tìm thấy cách nơi phát nổ khoảng 27 mét, bê bếp máu và não, nhưng Gates vẫn còn sống.
Thật đáng kinh ngạc là Gates đã trở lại cuộc sống bình thường chỉ 2 tháng sau vụ tai nạn.
Anh ta báo cáo rằng anh ta cảm thấy khỏe hơn về mọi mặt và không còn cảm thấy đau đớn nữa.
Chỉ có điều kỳ lạ là con người của Gates không có như trước nữa.
Trước khi xảy ra tai nạn, Gates là một người đàn ông điềm đặng, sống nghiêm túc, không nghiệp ngập, làm việc chăm chỉ và rất đủ mọi người kính trọng.
Nhưng sau đó anh ấy trở nên nóng này, ăn nói tục tỉu, lười biếng và nghiện dượng.
Đây là cá lâm sẵn đầu tiên giúp cho con người lần đầu hiểu rằng tính cách, cảm xúc, khả năng kiểm soát hành vi không phải nằm trong trái tim mà nằm ngay trong bộ não.
Và quả thật, ngày nay tất cả chúng ta đều biết rằng tổn thương thùy chán trước có thể gây ra những thay đổi lớn về tính cách, khả năng kiềm chế và ra quyết định.
Đúng như trường hợp của Gates đã chứng minh, sự thay đổi quá rõ ràng này khiến cho các bác sĩ thời đó lần đầu nghiêm túc đặt câu hỏi rằng
liệu có phải những gì tạo nên một con người, ví dụ trí tuyện, đạo đức, cảm xúc, khả năng ra quyết định đều nằm bên trong bộ não không?
Chỉ hơn một thập kỷ sau sự kiện của Gates, một câu chuyện kỳ lạ đã tiếp tục mở ra bản đối chức nâng não.
Năm 1861, tại một bệnh viện ở Paris, có một bác sĩ trẻ tên là Paul Poker gặp một bệnh nhân kỳ lạ có biệt danh là Tan
bởi vì anh này gần như không thể nói được gì ngoài một từ duy nhất là Tan Tan Tan
nhưng anh ấy vẫn có thể hoàn toàn hiểu được những gì mà người khác nói.
Tất cả các chức năng tinh thần của Tan đều bình thường, Tan hoàn toàn tỉnh táo và vẫn có thể giao tiếp được bằng cử chỉ, ánh mắt.
Chỉ có điều, suy nghĩ của anh ấy không thể tìm được đường thoát ra ngoài bằng lời nói.
Sau khi Tan qua đời, bác sĩ Poker quyết định mổ não và ông phát hiện ra một vùng ở Thùy Trán bên trái đã bị tổn thương nghiêm trọng.
Sau đó, ông đã xác nhận điều này trong não của hơn một chục bệnh nhân mắc chứng mất ngôn ngữ tương tự.
Vì vậy, ông tin rằng đây chính là vùng não trực trách nhiệm tạo ra ngôn ngữ.
Ông gọi vùng này là trung tâm ngôn ngữ và sau này để ghi nhờ sự đóng góp của Poker,
vùng này được đặt tên là Broker's Area, tức là vùng Broker, vùng trự trách nhiệm về khả năng nói và tạo ra ngôn ngữ.
Sự kiện này đã gây chấn động trong giới khoa học thời bây giờ.
Lần đầu tiên trong lịch sử, con người đã xác định được một chức năng tinh thần cụ thể,
tức là ngôn ngữ, nằm ở một vị trí cụ thể trong não.
Nếu Poker là người tìm ra công sưởng phát âm, nơi não bộ giúp cho chúng ta nói ra suy nghĩ của mình,
thì gần 10 năm sau, Karl Wernicke, một bác sĩ thần kinh người Đức, đã tìm ra mảnh ghép hoàng thiếu.
Đó là vùng não giúp chúng ta hiểu được ngôn ngữ của người khác.
Wernicke đã quan sát một nhóm bệnh nhân có một triệu chứng kỳ lạ.
Họ nói rất lưu loát, thậm chí nói nhiều, dùng từ ngữ đa dạng,
nhưng nội dung thì lại rùi rắm, vô nghĩa, mà chỉ họ mới có thể hiểu được.
Khi được hỏi, họ không thực sự hiểu người đối diện đang nói gì.
Sau khi khám nghiệm những bệnh nhân này khi họ qua đời, Wernicke phát hiện ra rằng
những bệnh nhân này có một tổn thương ở một vùng não phía sau thủy thái dương trái,
nay được gọi là vùng Wernicke, và ông kết luận rằng
chức năng hiểu ngôn ngữ cũng nằm trong một khu vực riêng biệt ở trong não.
Từ đó, bản đồ ngôn ngữ trong bộ não của chúng ta đã được mở rộng.
Nếu vùng Poker giúp cho chúng ta nói ra được những gì mà chúng ta nghĩ,
thì vùng Wernicke giúp cho chúng ta có thể hiểu được những gì mà người khác nói.
Hai vùng này thì phối hợp với nhau một cách chặt chẽ,
và chỉ khi cả hai hoạt động một cách trơn tru, chúng ta mới có thể giao tiếp được một cách chọn vẹn.
Gần một thế kỷ sau Poker và Wernicke,
một bác sĩ phẫu thuật thần kinh người Kada tên là Wilder Penfield
đã thực hiện một trong những thí nghiệm chưa từng có trong lịch sử.
Vào những năm 1930, động kinh nặng là một căn bệnh gần như không thể chữa khỏi.
Rất nhiều bệnh nhân thời đó sống trong nỗi ám ảnh
bởi vì những cơn co giật đột ngột có thể xuất hiện bất cứ ở đâu, vào bất cứ khi nào.
Và để điều trị các ca động kinh nặng này, bác sĩ Penfield cần phải xác định chính xác
vùng nào trong não là nơi phát sinh cơn động kinh và phẫu thuật để loại bỏ chính xác vùng đó.
Nhưng để xác định được chính xác vùng nào cần cắt bỏ
mà không làm tổn thương đến các chức năng quan trọng như là nói, ghi nhớ, cử động, cảm giác,
ông đã nghĩ ra một phương pháp vừa khoa học mà lại vừa táo bạo.
Ông gây tê vùng da đầu của bệnh nhân rồi mở hộp sọ
trong khi vẫn giữ cho bệnh nhân tỉnh táo hoàn toàn trong suốt quá trình mổ.
Nghe có vẻ đáng sợ, nhưng bởi vì bộ não của chúng ta không có các thủ thể đâu
nên điều này là hoàn toàn khả thi.
Sau đó ông dùng một chiếc điện cực nhỏ chạm nhẹ vào từng vùng khác nhau của vò não
đồng thời sẽ hỏi trực tiếp bệnh nhân và lắng nghe phản hồi của bệnh nhân.
Bởi vì bệnh nhân vẫn tỉnh táo và có thể trò chuyện
nên khi ông chạm vào một vùng họ có thể nói là
Bác sĩ Penfield cẩn thận ghi chú vùng nào tạo ra phản ứng nào
và ông nhận ra rằng mỗi phần trong cơ thể của chúng ta
đều tương ứng với một vùng riêng biệt trong vò não.
Chính như công trình này, bác sĩ Penfield đã vẽ nên bản đồ cơ thể
nằm trong não người, nơi mà mỗi bộ phận trong cơ thể của chúng ta
ví dụ như ngón tay, ngón chân, môi, lưỡi, mắt, mặt, lưng, hông
được đóng dấu vào một vùng riêng biệt ở trên vò não.
Và điều kinh ngạc ở đây là những bộ phận nào đòi hỏi chuyển động chính xác
hoặc là các cảm giác tinh vi, ví dụ như tay, môi, lưỡi, mặt
chiếm dịnh tinh não lớn gấp nhiều lần so với phần còn lại của cơ thể.
Ví dụ, bàn tay của chúng ta chiếm gần 1 phần 3 vùng vận động
bởi vì chúng ta dùng nó cho rất nhiều mục đích
như là cầm, nắm, viết, chặn.
Lưỡi, môi, thanh quạt cũng chiếm 1 vùng rất là lớn
bởi vì chúng tham gia vào việc nói, một hành vi mà chỉ có con người mới có.
Ngược lại, những vùng như là lưng, vai, đùi
chỉ chiếm 1 phần rất là nhỏ ở trên bản đồ.
Và nếu các bạn từng thấy một bức ảnh kỳ dị có tên là Homunculus
một sinh vật người có tay, môi, lưỡi, ngón tay to bất thường
thì đó chính là phiên bản cơ thể được vẽ lại
theo cách mà bộ não điều khiển từng phần ở trên cơ thể của chúng ta.
Nơi nào càng gần độ chính xác và tinh tế cao
thì càng chiếm nhiều diện tích não nhất.
Ngày nay, nhờ những tiến bộ khổng lồ trong công nghệ hình ảnh não
các nhà khoa học có thể nhìn xuyên vào bộ não để thấy nó đang hoạt động theo thời gian thực
mà không cần mở hộp sọ.
Họ có thể thấy được vùng não nào sáng lên khi mà chúng ta đang nghe một bản nhạc
đang yêu, đang lo âu, đang nhớ về một người cũ
hay đang tưởng tượng về những điều chưa tới.
Nhờ những công nghệ này, chúng ta đang vẽ lại bản đồ não người
một cách chi tiết và sống động hơn bao giờ hết.
Không chỉ đơn giản dừng lại ở việc gán từng vùng cho từng chức năng cố định
ví dụ vùng này để bạn nói, vùng kia để bạn hiểu ngôn ngữ
vùng này để điều khiển tay, vùng kia để điều khiển chân
mà bằng những công nghệ chụp ảnh não
các nhà khoa học có thể nhìn thấy những kết nối đang thay đổi mỗi ngày.
Ví dụ, khi bạn học một ngôn ngữ mới
vùng A sẽ kết nối mạnh hơn với vùng B
khi bạn tập thể dục điều đại, vùng điều khiển cảm xúc sẽ dày hơn và ổn định hơn
hay khi bạn thiền định, mạng lưới mặc định trong não
sẽ thay đổi cấu trúc và mức độ hoạt động
làm bạn bớt lạc trong suy nghĩ miên man và sống hiện diện nhiều hơn.
Những phát hiện này cũng có một trong những nguyên lý
quan trọng nhất của thần kinh học hiện đại là Neuroplasticity
hay còn gọi là tính dẻo dai của bộ não
nghĩa là bộ não của chúng ta không phải là một cỗ máy cú định
mà nó là một cơ quan có thể tự thay đổi cấu trúc và chức năng suốt đời
tùy thuộc vào trải nghiệm, thói quen, môi trường sống
cũng như là cách mà chúng ta sử dụng nó hằng ngày.
Nói cách khác, chúng ta không chỉ là sản phẩm của bộ não mình sinh ra
chúng ta là kết quả của cách mà chúng ta sử dụng bộ não ấy mỗi một ngày
và chúng ta có thể rèn luyện lại chính mình để học nhanh hơn,
ghi nhớ sâu hơn, điều chỉnh cảm xúc tốt hơn
bất kể là chúng ta đang 20, 40 hay thậm chí là 80 tuổi.
Mình cũng từng làm hẳn một video để nói chi tiết về khái niệm Neuroplasticity
cũng như là cách áp dụng nó để chúng ta có thể học bất cứ điều gì
mình sẽ để đường link ở bên dưới phần mô tả.
Kiến thức trong video đó là một trong những thứ có ảnh hưởng lớn nhất
tới cách thức học của mình, các bạn có thể tham khảo thêm nhé.
Vậy là từ một cơ quan bị vứt bỏ trong xác ướp Ai Cập
cho tới nơi được gọi là trung tâm của ý thức, cảm xúc và tư duy
bộ não của chúng ta đã đi một hành trình dài
để được tôn vinh như là một cấu trúc phức tạp
và kỳ diệu nhất trong vũ trụ mà con người từng biết tới.
Bây giờ hãy dùng chính bộ não tuyệt vời của bạn
để khám phá một vài sự thật ngoạn mục về chính nó nhé.
Bộ não của chúng ta chừa khoảng 86 tỷ tế bào thần kinh
hay còn gọi là các Neuron
nhiều đến mức nếu bạn đếm từng cái một
bạn sẽ phải mất hơn 3.000 năm mới đếm hết.
Trung bình thì mỗi Neuron sẽ kết nối với khoảng vài nghìn Neuron khác
tạo nên một mạng lưới khổng lồ
với hơn 500.000 tỉ khốc lưới thần kinh
hay còn gọi là các Synapse.
Và dù cấu trúc chung là giống nhau
nhưng bộ não của nam và nữ
cũng có những khác biệt tinh tế đầy thú vị.
Trung bình, bộ não của nam giới
sẽ có kích thước lớn hơn khoảng 10% so với nữ giới
chủ yếu là bởi vì những khác biệt về kích thước cơ thể
chỉ nó không liên quan đến khả năng nhận thức.
Tuy nhiên, bộ não của nam giới
thì có xu hướng, có các kết nối
chủ yếu trong mỗi bàn cầu não
giúp cho nam giới có khả năng phối hợp
giữa chi giác và hành động nhanh nhẹ hơn
thuận lợi hơn cho các nhiệm vụ liên quan đến
không gian và tư duy logic đơn nhiệm.
Ngược lại, não bộ của nữ giới
có nhiều kết nối giữa hai bàn cầu não hơn
điều này giúp tăng khả năng
phối hợp giữa cảm xúc, ngôn ngữ
tư duy trì tượng một cách linh hoạt.
Đây có thể là lợi thế trong việc thực hiện
các nhiệm vụ đòi hỏi kỹ năng giao tiếp
xã hội, sự đồng cảm hoặc là xử lý
cảm xúc. Và tất cả
86 tỉ tế bao thần kinh ấy
đan sen lại với nhau tạo thành một lưới
dây thần kinh có tổng chiều dài
hơn 3,2 triệu km
tương đương với 80 vòng trái đất.
Não của chúng ta không bao giờ ngừng
hoạt động, ngay cả khi mà chúng ta đang ngủ.
Mỗi một dây thì có hàng tỉ
thông điệp đều gửi đi giữa các neuron
nhanh và nhiều hơn bất kỳ mạng người
viễn thông nào trên hành tinh này.
Do đó, não của chúng ta
mặc dù chỉ chiếu khoảng 2%
khối lượng của cơ thể, nhưng lại tiêu thụ
tới 20% lượng oxy cũng như là
glucose lưu thông ở trong máu.
Mỗi một neuron chỉ
phát ra một lượng điện cực cực nhỏ.
Nhưng hoạt động của tất cả các neuron này
tạo ra khoảng 12 cho tới
20W điện, đủ để thắp sáng một
bóng đèn công suất thấp. Và cho
bộ não của chúng ta hoạt động trong vòng 70 giờ,
bộ não có thể sạc được một chiếc điện thoại
thông minh. Nói theo nghĩa bóng,
tất cả chúng ta đều có một bóng đèn
20W đang cháy ở trong đầu, ngay cả
khi chúng ta đang nằm im trong bóng tối hoàn toàn
và không làm gì với mặt thể chất.
Và tất cả kỳ quan này được
gói gọn trong một thể tích chỉ
1,5L, nặng chưa tới 1,5kg,
vận hành trọn vẹn
chỉ với một lượng điện tương đương với một bóng đèn ngột.
Trong khi, nếu bạn cố gắng
xây dựng một siêu máy tính có cấu trúc
tương đương bằng vị mạch sikôn,
nó sẽ tiêu tốn khoảng 10MW điện,
lượng điện đủ để thắp sáng một thị trấn
nhưng rồi siêu máy tính này
nó sẽ nóng tới mức tự tan chay.
Một điều ngạ nghiêng khác là
dù hoạt động liên tục và phức tạp như vậy
nhưng bộ não của chúng ta
lại không hề cảm nhận được đau.
Bản thân các mô não không có
thụ thể đau, giống như là da,
cơ hoặc là các cơ quan nội tạng khác.
Tuy nhiên thì màng bao quân não,
mạch máu, da, đầu, hộp, sọ
và các mô liên kết xung quanh
lại có rất là nhiều các thụ thể đau.
Đây là lý do tại sao
đau đầu, đau do tăng áp lực nội sọ
hoặc là trấn thương sọ
lại gây ra cảm giác đau đớn dữ dội tới như vậy.
Vì không có các thụ thể đau
nên đây chính là nguyên lý
đằng sau các ca mô não tỉnh táo.
Chỉ cần gây tê phần da đầu và xương sọ
mà không cần gây mê toàn thân
và các bác sĩ có thể thực hiện phẫu thuật não
trong khi bệnh nhân vẫn tỉnh táo,
vẫn có thể trò chuyện, kể chuyện
hoặc là ca hát mà không hề cảm thấy đau đớn
trong khi các bác sĩ
đang cắt chính mô não của họ.
Bây giờ chúng ta hãy dừng lại ở đây
một chút và cùng suy nghĩ
về một nghịch lý này nhé.
Bản thân bộ não không cảm nhận được đau
nhưng nó lại là nơi tạo ra
mọi nỗi đau tinh thần ở trong cuộc đời của chúng ta.
Từ lo âu, tiếc nuối
tới căng thẳng, trầm cản.
Dù không đau khi bị mổ
nhưng chúng ta lại đau khi nhớ về
một kỷ niệm cũ, đau khi thất bại,
đau khi bị phản bộ hay là
đau khi chúng ta mất đi người mà mình yêu thương.
Thật kỳ lạ là
tất cả những cảm xúc đó
lại đều bắt nguồn từ một khối mô không hề biết đau.
Tại sao lại như vậy?
Bởi vì bộ não của chúng ta
không chỉ là trung tâm điều khiển hành vi
mà nó còn là một cỗ máy tạo ra ý nghĩa.
Nó không chỉ phản ứng lại về thế giới
mà nó còn diễn dài thế giới,
kể câu chuyện về thế giới,
gắn cảm xúc, giá trị, ý nghĩa
vào từng mảnh ký ức mà chúng ta đã trải qua.
Bộ não của chúng ta tạo ra ký ức
nhưng chính ý nghĩa
mà nó gắn vào ký ức ấy
mới khiến cho nó đau khổ.
Và khả năng gắn nghĩa này
nó vừa là phước lành
bởi vì nó là thứ làm nên cái tôi,
làm nên nhân cách, văn hóa, nghệ thuật,
chiếc học hay là tôn giáo.
Nó là điều làm cho loài người của chúng ta trở nên độc nhất.
Nhưng nó cũng lại là gánh nặng
mà chỉ con người của chúng ta phải mang
bởi vì nó có thể khiến cho chúng ta
tan nát, đau khổ
chỉ vì những sự kiện đã qua đi
hay là căng thẳng, lo lắng
chỉ vì những điều tưởng tượng chưa tới.
Tuy nhiên, nếu như mà chúng ta hiểu được điều này
thì đây cũng chính là điểm khởi đầu
của sự tự do.
Nếu bộ não của chúng ta có thể tạo ra ý nghĩa
thì chúng ta cũng có thể học cách
tạo ra ý nghĩa mới.
Chúng ta không thể lựa chọn hoàn cảnh
nhưng mà chúng ta có thể chọn cách diễn giải về hoàn cảnh ấy.
Đó chính là lý do tại sao
nếu như mà chúng ta hiểu về bộ não của mình
chúng ta có thể hiểu cách để có thể
làm chuột cuộc sống của mình.
Đây là một chủ đề rất rất lớn
liên quan đến cách mà bộ não tạo ra
thế giới bên trong của chúng ta
từ thói quen suy nghĩ, ký ức
cho tới cảm xúc hay là niềm tin.
Và mình sẽ làm một video riêng
để đi sâu về chủ đề này
đi sâu về cách mà bộ não của chúng ta
tạo ra ý nghĩa, cách nó gắn cảm xúc
vào ký ức và cách mà những câu chuyện
chúng ta kể ở trong đầu của mình
có thể định hình lại toàn bộ cuộc sống của chúng ta như thế nào.
Với mình thì
đây là những thứ đã thay đổi cách mà mình
đối diện với những nỗi đau,
sự sợ hãi, áp lực
hay là những vòng lặp suy nghĩ tiêu cực
tự nghi ngờ, chỉ trích bản thân mình.
Và có lẽ mình sẽ chia sẻ điều đó
trong một video khác bởi vì
nó xứng đáng có một không gian riêng.
Còn bây giờ chúng ta sẽ quay trở lại
một sự thật ngoạn mục khác của bộ não
đó là khả năng xử lý thông tin
nhanh như trước.
Các bạn hãy thử tưởng tượng nhé.
Ví dụ có một con ong bất ngờ đậu trên đôi bàn chân trần của bạn
thì trong vòng chưa đầy một giây
các neuron cảm giác ở dưới da
đã phát hiện ra điều đó
và lập tức gửi tín hiệu lên não
với tốc độ lên tới 240kmh
nhanh hơn cả một chiếc xe thể thao.
Khi nhận được tín hiệu
bộ não của chúng ta sẽ ngay lập tức đưa ra phản ứng
là hất nó ra
và tín hiệu mệnh định đó được truyền
qua các neuron vận động với tốc độ lên tới
322kmh
nhanh tới mức bạn có thể hất con ong nó ra
trước khi kịp ý thức về điều gì
đang xảy ra.
Và mỗi một phản xạ nhỏ bé như vậy
là kết quả của hàng triệu tín hiệu thần kinh
đang đồng loạt di chuyển
với tốc độ siêu âm
và đó mới chỉ là một phản xạ.
Trong mỗi một giây mà chúng ta sống
bộ não của chúng ta sẽ đồng thời xử lý
cả hình, ảnh, âm thanh, cảm xúc, ngôn ngữ,
ký ức và ra quyết định
điều mà không có một siêu máy tính nào trên thế giới
có thể làm được cùng một lúc.
Còn nói về năng lực lưu trữ
thì các nhà khoa học đã ước tính rằng
bộ não của con người chúng ta có khả năng lưu trữ
từ 1TB đến 2,5PTB
tương đương với khoảng 2,5 triệu GB.
Để có thể dễ hình dung thì
nếu như mà chúng ta dùng đĩa DVD thông thường
với dung lượng khoảng 4,7GB
để lưu trữ lượng thông tin này
thì chúng ta sẽ cần tới
500.000 chiếc đĩa DVD
và nếu chúng ta xếp trồng
500.000 đĩa DVD này lên nhau
với mỗi chiếc đĩa dày khoảng 1,2mm
thì trồng đĩa DVD này
có thể cao tới 600km
cao hơn cả quỹ đạo
của Trạm Vũ trụ ISS
và cao gấp 70 lần
đỉnh Everest. Nhưng
có một điều mà những chiếc đĩa ấy
hay là bất kỳ một hệ thống lưu trữ kỹ thuật số nào
không thể làm được. Đó là
khả năng thay đổi chính mình để trở nên thông minh hơn
Đĩa DVD hay là ổ cứng
chỉ có thể ghi lại được thông tin tĩnh
một khi dữ liệu đã được lưu vào
thì nó sẽ nằm yên ở trên đó
cho tới khi mà chúng ta chủ động thay đổi
hoặc là chúng ta xóa nó đi.
Còn bộ não của chúng ta thì hoàn toàn khác
nó luôn luôn trong trạng thái thay đổi liên tục
nó giống như là một thư viện sống
nơi mà những cuốn sách có thể
tự viết lại, tự liên kết với nhau
và tự tạo ra kiến thức mới
dựa trên những gì mà bạn đang học
Và không chỉ lưu trữ, bộ não
của chúng ta còn có thể hiểu được ngữ cảnh
kết nối các trải nghiệm, trích xuất ý nghĩa
và đôi khi là
tạo ra những điều hoàn toàn mới
từ những mảnh hiếp cũ rời rạc. Trong khi
máy tính cần phải được lập trình để xử lý
từng nhiệm vụ một, thì bộ não
của chúng ta có thể tự học, tự tổ chức
và tự tối hóa
theo cách mà chúng ta sử dụng vào mỗi ngày
Chúng ta học càng nhiều, luyện tập càng nhiều
thì chính mạng lưới thần kinh
ở trong bộ não của chúng ta sẽ tự
cấu trúc lại, kết nối mạnh hơn
và mở rộng không gian tư duy theo cách
mà không có một hệ thống lưu trữ nào trên trái đất này
hiện tại có thể làm được
Bây giờ sau
tất cả những điều ngoạn mục ấy
từ khả năng lưu trữ khổng lồ,
tốc độ xử lý vượt trội, đến khả năng
tư duy, suy nghĩ, lập kế hoạch
ra quyết định, học hỏi
và thích nghi không ngừng. Chúng ta có thể thấy
bộ não của chúng ta là một cỗ máy sinh học
hoạt động không ngừng nghỉ 24 trên 7
để giữ cho chúng ta sống,
nghĩ, nhớ, học, yêu,
sáng tạo và tồn tại
Và mặc dù bộ não là một cấu trúc
vừa mạnh mẽ, vừa bền bỉ
hơn bất kỳ siêu máy tính nào
nhưng nó cũng giống như bất kỳ hệ thống
làm việc liên tục nào, bộ não cũng sẽ
mệt mỏi, quá tải, căng thẳng
nếu chúng ta không chăm sóc nó đúng cách
Rất nhiều người không hề biết rằng
sau 40 tuổi, bộ não
của chúng ta sẽ bắt đầu có xu hướng co lạ
Nếu không được rè lệ và chăm sóc
thường xuyên, trung bình mỗi
thập kỷ, não bộ của chúng ta có thể mất
đi từ 2 cho tới 5% khối lượng
Và sự co rút này
không chỉ là sự thay đổi về hình dạng
mà nó còn kéo theo cả sự giảm suốt
về trí nhớ, sự tập trung
cũng như là khả năng linh hoạt trong tư duy
Thế nhưng, bộ não lại là
thứ mà chúng ta thường xuyên bỏ bê nhất
Chúng ta có thể chăm sóc da của mình
vì chúng ta muốn trẻ lâu
chúng ta có thể luyện tập để có vóc dáng khỏe mạnh
Nhưng, hầu hết chúng ta lại quên mất
một điều rằng, nếu chúng ta không có
một bộ não minh mẫn, thì
mọi điều mà chúng ta có, từ sức khỏe
sự nghiệp, đến tiền bạc
các mối quan hệ, cũng sẽ dần mất
đi ý nghĩa
Chúng ta yêu cầu quá nhiều từ bộ não của mình mỗi ngày
Nhưng, có bao giờ
bạn dừng lại và tự hỏi
Bộ não của mình cần gì chưa?
Biết bộ não của chúng ta cần gì
và biết cách nuôi dưỡng nó
để giữ cho bộ não của chúng ta luôn
minh mẫn, sắc bén và khỏe mạnh
Chính là một lợi thế lớn nhất
mà chúng ta có thể sở hữu trong thời đại này
Một thời đại mà hầu hết mọi người
đều đang bị nhấn chìm trong sự
quá tải thông tin, căng thẳng chiến biên
mất tập trung liên tục
và kiệt quệ về mặt cảm xúc
Trong video sau, chúng ta sẽ cùng khám phá
những công cụ dựa trên khoa học
để có thể phát triển các tế bào não mới
tăng lưu lượng máu tới não
để nuôi dưỡng bộ não của mình
giúp cho nó sắc bén, dẻo dai
cũng như là bền bì trong suốt cả cuộc đời nhé
Khoa học hiện đại gọi đó là
Biohacking, một cách chủ động
có ý thức để chúng ta có thể lập trình lại
cơ thể và trí não của mình
giúp cho chúng ta sống khỏe mạnh hơn
và thông minh hơn mỗi ngày
Nếu chúng ta muốn già đi với một bộ não khỏe mạnh
sáng suốt và vẫn giữ được
sự tò mò về thế giới này như một đứa trẻ
thì chúng ta phải học về
Đó là nội dung mà video tiếp theo của mình sẽ hướng tới
Dự định của mình là sẽ tiết lộ
những chiến lược đơn giản, miễn phí
và ai cũng có thể bắt đầu làm được
ngay hôm nay để nâng cấp bộ não của mình
giúp chúng ta sáng tạo hơn
đặt ra những câu hỏi mới
và nhìn thấy những điều mà người khác thường bỏ qua
Bởi vì trong thời đại mà
AI có thể làm thay chúng ta rất nhiều thứ
thì thứ duy nhất giúp cho
con người của chúng ta vẫn giữ được lợi thế
nằm ở chiều sâu của nhận thức
tức là khả năng liên kết
tưởng tượng và tìm ra ý nghĩa
Tất cả những điều đó
bắt nguồn từ mỗi bộ não được chăm sóc đúng cách
Và các bạn sẽ hiểu rõ hơn
chiến lược này ở video tiếp theo
Nếu các bạn quan tâm tới chủ đề này
thì nhớ nhấn nút đăng ký, bật nút chuông thông báo
để đón xem video tới của mình nhé
Chỉ bằng những thực hành đơn giản
chúng ta có thể đưa thêm sức mạnh, niềm vui
và trí tuệ
vào não bộ vào cuộc sống của mình
Mình là Thi La Le và Innerworld Podcast
là nơi chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu
các công cụ dựa trên khoa học
để thay đổi và làm chủ cuộc sống của chính mình
Bạn cũng có thể nghe phiên bản âm thanh
của podcast ở trên Spotify
hoặc là Apple Podcast
Nếu các bạn có câu hỏi, góp ý nào
thì có thể để lại comment cho mình biết ở bên dưới
để mình có thể cải thiện nội dung và chất lượng
trong những số tiếp theo nhé
Cuối cùng, mình cảm ơn bạn vì đã xem tới tận đây
Hy vọng video này sẽ trưởng cảm cho bạn
Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại
