Quý Văn Tử - Người Được Khổng Tử Khen Ngợi Về Phẩm Đức | Nét Đẹp Truyền Thống | Khí Phách Nam Nhân

Nét Đẹp Truyền Thống
3.7K người theo dõi
1.1K Lượt xem video·4 thg 10, 2025
Quý Văn Tử - Người Được Khổng Tử Khen Ngợi Về Phẩm Đức | Nét Đẹp Truyền Thống | Khí Phách Nam Nhân
Câu “Tam tư nhi hành” (suy nghĩ ba lần rồi mới hành động) là một thành ngữ khá phổ biến, có hàm ý căn dặn và nhắc nhở mọi người làm việc cần phải thận trọng, sau khi suy nghĩ nhiều lần rồi mới thực hiện. Trong cuốn “Luận ngữ – Công dã tràng” có câu: “Quý Văn Tử tam tư nhi hậu hành”, nghĩa là Quý Văn Tử khi gặp sự việc luôn thận trọng suy nghĩ tới lui ba lần rồi mới hành động. Sau này, câu “Tam tư nhi hành” có ý ví von với việc hành sự thận trọng.
Chào mừng quý khán thân giả đến với chuyên mục
Khí Phách Nam Nhân của kênh Nét Đẹp Truyền Thống
Thưa quý vị, Kinh dịch có viết
Trời vận hành mạnh mẽ, người quân tử nên tự cường không ngừng nghỉ
Đất có tính nhu hỏa, người quân tử lấy đứt dày để nâng nỡ vạn vật
Trên dòng sông Nam Tháng
Từng có rất nhiều nam nhân ưu tú
Với phong thái chản ngập chính khí
Lại ôn hỏa như gió xuân
Xin mời quý vị cùng khám phá
Quý văn tử, người được khổng tử khen ngợi về phẩm đức
Câu tam tư nhi hành, suy nghĩ ba lần rồi mới hành động
Là một thành ngữ khá phổ biến
Có hàm ý căn dặn và nhắc nhở mọi người làm việc cần phải cẩn trọng
Sau khi suy nghĩ nhiều lần rồi mới thực hiện
Trong cuốn luận ngữ, công giã tràng có câu
Quý văn tử tam tư nhi hậu hành
Nghĩa là, quý văn tử khi gặp sự việc
Luôn thận trọng suy nghĩ tới lui ba lần rồi mới hành động
Sau này, câu tam tư nhi hành
Có ý ví von với việc hành sự thận trọng
Quý văn tử được nhắc đến trong luận ngữ
Là chính khanh đại phu, quý tôn hạnh phủ
Của nước lỗ thời xuân thu
Ông họ cơ, quý là chi họ
Tôn là cách xưng hô kính trọng, tên là hạnh phủ
Văn là thị hiệu của ông
Vào thời lỗ văn công
Quý văn tử khoảng 651-568 trước công nguyên
Được bổ nhiệm làm tiết xứ
Đi xứ đến các nước như nước trần, nước tấn
Sau đó, ông làm qua nước lỗ trong hơn 30 năm
Năm 601-568 trước công nguyên
Trải qua ba đời quốc quân
Lỗ tuyên công, lỗ thành công và lỗ tương công
Khổng tử sau khi nghe quý văn tử
Tan tư nhi hậu hành, liền đánh giá nói
Suy nghĩ hai lần là đủ rồi
Tái, tư khả hĩ
Suy nghĩ lại lần nữa là được rồi
Câu nói này của khổng tử phải chăng có hàm ý gì khác
Quả thực là như vậy
Chúng ta không thể suy xét câu nói đánh giá này của khổng tử
Khi tách rời bối cảnh lịch sử của con người
Và thời kỳ lúc bấy giờ
Những ai đã đọc qua luận ngữ
Đều biết rằng
Khổng tử là bậc thầy dạy dỗ học trò rất cao siêu
Sự dạy bảo của ông đối với từng học trò có tính cá biệt
Có nghĩa là
Ông sẽ can cứ vào tài năng, tính tình
Đặc điểm và hoàn cảnh của mỗi người
Để đưa ra những cách giáo dục khác nhau
Ông nói
Quý văn tử sự sự và hành động chỉ cần
Suy nghĩ lại lần nữa là đủ rồi
Thực ra đây là một câu khen ngợi quý văn tử
Ca ngợi tài năng và đức hạnh của ông
Kiếm khi mắc sai lầm
Trong các sách sử thời xuân thu chiến quốc
Và sách sử các đời sau
Có rất nhiều ghi chép về quý văn tử
Những ghi chép này đều ca ngợi phẩm đức cao quý
Vừa liêm khiết vừa trung thành của ông
Ví dụ như
Trong cuốn Sử ký lỗ thế gia
Có ghi năm thứ năm thời lỗ tương công
Quý văn tử qua đời
Thề thiếp trong nhà không mặc y phục bằng tơ lụa
Ngựa trong chuồng không nuôi bằng kê lúa
Trong phủ không có và ngọc
Với sự liêm khiết của ông
Làm tướng qua ba đời quốc quân
Quốc ngữ, trù ngữ trung ghi rằng
Quý văn tử và mạnh hiến tử đều cần kiệm
Hậu hán thư ghi chép
Thiếp của quý văn tử
Không mặc y phục làm bằng tơ lụa
Được người nước lỗ ca tụng
Tiềm phu luận áp lợi cũng ghi lại rằng
Quý văn tử làm tướng bốn đời quốc quân
Ngựa không cho ăn bằng hạt kê
Thiếp không mặc y phục bằng tơ lụa
Làm tướng bốn đời quốc quân
Bao gồm làm tiết xứ thời lỗ văn công
Những sách sử kể trên
Đều nói về đức tính liêm khiết không sa hoa
Của quý văn tử
Người bình thường không sa hoa
Có thể là do nguyên nhân điều kiện kinh tế không cho phép
Tuy nhiên
Làm tướng của một nước lại có thể không sa xỉ
Không hoang quý
Không tích chữ vàng ngọc
Đó là điều vô cùng hiếm có
Hơn nữa
Ông còn duy trì trước sau như một
Từ khi sinh ra cho đến khi qua đời
Luân giữ phẩm đức liêm khiết
Lại càng là điều đáng quý
Không chỉ bản thân quý văn tử
Không mang đến vàng bạc tiền tài
Mà thiếp của ông cũng không mặc xiêm y tơ lụa
Ngựa trong chuồng nhà ông chỉ được
Cho ăn bằng cỏ
Chứ không cho ăn bằng lương thực ngũ cốc
Dưới thời lỗ thành công
Có một lần
Đại phu nước lỗ là Trọng Tôn Tha
Có sách viết là Trọng Tôn Đà
Đã khuyên bảo quý văn tử rằng
Ông là thượng khanh của nước lỗ
Phò tá hai đời quốc quân
Vậy mà
Thiếp trong nhà không mặc y phục bằng tơ lụa
Ngựa chỉ cho ăn cỏ
Mà không phải thức ăn ngon
Người dân sẽ cho rằng ông quá keo kiệt
Hơn nữa
Đối với quốc gia mà nói
Cũng chẳng vè vang gì
Quý văn tử trả lời
Tôi cũng muốn giàu có rộng rãi như ông nói
Thế nhưng
Tôi thấy dân chúng trong nước
Còn rất nhiều người thức ăn thô
Mặc quần áo vải thô
Nên tôi không thể làm được như thế
Dân chúng ăn thức ăn thô
Mặc quần áo thô mà tôi lại nuôi dưỡng thê thiếp
Và ngựa cho đẹp đẽ mập mạp
Đó không phải là việc mà người phỏ tá vua nên làm
Hốn hồ
Tôi nghe nói
Đức hạnh cao thượng
Có thể làm tăng vẻ vang cho nước nhà
Chứ chưa từng nghe nói
Dùng thê thiếp xinh đẹp
Và ngựa béo
Để tăng thêm vinh quang cho nước nhà
Đức hạnh của quý văn tử
Cũng ảnh hưởng đến trọng tôn tha
Sau đó
Quý văn tử đã nói với phụ thân
Của trọng tôn tha
Là mạnh hiến tử về việc này
Sau khi mạnh hiến tử biết chuyện
Đã cấm túc trọng tôn tha
Ở trong nhà suốt 7 ngày
Không cho ra ngoài
Trọng tôn tha là người có khả năng phản tỉnh rất cao
Nên từ đó trở đi
Các thiếp thần của ông
Chỉ dùng vải bố để may y phục
Và số lượng vải bố cũng có giới hạn
Thức ăn cho ngựa
Cũng đổi thành cò dại
Sau khi quý văn tử biết chuyện đã nói
Người phạm lỗi lầm
Mà có thể sửa đổi
Thì là bậc thượng nhân trên người khác rồi
Vì vậy ông đã tiến cử trọng tôn tha
Lên làm thượng đại phu của nước lỗ
Sự liêm khiết
Và trung thành của quý văn tử
Không chỉ được người dân nước lỗ biết đến
Mà ngay cả những người bên ngoài
Nước lỗ cũng đều rất kinh trọng
Sử ký lỗ thế gia
Ghi
Nằm lỗ thành công thứ 16
Chuyên bá thỉnh cầu nước tấn
Muốn sát hại quý văn tử
Ý nói chuyên bá đố kỵ
Với quyền thế của quý văn tử
Muốn liên kết sức mạnh của nước lớn
Là nước tấn để sát hại ông
Kết quả
Văn tử là người có nghĩa
Người tấn không đồng ý
Chính là nói rằng
Quý văn tử tuy nắm quyền lực lớn
Nhưng luôn trung trinh giữ tiết nghĩa
Một lòng muốn giữ yên xã tắc bảo vệ quốc dân
Ngay cả người dân nước tấn
Cũng ngưỡng mộ tấm lòng trung nghĩa của ông
Họ can bản
Không muốn sát hại quý văn tử
Làm rối loạn thế cục nước lỗ
Để từ đó trục lợi
Trong hán thư ngũ hoành trí hạ
Cũng ghi chép một đoạn như sau
Tuyền công năm thứ ba
Loạn lạc xảy ra từ miệng
May mắn có quý văn tử
Đã tránh được tài hòa
Người có đức hạnh cao thượng
Hiện nhiên sẽ được thượng thiên chiếu cố
Bảo hộ
Quý văn tử phò tá ba đời
Quốc quân nước lỗ trong hơn 30 năm
Ông liềm khiết trung thành
Với quốc quân
Lỗ tương công lên ngôi khi mới ba tuổi
Lúc này quý văn tử trung thành
Với quốc gia xã tắc
Với quân chủ
Không hề có cử chỉ bất kính
Hay ý đồ tiếm quyền
Sau khi ông qua đời được ban thủy hiệu văn
Điều này thể hiện
Đạo đức thông tuệ sâu dày của ông
Trong thủy pháp nói
Đạo đức sâu dày gọi là văn
Khổng tử nói
Quý văn tử không cần phải
Thêm một lần nữa là đủ rồi
Câu nói này của quý khổng tử
Chính là ca ngợi quý văn tử
Một người có phẩm cách nghiêm cẩn
Trung thành và liêm kiếp
Mọi việc trên đời
Chỉ cần giữ vững thiện niệm
Biết suy nghĩ cho người khác
Thì chính là đạo lý cân nhắc tốt rồi
Hơn nữa
Người có thiện niệm biết cân nhắc
Sẽ không chỉ có được sự an toàn
Mà còn nhận được phúc báo lớn hơn
Cuộc đời của quý văn tử
Chính là một ví dụ thực tế
Cảm ơn quý vị đã theo dõi
Chuyên mục Khí Phách Nam Nhân ngày hôm nay
Xin chào và hẹn gặp lại
