Chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Trịnh Thanh Phong Kịch bản: Nguyễn Hữu Phần, Phạm Ngọc Tiến Biên tập: Thùy Linh Đạo diễn: Nguyễn Hữu Phần, Hoàng Lâm Quay phim: Phạm Quang Minh, Huy Phan Thiết kế mỹ thuật: Họa sĩ Trần Hùng Âm nhạc: Nhóm nhạc Hòn Tre sáng tác và biểu diễn Âm thanh: Xuân Phương, Thế Minh Dựng phim: Đặng Thị Huệ Ca khúc trong phim: Đêm Cuối Cùng Của Mùa Đông (Nhạc: Hồng Quang, lời: Hữu Phần) - ca sĩ: Minh Chuyên Phó đạo diễn: Trọng Khôi Phó quay phim: Minh Tuấn Ánh sáng: Minh Châu, Minh Hùng Hóa trang: Hương Anh Đạo cụ: Lỗ Đạt Dựng cảnh: Quốc Hưng Kỹ thuật VTR: Huấn Chỉnh Tiếng động: Minh Thu Kỹ thuật đồ họa: Công ty VGA Chủ nhiệm: Phạm Tuấn Các diễn viên: Bùi Bài Bình ... Tòng Hồng Sơn ... Dỏ Ngô Thị Ngân ... Lâm Minh Lộc ... Nghiệp Kim Oanh ... Ló Lý Thanh Kha ... Tĩnh Dịu Hương ... Mưa Trần Anh Tuấn ... Tâm Phạm Anh Tuấn ... Nợi Bạch Diện ... Hồ Kiên Cường ... Ất Yến Hoa ... Duyên Quang Lâm ... Lường Tùng Anh ... Hẹn Phương Anh ... Lở Thu Trang ... Đơm Quang Huy ... Dũng Ngọc Hoa ... Bẹo Nguyễn Hậu ... Thành Thanh Nhàn ... Lập Minh Phương ... Vợ Tòng Cùng với sự tham gia của: Hoàng Tùng, Huy Thông, Quốc Hưng, Tiến Đạt, Văn Vương, Văn Dậu, Văn Hiếu, Xuân Đồng, Thiên Hơn, Đỗ Tuấn, Minh Tuấn, Nguyễn Việt, Phương Lâm, Nguyễn Dung, Công Vượng, Thiên Kiều, Văn Dương, Phương Loan, Hồng Thêu, Hoàn Diệu, cùng cán bộ, nhân dân, thanh thiếu niên xã Liên Sơn, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình.
Anh Lương ơi, anh Lương
Hả?
Anh đã biết tin gì chưa?
Cái gì?
Thằng Nghiệp, con nhà bà Lâm ra tù về quê rồi đấy
Cậu trông thấy nó về đây rồi, hay chỉ nghe tin đồn
Em thấy tận mắt, mấy người còn khiêng nó từ Nghĩa Trang ra
Từ Nghĩa Trang à?
Vâng
Nó về thăm mộ bà Lâm, sao không ai hay biết gì nhờ
Vâng
Thôi được rồi, để tôi hội ý với anh Thệ và chú Tòng xem sao
Cậu tiếp tục theo dõi
Ủa, thế lại theo dõi hả anh?
Tiếp tục theo dõi
Vâng, đi, em đi luôn
Có chuyện mới
Anh Thệ và chú Tòng cho ý kiến chỉ đạo ngay
Có chuyện gì mà hốt hoảng thế?
Thằng Đâm định làm việc gì à?
Không
Thằng Nghiệp, con bà Lâm mới về
Nó trốn tù về nhà hay sao?
Không ạ, hết thời hạn rồi chứ ạ
Hết hạn à?
Đang nghĩ em huyện phải thông báo trước cho chúng ta chứ nhỉ
Mãn hạn tù là đối tượng địa phương phải quản lý đúng không nào?
Vâng ạ
Nhưng bây giờ ta phải làm gì ạ?
Dạ, xin anh Thệ cho ý kiến chỉ đạo
Đấy là việc làm của công an chứ
Anh điện lên công an huyện
Xem họ chỉ đạo như thế nào
Vâng
Nhưng chắc chắn việc thằng Nghiệp về
Sẽ có nhiều người tụ tập thăm hỏi
Dễ sinh chuyện lắm
Thì anh có nhiệm vụ giữ gìn trật tự chị An làng xóm chứ còn ai nữa
Ngày mai, bảo nó lên công an xã trình diện nhé
Rồi mọi sự trắng đen sẽ rõ ràng cản thôi
Mẹ ơi
Nghiệp
Mẹ ơi
Trước lúc ra đi mẹ đã thấy con khỏe
Vậy mà bây giờ
Mẹ con mình mới được gặp nhau
Mẹ ơi
Con phải sống cho sống
Cứ không có mẹ bên cạnh đấy
Mẹ
Mẹ ơi
Tại sao bà con lại tụ tập thế này
À
Chào mấy bác ở chân xã à
Thôi, bà con ai về nhà nấy
Tiếp tục ra đồng tăng ra sản xuất đi
Úi dời, thằng này lại đi cấy gì
Thằng này cấy ruốt cả đêm rồi
Lại cái ông say này nữa
Anh Lường ạ, cậu Nghiệp mới qua thời gian cải tạo
Giờ mới về làng
Bà con hàng xóm sang chơi có gì đâu
Đi bộ đội hay đi công tác nhà nước về thì không sao
Đằng này là đi tù về
Thì trước tiên là phải
Giá trình diện chính quyền
Ngộp giấy tờ cho công an xã
Nếu không thì ai biết là đối tượng được tha
Hay là trốn tù về nào
Cái ông Lường này
Thì cũng phải để người ta chịu tăng mẹ người ta chứ
Công làm gì cũng phải vừa vừa vai vải thôi
Như thế là hơi quá đấy
Tù nhân sau cải tạo tập trung
Vẫn phải tiếp tục chịu sự quản lý
Của công an địa phương
Chứ không phải muốn làm gì thì làm như thế được
Thậu ấy có quyết định mãn hạn tù của chạy đây
Đây không phải là chỗ trình giấy vào sổ
Ôi, thằng Nghiệp nó xỉu rồi
Nghiệp ơi, Nghiệp
Ôi, Nghiệp, Nghiệp ơi
Nghiệp, Nghiệp
Chúng tôi nhắc nhở để bà con giúp kinh nghiệp
Còn anh Nghiệp
Ngày mai phải lên trình diện chính quyền
Nhớ đấy nhá
Chị Mươi này, anh Nghiệp về rồi
Sao chị không đến nhờ anh ấy trảng bài cho
Đúng rồi đấy, sắp hết năm học rồi
Mà điểm tổng kết của chúng mình chẳng ra làm sao
Nhưng mà anh ấy đang buồn như thế
Giờ làm sao được
Không được đến nhà anh ấy đâu
Bố tao bảo người đi tù về vẫn bị chính quyền quản thúc đấy
Quản thúc là thế nào á anh
Là vẫn bị coi là tội phạm, không được tự do như mọi người
Thế bọn em đến chơi với anh ấy có được không
Không được đâu
Hôm anh ấy mới về
Mọi người sang chơi bị công an xã can thiệp ngay còn gì nữa
Thế thì cả anh ấy, cả hội mình cũng buồn nhờ
Này, bây giờ mà anh Nghiệp muốn đi học tiếp
Chắc cũng chẳng được đâu nhờ
Ừ
Đúng quá đi chứ
Bây giờ vào trường dân tộc nội chú phải có lý lịch tốt
Sao hôm nay chúng mày đi học về sớm thế hả
Sao đi bộ hết thế này
Xe đạp đâu
Bọn em thích đi bộ nói chuyện hơn
Mà xe đạp để ở nhà cho anh chị Tâm
Với lại cũng chẳng đủ xe
Chúng mày ngốc bỏ xử ra
Không đủ xe thì đâu ai đeo bốn
Thế bây giờ muốn lên huyện chơi thì chúng mày làm thế nào
Bây giờ cuối năm học rồi
Bọn em sợ bị đúp lắm
Thế em bảo không được lên lớp
Thế em không cho đi học nữa đâu
Chúng mày đúng là trẻ con
Sợ cái đất gì
Đời người có số
Đứa nào số đỏ học sốt vẫn làm cán bộ
Đứa nào học giỏi mà số đen như thằng Nghiệp
Chúng mày thấy rồi đấy
Thế anh Nghiệp về rồi anh có lên chơi với anh ấy không
Tao có dạy đâu mà liên quan với đối tượng có tiền án tiền sự
Thôi cũng muộn rồi đấy
Bọn mình đi về đi
Đi
Hai thằng kia
Lạy Tâm à
Sao anh
Hôm qua tao lên huyện xem hai bộ phim video hay tuyệt vời
Lạy phim trưởng hả anh
Không
Tao chán phim trưởng rồi
Bây giờ phải xem phim tình cảm mới khoái chứ
Mấy con diễn viên tình á
Đẹp như tiền á thích lắm
Giấy gia trại có ghi là anh cải tạo tốt
Nhưng việc quản lý của địa phương
Với những người sau cải tạo
Là quy định của nhà nước
Do vậy
Từ nay anh không được đi khỏi nơi cứu chú
Nếu không được phép của chính quyền
Anh phải hạn chế tiếp xúc với mọi người
Và cấm
Không được tụ tập mọi người
Kể cả đám trẻ con trong xã
Nếu nhân dân chính quyền
Phát hiện anh có biểu hiện chống đối
Hoặc vi phạm pháp luật
Anh sẽ bị kéo dài thời gian quản lý đấy
Tôi sẽ vào thời gian nó trước
Khi nào tôi gọi thì anh vào nhé
Hung đồ
Đánh người thành thương
Nạn nhân lại là cán bộ to nhất xã
Thế mà chỉ có 2 năm tù
Nhẹ quá đấy
Mày có biết tại sao
Toà lại chỉ kết án có thế thôi không
Là vì người ta muốn do việc cải tạo
Giáo dục cho chính quyền địa phương
Mày phải sửa cái tính hung bạo con đồ ấy đi
Mày ra mới sống yên được
Mày thử nghĩ xem
Cả cái xã này
Chỉ có mày phải đi tù
Mày đã bôi nhọ làm mất danh dự của dân xã này
Đồng chí họ đâu nhỉ
Có tôi
Anh Nghiệp
Tôi thông báo để anh biết
Những thay đổi của chính quyền và của hợp tác xã
Để anh cư xử cho đúng
Ông Phạm Hò hiện là chủ nhiệm hợp tác xã nông nghiệp
Ông ấy sẽ thông báo cho anh biết
Một số những vấn đề có liên quan
Thế này chú Nghiệp ạ
Ngày bà Lâm còn sống
Bà ấy đã là xã viên
Còn chú là học sinh
Coi như là một nhân khẩu ăn theo mẹ
Đến khi bà Lâm mất đi
Tất nhiên không còn là xã viên
Và vì thế đất 5% cũng được hợp tác xã thu hồi
Bây giờ anh về
Với tâm lý lịch xấu
Là một tội phạm đang bị quản thúc
Thì không đủ tiêu chuẩn trở thành xã viên được
Tôi trình báo như vậy
Đã xong chưa
Ông Hò có nhà không đây
Tôi đây
Có việc gì thế
Sao ông chủ nhiệm lại đối xử với công nghiệp như vậy
Tôi có làm gì nữa đâu
Việc rụng đất và công việc của cậu ấy
Tôi chỉ làm theo sự chỉ đạo của cấp trên thôi
Giữ gìn sự trong sạch cho hợp tác xã là điều cần thiết
Thế ông định triệt đường sống của nó hay sao
Nhưng đó là những quy định trong điều lệ của hợp tác xã
Quy định nào
Ông lấy những điều lệ ra đây xem nào
Ngày trước con ló hư hỏng
Chưa đến mức phải đi tù như thằng nghiệp
Mà đã còn phải xử lý như vậy đấy
Đối với thằng hùng đồ này
Như vậy là còn nhẹ
Thế ông có nghĩ bị ước hiếp quá
Người ta sẽ nổi khùng lên không
Nổi khùng đi à
Thì đã có công an, có chính quyền
Mà nó muốn ở tù suốt đời thì cũng dễ thôi
Những quy định ở xã này
Có từ thời ông cụ nhà anh còn làm cán bộ
Anh về em hỏi ông ấy
Công tùy tiện đặt ra những quy định ác nghiệt ấy
Chỉ vì thu hàng nhỏ nhen
Tôi sẽ không để yên chuyện này đâu
Anh đừng mất thì giờ vào những chuyện không đâu ý nữa
Về lo việc nhà đi
Người ta cũng sắp sờ gáy anh ý
Ông nói sao
Tôi làm gì mà công định sờ gáy
Từ khi về đến nay
Anh đã gây ra biết bao nhiêu chuyện
Anh vận động nông dân
Cướp đất của nhà nước làm của riêng
Những chuyện ấy mà để yên được hay sao
Tôi nói cho anh biết nha
Nếu suy xuết theo luật
Thì anh cũng phải đi tù như là thằng nghiệp
Chứ không phải là chuyện đùa đâu
Ông làm chủ nhiệm hợp tác xã
Mà sao không biết vận động bà con xã viên
Phát hoang mở rộng diện tích
Đất bỏ hoang nhiều năm
Giờ tôi và bà con làm như vậy
Có gì là sai nào
Cũng vẫn là đất của hợp tác
Chứ có cá nhân nào chiếm dụng đâu
Đất sinh ra lợi tức
Đời sống người dân được cải thiện nhiều
Như thế không tốt hơn hay sao
Thôi
Tôi không cãi lý với anh làm gì cho tốn công
Là chủ nhiệm
Tôi chỉ biết làm theo phận sự
Và sự chỉ đạo của chính quyền xã
Tôi làm gì có lợi cho dân
Thì chẳng phải ngại gì
Sai đâu tôi chịu
Sai đúng như thế nào anh với anh hỏi bố anh ý
Ông tính cả đời làm bí thư đàng quỳ rồi mà
Anh vào tôi bảo đây
Thầy vẫn chưa đi nghỉ hả
Nghỉ thế nào được
Tôi đang đợi anh về để hỏi cho rõ ngọn nguồn đây
Có chuyện gì mà thầy phải suy nghĩ thế hả
Chiều nay tôi họp chi bộ
Người ta mang những việc của anh đã làm
Phân tích phê phán dữ dội lắm đấy
Ngày mai đảng quỳ xã sẽ họp
Tôi chắc người ta cũng không để anh yên đâu
Chẳng lẽ việc bà con
Kiếm thêm bắp ngô củ sắn
Lại nghiêm trọng đến thế cơ hả thầy
Kiếm thêm cái gì tôi không biết
Nhưng làm thế là sai chủ trương đường lối
Đảng nhà nước không dung túng cho những tư tưởng
Việc làm có tinh chất tư hữu
Thầy
Bà con trong đội và bản thân con
Không ai lấy đất của nhà nước cho gia đình
Và bản thân mình
Thế sao gọi là tư hữu được ạ
Trồng cấy trên đất của nhà nước
Của tập thể như thế gọi là gì nào
Thế để cây dại mọc
Châu bò dẫm thì tốt hơn hay sao hả thầy
Tốt hơn
Vì sẽ không đưa người dân trở lại
Thầy nói lạ thật đấy
Ai chiêm dụng đất về tay mình
Ai bóc lột ai mà tư sản mới trả địa chủ ạ
Tôi hỏi
Có đúng mình chia cả đất cho cô Ló
Mua con bề giao cho cô ấy nuôi không
Sống ở nông thôn mà không có đất
Thì người nông dân biết làm gì
Cô Ló bị đối xử tàn tệ quá
Nên mới trở thành người như vậy
Tại sao mình lại không tạo điều kiện để giúp cho người ta đứng dậy hả thầy
Như thế có phải là mình ác quá không
Người vi phạm kỷ luật
Thiếu tu dưỡng đạo đức
Phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình
Như thế cũng là cần thiết
Thầy cho con hỏi
Chẳng lẽ chưa bao giờ thầy thật sự nhìn nhận
Thông cảm với hai mẹ con cô ấy hay sao
Kẻ gây ra tội lỗi thì nhờ nhớ thăng tiến
Người này là nạn nhân
Thì bị trà đạp
Đến mức không thể ngóc đầu lên được
Chuyện nhà cô Lâm cũng vậy
Thầy biết quá rõ
Nhưng thầy không dám đấu tranh
Thậm chí không dám bênh vực người gặp nạn
Thằng nghiệp con cô Lâm mới về làng
Người ta lại tìm cách đẩy nó vào hoàn cảnh như cô Ló
Thử hỏi như thế có đúng không ạ
Có những việc mình biết thế nào là đúng
Thế nào là sai
Nhưng vẫn phải nén chịu
Chờ đợi
Chờ đợi đến bao giờ nữa hả thầy
Chẳng lẽ cái chết oan ước của cô Lâm
Chưa đủ để làm mọi người tỉnh ngộ hay sao
Thầy nói đi
Tại sao thầy lại im lặng như thế được
Có lẽ tôi già rồi
Không còn sức chiến đấu như trước nữa
Thầy
Dạo này chuyển sang chân xá đội có vẻ nhàn nhã
Trông béo tốt hơn ý nhờ
Lên là phó chủ tịch bận quá
Nên trông quan bác hơi gầy phải không
Mình định hỏi câu việc này
Việc công hay việc tư đấy đồng chí phó chủ tịch
Vừa công lại vừa tư
Mình hỏi về cậu
Vừa rồi cậu Tâm có bàn bạc với cậu
Về việc phát động bà con trong đội sản xuất
Phát hoang đất trồng không
Cũng chẳng có ai bàn bạc gì đâu
Tự phát thôi mà
Nhưng tôi thấy việc đó cũng được đấy chứ
Đáng lý ra khi còn làm chủ nhiệm
Tôi phải làm việc ấy lâu rồi
Cậu nói thế là sai lập trường rồi đấy
Người dân làm thế còn sai
Nói gì đến cán bộ đảng viên
Thực tế đã như vậy
Nếu tất xã muốn thù hội diện tích đất trồng mới
Thì phải trả công phát hoang cho bà con
Cậu nói thế là sao
Lấy đâu công điểm mà làm như vậy
Thôi tôi có việc bận phải đi đây
Chào ông phó chủ tịch nhé
Chào bác ạ
Nghiệp ơi nghỉ tay tý đã
Anh Tâm ngồi đây chơi uống nước anh
Anh ngồi đi
Em mời anh
Nghiệp này anh cũng chưa biết làm thế nào để giúp em được
Phải có thời gian
Thì mới lập lại được tình thế đúng đắn trong vùng quê này
Em hiểu
Anh cũng lo lắng
Không biết rồi em sẽ sống như thế nào
Một thân một mình lại còn bị chèn ép nữa
Anh quan tâm đến em
Em cảm ơn
Nhưng anh yên tâm
Chẳng lẽ sức giải vai rộng như thế này
Lại không kiếm được cái gì cho vào miệng hay sao
Em nghĩ được như thế anh mừng lắm
Anh chỉ sợ em suy sụp quẫn trí
Làm gì đến nỗi thế
Những gì đã xảy ra
Làm em cứng rắn hơn trước rất nhiều anh ạ
Anh biết em là người có ý chí
Nhưng dù sao cũng phải tính cách
Để không chỉ có cái cho vào miệng
Mà còn phải lo cho tương lai nữa
Người ta không cho em vào hợp tác
Có khi như thế
Em lại tính được cách làm ăn khác
Chứ bám vào mấy công điểm này
Thì cũng chẳng làm được gì cả
Lại quen thói dựa dẫm
Thế em định làm ăn như thế nào
Có thể nói cho anh biết được không
Em chăn nuôi
Nuôi gì em lấy vốn đâu ra
Trong tù em có quen được một người bạn tốt
Anh ấy sẽ cho em vài vốn
Em sẽ gột vài cặp bò
Sao lại đúng ý anh thế cơ chứ
Anh cũng đang định khuyên em làm như vậy
Nhưng chưa biết kiếm vốn ở đâu
Thôi thế là tốt rồi
Quê mình đồi núi cây cỏ thiếu gì
Vâng
Hồi ở trong trại em cũng có làm việc này
Nên cũng có một chút kinh nghiệm
Báo cáo của đồng chí Hò
Chủ nhiệm hợp tác xã
Mà các đồng chí vừa được nghe
Đã thể hiện rõ một khuyên hướng tư tưởng
Đi ngược lại đường lối làm ăn tập thể
Của Đảng và Nhà nước
Đã xuất hiện ở địa phương chúng ta
Hồi này chúng ta phải bàn các biện pháp ngăn chặn
Việc làm của đội trưởng Tâm
Để nhanh chóng dập tắt khuyên hướng đi ngược lại con đường làm ăn tập thể
Nếu không làm ngay
Tôi e rằng
Trào lưu xấu này sẽ lan rộng ra toàn xã
Đề nghị đồng chí Thệ
Quyền bí thư Đảng quỳ cho ý kiến chỉ đạo
Đúng là đồng chí Tâm
Vì động xã viên trong đội sản xuất
Đi phá hoang lấy ruộng
Là việc chưa từng xảy ra ở địa phương bao giờ
Thế nhưng xét cho cùng
Thì diện tích đất hoang đó
Bao nhiêu năm nay
Chưa từng bao giờ sinh lợi cho tập thể
Cũng như cho các hộ xã viên
Bây giờ
Người dân bỏ ra công sức
Tiên của làm như vậy
Cũng mang lại một chút lợi ích cho họ
Mà xã và hợp tác xã
Cũng đâu có thiệt hại gì
Bây giờ chính quyền xã
Ngăn cản dễ gây ra phản ứng
Mà xã ta trong thời gian gần đây
Đã có quá nhiều chuyện xảy ra rồi
Thưa đồng chí quyền bí thư
Thưa các đồng chí
Tôi thấy ý kiến của đồng chí Thệ
Là hữu khinh
Thể hiện sự lo ngại trách nhiệm
Ta phải phân tích từ cội nguồn của vấn đề
Trước hết
Phải nhìn nhận đúng
Đất hoang ấy là của ai
Ai có quyền quản lý
Sử dụng
Sau nữa chúng ta phải xem xét lại tính chất
Mục đích của đội trưởng tâm
Có phải là khuyến khích tư hữu
Phá hoại tập thể không nào
Đồng chí Lường
Ta nói đúng bản chất của vấn đề rồi đấy
Bao nhiêu năm qua
Những người dân trên cả nước ta
Đã dũng cảm hy sinh quyền lợi cá nhân
Để xây dựng cuộc sống lao động
Vì quyền lợi của tập thể
Bây giờ chúng ta không thể nhân nhượng
Để một vài cá nhân
Phá hoại thành quả của chúng ta
Tôi nghĩ là đảng
Chính quyền, hợp tác xã
Phải thống nhất quan điểm
Kiên quyết ngăn chặn hành động tự phát nguy hiểm này
Để cho anh Tâm
Và một số người khác
Biết lẽ phải
Biết tôn trọng luật pháp
Biết tôn trọng tập thể
Không thể để tự do vô kỷ luật thế này được
Rõ ràng thằng cha Tâm đã có ý định từ trước
Cho nên mới nhận cái chân đội trưởng thay tôi
Chứ có chịu
Nhận cái chân phó chủ nhiệm đâu
Thế nhưng tổ chức cái việc khai hoang này
Tay tâm được cái gì nào
Thì nó cũng được miếng đất
Cho vợ chồng ngô như mọi người thôi
Thế vậy tại sao người ta cứ làm ổn lên
Như thế nó là tư lợi
Thật ra các bố đánh nó
Vì cảm thấy nó qua mặt thôi
Làm đội trưởng rồi nên tôi biết
Cái gì cũng phải xin sỏ
Báo cáo người ta mới khoái
Cả cái chuyện anh Tâm quan hệ với thằng Nghiệp
Cũng làm cho các bố khó chịu
Ai đợi cán bộ lấy đi lo cho đối tượng bị quản chế
Thế chẳng lẽ họ định cho thằng Nghiệp chết thật hay sao
Ông Lương thì bảo
Cớp trên đã có quyết định
Về việc quản lý giáo dục
Tội phạm được tha về địa phương
Ông Hò thì nói
Điều lệ hợp tác xã không cho kết nạp
Những người có khích điểm
Chuyện mẹ con nhà Lâm thì ai chả biết
Một người chết
Một người đi tù
Thế còn chưa đủ hay sao
Ông giỏ thương nó thì kiếm đất cho nó trồng cây đi
Chứ lại không à
Nhà tao cũng có mảnh đất phát hoang kìa
Ông có chuyện phát hoang với mọi người đâu mà có
Đúng là lúc đầu tôi cũng đách tin tay tâm
Nên cũng không tham gia
Nhưng bạn con lại cứ theo bạn con đi làm
Cái thằng giỏ này cứ vật vào vật vào
Thế mà trả cái gì mà không dính vào
Thế mày thuê thằng Nghiệp
Đi làm ở mảnh đất mới khoai hoang đấy à
Chứ còn sao nữa
Thế thì thành địa chủ rồi
Đấy
Người ta dựa vào cái lý đấy
Để kết tội tay tâm
Là phá hoại đường lối đấy
Thế thì tớ rủ thằng Nghiệp vào rừng đất bẫy
Xem đứa nào dám ngăn trở không
Ông giỏ ơi
Ruộng hợp tác, ruộng phá hoang
Lại đi bẫy thú rừng nữa
Liệu ông còn sức để cây ở nhà nữa không
Cây được tết
Nhà nào có ruộng để không
Để đấy tớ cây luôn thế
Thế cái tay giỏ này chỉ được cái bệ bạn không ai bẳng
Thôi thôi thôi
Tối nay ban quản trị của hợp tác xã hộp
Về việc của tay tâm ý
Để xem sự thể ra sao nhé
Thôi mời các đồng chí vào họp đi
Thưa các đồng chí đại diện chính quyền xã
Các đồng chí trong ban quản trị
Các đồng chí đội trưởng đội sản xuất
Hôm nay ban quản trị hợp tác xã
Tổ chức họp đột xuất
Để ban về một hiện tượng mới
Đang xảy ra ở trong địa phương ta
Đó là việc đội trưởng đội sản xuất số 3
Đã tự động tổ chức
Khai khẩn đất hoang
Chia cho xã viên làm rụng tư
Thưa các đồng chí
Đây chẳng những là một việc làm vô kỳ luật
Mà còn là sự vi phạm nghiêm trọng
Của đường lối phát triển kinh tế
Của tập thể của đảng
Và của nhà nước
Trong cuộc họp này
Chúng ta phải phân tích đánh giá lại
Năng lực quản lý
Cũng như động cơ
Đã dẫn đến việc làm sai trái
Nguy hiểm của đồng chí tâm
Tôi xin phép có vài ý kiến
Chúng ta phải nhìn nhận
Đồng chí tâm là một đảng viên
Một cán bộ quân đội mới về địa phương
Cho nên
Không thể nói
Đồng chí thiếu ý thức chính trị
Còn về năng lực cũng vậy
Chắc chắn đồng chí tâm là một cán bộ năng nổ
Dễ dàng chấp nhận cái mới
Tuy nhiên
Có thể đồng chí tâm nóng vội
Trước những vấn đề của địa phương
Có thể mục đích việc làm của đồng chí tâm là tốt
Nhưng nếu đi chạy ra khỏi đường lối của đảng
Và nhà nước
Là không thể chấp nhận được
Bây giờ sự việc đã rồi
Chúng ta phải cùng bàn cách tháo gỡ
Sửa chữa
Chứ không phải chụp mũ
Lên án hay chỉ trích cá nhân
Tôi xin có ý kiến
Cảm ơn đồng chí tâm
Đã có những ý kiến định hướng cho hội thảo này
Nhưng tôi cũng xin có những ý kiến cá nhân của tôi
Đồng thời
Cũng là suy nghĩ của bà con xã viên đội 3
Cũng như của các đội khác
Lâu nay
Như chúng ta đều biết
Xã miền núi như xã của chúng ta
Ruộng trồng cấy ít
Những công việc trồng cấy của hợp tác xã
Không huy động hết sức lao động
Của bà con xã viên
Ở các địa phương khác
Bà con có nghề phụ làm thêm ở trong gia đình
Nhưng ở quê chúng ta thì không có
Chăm sóc phần đất 5%
Mà hợp tác xã chia cho các hộ xã viên
Cũng chẳng hết bao nhiêu thời gian
Và công sức
Vậy thời gian nhàn rỗi
Trong khi đó
Đất đồi, đất ven núi với diện tích đáng kể
Đang bị bỏ hoang hóa bao nhiêu năm nay
Địa phương cũng như hợp tác xã
Không có vốn để tổ chức khai hoang
Lấy thêm đất trồng
Vậy thì bà con nông dân mang sức lao động của mình ra làm
Như vậy có gì là sai đâu
Không ai có thể cướp được đất của nhà nước
Của tập thể
Về làm đất tư của gia đình nhà mình
Đất vẫn là đất của nhà nước
Vẫn là đất của hợp tác xã
Khi nào nhà nước
Và tập thể cần thì bà con sẽ trả lại
Khi đó đất không còn là đất hoang hóa
Mà trở thành đất trồng trọt
Vấn đề cần làm lúc này
Là chính quyền và ban quản trị hợp tác xã
Cần làm thủ tục cho mượn
Cho thuê
Tạm thời hợp thức hóa có thời hạn
Diện tích đất mà bà con đã bỏ công sức ra
Để khai hoang
Bản thân tôi và bà con khai hoang
Không làm gì để gọi là chống lại đường lối của đảng
Và của nhà nước cả
Các đồng chí có thể báo cáo lên huyện huyện
Đồng chí Tâm và các đồng chí trong hội nghị này đều biết
Bác Tĩnh
Cựu bí thư đảng hủy của xã chúng ta
Là người nắm vững hầu hết
Các vấn đề về chủ trương chính sách
Của đảng và nhà nước
Tôi nghĩ đồng chí nên thảo luận
Với ông Cụ trước
Để đến khi họp chi vi thường kỳ tới đây
Chúng ta sẽ bàn sâu hơn về vấn đề này
Ơ kìa
Sao giờ này thầy chưa đi ngủ à thầy
Thầy không buồn ngủ
Thầy cứ nói thế con biết rồi
Thầy đang mong nhà con về vậy không ạ
Thầy cũng rất khó nghĩ sao thằng Tâm lại làm những việc như thế
Nhà con tính khi vẫn thế thầy ạ
Khi còn ở đơn vị
Anh ấy thường làm những việc mà nhiều người cho là trái khói
Nhưng cách nghĩ của anh ấy rất chân thành
Vì mọi người thầy ạ
Nhưng mà
Làm gì thì làm cũng phải đúng quan điểm chứ
Nhưng
Thầy thấy đấy
Những việc anh ấy làm hợp lòng dân
Không thể nói thế được
Dân thì cứ cái gì có lợi là họ ủng hộ
Nhưng người cán bộ, người đảng viên
Thì phải cứng rắn để bảo vệ đường lối chứ
Thầy ạ
Anh ngồi xuống đây
Hôm nay thầy phải nói với anh nhiều chuyện đấy
Theo con
Thầy đã quyết định xin nghỉ rồi
Thì thầy đừng tham gia vào chuyện làng xã nữa
Anh nói thế mà nghe được à
Tôi có còn là người dân xã này không
Tôi có còn là một đảng viên nhiều tuổi đảng nhất xã này không
Mà lại mũ ni che tay được à
Con xin lỗi thầy
Con không định nói thế đâu ạ
Con chỉ muốn làm một điều gì đó có lợi cho dân cho xã
Anh nói cái lợi là lợi trước mắt
Nhưng về lâu về dài
Sẽ là cái họa
Họa cho ai hả thầy
Họa cho đường lối tập thể hóa
Con không nghĩ như thế
Trong quá khứ lịch sử
Dân ta đã theo đảng làm cách mạ
Giải phóng dân tộc
Dành độc lập tự do cho đất nước
Bây giờ hòa bình rồi
Nguyện vọng được no đủ
Thoát khỏi đói nghèo của người dân là hoàn toàn chính đáng chứ ạ
Thoát khỏi đói nghèo là mong muốn chung của mọi người
Nhưng không thể nóng vội
Không thể làm bằng mọi giá
Và muốn làm gì thì làm
Cũng phải theo sự lãnh đạo của tập thể chứ
Vâng
Con chỉ muốn mở ra một cách làm
Để rồi báo cáo lên tập thể lãnh đạo xã
Không làm thử
Thì khó thuyết phục mọi người lắm thầy ạ
Anh là con tôi
Anh phải có trách nhiệm bảo vệ danh dự của gia đình
Của bố mẹ nữa
Thầy nói vậy
Nghĩ là con đã trở thành phản động rồi hay sao hả thầy
Điều ấy tự anh phải biết
Anh à
Em thấy sự việc vẫn nghiêm trọng hơn rồi đấy
Anh thử tính lại xem
Anh đang trên lưng hồ
Con muốn xuống cũng không được nữa rồi
Nhưng em đừng lo nghĩ mà làm gì
Thẳng danh con đang muốn nổi loạn này
Việc làm của nó
Đang kích động khá đông bà con xã viên
Sẽ không chỉ ở đội ba của nó
Ít lâu nữa sẽ lan rộng ra cả xã đấy
Cây giở là ông Thệ vẫn chưa nhận thức được
Nên chưa có ý kiến quyết định
Cháu đã gửi cả ban tưởng trình của chú Hò
Và làm báo cáo về phía công an
Nhưng ông Thệ vẫn cứ lờ đi
Hay là mình phải báo cáo lên huyện hả chú
Không được
Mình phải dẹp yên ngay tựa cơ sở
Biết đâu thằng ấy
Có người trên huyện, trên tỉnh ủng hộ nó thì sao
Hay là ban quản trị hợp tác xã
Ra ngay quyết định thu hồi toàn bộ số đất đã khai khoang
Vớ vẩn
Làm thế bây giờ là loạn ngay
Thế cứ để dân trồng ngô trồng sắn trên đất
Ít nhất thì phải hết vụ này
Trong khi đó
Mình phải hạ thằng Tâm trước
Ngày mai
Anh Lường ép tay thệ một lần nữa
Cứ nói là đã báo cáo trên huyện rồi
Mẹ cái thằng cha này
Từ ngày mùa Lâm chết đến nay
Làm cái gì cũng sợ
Lão ơi còn can thiệp cả chuyện thằng Niệp nữa cơ chứ
Lão ơi bảo để nó đói
Nó dễ khùng lắm
Lão ơi còn sợ cả hồn ma bà Lâm quá nữa
Mẹ cái thằng này
Đã làm cán bộ là còn sợ ma nữa
Biết thế
Mình cứ để cho nó chết từ cái vụ mụ Lâm rồi
Chào anh
Anh Ất
Có gì mới không anh
Chúng mày đã biết tin gì chưa
Hôm nay ở trên huyện có đoàn kịch nói là Trung Ương về diễn đấy
Chúng mày có đi xem không
Dạo này thầy bú em không cho đi chơi khuya nữa đâu
Em cũng thế bú em vừa có ruộng trồng sắn
Vừa nuôi dái đôi bò bận lắm
Đến cả bà Ló nhà mày cũng có ruộng phát hoang kìa
Vâng
Mọi người cũng sang giúp bú em đấy
Cả em cũng đến giúp chị Ló nữa
Ơ còn chúng mày
Nhà đứa nào cũng có ruộng mới để phát hoang à
Bú em cũng có đấy
Nhà em chẳng có miếng nào
Nhà em cũng không có
Không có là may đấy
Cứ đưa rồi theo anh Tâm vào con mưa này
Có lúc mà phải chịu tội đấy
Sao lại chịu tội
Những người chủ mưu sẽ bị xử tội
Còn những người làm theo
Sẽ bị thu hồi ruộng đất mới
Có khi còn bị đuổi ra khỏi hợp tác xã chứ
Đuổi ra khỏi hợp tác nhanh đi ạ
Anh Tâm em bảo không có chuyện đấy đâu
Anh Tâm nhà mày thì nói làm gì
Ông ấy chủ trì
Thì đương nhiên ông phải nói như thế chứ
Thôi
Quan tâm gì đến chuyện người lớn
Tối nay đứa nào đi xem phim với anh hết
Rốt tay lên
Em cho em đi với
Tụi mình đang tuổi ăn tuổi chơi
Tội gì mà ru rú một chỗ
Để người lớn bóc lột sức lao động đúng không nè
Đi
Thôi mình đi về đi
Vừa qua tôi được tham gia chuyến đi tập huấn 1 tuần
Của tên đội ở Vĩnh Phúc
Ở đó bà con sẵn viên hợp tác xã như chúng ta
Nhưng ngoài đất 5% như mọi nơi
Họ còn có thêm đất để làm kinh tế gia đình
Ngoài ra họ còn có nghề phụ
Chính vì vậy mà cuộc sống của nhân dân xã
Đã khá hơn trước rất nhiều
Đồng chí Thành nói như vậy có nghĩa là
Nhà nước đã có chính sách mới rồi hay sao
Nếu có thật như vậy
Tôi đề nghị đồng chí Thành và cả đồng chí Tâm nữa
Cho lãnh đạo xã
Và ban quản trị hợp tác chúng tôi mượn để tham khảo
Tôi có ý kiến ạ
Theo như tôi biết
Thì nhà nước chưa hề phổ biến một chính sách nào mới cả
Nhưng là người cán bội
Chúng ta phải tìm mọi cách để giải quyết những vấn đề cụ thể của địa phương
Tạo điều kiện tốt hơn cho bà con tân xã
Thoát khỏi cảnh nghèo đói
Và tình trạng lãng phí tài nguyên, lãng phí sức lao động
Có như vậy
Cán bộ mới thực sự là đầy tớ của nhân dân
Như bác Hồ đã dạy
Tôi xin có ý kiến
Mời đồng chí phát biểu
Các đồng chí đều đã biết
Từ năm 20 tuổi đến giờ
Tôi vinh dự được đứng trong hàng ngũ của Đảng
Sống và làm việc theo cương lĩnh
Điều lệ và các nghị quyết của Đảng
Trong giai đoạn chiến tranh
Có nhiều những tình huống đột xuất
Rất nhiều nhiệm vụ mới nảy sinh
Yêu cầu cán bộ, chiến sĩ phải xử lý ngay lập tức
Khi đó
Người lãnh đạo cao nhất của đơn vị
Được phép đưa ra những quyết định
Đưa đến thắng lợi
Và đỡ tiêu hào sương máu của chiến sĩ
Tuy nhiên
Những quyết định như vậy
Vẫn phải nằm trong chủ trương
Chính sách chung của lãnh đạo chính trị
Và tham mưu
Bây giờ hòa bình
Trong công việc lao động sản xuất
Không nên nỗi cấp bách nhở mặt trận
Chúng ta lại luôn có sự chỉ đạo của cấp ủi
Của chính quyền các cấp
Nên không có lý do nào
Để một ai đó có quyền
Đưa ra những quyết định tự phát
Không đúng với đường lối
Chính sách của đảng, của nhà nước
Vì vậy có thể kết loại
Việc làm của đồng chí Tâm
Con trai tôi
Mặc dù về mục đích là tốt
Nhưng thực sự là sai với chủ trương
Làm ăn tập thể của đảng và nhà nước
Các đồng chí thấy đấy
Đồng chí đảng viên kỳ cựu
Lão thành cách mạng của xã chúng ta
Vừa phân tích thấu đáo
Nhiệm vụ của cán bộ đảng viên
Với chính sách làm ăn tập thể
Trong công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa
Này, này đây này
Báo cho anh em một tin nóng hổi đây
Thằng Tâm đang bị cạo đấy
Phé này to chắc rồi
Tôi hỏi các ông, theo các ông
Tay Tâm có tội hay không nào
Thì dĩ nhiên là vi phạm đường lối chính sách cho con gì nữa
Nói cho cùng, thằng Tâm nó có lo tư lợi gì đâu
Nó chỉ muốn mở đường
Cho bà con có chút tiền đóng gạo thôi
Nhưng đường lối làm ăn tập thể
Là không để một ai có tư liệu sản xuất riêng
Tất cả là của tập thể
Nếu đúng như thế
Thì nhà ông cũng đừng làm chuồng
Để nuôi lợn nuôi gà nữa nha
Đúng đấy, trả cả đất 5% đi
Thế mới gọi là kinh tế tập thể chứ
Chỉ đi làm rộn tập thể
Ăn công điểm thôi đấy nha
Thế thì chết đói từ lâu rồi
Ôi, chật từ
Nói thật với các ông
Tớ cũng đã được đọc
Mà có đọc cũng chưa chắc hiểu được hết chính sách của nhà nước
Cả cái thằng cha kêu đội trưởng sản xuất này
Cũng vậy thôi
Nhưng tớ thấy làm theo thằng Tâm thì no hơn
Chẳng những đủ cơm cho vợ con
Lại còn có tí cay cay
Như thế mà cay lung tung được vậy không bác giỏ
Có đúng thế không ông giỏ
Đúng thế đấy
Nhưng tớ còn một cách nữa
Để xét xem thằng Tâm đúng không
Thế có cách nào để xác định đúng hay sai
Ông nói đi
Chỉ cần nói cho tớ biết
Ai đòi kỷ luật
Ai ủng hộ thằng Tâm
Là tớ biết nó đúng hay nó sai
Đúng đấy nhưng phải xem là
Cách đánh cậu Tâm có phải là người tốt hay không
Nói chung là người dân mình khói cậu Tâm
Có đúng thế không nào
Phải
Với sự phân tích khá thú đáo của đa số các đồng chí trong đảng quỳ
Và ban quản trị hợp tác xã
Đặc biệt là ý kiến của độc trị tỉnh
Tôi đề nghị đồng chí bí thư đảng quỳ
Quỳ ban nhân dân
Phải có hình thức kỷ luật
Và nhanh chóng thu hồi đất phát hoang về cho tập thể
Các đồng chí cho tôi nói chưa ạ
Vâng mời đồng chí
Thưa các đồng chí
Vừa rồi các đồng chí đã phân tích
Trong đó có ý kiến của đồng chí tỉnh
Bố tôi nêu ra những tình huống
Của người chiến sĩ trên mặt trận
Tiếp theo sự phân tích ấy
Tôi xin được nói về những giai đoạn lịch sử xa hơn
Khi đảng lãnh đạo toàn dân làm cách mạng
Khi đó đảng có đường lối của chủ nghĩa mạng lên in
Nhưng để áp dụng và thực tiễn đấu tranh
Trên một đất nước nửa thực dân nửa phong kiến
Các bậc tiền bối của đảng cũng phải tìm tòi
Sáng tạo, thể nghiệm
Nhiều con đường
Nhiều biện pháp khác nhau
Và chỉ có như vậy
Đảng mới hoàn thành được nhiệm vụ
Đưa sự nghiệp cách mạng của dân tộc ta đến thắng lợi
Giai đoạn xây dựng kinh tế xã hội
Trên đất nước ta
Sau chiến tranh đang gặp nhiều thử thách gây go
Phức tạp
Đảng và nhà nước cũng nhận định như vậy
Cũng đang cố gắng tìm cách vượt qua khó khăn
Đưa nền kinh tế đất nước đi lên
Tốt đẹp hơn
Nhưng hệ thống lãnh đạo các cấp
Không thể ngồi ở văn phòng
Mà có thể vạch ra được những biện pháp cải tiến hệ thống quản lý
Những cách làm mới để nhân dân làm theo
Tìm tòi
Thể nghiệm
Hành tư thực tế của sản xuất lao động
Của các cấp cơ sở
Đó là những việc làm thử của người nông dân
Và của các can bộ lãnh đạo địa phương
Phải làm rồi mới biết đúng hay sai
Phải làm để cho các cấp lãnh đạo đảng
Nhà nước nhìn nhận
Và lựa chọn giải pháp có lợi nhất cho dân
Cho nước
Từ cách nghĩ như vậy
Tôi mới mạnh dạng vận động bà con xã viên đội 3
Và đội ngũ can bộ đoàn thanh niên làm thử
Kết quả ban đầu
Là đã huy động được sức lao động của bà con
Mà lâu nay chúng ta chưa khai thác hết
Của người nông dân
Và việc làm ra cuộc cải vật chất
Và hơn thế nữa đã góp phần cải tạo nếp sống lười biếng
Dựa dẫm mà lâu nay đã trở thành thói quen
Tôi dự định nay mai sẽ viết bản thường trình
Gửi lên các cấp lãnh đạo xem xét
Thưa các đồng chí
Tôi cũng đã suy nghĩ nhiều về trường hợp đồng chí Tâm
Tôi thấy rõ
Đồng chí Tâm chủ trương như vậy
Không để mang lại nguồn lợi cho bản thân và gia đình
Do đó chúng ta không thể kết tội vụ lợi
Với đồng chí ấy
Thứ hai
Nhìn vào thực tế ta thấy nhiều vùng đồi núi bỏ hoang từ bao đời nay
Đã thành đất trồng trọt sinh lợi
Tôi nghĩ đảng ủy và chính quyền xã
Chúng ta phải báo cáo việc này lên cấp trên để xin ý kiến
Chứ cứ ngồi đây mà tranh luận
Cũng không ra được vấn đề
Nếu xử lý mạnh như đòi lại đất hoang
Của bà con về cho tập thể
Thì sẽ là việc làm gây xáo trộn
Rất phức tạp trong dân xã
Tôi không đồng ý
Với thái độ hiếu khuyên của đồng chí quyền Mỹ Thư đảng ủy