Tóm tắt lịch sử Việt Nam: nhà Trần, nhà Hồ và cuộc xâm lược của nhà Minh | Hải Stark | Thế Giới

Đình Sự
546 người theo dõi
Trong video tóm tắt lịch sử Việt Nam trước, chúng ta đã cùng nhìn lại giai đoạn độc lập dài lâu đầu tiên sau nghìn năm bắc thuộc.
Nên độc lập ấy được mở ra bởi họ khúc, được củng cố sau thắng lợi của ngô quyền.
Và qua các triều đại Đinh, Tiên Lê, sau đó quan trọng nhất là Nhà Lý, nước Đại Việt đã dần có được vị thế đáng nể và trở thành một quốc gia hùng mạnh.
Video tiếp theo này của SpyRoom sẽ tập trung vào giai đoạn Nhà Trần, triều đại nổi tiếng nhất với chiến tích 3 lần đánh thắng đế quốc Mông Nguyên.
Chúng ta sẽ đi từ giai đoạn Nhà Trần mới thanh lập đến những năm tháng hào hùng nhất.
Và cuối cùng là những bước suy tàn trước khi triều đại diệt vong vào tay Hồ Quỷ Ly.
Cuối năm 1225, Lý Chiêu Hoàng nhờ ngôi cho chồng là Trần Cảnh.
Nhà Lý kéo dài hơn 200 năm chính thức cáo chung.
Trần Cảnh lên ngôi, tức là vua Trần Thái Tông.
Vì bấy giờ mới 8 tuổi nên Trần Thừa là người phụ trách mọi việc trong nước, có Trần thủ đỗ giúp đỡ.
Tháng 9 năm 1226 thì Lý Hệ Tông bị ép tự vẫn.
Ngày tháng sau, Trần Thừa được tôn làm Thái Thượng Hoàng là để hợp thức hóa việc cai trị thay mặt cho vua còn nhỏ tuổi.
Đầu năm 1227, Nhà Trần cho tổ chức hội thề ở đền Đồng Cổ giống thời Lý.
Nhà Trần lấy được ngôi vị nhưng còn những thế lực chống đối như Đoàn Thượng và Nguyễn Nội.
Họ phải mất công đánh dẹp và chiêu dụ mãi đến năm 1229 mới xong.
Ngay sau khi yên ổn tình hình chống nước, Nhà Trần cho xứ sang cầu phong với Nhà Tống.
Năm 1230, Nhà Tống phong Trần Thái Tông làm An Nam quốc vương, chính thức công nhận họ Trần làm vua Đại Việt.
Năm 1232, Nhà Trần viện cớ kỵ Húy mà bắt đổi gọi Nhà Lý thành Nhà Nguyễn để tuyệt lòng dân hướng về Nhà Lý.
Trần thủ đỗ thậm chí còn ra tay diệt trừ rất nhiều các tôn thất Nhà Lý nên cai trị của Nhà Trần từng bước vững chắc không thể số đổ được nữa.
Về cơ bản, Nhà Trần giữ lại tổ chức của Nhà Lý có sẵn nhưng hoàn thiện hóa các thể chế và đa dạng hóa nền hành chính, đồng thời tiếp tục đẩy mạnh quá trình tập quyền.
Một nét độc đáo của Nhà Trần so với các triều đại khác của Việt Nam là tục lệ vua truyền ngôi sớm cho Thái Tử, trở thành Thái Thượng Hoàng.
Mục đích là để cho Thái Tử có cơ hội tập làm quen với công việc cai trị, đồng thời tránh những đầu đá trong chiều, nhưng Thái Thượng Hoàng vẫn nắm những quyết sách quan trọng.
Đại Việt thời Trần được cai trị từ cả Thăng Long là nơi vua ở và Thiên Trường là nơi Thái Thượng Hoàng ở.
Lệ này bắt đầu chính từ quá trình chuyển tiếp ngôi vị từ Nhà Lý sang Nhà Trần, khi Thái Thượng Hoàng Trần Thừa mới là người cai trị trực tiếp.
Về sau Trần Thái Tông cũng làm theo và lệ này kéo dài đến tận khi Nhà Trần diệt vong.
Trong khoảng hơn 100 năm đầu tiên, cơ chế này đã giúp triều đình ổn định, không có chuyện rối loạn lúc nhà vua qua đời, quá trình chuyển giao quyền lực giữa các đời rất êm thấm.
Nhưng đến giai đoạn cuối, mặt trái của chế độ Thái Thượng Hoàng xuất hiện.
Khi bản thân Thái Thượng Hoàng quá tham quyền lực mà không chịu chia sẻ với vua như giai đoạn đầu,
mặt trái đó là một phần lý do dẫn đến sự suy yếu của Nhà Trần để rồi cuối cùng triều đình rơi vào hỗn loạn tạo cơ hội cho ngoại thích nắm quyền.
Cũng rút ra từ bài học từ việc Nhà Lý mất ngôi, Nhà Trần hầu như chỉ giao các chế vụ quan trọng nhất trong triều cho người hoàng tộc.
Thậm chí, Nhà Trần còn đặt ra chế độ hôn nhân giữa người trong tộc để tránh không cho quyền lực thoát ra ngoài.
Từ tưởng vương quyền là của riêng dòng họ, còn mạnh đến mức Nhà Trần cho phép các thành viên trong hoàng tộc được phong vương có quyền lập thái ấp, điền trang và sở hữu quân riêng.
Nhà Trần cũng tiếp tục áp dụng chính sách ngụ binh ư nông, nhờ vậy mà Đại Việt luôn sở hữu lực lượng thường trực khá lớn,
kết hợp giữa quân cấm vệ kinh thành, quân đồn trú ở địa phương và các đội quân riêng đến từ thái ấp của các thành viên trong hoàng tộc.
Dưới thời Trần, Nhò giáo bắt đầu hưng thịnh trong khi Phật giáo tiếp tục đã suy thoái, vốn đã xuất hiện từ cuối thời Lý.
Dẫu vậy, vị trí của Phật giáo trong xã hội Đại Việt vẫn tương đối cao.
Triều đình vì thế vẫn có những chính sách ưu ái Phật giáo như bỏ tiền dựng chùa mới, tu sửa chùa cũ, đúc chuông và tượng.
Những tăng nhân lỗi lạc và được kính trọng cũng có một số đặc ân khá lớn như được cấp ruộng đất và cả nông nô.
Nội bộ hoàng tộc Nhà Trần cũng có rất nhiều người sùng đạo, có nhiều vị vương xuất ra, thậm chí cả một số nhà vua cũng làm tương tự.
Tiêu biểu nhất chính là Trần Nhân Tông, người sáng lập thiền phái Trúc Lâm.
Dù vậy, đã suy thoái của Phật giáo không hoàn toàn biến mất, mà dần nhường vị trí cho Nhò giáo ngày càng phát triển từ giai đoạn hậu kỳ Nhà Trần.
Điều này diễn ra như một lẽ tự nhiên.
Khi nền chính trị ngày càng có xu hướng tập quyền, cơ chế hành chính phức tạp và hoàn thiện hơn, và để phục vụ mục đích cai trị đất nước một cách hiệu quả,
thì Nhò giáo là tư tưởng và phương pháp thích hợp hơn nhiều so với Phật giáo hay Đạo giáo.
Nên giáo dục Nhò học theo đó mà phát triển và mở rộng, chiêu đinh cho đổi quốc tử giám thành quốc học viện năm 1253,
cho phép cả những người xuất thân bình thường vào học nếu đủ giỏi, các ngôi trường tư cũng dần nở rộ.
Chuỗi sự kiện nổi tiếng nhất thời Trần là ba cuộc chiến tranh về đế quốc Mông Nguyên,
lần lượt diễn ra vào các năm 1257-1258, 1285-1287-1288.
Đây được coi là công trạng lớn bậc nhất của Nhà Trần trong công cuộc bảo vệ nền độc lập của Đại Việt.
Quay ngược thời gian vào năm 1225, khi Nhà Trần lên ngôi thì lúc đó, Mông Cổ đã trở thành một thế lực hùng mạnh và đáng gợm.
Từ những bộ tộc đơn lẻ trên thảo nguyên, Mông Cổ đã thống nhất dưới quyền thành các tự hãn và gây chiến với các thế lực xung quanh.
Họ đã nhiều lần đánh bại nước Kim, triều đại từng chiếm mất phần phía Bắc lãnh thổ Nhà Tống vào thế kỷ 12.
Năm 1215, Mông Cổ chiếm được Trung Đô của nước Kim.
Năm 1227, họ tiêu diệt được Tây Hạ.
Năm 1234 thì hoàn tất việc tiêu diệt nước Kim, chiêm lấy toàn bộ phía Bắc Trung Quốc.
Từ giai đoạn đó, Mông Cổ bắt đầu cuộc chiến tranh kéo dài nhiều năm với Nhà Tống ở phía Nam.
Năm 1253, Mông Cổ diệt nước Đại Lý và chiếm toàn bộ vùng Vân Nam.
Họ bắt đầu xây dựng căn cứ ở đây để chuẩn bị cho một chiến dịch tấn công Nhà Tống từ nhiều phía.
Cuối năm 1257, quân trinh sát của tướng Ngột Lương Hợp Thai bắt đầu thăm dò biên giới Đại Việt.
Sau đó, Mông Cổ cử sứ giả đến, yêu cầu Nhà Trần đầu hàng và thân phục.
Nhìn chung, Mông Cổ vào thời điểm này muốn biến Đại Việt thành một nước phụ thuộc hoàn toàn,
trở thành căn cứ cung cấp lương thảo, vật tư và sức người cho các chiến dịch đánh tống.
Thế nhưng Nhà Trần cương quyết từ chối, cho bắt giam sứ giả Mông Cổ.
Đây được xem như hành động khiêu khích và tuyên chiến, nên quân Mông Cổ bắt đầu chuẩn bị tấn công Đại Việt.
Lực lượng của Mông Cổ trong cuộc chiến này không quá nhiều, chỉ khoảng gần 1 vạn kỵ binh Mông Cổ và 2 vạn hàng quân người Đại Lý.
Dù vậy, sức mạnh của quân Mông Cổ vẫn cực kỳ đáng gờm.
Họ nhanh chóng đánh lui được các lực lượng Trần giữ biên giới và tiến thẳng về Thang Long.
Nhà Trần ban đầu chưa lường được hết sức mạnh của quân đội Mông Cổ,
đã huy động đại quân bày trận ở Bình Lễ Nguyên đón địch, đích thân Trần Thái Tông ra trận.
Tuy nhiên, địa thế bằng phẳng đã cho phép kỵ binh Mông Cổ phát huy sở trường,
quân Nhà Trần tuy đông hơn nhưng không tinh nhuệ bằng.
Quân Đại Việt thua nặng trong trận Bình Lễ Nguyên nhưng vua tôi Nhà Trần vẫn rút lui thành công.
Quân Mông Cổ sau đó tiếp tục đánh thắng thêm một trận nữa và tiến thẳng về phía Thang Long.
Trước tình thế nguy cấp, triều đình phải gấp gáp bỏ kinh thành rút lui, không kịp di tản toàn bộ.
Quân Mông Cổ vì thế chiếm được thành, cho giết hại dân chúng để trả thù cho việc bắt giam sứ giả.
Tình thế bây giờ rất nguy cấp, đến mức cả thái ủy triều đình là Trần Nhật Kiểu
cũng ngầm xuôi vua bỏ nước chạy sang tị nạn bên nhà Tống.
Nhưng thái sư Trần Thủ Độ vẫn chấn an vua Trần Thái Tông rằng
đầu thần chưa rơi xuống đất, bế hạng đừng lo gì khác.
Nghĩa là cương quyết chiến đấu đến cùng.
Thực ra Mông Cổ vẫn có điểm yếu là lương thảo chưa chuẩn bị kịp.
Nhà Trần tuy bỏ lại kinh thành một cách gấp gáp nhưng vẫn sơ tán được vật tư
nên mới có chuyện Mông Cổ không kiếm được lương.
Vì vậy nên chỉ mấy ngày sau, một lương hợp thai đã cho chủ lực Mông Cổ rút lui trước.
Hậu quân chủ yếu là người Đại Lý rút sau,
bị quân Đại Việt phản công đánh bại trong trận Đông Bộ Đầu.
Sau đó còn tiếp tục bị lực lượng các tộc người thiểu số ở vùng Quy Hóa tập kích.
Cuộc chiến kết thúc và quân Mông Cổ không đạt được mục đích chính, lại tổn thất binh mã.
Nhà Trần sau đó cũng nhận ra sức mạnh đáng sợ của quân Mông Cổ
nên ngay đầu năm 1258 đã sai xứ sang bàn chuyện Quy Thuận để tránh chiến tranh.
Tuy vậy chuyện Quy Thuận cũng chỉ chiến tranh nghĩa là chính
vì hầu hết các điều kiện khắt khe mà Mông Cổ đưa ra Đại Việt đều tìm cách khước từ.
Còn về phía Mông Cổ, họ tạm thời không thể tiếp tục động binh ngay
vì Đại Việt chưa phải mục tiêu chính lúc này.
Mục tiêu chủ chốt của Mông Cổ vẫn là tiêu diệt được hoàn toàn nhà Tống
và đến năm 1279 việc này mới hoàn thất.
Đó là còn chưa kể đến hai chiến dịch đánh Nhật Bản
năm 1274 và 1281 đều hứng chịu thất bại nặng nề.
Vì vậy mà Đại Việt tạm thời có một khoảng thời gian yên bình quý giá khá dài để chuẩn bị.
Sau cuộc chiến lần thứ nhất, quan hệ giữa nhà Trần với Mông Cổ có khá nhiều căng thẳng.
Vì đã Quy Thuận trên danh nghĩa nên những năm sau đó
Mông Cổ liên tục gia tăng yêu sách, đòi công hiến đủ thứ
đặc biệt là yêu cầu góp lương và người cho đạo quân Vân Nam để đánh nhà Tống.
Dù nhà Trần đã tìm cách khước từ nhưng Mông Cổ vẫn liên tục chất vấn và thục dục
đồng thời nhiều lần tìm cách gây khó dễ cho triều đình nhà Trần.
Năm 1271, Đại hãn Mông Cổ là hốt tất liệt, đổi tên nước thành Đại Nguyên,
đẩy mạnh các chiến dịch quân sự, đồng thời liên tục yêu cầu vua Trần phải sang chầu.
Không chỉ đưa ra những yêu sách không ngừng về chuyện triều cống và góp quân lương,
nhà Nguyên còn bắt đầu hạch sách về vấn đề biên giới.
Yêu sách đưa ra ngày càng nhiều và nhà Nguyên liên tục tìm cớ để gây hấn.
Đỉnh điểm là khi nhà Trần đưa quốc thúc Trần Dĩ Ái sang chầu thay vua năm 1281
khi nhà Nguyên lập tức lấy cớ vua Trần chưa được lệnh,
đã lên ngôi và phong Trần Dĩ Ái làm an nam quốc vương rồi cử người hộ tống về nước để lên ngôi.
Tất nhiên, đây chỉ là âm mưu của nhà Nguyên khi muốn lợi dụ Trần Dĩ Ái để có cớ xâm lược Đại Việt.
Thế nhưng âm mưu này không hoàn toàn thành công.
Đại Việt cho người chặn phái đoàn của nhà Nguyên lại và tùy tùng đến Thăng Long.
Sau đó, tiếp tục ngầm cho người tập kích lực lượng hộ tống, khiến Trần Dĩ Ái phải bỏ chạy.
Đến năm sau, Trần Dĩ Ái trở về đầu thú ở Thăng Long và bị xử tội.
Âm mưu không thành nhưng nhà Nguyên vẫn có cớ để gây xung đột.
Tháng 8 năm 1282, nhà Nguyên cử Tóa Đô đem đại quân đi đánh Chiêm Thành,
có lẽ cùng mục đích tạo bàn đạp để sau này đánh Đại Việt từ cả hai phía.
Tháng 10 năm 1282, nhà Trần cho triệu Vương Hầu và bá quan ở Bình Than bàn kế sách công thủ
và chê nhau đóng giữ như nơi hiểm yếu,
đồng thời thăng triêu minh Vương Trần Quang Khải lên làm Thượng Tướng Thái Sư.
Đến năm sau, lại có tin nhà Nguyên rục dịch động binh ở biên giới.
Nhà Trần lập tức sai Vương Hầu điều các quân thủy bộ để tập trận,
phong hưng đạo Vương Trần Phúc Tuấn làm quốc công tiết chế, thống lĩnh binh mã cả nước.
Trong khoảng thời gian này, nhà Nguyên hai lần sai xứ sang Đại Việt,
yêu cầu giúp binh lương để đánh Chiêm Thành,
nhưng nhà Trần tìm lý do từ chối cả hai lần.
Trong khi đó, Chiêm Thành, toa đô sau khi đánh thắng quân chính quy
và chiếm được kinh đô nước này thì không thu được thêm thành quả gì.
Người Chiêm Thành trốn cả vào núi,
tiến hành chiến tranh du kích khiến quân Nguyên gặp rất nhiều khó khăn.
Đến tháng 3 năm 1284, toa đô buộc phải đốt cả doanh trại và rút quân,
không thể duy trì việc đôn trú.
Chiêm Thành mặc dù xin hàng nhưng chỉ chiến danh nghĩa,
chiến dịch đánh Chiêm Thành của nhà Nguyên vậy là thất bại.
Đến cuối năm 1284 thì chiến tranh đã trở thành chuyện sớm muộn.
Vào tháng 7 năm đó, sau thất bại ở Chiêm Thành, Nguyên Thế Tổ hốt tất liệt,
lệnh cho Trấn Nam Vương thoát hoan cùng Tả Thừa Lý Hằng
hợp với quân toa đô đánh Chiêm Thành.
Lây cớ vì Đại Việt đồng mưu với Chiêm Thành,
lệnh cho quân mượn đường đi qua và trưng thu lương thảo cấp cho quân.
Ngày tháng 8, Hưng Đạo Vương đã cho duyệt binh ở Đông Bộ Đầu để chuẩn bị,
sau đó chia quân đóng giữ các nơi.
Trong những nỗ lực cuối cùng, nhà Trần tìm cách xin nhà Nguyên hoãn binh
để có thêm thời gian chuẩn bị, nhưng không thành.
Đến tháng 12, Triều Đình cho Triệu Tập Phụ Lão trong nước tới Điện Diên Hồng
ban yến và hỏi kế hoạ hay đánh.
Phụ Lão đều đồng thành xin đánh.
Giữa tháng 12 năm 1284, Đại quân nhà Nguyên tiến sát biên giới Đại Việt,
bắt đầu chia đường tiến đánh.
Giai đoạn ban đầu, quân Nguyên ồ hạt liên tục đánh bại quân Đại Việt
ở các ải Nội Bàng và Chi Lăng, thu được rất nhiều thuyền chiến.
Đến đầu năm 1285, hai bên đánh lớn ở Vạn Kiếp, quân Trần tiếp tục thua lớn phải rút lui.
Quân Nguyên bắt đầu vượt sông Hồng và tiến về phía Thăng Long.
Triều Đình nhà Trần phải gấp rút di tản, chấp nhận bỏ lại Kinh Thành.
Tình hình càng lúc càng nguy cấp, khi hai vua Trần bị quân Nguyên truy đuổi gắt gao,
hai vùng Nghệ An và Thanh Hóa thì bị quân của Toa Đô từ Chiêm Thành đánh lên chiêm lấy.
Một loạt quan tướng sợ hãi đầu hàng, thậm chí có nhiều tông thất nhà Trần
như Văn Nghĩa Hầu Trần Tú Hoãn, Trương Hiến Hầu Trần Kiệm, Trương Hoài Hầu Trần Văn Lộng
cũng đem thuộc hạ và gia đình ra hàng.
Thế nhưng nghiêm trọng nhất là sự đầu hàng của Triều Quốc Vương Trần Ích Tắc,
em trai Thái Thượng Hoàng Trần Thánh Tông.
Tình cảnh nguy nan đến mức nhà Trần phải liên tục cử xứ sang Sinh Hòa
và thậm chí dâng cả công chúa An Tư cho thoát hoan.
Bị ép từ cả hai phía, hai vô Trần đánh liều rút sang phía đông,
tìm cách dùng nghi binh dụ quân nguyên đuổi theo,
rồi bất ngờ vòng xuống chiếm lại vùng Thanh Hóa và Nghệ An.
Sau khi tạm yên rồi, nhà Trần bắt đầu củng cố lại lực lượng.
Dân dân tình thế xoay chuyển, khi quân nguyên bắt đầu thiếu lương ăn,
dịch bệnh hoành hành, gió trời chớm vào hè, khí hậu nóng nực làm quân nguyên không chịu được.
Không còn cách nào khác, thoát hoan bắt đầu tính đến chuyện rút quân.
Đầu tháng 4, quân nguyên bắt đầu đưa những kẻ đầu hàng về trước.
Đám Trần Kiện và Trần Tú Hoãn đến Ải Chi Lăng thì bị thổ hào Nguyễn Thế Lộc,
cùng gia binh của Hưng Đạo Vương Phục Kích.
Trần Kiện bị bắn chết, Trần Tú Hoãn chạy được nhưng người trong nhà đều chết trong loạn quân.
Tình trạng thiếu lương và bệnh tật hoành hành trong quân nguyên càng lúc càng cấp bách.
Thoát hoan không ở lại Thang Long nữa mà cho quân sang bờ bắc sông Hồng để chuẩn bị rút lui.
Nhà Trần sau đó lập tức tiến hành tổng phản công trên mọi mặt trận,
đánh thắng những trận lớn ở Hàm Tử Quan, Trương Dương Độ và Tây Kết,
chém được Toa Đô và suýt bắt được Âu Mại Nhì.
Lực lượng của thoát hoan dọc đường rút chạy cũng liên tục bị chặn đánh và phục kích
mãi đến tận biên giới, tổn thất rất nhiều.
Quân nguyên liều chết mới rút về được qua biên giới,
thoát hoan phải chui vào đồ bắn đồng để tránh tên,
Lý Hằng ở lại trạng hậu thì bị bắn chết.
Cuộc chiến vậy là kết thúc với thắng lợi thuộc về Đại Việt.
Thất bại ở Đại Việt khiến nhà Nguyên khó nút trôi được
và họ ráo riết chuẩn bị một chiến dịch khác.
Lần này, nhà Nguyên quyết tâm chuẩn bị kỹ lưỡng và sẽ trực tiếp đánh Đại Việt luôn,
chứ không lòng vòng chia quân đánh từ Chiêm Thành lên nữa.
Tháng 2 năm 1286, nhà Nguyên phong cho Trần Ích Tắc làm an nám quốc vương,
chọn các tướng lĩnh sẽ dẫn binh trinh phạt,
đồng thời bắt đầu huy động binh lính và dân phù.
Tuy vậy, những khó khăn của việc chuẩn bị cho đại quân đè nặng
đã khiến nhà Nguyên không thể lập tức phát động chiến tranh trong năm 1286.
Thực tế là việc chuẩn bị phải tạm ngừng, mãi đến cuối năm mới tiếp tục.
Đến cuối năm 1287 thì đại quân Nguyên mới bắt đầu tiến quân sang Đại Việt,
vẫn do Thoát Hoan làm Tổng Chỉ huy.
Và lần này, để khắc phục vấn đề lương thảo,
nhà Nguyên đặt riêng một hạm đội thủy quân gồm hơn 500 chiến thuyền và 70 thuyền vận lương.
Ngay giai đoạn đầu cuộc chiến, nhà Trần đã cử người phục kích thủy quân địch ở Đá Mỗ,
mục đích là tấn công những thuyền lương đi theo hạm đội của Âu Mã Nhi.
Thủy quân của Âu Mã Nhi tiến được vào cửa biển Vân Đồn mà không tổn hại gì,
nhưng số thuyền lương đi theo thì bị mất sạch.
Ở trên bộ thì cũng như lần trước, quân Nguyên ban đầu tiến rất nhanh,
đánh thắng nhiều trận và chiếm được cả bản kiếp, buộc quân Trần phải rút lui liên tục.
Lúc này thì thủy quân của Âu Mã Nhi cũng đánh vào Vân Đồn,
nhân huệ vương Trần Khánh Dư đem quân Trần đánh nhưng thua.
Thái Thượng Hoàng cử trung sứ tới định bắt về kinh trị tội,
nhưng nhân huệ vương biết đoàn thuyền vận lương chính của Trương Văn Hổ sắp đi qua,
nên cố gắng xin khất vài ngày để lập công trước tội.
Quả nhiên sau đó, đoàn thuyền lương của quân Nguyên tới, trung kế phục binh của quân Trần.
Trương Văn Hổ chỉ có ít quân hộ tống nên không đánh lại được,
bèn cho đánh chim toàn bộ 17 vạn thạch lương rồi chạy trốn về Quỳnh Châu.
Việc mất toàn bộ lương thực có thể coi là đòn dáng nặng nề nhất vào quân Nguyên.
Không có lương thảo vẫn đến, Thoát Hoan phải ra lệnh cho quân lính đi khắp nơi cướp bóc.
Việc 17 vạn thạch lương bị mất, lúc này đại quân Nguyên còn chưa biết,
nên họ vẫn tiếp tục tiến quân để chờ Trương Văn Hổ tới.
Đầu năm 1288, Thoát Hoan ra lệnh chia quân cùng tiến về Thăng Long,
đánh lui các đạo phục binh nhà Trần.
Một lần nữa, quân Nguyên vượt sông Hồng áp sát Thăng Long,
hai vua tiếp tục chấp nhận bỏ Kinh Thành rút lui.
Đến sau đó, nhà Trần mới thả tú binh do Nhân Huệ Vương bắt được về.
Thoát Hoan đến bấy giờ mới biết đoàn thuyền lương đã bị chặn đánh,
bèn sai Âu Mã Nhi đem thuyền đi ngược ra biển tìm kiếm Trương Văn Hổ.
Âu Mã Nhi tiếp tục đụng độ quân của Nhân Huệ Vương và đánh một trận lớn,
rất vất vả mới vượt qua được nhưng không thể tìm được Trương Văn Hổ.
Chưa kể các đoàn thuyền vận lương phụ khác của quân Nguyên,
vì nhiều lý do cũng không đến nơi được.
Vậy là toàn bộ số lương thảo được chuẩn bị đều không được biệt gì.
Nhà Trần biết rõ quân Nguyên thiếu lương nên không vụi đánh,
chỉ cho người quấy nhiễu và giả vờ sai xứ sang xin hòa.
Đến cuối cùng, Thoát Hoan vẫn phải ra lệnh rút quân theo hai đường thủy bộ.
Thoát Hoan đi cùng cánh quân đường bộ, tiếp tục gặp phục binh
và vất vả mãi mới rút về được qua biên giới.
Thủy quân nhà Nguyên do Âu Mã Nhi chỉ huy rút theo hướng sông Bạch Đăng để ra biển,
dọc đường liên tục gặp phục kích và cuối cùng lọt vào ổ mai phục lớn nhất.
Từ trước đó, Hưng Đạo Vương đã cho đóng rất nhiều cọc nhọn bọc sắt dưới lòng sông,
phủ cỏ lên để che giấu, sử dụng lại cách ngu quyền đánh quân Nam Hán khi xưa.
Rồi khi thủy trều lên thì cho người sông ra rụ địch.
Đến khi thủy quân Nguyên lọt vào trận địa và vướng cọc,
lúc thủy trều xuống thì quân Trần mới đổ ra đánh.
Quân Nguyên thua to, Trương Ngọc tử trận, Âu Mã Nhi, Phan Tiếp và Tích Lệ Cơ bị bắt sống.
Hãng đội thủy quân nhà Nguyên hầu như đều bị tiêu diệt.
Chiến tranh kết thúc, nhà Trần ngay sau đó liên tiếp cử sứ giả sang tạ lỗi,
nộp đồ cống và hứa trả tù binh.
Nhưng nhà Nguyên vẫn lên tiếng ham dọa và sẵn sàng phát động thêm một cuộc chiến nữa.
Đầu năm 1289, nhà Trần bắt đầu cho đưa tù binh về, Tích Lệ Cơ được đưa về đầu tiên,
Phan Tiếp đã bệnh chết thì đưa cho Cốt cùng vợ con về, Âu Mã Nhi di chuyển sau cùng,
nhưng ra đến giữa biển thì thuyền bị đắm, Âu Mã Nhi bỏ mạng.
Trong vài năm sau đó, quan hệ giữa Đại Việt và nhà Nguyên vẫn lửng lơ ở thế căng thẳng.
Hốt Tất Liệt vẫn nuôi tham vọng tiến hành một cuộc chiến nữa,
thậm chí đã bắt đầu cho chuẩn bị binh Mã Lương Thảo vào năm 1293.
Thế nhưng đầu năm 1294, Hốt Tất Liệt qua đời,
vua mới là Nguyên Thành Tông đình chỉ việc xâm lược Đại Việt,
mối họa coi như đã chấm dứt và Đại Việt thực sự bước ra khỏi chiến tranh.
Nhà Hồ đoạt ngôi vào cuộc xâm lược của nhà mình.
Dù trải qua liên tiếp hai cuộc chiến tranh khốc liệt,
nhưng Đại Việt sau đó đã từng bước phục hồi và thịnh vượng trở lại.
Đồng thời sang đến thế kỷ 14, Đại Việt đã có cơ hội mở rộng thêm lãnh thổ về phía Nam.
Năm 1301, Thái Thượng Hoàng Trần Nhân Tông đến thăm Triêm Thành.
Để thắt chặt quan hệ hai nước, ông hứa gả công chúa Huyền Trân cho vua Chế Mân.
Ban đầu, triều đình nhà Trần do dữ trước cuộc hôn nhân này.
Nhưng sau khi Chế Mân hứa dâng hai châu Âu và Lý, thì vua Trần Anh Tông quyết đồng ý.
Năm 1306, công chúa đến kinh đô Triêm Thành là trả bàn.
Thì đến năm sau đó, Triêm Thành cắt hai châu dâng cho Đại Việt.
Nhà Trần đổi tên hai châu này thành châu Thuận và châu Hóa, sau đó đặt quan cai trị.
Nhưng ngay trong năm 1307, Chế Mân qua đời, nhà Trần tìm cách đưa công chúa về nước.
Quan hệ giữa Triêm Thành và Đại Việt giai đoạn sau dần trở nên căng thẳng, liên quan đến hai châu mới được cắt này.
Giai đoạn sau, nhà Trần bắt đầu bước vào giai đoạn suy yếu dần.
Tùy tình hình chưa đến mức bi đát vì vẫn còn Thái Thượng Hoàng Trần Minh Tông ra mặt cai trị.
Nhưng từ sau khi ông qua đời, năm 1357, nhà Trần xuống dốc không phanh
vì vua Trần Dụ Tông chỉ lo ăn chơi hưởng lạc, không mảng cai trị.
Các vương hầu trong hoàng tộc cũng chẳng khá hơn.
Khi hầu hết đều bắt đầu ăn chơi, ít người còn giữ được phẩm chất như các bậc tổ tiên.
Nạn mất mùa và thiên tai dần nổi lên, càng khiến Đại Việt thêm hỗn loạn.
Các cuộc nổi diễn bắt đầu nổ ra với quy mô ngày càng lớn.
Khủng hoảng còn xảy ra với hoàng tộc năm 1369 khi Trần Dụ Tông qua đời mà không có con nối rõi.
Thái hậu bèn chọn Trần Nhật Lễ là con trai của người anh vua Trần Dụ Tông lên làm vua.
Nhưng việc Trần Nhật Lễ lên ngôi không được lòng các nhánh Tông thất khác nên loạn sớm xảy ra.
Dẫn đến việc con trai thứ ba của Trần Minh Tông là cung định đại vương Trần Phủ phát động bình biến dành lấy ngôi vị vào năm 1370.
Trần Phủ lên ngôi tức là vua Trần Nghệ Tông và chính ông đã mở đường cho sự sụp đổ của nhà Trần
bằng cách trọng dụ quá mức ngoại thích của mình là Lê Quý Ly.
Trần Nghệ Tông ở ngôi đến năm 1372 rồi chuyển ngôi lại cho em là cung tuyên vương Trần Kính
tức vua Trần Duệ Tông bản thân lên làm thái thượng hoàng.
Nhà Trần trong khoảng 30 năm cuối cùng suy yếu đến cức điểm.
Loạn lạc xảy ra trong nước đã đành mà Đại Việt còn nhiều lần bại trận trước chiêm thành của vua Chế Bồng Nga.
Thậm chí Kinh Thành Thăng Long còn nhiều lần bị đốt phá cướp bóc.
Vua Trần Duệ Tông thân chinh đi đánh chiêm thành rồi tử trận năm 1377.
Phải nhờ đến sự dũng cảm của người trong hoàng độc là Trần Khát Trân khi giết được Chế Bồng Nga năm 1390 mà Đại Việt mới thoát nạn.
Trong khi đó, rối loạn trong châu đình ngày càng tăng
khi Lê Quý Ly thâu tóm quyền lực và được Thái Thượng Hoàng Trần Nghệ Tông chống lưng.
Sự lộng quyền của Lê Quý Ly nghiêm trọng đến mức
ông ta còn thuyết phục được Thái Thượng Hoàng ban chết cho phế đế Trần Nghiễn năm 1388
sau khi nhà vua định tìm cách diệt trừ phe cánh Lê Quý Ly.
Sau khi Thái Thượng Hoàng Trần Nghệ Tông qua đời năm 1395, dần dần không ai còn có khả năng kiểm chế ông ta nữa.
Ngay trong năm đó, Lê Quý Ly sai người vào Thanh Hóa là quê gốc của ông ta để xây thành
rồi bắt Trần Thuận Tông rời đô vào trong đó, Thăng Long trở thành đông đô.
Năm 1398, Lê Quý Ly ép vua nhường ngôi cho Thái tử Trần An mới hơn 2 tuổi
rồi sau ngầm cho người giết Trần Thuận Tông đi.
Một số tông thất nhà Trần họp nhau tìm cách diệt trừ Lê Quý Ly
nhưng cuối cùng sự việc không thành, tất cả đều bị bắt giết đến mấy trăm người.
Đến năm 1400, Lê Quý Ly ép thiêu đế Trần An nhường ngôi đổi tên thành Hồ Quý Ly
lập ra nhà Hồ và thay quốc hiệu thành Đại Ngu.
Ngay trong năm sau, Hồ Quý Ly nhường ngôi cho Thái tử Hồ Hán Thương trở thành Thái Thượng Hoàng.
Nhà Trần chính thức cáo chung sau 175 năm tồn tại.
Nhà Hồ là một triều đại gây nhiều tranh cãi trong lịch sử Việt Nam.
Đời sau thường nhớ đến Hồ Quý Ly với những cải cách của ông ta
vốn đã bắt đầu được thực hiện ngay từ giai đoạn chưa đoạt ngôi nhà Trần.
Tuy vậy, những cải cách của Hồ Quý Ly phần nhiều đều thất bại,
khoét sâu và thậm chí còn tạo thêm những mâu thuẫn xã hội ở Đại Việt.
Trên thực tế, các cuộc cải cách của Hồ Quý Ly đã bắt đầu được xúc tiến thực hiện
từ trước khi ông ta đoạt ngôi nhà Trần.
Năm 1396, Hồ Quý Ly cho ban hành tiền giấy và đặt ra tỷ giá đối với tiền đồng.
Triều đính bắt buộc cả nước phải đổi tiền và cấm sử dụng cũng như cất giấu tiền đồng.
Ai vi phạm sẽ bị phạt như tội làm tiền giả.
Mục đích chính của việc phát hành tiền giấy thực ra là để thu gom kim loại để đúc súng, làm vũ khí.
Mặc dù có lệnh bắt buộc, nhưng người dân vẫn không ưa dùng tiền giấy và tìm mọi cách để tránh né.
Mực in trên tiền giấy cũng rất dễ trôi, chỉ cần dính nước là hỏng, tờ tiền mất luôn giá trị.
Mà loại tiền giấy của Hồ Quý Ly cho ban hành rất dễ làm giả, chẳng có công nghệ gì để phòng chống.
Ngoài ra, vì mục đích của việc ban hành tiền giấy là để thu kim loại,
nên triều đình cũng thường in thêm tiền nếu cần, dẫn đến lạm phát nghiêm trọng.
Một cái cách nữa mà Hồ Quý Ly ban hành chính là các chính sách hạn điền, hạn nô,
tức là giới hạn quyền sở hữu đất tai và nông nô của quý tộc.
Chính sách này được ban hành năm 1397, mục đích là để giảm bớt quyền lực của tông thất nhà Trần,
phục vụ tham vọng đoạt quyền của Hồ Quý Ly.
Tuy nhiên, chính vì tác động trực tiếp tới quyền lợi của quý tộc,
nên mâu thuẫn giữa họ với Hồ Quý Ly càng thêm xấu xắc,
và ngày càng nghiêm trọng hơn sau khi nhà Hồ thành lập.
Ngoài ra, Hồ Quý Ly còn ban hành nhiều chính sách cải cách khác,
cả giai đoạn trước và sau khi nhà Trần sụp đổ.
Những cải cách đó trải dài trên nhiều lĩnh vực,
ví dụ như cải cách giáo dục và chế độ thi cử
nhằm tạo ra một tầng lớp chí thức mới có lòng trung thành với chính quyền họ Hồ,
cải tổ các loại thuế, thiết lập sổ hộ tịch để gia tăng lực lượng quân đội thương trực.
Tuy nhiên, các chính sách cải cách của Hồ Quý Ly đều được thực hiện quá gấp rút
và chưa có thời gian để cho thấy kết quả.
Các chính sách tiền giấy và hạn điền, hạn nô
thi động chạm trực tiếp đến quyền lợi của quý tộc và địa chủ,
khoét sâu thêm mâu thuẫn có sẵn giữa họ với chính quyền họ Hồ.
Những hành động chuyên quyền thoán đoạt của Hồ Quý Ly cũng khiến họ bất bình và chống đối.
Những lý do đó đã góp phần khiến nhà Hồ không tạo được sự đoàn kết cần thiết
khi phải đối mặt với cuộc sâm lang quy mô lớn của nhà mình.
Bây giờ ở Trung Quốc, nhà Nguyên đã sụp đổ
và phải rút lui về vùng Thảo Nguyên phương Bắc thay thế bởi nhà Minh
triều đại do Chu Nguyên Trương thành lập năm 1368.
Vào giai đoạn cuối nhà Trần,
mâu thuẫn với nhà Minh tăng cao do tranh chấp một số khu vực biên giới.
Trên thực tế, bây giờ triều đình đã hoàn toàn rơi vào tay Hồ Quý Ly
nên cũng có thể nói là nhà Minh đã cố ý không hài lòng
với cách xử sự của Đại Việt từ thời điểm đó
nhưng tạm chưa có động thái gì.
Đến sau khi Hồ Quý Ly đoạt ngôi nhà Trần
đã cử sứ sang dân biểu và đổ cống
để mong nhà Minh thừa nhận mình làm trư hầu thay cho nhà Trần.
Vua nhà Minh lúc ấy là Minh Thành Tột Chu Đệ
đã đồng ý phong Hồ Hán Thương làm An Nam Quốc Vương.
Thế nhưng rắc rối nhanh chóng xảy ra
khi nhà Hồ đem quân đánh Chiêm Thành
khiến nước này phải cầu cứu nhà Minh.
Rồi đến năm 1404,
một người là Trần Thiên Bình tự xưng là con của Trần Nghệ Tông
đã chạy sang Trung Quốc cầu cứu
xin nhà Minh đem quân đánh báo thù và lập lại nhà Trần.
Nhà Minh bèn cử người sang gió xét và hỏi về việc ấy
rồi đe dọa nhà Hồ phải lập lại nhà Trần
nếu không sẽ cất quân sang đánh.
Nhà Hồ bấy giờ sai sứ sang dân biểu tạ tội
và đồng ý đón Trần Thiên Bình về lập làm vua.
Đầu năm 1406, nhà Minh cử 5.000 quân
đi theo hộ tống Trần Thiên Bình về nước.
Quân Minh tiến đến cửa Lãnh Kinh
và đánh thắng quân thủy bộ nhà Hồ
do tả tướng quốc Hồ Nguyên Trừng chỉ huy.
Nhưng sau đó, một cánh quân khác của nhà Hồ
kéo đến đánh Úc
khiến quân Minh thua trận phải rút lui
đến Ải Chi Lăng thì bị chặn lại.
Quân Minh để rút lui an toàn trở về
buộc phải giao Trần Thiên Bình cho nhà Hồ.
Nhà Hồ bắt được Trần Thiên Bình rồi
đem về Lăng chỉ sử tử.
Điều này càng khiến nhà Minh tức giận
và hạ quyết tâm xuất trình đánh nhà Hồ.
Ngay trong năm 1406,
nhà Minh huy động một lực lượng đông đảo
lên tới hơn 22.000 người
để chuẩn bị xâm lược Đại Ngu.
Ban đầu, nhà Minh cử Thành Quốc công Chu Năng
làm đại tướng quân.
Hai người Mộc Thạnh và Trương Phụ
làm tả hữu phó tướng.
Nhưng quân còn chưa kịp tiến sang
thì Chu Năng bệnh mất.
Triều đình nhà Minh cử Trương Phụ chỉ huy thay.
Tháng 11 năm 1406,
quân Minh chia làm hai đường tiến sang Đại Ngu.
Cánh quân Trương Phụ tiến vào
từ Quảng Tây đánh xuống Ải Pha Lũy thuộc Lạng Sơn.
Cánh quân Mộc Thạnh tiến vào
từ Vân Nam đánh xuống Ải Phú Lệnh
rồi tiến dọc theo sông Hồng.
Để chuẩn bị cho cuộc chiến,
nhà Hồ cho đắp thành đa bang
và dựng chiến lưỡi dài hàng trăm km
ở dọc bờ sông Hồng.
Đồng thời cho phép quý tộc triêu mộ người
để thành lập các đội tư binh.
Nhà Hồ chọn không lập tức giao chuyển với quân Minh ở biên giới
mà tập trung chấn giữ hệ thống phòng thủ đồ sộ
ở thành đa bang và quanh sông Hồng.
Vì vậy, quân Minh dễ dàng tiến sâu
được vào lãnh thổ.
Ngoài ra, khi tiến sang,
quân Minh đã vết bảng văn kể tội của nhà Hồ
và tuyên bố mục đích của cuộc chiến
là để diệt trừ loạn thần,
tìm con cháu nhà họ Trần lên làm vua.
Mục đích chính là để hy vọng
thu phục được một độ phận quý tộc,
quan lạc và tướng lĩnh cũ của nhà Trần.
Triệu bài chiến tranh tâm lý này
quả thực đã thành công khi lôi kéo được
không ít những người còn trung thành với nhà Trần.
Tình thế này càng khiến công cuộc phòng thủ
của nhà Hồ gặp thêm nhiều khó khăn.
Nhiều lực lượng chưa đánh đá hàng,
số người tư bỏ chưa đến nhà Hồ cũng chẳng ít.
Cuối năm 1406,
hai bên giao chuyển lớn
ở đa bang.
Quân minh ngay trong đêm
cho đốt buốc, thổi thủ gà,
liên tục tấn công thành dù chết la liệt cũng không ngừng.
Quân nhà Hồ bên bãi trận
mở cờ thành dùng voi chiến để tấn công.
Thế nhưng,
quân minh dùng hỏa tiễn bắn voi
lại trùm hình sư tử lên mình ngựa
khiến voi chiến nhà Hồ bị dọa sợ mà chạy ngược trở lại.
Quân minh thừa thế tấn công vào theo,
nhà Hồ vỡ trận,
thành đa bang bị hạ,
hàng loạt phong tuyến dọc sông Hồng theo đó mà tàn dã.
Sau đó,
quân minh tiếp tục tiến tới Đông Đô
và chiếm được Thành.
Triều đình nhà Hồ lúc ấy đã rút lùi từ trước.
Đến đầu năm 1407,
quân minh tiếp tục tấn công.
Quân nhà Hồ liên tục thua trận,
phải vừa đánh vừa rút về Thanh Hóa, rồi sau đó là Nghệ An.
Quân minh chiếm được hầu hết
các vùng đông bằng châu Thổ rồi,
bèn giả vờ cho người đi tìm con cháu họ Trần,
nhưng thực chất là để giết đi.
Thế nhưng, một số quan lại và bộ lão người Việt
đều tâu rằng họ Trần đã bị hại cả,
xin nhà minh cho nội thuộc lại
giống như giao châu khi xưa.
Tất nhiên, đây chỉ là vở kịch
do quân minh lập nên, lầy cờ chính thức hóa
việc sáp nhập lại lãnh thổ nước Việt
vào Trung Quốc lần nữa.
Dù sao, thì đó cũng chính là mục đích sâu xa
cho cuộc xâm lược quy mô lớn này.
Đến mùa hè năm 1407,
những nỗ lực chống cự cuối cùng
của nhà Hồ đã thất bại, khi Chiêm Thành
cũng nhận cơ hội đem quân lấy lại
những nơi từng bị nhà Hồ chiếm mất lúc trước.
Những lực lượng còn lại của nhà Hồ
hầu như đều không đánh mà tan.
Cuối cùng, cha con tông tộc họ Hồ
đều bị bắt đem về Trung Quốc,
nhà Hồ sụp đổ.
Nhà minh sau đó cho sáp nhập
toàn bộ lãnh thổ nước Việt, chia châu phủ,
đổi lại tên thành quận giao chỉ,
trị sở đặt tại Đông Đô
và được đổi tên thành Đông Quan.
Sau năm thế kỷ độc lập, một lần nữa
nước Việt lại bước vào giai đoạn
bị phương Bắc đổ hộ.
Những nỗ lực chiến đấu cuối cùng
của hoàng tộc họ Trần.
Sau khi diệt nhà Hồ,
quân minh đã lùng tìm người tài
và thở rõ các ngành nghề để bắt đưa về Trung Quốc.
Công cuộc thu vét sản vật
các loại liên tục được tiến hành
trong thời gian đổ hộ, thuê khóa
cũng như lao dịch rất nặng, bởi lẽ
những quan cai trị được cử sang
phần lớn đều tìm cách vơ vét cho đầy túi.
Không chỉ bị đổ hộ,
nhà minh còn triệt để thực hiện các chính sách
triệt tiêu văn hóa bản địa, đặc biệt là công cuộc
tàn phá văn hóa nước Việt được tiến hành
cực kỳ mạnh mẽ.
Ngay từ trước khi cuộc xâm lược diễn ra,
Minh Thành Tổ đã hạ chiếu bảo quân tướng rằng
quân vào An Nam chứ bán kinh,
kinh văn về thích, đạo thì không hủy,
còn nhất thiết các ván khác.
Sách in, văn tự cho đến các lễ tục,
câu trẻ con học,
một mảnh giấy một con chữ cũng đều hủy đi hết.
Đến năm 1407, Minh Thành Tổ
tiếp tục ra chiếu lệnh thứ hai, nói rõ rằng
nhiều lần chậm đã bảo các người
phàm An Nam có văn tự gì,
kể cả các câu hát dân gian,
các bia dù dựng lên một mảnh,
hẽ trông thấy là phá hủy hết.
Sách vỡ do quân lính bắt được, phải ra lệnh
đốt luôn, chớ được lưu lại.
Trên những hành động này, đã góp
phần gây ra những tổn thất nặng nề về văn hóa
không thể bù đáp được.
Nhà Hồ tuy đã thất bại trong việc bảo vệ
quyền độc lập, nhưng không phải tất cả người Việt
đều chấp nhận việc bị đô hộ,
đặc biệt là những tông thất, quan lại
và tướng lĩnh cũ của nhà Trần.
Họ là những người đã nhìn rõ
tham vọng thật sự của nhà Minh sau màn kịch
các bô láo xin được nội thuộc lại như cũ.
Khi nhà Hồ diệt phong,
một người con của Trần Nghệ Tông là Trần Ngũi
đã chạy trốn được đến Ninh Bình.
Trần Ngũi khi trước từng được phong tước
Giản Định Vương, đến thời nhà Hồ
thì cải phong thành Nhật Nam Quận Vương.
Bây giờ ông được nhiều người ủng hộ,
bén lên ngôi ở Ninh Bình, xưng là Giản Định Đế,
tái lập nhà Trần,
xử về sau gọi là nhà Hậu Trần.
Ngày khi biết tin, quân Minh
đã đến đánh, nhà Hậu Trần vừa tái lập
lực lượng còn yếu nên nhanh chóng thất bại.
Giản Định Đế phải chạy vào Nghệ An.
Ở đó, nhiều quan lại tướng lĩnh
còn trung thành với nhà Trần nghe tin
bén nổi dậy giết quân Minh,
đem lực lượng đến theo.
Trong số đó, có hai người đóng vai trò quan trọng
là đặng tất vào Nguyễn Cảnh Trần.
Một người lo việc binh trên chiến trường,
một người phụ trách tham mưu.
Sau khi bị quân Minh đánh bại lần nữa,
lực lượng Hậu Trần tiếp tục phải quay trở lại
Nghệ An. Tại đây, Giản Định Đế
cho bắt giết một số tướng lĩnh và
tông thất nhà Trần làm quan cho nhà Minh.
Nhà Hậu Trần bắt đầu tìm cách mở rộng lực lượng
và chống đỡ với những đợt tấn công của quân Minh.
Tháng 6 năm 1408,
sau khi đặng tất
đánh bại đợt quân của hàng tướng Phạm Thế Căng
tại Cửa biển Nhật Lệ,
nhà Hậu Trần làm trù đợt quân từ Nghệ An trở vào.
Đến mùa đông năm đó,
Giản Định Đế quy động lực lượng lớn
từ các vùng kiểm soát được
để tiến ra phía Bắc
tìm cách chiếm thành Đông Quan.
Nhà Minh bèn cử Mộc Thạnh đem quân đánh dẹp.
Hai bên đánh một trận lớn
ở bến Bô Cô.
Bên nào cũng huy động đến 5-6 vạn quân cả thủy lẫn bộ.
Đích thân Giản Định Đế cầm dùi đánh chống
thúc giục quân Hậu Trần khí thế rất hăng.
Trận đánh diễn ra từ trưa đến chiều.
Cuối cùng quân Minh thua to
phải tan chạy.
Mộc Thạnh may mắn thoát được về thành Cổ Lộng gần đó.
Sau trận Bô Cô,
Giản Định Đế muốn thờ cơ
đem quân ra đánh lấy Đông Quan.
Thế nhưng Đặng Tất phản đối
cho rằng nên tập trung tiêu diệt hết tàn dư quân Minh.
Quân Hậu Trần dùng ràng không quyết được
nên để cho Mộc Thạnh an toàn
rút về được Đông Quan.
Nội bộ nhà Hậu Trần sau đó xảy ra lục đục
khi Giản Định Đế nghe lời giềm pha
mà đem giết cả Đặng Tất và Nguyễn Cảnh Trân
vào đầu năm 1409.
Sau đó, con của hai ông là Đặng Dung
và Nguyễn Cảnh Dị bỏ đi
tìm đón một tông thất người Trần khác
là Trần Quý Khoáng lên làm vua
xưng Trùng Quang Đế.
Trần Quý Khoáng là cháu nội Trần Nghệ Tông
tức thuộc hàng cháu họ Giản Định Đế.
Sau khi Trùng Quang Đế lên ngồi
đã cử người đem quân đến
không chế lực lượng của Giản Định Đế
rồi đưa ông về Nghệ An.
Trùng Quang Đế mặc áo thường ra đón
rồi tôn Giản Định Đế lên làm Thái Thượng Hoàng Đế
để cùng nhau lo tính việc đánh quân Minh.
Tháng 7 năm 1409
nhà Hậu Trần lại bắt tiến.
Thái Thượng Hoàng Giản Định
và vua Trùng Quang chia nhau cầm quân.
Nhà Minh lúc trước
khi nghe tin Mộc Thạnh thua trận
đã lập tức cử trương phụ đem quân sang cứu viện.
Quân Minh nhờ thế lại mạnh
đánh bắt được quân Hậu Trần.
Thái Thượng Hoàng Giản Định phải bỏ thuyền lên bờ chạy
bị quân Minh đuổi theo bắt được
đem về Kim Lăng giết hại.
Suốt giai đoạn sau đó
quân Hậu Trần nhiều lần thua trận
Trùng Quang Đế liên tục phải rút về Nghệ An vì giá quân bất lợi.
Tuy bắt tiến không thành
nhưng nhà Hậu Trần vẫn kiểm soát được các vùng
từ Nghệ An trở vào.
Nhà Minh liên tục phải tăng viện để kiểm soát tình hình.
Đến năm 1412
quân Minh huy động lực lượng lớn đánh vào Nghệ An
hai bên giao chiến lớn
ở bến Mô Độ.
Thế nhưng trong lúc Đặng Dung và Trương Phụ
đang liều chết đánh nhau chưa phân thắng bại
thì hai người Nguyễn Xúy và Nguyễn Cảnh Dị
thấy tình thế bất lợi đã rút lui.
Đặng Dung không có quân tiếp viện
cuối cùng cũng phải rút chạy theo.
Quân Hậu Trần càng lúc càng yếu
lực lượng chỉ còn 3 4 phần 10 so với lúc trước.
Đến đầu năm 1413
quân Minh lại đánh vào Nghệ An
trùng quang đế thấy không chống nổi
phải rút vào Châu Hóa.
Trương Phụ lấy được Nghệ An
bèn quyết ý đánh tiếp vào Châu Hóa
để tiêu diệt nhà Hậu Trần.
Trong những nỗ lực cuối cùng
Nguyễn Xúy và Đặng Dung đặt phục binh
đang đêm đánh úp dinh Trương Phụ.
Quân Minh tột thất nặng
nhưng Nguyễn Xúy lại không chịu hợp sức cùng Đặng Dung
khiến quân Minh có thời cơ phản kích
và quân Hậu Trần phải rút chạy.
Sau khi thua trận đó
lực lượng Hậu Trần hầu như không còn sức chống lại nữa
phải rút vào chỗ núi rừng.
Đến cuối cùng
vua tôi nhà Hậu Trần đều bị bắt cả
Nguyễn Cảnh Dĩ bị giết
trùng quang đế trên đường bị giải sang Trung Quốc
đã tìm cơ hội nhảy xuống biển tự vẫn
Đặng Dung sau đó cũng tự sát theo.
Nhà Hậu Trần chính thức diệt vong
nhà Minh cho rằng đã bình định được phản loạn
nhưng giữa sự bóc lột nặng nề
xã hội chẳng hề yên ổn.
Sau đó thôi, một hào trưởng ở vùng Lam Sơn
Thanh Hóa đã tiếp tục dựng cơ khởi nghĩa
chống lại nhà Minh.
Người đó chính là Lê Lợi.
Sự diệt vong của nhà Hồ đã gây ra hệ quả
là sau năm thế kỷ độc lập
người Việt lại bị Trung Hoa đô hộ lần nữa.
Dù nhà Hậu Trần đã cố gắng hết sức
để nổi lên nhưng cuối cùng
vẫn bị nhà Minh dẹp tan.
Tuy vậy sẽ vẫn có một cuộc khởi nghĩa khác nổi lên
chính là cuộc khởi nghĩa Lam Sơn.
Đó là một cuộc khởi nghĩa kéo dài
10 năm dòng dã với bao nhiêu khó khăn
nhưng cuối cùng sẽ giành lại độc lập
cho Đại Việt lần nữa.
Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về cuộc khởi nghĩa Lam Sơn
nhà Lê Sơ và giai đoạn nội chiến
Nam Bắc Triều trong video tiếp theo.
Còn bây giờ, nội dung video này xin được khép lại
tại đây. Nếu thấy video này hữu ích
đừng quên like, share và subscribe kênh youtube Spire Room
và bật nút chuông thông báo
để không bỏ lỡ những nội dung tương tự khác
bọn mình ra trong tương lai nha.
Mình là Viet Anh. Xin chào và hẹn gặp lại.
