Mạng Xã Hội Định Đoạt Sự Nghiệp Hơn Kỹ Năng: Cái Giá Của Hình Ảnh

Bạn có nhận ra đôi khi mạng xã hội quyết định sự nghiệp của bạn nhiều hơn cả kỹ năng thật sự không? Bạn có thể làm việc giỏi, cần mẫn, nhưng chỉ cần một bức ảnh ngớ ngẩn bị đào lại, cả hình ảnh nghề nghiệp bạn xây dựng bao năm bỗng sụp đổ trong vài giờ. Thế giới này đã chuyển sang một thực tài nơi thương hiệu cá nhân không chỉ được xây dựng ở công ty hay trên CV, mà còn bị phán xét từng ngày bởi những dòng trạng thái, bức ảnh hay bình luận mà bạn thả ra trong lúc vô tâm. Bạn được khuyên phải chuyên nghiệp, nhưng thật ra trừ đó ngày nay nghĩa là biết tự kiểm duyệt bản thân đến mức kiệt sức. Khi bạn đăng một tấm hình đi chơi, bạn lo xếp nghĩ mình không nghiêm túc. Khi bạn bày tỏ ý kiến thật lòng, bạn sợ đồng nghiệp gắn nhán, khó hợp tác. Và thế là, dần dần bạn học cách dựng lên một nhân vật ảo của chính mình gọn gàng, sạch sẽ, đúng chuẩn, còn con người thật thì bị nhốt lại phía sau màn hình. Cây giá của sự chuyên nghiệp là bạn sống với hai khuôn mặt, một để tồn tại ngoài đời, một để trưng bày trên mạng. Trong tâm lý học, đây là dạng căng thẳng gọi là dissonance. Khi hình ảnh bạn thể hiện và con người thật bên trong không trùng khớp, bạn bắt đầu thấy mình rỗng tuyết. Một người bạn tôi từng kể, chỉ vì lỡ đăng hình đi du lịch đúng lúc công ty đang họp khẩn, cô bị xếp quy trục là vô trách nhiệm, dù chuyến đi đó đã lên kế hoạch từ trước. Từ đó, cô ám ảnh mỗi lần bấm nút đăng bài. Bạn tưởng mạng xã hội giúp bạn tự do thể hiện, nhưng đôi khi nó lại biến thành một nhà tù trong suốt, nơi từng cái nhấn thích hay từng icon mặt cười có thể trở thành bằng chứng chống lại bạn. Bạn không còn dám làm mình, bạn chỉ dám làm thế bóng mà người khác mong đợi. Và nguy hiểm nhất là, khi xã hội quá ám ảnh với hình ảnh trực tuyến, người ta quên mất đánh giá bạn bằng năng lực thật. Một cú triệt tay có thể xóa đi 10 năm phấn đấu. Bạn có thể than rằng điều đó bất công, nhưng sự thật là chúng ta đang sống trong một kỳ nguyên mặt sự nghiệp và hình ảnh cá nhân đã hòa lẫn. Câu hỏi không còn là bạn giỏi gì, mà là bạn trông ra sao khi người khác nhìn thấy bạn qua một màn hình. Vậy thì, thay vì hỏi làm sao để tách biệt đời tư và công việc, có lẽ câu hỏi cần thiết hơn là, bạn có dám sống thật đến mức chấp nhận cái giá mà sự thật ấy mang lại không?