VÌ SAO ISRAEL KHÔNG DẦU MỎ, TOÀN SA MẠC MÀ VẪN GIÀU?

Tin Tức Bình Minh
548 người theo dõi
#BlvHaiThanh #BLVHảiThanh #BLVhaiThanhStory
Israel – một quốc gia nhỏ bé ở Trung Đông, không có dầu mỏ, không có tài nguyên thiên nhiên dồi dào, đất đai lại khô cằn, hơn 60% diện tích là sa mạc. Ấy vậy mà Israel vẫn vươn lên trở thành một trong những nền kinh tế phát triển nhất thế giới.
Đăng ký kênh tại đây các bạn nhé!
https://bit.ly/blvhaithanh
Xin chào các bạn, vì sao Israel, một quốc gia nhỏ bé, không có dầu mỏ,
không có tài nguyên thiên nhiên rồi rào, mà lại dầu có và phát triển đến như vậy?
Nếu bạn nghĩ một đất nước muốn dầu có thì phải có mỏ vàng,
phải có mỏ dầu hay là có rừng vàng biển bạc, thì câu chuyện của Israel sẽ khiến bạn phải ngạc nhiên.
Trước tiên, hãy nói về địa lý của Israel và đặc biệt là tình trạng tài nguyên cực kỳ hạn chế của họ.
Nếu có một cuộc thi quốc gia nào thiếu tài nguyên nhất, Israel có lẽ sẽ nằm trong nhóm đầu.
Không giống những nước khác trong khu vực Trung Đông như là Ả Rập Giê-út hay là Iran,
nơi dầu mỏ chảy như sông, Israel gần như không có tài nguyên thiên nhiên nào đáng kể.
Không có mỏ dầu, không có mỏ vàng, không có rừng gỗ bạt ngàn,
cũng không có mỏ than hay khoáng sản gì to tát. Đất đai thì cằn cỗi, phần lớn là đá và cát,
đến cả nước ngọt cũng khan hiếm, với chỉ vài con sông nhỏ và lượng mưa ít ỏi, đặc biệt là phía Nam.
Hãy hình dung, một đất nước mà hơn 60% diện tích là sa mạc làm sao mà giàu được phải không nào?
Bởi vì người ta thường nghĩ rằng một đất nước có nhiều sa mạc như vậy, muốn giàu thì phải có dầu mỏ.
Nhưng khoan, chính sự thiếu thốn này đã buộc Israel phải nghĩ khác,
phải làm khác để tồn tại và phát triển, và điều đó đã tạo ra kỳ tích của Israel.
Israel rất nhỏ, diện tích chỉ khoảng 22.000 km2, nhỏ như một tỉnh của Việt Nam.
Nó nhỏ như một chấm nhỏ trên bản đồ. Đá thế địa hình còn khắc nghiệt.
Trong hơn 60% diện tích là sa mạc thì nổi tiếng nhất là sa mạc Negev ở phía Nam.
Kỳ hậu thì nóng như chảo lửa vào mùa hè, đất này tất nhiên là không màu mỡ, và nước thì quý như giọt vàng.
Nếu bạn nghĩ, ồ, thế Israel làm thế nào để giàu được, thì bạn không phải là người duy nhất,
nhưng Israel đã biến những bất lợi này trở thành lợi thế.
Dù không có dầu mỏ, Israel lại may mắn có được một vị trí địa lý chiến lược nằm
ở ngã ba của Ba Châu Lục, Châu Á, Châu Âu và Châu Phi. Từ thời cổ đại,
vùng đất này đã là cầu nối thương mại giữa những nền văn minh. Ngày nay,
vị trí này giúp Israel dễ dàng tiếp cận các thị trường quốc tế.
Thêm vào đó, họ có đường bờ biển dài hơn 270 km dọc theo địa trung hải,
với những cảng biển như Haifa và Ashdod, đó là những cửa ngõ giao thương quan trọng.
Nhưng điều thú vị nhất về địa lý của Israel là cách họ tận dụng những gì tưởng chừng vô dụng.
Ví dụ, Samar Negev không chỉ là nơi để chụp ảnh, hay là nơi để chịu nóng,
mà còn là trung tâm thử nghiệm công nghệ nông nghiệp và năng lượng tái tạo.
Họ xây dựng những trang trại năng lượng mặt trời khổng lồ ở đây, tận dụng ánh nắng dồi dào.
Hay như Biển Chết, nơi mặn nhất hành tinh, không chỉ là điểm du lịch mà còn là nguồn
khai thác khoáng chất như Cali chẳng hạn, được dùng trong công nghiệp và xuất khẩu.
Và đừng quên, trong thập kỷ qua, Israel đã phát hiện những mỏ khí đốt tự nhiên khổng lồ dưới
lòng địa Trung Hải, như là mỏ Tama và mỏ Leviathan. Dù không phải dầu mỏ, khí đốt này đã giúp
Israel tự chủ năng lượng và còn xuất khẩu sang những nước láng giềng như Jordan hay là
Ai Cập, mang về hàng tỷ đô la. Đúng là, trong cái khó, thì bỗng nhiên nó lại ló ra cái khôn.
Nhưng đó vẫn chưa phải là tất cả. Hãy chuyển sang phần kinh tế. Nếu bạn hỏi,
Israel giàu như cái gì? Câu trả lời ngắn gọn là, đổi mới sáng tạo và công nghệ cao.
Nhưng đổi mới cái gì và sáng tạo cái gì rồi là công nghệ cái gì?
Israel được mệnh danh là quốc gia khởi nghiệp, Startup Nation. Nếu thung lũ Silicon ở Mỹ là
cái nôi của công nghệ, thì ở Israel, khu vực tên Aviv được gọi là thung lũ trong tiếng Ả Rập.
Nơi đây là trung tâm của hàng nghìn startup công nghệ, từ trí tuệ nhân tạo,
an ninh mạng cho đến công nghệ y tế. Bạn có biết được rằng, Israel có số lượng
startup trên đầu người cao nhất thế giới. Từ đến năm 2025, có hơn 8.000 startup đang hoạt động
tại đây. Nhiều công ty nổi tiếng như là công ty Mobii chuyên về công nghệ lái xe tự động đã
được e-theo mua lại với giá hơn 15 tỷ đô. Wale là ứng dụng bản đồ đã được Google mua lại,
hay Checkpoint, ông lớn về an ninh mạng, đều bắt nguồn từ Israel. Những các khổng lồ công nghệ
như Google, Microsoft, Apple đều có trung tâm nghiên cứu ở Israel. Tại sao? Vì đây là nơi
sản sinh ra những ý tưởng điên rồ nhưng cực kỳ thực tiễn.
Bí quyết nằm ở việc Israel đầu tư mạnh vào nghiên cứu và phát triển, hay vẫn gọi là R&D. Họ
chi tới gần 5% GDP cho việc này. Tỷ lệ này là cao bậc nhất trên thế giới. Trong khi đó,
bình thường các nước sẽ chi khoảng 1-2%. Chính phủ Israel cũng hỗ trợ các startup qua các quỹ
đầu tư mạo hiểm, giảm thuế và tạo môi trường kinh doanh thân thiện. Kết quả là, mỗi năm,
hàng trăm công ty mới ra đời và nhiều công ty được mua lại với giá hàng tỷ đô.
Không chỉ có những công ty khởi nghiệp về khoa học như vậy.
Ở Israel còn có một ngành công nghiệp khác, đó là công nghiệp quốc phòng. Đây là một trụ cột
khác của nền kinh tế Israel. Do nằm trong khu vực bất ổn, họ buộc phải phát triển quân đội
mạnh mẽ. Nước họ nhỏ, dân họ ít thì lại càng phải mạnh hơn. Và điều này dẫn đến ngành
công nghiệp quốc phòng rất phát triển. Họ sản xuất từ hệ thống phòng thủ tên lửa vòm sắt,
có thể bắn hạ khoảng 90% tên lửa của đối phương, đến drone quân sự, radar và công nghệ tình báo.
Israel là một trong 10 nước xuất khẩu vũ khí lớn nhất thế giới. Những sản phẩm của họ được bán
trong Mỹ, Ấn Độ, châu Âu và nhiều nước khác. Tất nhiên, họ cũng phải nhập một số sản phẩm. Ngày này
không chỉ mang lại tiền mà còn tạo việc làm và thúc đẩy công nghệ. Các bạn biết rằng, rất nhiều công
nghệ trong đời sống đều đi lên từ công nghệ quốc phòng. Ví dụ như là công nghệ vòm sắt đã được
ứng dụng vào các hệ thống dân sự như bảo vệ sân bay hay là phát hiện trái rừng.
Về nông nghiệp, nghe có vẻ điên rồi nhưng Israel đã biến sa mạc trở thành những cánh đồng xanh.
Nhờ công nghệ tưới nhỏ giọt, được phát minh bởi một kỹ sư Israel vào những năm 1960,
họ tiết kiệm nước tối đa và canh tác được trên đất khô cằn. Công nghệ này giờ được dùng trên
khắp thế giới từ California, châu Phi cho đến cả Việt Nam. Họ cũng xuất khẩu nông sản như cherry,
cam, bơ và cả hoa quả tươi với giá trị hàng tỷ USD mỗi năm. Họ còn phát triển giống cây trồng
triệu hạn, triệu mặn và dùng AI để tối ưu hóa sản xuất. Bạn có biết được rằng, Israel sản xuất tới
95% thực phẩm trong nước dù chỉ có 20% đất đai là canh tác được. Đó quả là một kỳ tích.
Ngoài ra, du lịch còn là một ngành kinh tế trọng điểm quan trọng khác của Israel. Mỗi năm,
hàng triệu du khách đổ về Israel để thăm những thánh địa như bức tường than khóc ở Jerusalem,
biển chết hay là Nazareth, nơi gắn liên với lịch sử thiên chúa giáo do Thái giáo và Hồi giáo.
Năm 2019, trước đại dịch, Israel đón gần 5 triệu du khách, mang về hơn 7 tỷ USD. Tức là
trung bình, cứ hai người Israel sẽ đón một du khách. Dù bị ảnh hưởng với xung đột, ngành du lịch
vẫn phục hồi mạnh mẽ nhờ những biện pháp an ninh và quả bá hiệu quả.
Vậy thì sao tất cả? Điều gì đã tạo ra khác biệt của Israel? Đó chính là con người. Con người là
người có khác biệt lớn nhất. Không tài nguyên, không đất đai màu mỡ. Nhưng Israel có một thứ vô giá,
đó là nguồn nhân lực chất lượng cao và tinh thần đổi mới không ngược.
Về giáo dục, họ đầu tư rất mạnh vào giáo dục, đặc biệt trong những lĩnh vực STEM như khoa học,
công nghệ, kỹ thuật, toán học. Khoảng 50% dân số có trình độ đại học hoặc cao hơn,
một con số khủng khiếp. Những trường đại học như là Đại học Gio Thái hay là Đại học Chechnyan
thuộc tốp đầu thế giới về công nghệ và khoa học. Sinh viên Israel được khuyến khích tư duy
sáng tạo, đặt câu trả lời và thử nghiệm từ sớm. Thú vị hơn, văn hóa giáo dục ở đây không chỉ
nằm ở trường lớp. Người Israel có thói quen tranh luận, đặt câu hỏi và không ngại thách thức
những ý kiến. Điều này tạo ra một môi trường khuyến khích sự sáng tạo và đổi mới.
Quân đội cũng lại là một lo luyện khác của Israel. Nghe có vẻ lạ, nhưng quân đội Israel là một trường
đại học đặc biệt. Ở Israel, hầu hết thanh niên 18 tuổi phải tham gia nghĩa vụ quân sự. Nam thường
là 32 tháng, nữ là 24 tháng. Trong quân đội, họ được đào tạo những kỹ năng công nghệ cao, lãnh đạo
và làm việc nhóm. Đặc biệt, các đơn vị tình báo như là Unit 8200 chuyên về an ninh mạng và công
nghệ đã sản sinh ra hàng loạt doanh nhân thành công. Ví dụ, những người sẵn lập ra Checkpoint,
Grid hay là Quay, những doanh nghiệp lớn của Israel, đều từng phục vụ trong đơn vị này.
Quân đội không chỉ dạy kỹ năng mà còn tạo ra một mạng lưới kết nối chặt chẽ nơi các cựu
binh hỗ trợ nhau trong kinh doanh sau này. Người Israel nổi bật với tinh thần khởi nghiệp.
Họ có một câu nói, nếu không thử thì bạn đã thất bại. Văn hóa ở đây khuyến khích chấp nhận
rủi ro và học từ thất bại. Không giống nhiều nước, nơi thất bại bị coi là xấu hổ,
ở Israel thất bại là một phần của quá trình học hỏi. Những doanh nhân trẻ được khuyến khích
thử nghiệm ý tưởng mới và nếu thất bại, họ đứng dậy và thử lại.
Thêm vào đó, đây là một quốc gia đa văn hóa, với người do thái từ khắp nơi trên thế giới.
Sự đa dạng này mang lại một góc nhìn mới mẻ và thúc đẩy sáng tạo.
Người Israel cũng có tinh thần gọi là Chupat. Đây là một từ do thái,
nghĩa là táo bạo, dám nghĩ, dám làm. Chính tinh thần này đã giúp họ biến những ý tưởng nhỏ,
thành những công ty tỷ đô. Cuối cùng, không thể không nhắc đến sự hỗ trợ từ cộng đồng do thái toàn
cầu và những đồng minh quốc tế, đặc biệt là Mỹ. Người do thái nước ngoài đã đầu tư với Israel từ
những quỹ mạo hiểm cho đến tử thiện. Mỹ thì cung cấp viện trợ quân sự hàng năm,
giúp Israel giảm gánh nặng chi phí quốc phòng và đầu tư vào những lĩnh vực khác.
Vậy là chúng ta đã hiểu vì sao Israel, một đất nước nhỏ bé, không giàu mỏ,
không tài nguyên rồi rào, lại trở thành một trong những quốc gia phát triển nhất trên thế giới.
Bí quyết nằm ở 3 yếu tố. Đầu tiên là địa lý. Dù tài nguyên nghèo nàn và khắc nghiệt,
Israel đã tận dụng vị trí địa lý chiến lược và những nguồn lực như khí đốt,
thậm chí cả sa mạng và bờ biển để phát triển kinh tế.
Thứ hai là về mặt kinh tế, họ có công nghệ cao, quốc phòng, nông nghiệp, công nghệ cao và du lịch.
Đây đều là những trụ cột chính được hỗ trợ bởi đầu tư mạnh và tinh thần khởi nghiệp.
Và quan trọng nhất là con người. Giáo dục đỉnh cao, quân đội như một lò luyện tài năng
và văn hóa táo bạo đã tạo ra một lực lượng lao động, sáng tạo và bến bỉ.
Có thể nói, Israel không có thiên thời, địa không phải là quá lợi, nhưng nhân thì cực kỳ hòa.
Câu chuyện của Israel dạy cho chúng ta rằng, tài nguyên quý gia nhất không phải là tài nguyên
nằm dưới lòng đất mà nằm trong bộ óc và ý chí của mỗi con người. Dù bạn ở đâu,
dù điều kiện và có khó khăn đến mấy, chỉ cần có giáo dục, sáng tạo và tinh thần không bỏ cuộc,
bạn có thể tạo ra kỳ tích. Chúng ta cần phải rạch ròi giữa vấn đề làm ăn kinh tế và chính trị,
giữa tài năng của người Do Thái và những câu chuyện khác liên quan đến chiến tranh tại Gaza.
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này. Nếu cảm thấy thú vị,
bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh, bật chuông thông báo và chia sẻ.
Còn bây giờ thì xin được nói lời chào tạm biệt.
