VÌ SAO NGƯỜI VIỆT CÚNG TỔ TIÊN CÒN PHƯƠNG TÂY THÌ ÍT?| BLV Hải Thanh Plus

ĐỒNG NAI TƯƠI ĐẸP
2K người theo dõi
943 Lượt xem video·4 thg 10, 2025
Ở Việt Nam, gần như nhà nào cũng có bàn thờ tổ tiên – một nét văn hóa ăn sâu vào tâm thức dân tộc. Từ biệt thự sang trọng đến căn hộ nhỏ, từ thành phố đến nông thôn, bàn thờ luôn hiện diện như sợi dây kết nối con cháu với ông bà. Nhưng tại sao người Việt coi thờ cúng tổ tiên là hiển nhiên, trong khi phương Tây lại hiếm khi làm vậy?
Ở Việt Nam thì gần như nhà nào cũng có bàn thờ tổ tiên
Không quan trọng là giàu hay nghèo, to hay nhỏ, biệt thự sang trọng cho đến những căn nhà cấp 4 ở vùng quê
Thậm chí là căn hộ trung cư ở trên thành phố, thì tất cả đều phải dành một góc để đặt bàn thờ
Có nhà làm bàn thờ hoanh tráng, tủ thờ bằng gỗ quý, chạm khắc rồng phượng, mâm bát đủ cả rồi thậm chí còn rát vàng
Có nhà thì đơn giản chỉ là cách kệ gỗ, treo tường, bát hương, lọ hoa và chét nước cũng trở thành bàn thờ
Đến ngày rỗ ngày Tết, cảnh tượng quen thuộc là con cháu quây quần, bày mâm cơm, thắp nén hương nghi ngút
Làn khỏi bay lên, ai cũng chấp tay cầu khấn, xin ông bà phù hộ
Đó là điều hiển nhiên trong văn hóa Việt, đến mức nếu nhà nào không có bàn thờ thì lại thấy có gì đó thiếu thiếu và sai sai
Trong khi đó, sang phương Tây thì ngược lại, nhà cửa khang trang, viện nghi nhưng hầu như không thấy bàn thờ tổ tiên
Người thân mất đi họ để ảnh ở trong khung, đặt trên kệ hoặc treo lên tường
Thỉnh thoảng đi thăm mộ hoặc vào nhà thờ cầu nguyện
Thế thôi, không có cảnh hàng ngày thắp hương cúng cơm như ở ta
Vậy câu hỏi đặt ra, tại sao người Việt coi thờ cúng tổ tiên là điều hiển nhiên
Còn ở phương Tây thì là ít khi làm như vậy
Tục thờ cúng tổ tiên của người Việt đã có từ rất xa xưa, trước khi có cả chữ viết
Các nhà khảo cổ đã tìm thấy di chỉ văn hóa Đông Sơn cách đây khoảng 2.500 năm cho đến 3.000 năm
Những mộ táng trôn theo đồ dùng sinh hoạt, vũ khí, thậm chí là thức ăn
Điều đó cho thấy người xưa tin rằng người chết vẫn cần những thứ ấy ở thế giới bên kia
Tức là quan niệm thờ kính, tưởng nhớ tổ tiên đã hình thành từ thời tiền sự
Đến thời dựng nước văn lang Âu Lạc, tục thờ cúng càng rõ ràng hơn
Truyền thuyết Lạc Long Quân Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng
Chính là cách người Việt tự nhận mình là con Lạc cháu Hồng, có tổ tiên
Hàng ngàn năm trôi qua, câu chuyện ấy vẫn được kể
Chứng minh tinh thần thờ cúng tổ tiên, tưởng nhớ tổ tiên đã ăn sâu vào tâm thức của dân tộc Việt
Sau này khi nhò giáo từ Trung Quốc du nhập vào Việt Nam, tư tưởng hiêu kính cha mẹ
Thờ phụng tổ tiên càng được củng cố bằng hệ thống lễ nghi bài bản
Đặc biệt từ thời Lý Trần, bàn thờ tổ tiên trong mỗi gia đình đã trở thành một nét văn hóa phổ biến
Có thể nói, người Việt bắt đầu thờ tổ tiên từ thuở còn sống trong xã hội bộ Lạc
Rồi phát triển mạnh mẽ qua các triều đại phong kiến
Từ niềm tin người chết vẫn còn ở thế giới bên kia trong thời Nguyên Thủy
Đến tư tưởng nhò, phật, lão, tất cả đã hòa quyện thành một truyền thống
Hầu như gia đình nào cũng có bàn thờ ông bà như bây giờ
Như vậy là phải nhìn từ gốc dễ
Người Việt sống bằng nghề nông nghiệp lúa nước hàng ngàn năm
Làm nông thì cả nhà, cả họ cùng sống, cùng làm, cùng ăn
Gia đình và dòng tộc trở thành hạt nhân của cả một xã hội
Trong môi trường ấy, người ta luôn coi trọng huyết thống
Coi con cháu phải nhớ ơn ông bà tổ tiên
Câu nói uống nước nhớ nguồn không phải ngẫu nhiên mà trở thành triết lý
Không chỉ riêng Việt Nam mới có bàn thờ ông bà
Thực ra nhiều quốc gia Á, Châu cũng giữ phong tục này
Chỉ khác nhau với cách thể hiện
Ở Trung Quốc, thật cúng tổ tiên là một phần quan trọng trong nho giáo
Nhà nào cũng có bàn thờ, có gia phả, thậm chí dịp tiết thanh minh
Cả gia đình cũng đi tảo mộ, dọn dẹp và dâng những đồ tháp hương
Thậm chí người Trung Quốc xưa còn có khái niệm tễ tự
Tức tổ chức nghi lễ cúng bái tổ tiên ở quy mô lớn
Cả làng, cả họ cùng làm
Ở bán đảo Triều Tiên, người ta có nghi lễ cúng tổ tiên
Và các dịp lễ lớn như lễ Trung Thu và Tết Nguyên Đán
Mỗi gia đình bày biện mâm cỗ, xếp thức ăn theo trật tự nghiêm ngặt
Rồi cả nhà cúi lại trước bàn thờ
Tuy nhiên, nhiều người trẻ ngày nay đã bắt đầu cảm thấy dườm già
Nên họ dần đơn giản hóa
Ở Nhật Bản, ảnh hưởng của thân đạo và Phật giáo
Khiến việc thờ tổ tiên cũng phổ biến
Họ có bàn thờ đặt trong nhà để ảnh hoặc bài vị của người đã khuất
Hàng ngày thắp hương và dân cơm
Vào tháng 7 âm lịch, người Nhật tin linh hồn tổ tiên về thăm nhà
Cả gia đình đón tiếp bằng nghi lễ và lễ hội
Ngoài châu Á, một số nơi khác cũng có hình thức tương tự
Ở Mexico, có ngày của người chết
Người dân dựng bàn thờ, bài nến, ảnh, hoa cúc, đồ ăn mà người thân thích khi còn sống
Tin rằng linh hồn sẽ trở về đoàn tụ trong những ngày này
Không giống Việt Nam là cúng quanh năm
Nhưng họ cũng thể hiện niềm tin tương tự
Người đã mất vẫn còn gắn bó với gia đình
Như vậy, thờ cúng tổ tiên không chỉ có ở Việt Nam
Mà là nét văn hóa chung của nhiều dân tộc Á Đông
Thậm chí ở châu Mỹ Latin cũng tìm thấy
Nhưng có lẽ ở Việt Nam tục này phổ biến và bền bỉ nhất
Vì hầu như nhà nào cũng duy trì
Bất kể là nhà giàu hay là nhà nghèo
Ngược lại phương Tây, đặc biệt là châu Âu
Ngày xưa, nhiều vùng phát triển từ ru mục và thương mại
Người ta di chuyển liên tục, đề cao tính cá nhân
Khi xã hội chuyển sang công nghiệp
Mỗi người lại càng độc lập hơn, tự lo cho bản thân mình
Vì thế, ý thức thờ tổ tiên không bám dễ mạnh
Như ở Việt Nam và nhiều nước Á Đông
Đó là một chuyện liên quan đến thói quen sinh hoạt và tập tục
Nhưng cái điều quan trọng nhất đó là tôn giáo
Tôn giáo ở đây mới là điều quyết định tất cả
Phương Tây chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của kỹ tô giáo
Theo niềm tin này, khi chết
Linh hồn con người sẽ về với Chúa
Không ở cạnh con cháu nữa
Người sống muốn tưởng nhớ thì cầu nguyện qua Chúa, qua nhà thờ
Họ không gọi trực tiếp ông bà về như là ta
Vì trong tư tưởng của họ, âm dương không hóa lẫn
Mà cách biệt rõ ràng
Chính vì vậy, trong nhà của người phương Tây thường không có bàn thờ
Thay vào đó là nhà thờ và nghĩa trang
Đó là những nơi tưởng niệm chung
Ở ta, bàn thờ tổ tiên thường đặt ở nơi trang trọng nhất
Nhà truyền thống thì đặt ở gian giữa
Trung cư thì cũng thường đặt ở một vị trí
Có thể nói là cao và thuận tiện nhất
Nhiều nhà còn có quy định
Trước khi làm việc lớn
Dựng vợ, gà chồng, thi cử, xây nhà
Phải tháp hương xin tổ tiên cho phép
Bán được con lợn, con gà thì cũng phải có lễ
Để cảm ơn ông bà tổ tiên
Hay đi đâu về thì cũng phải có lễ
Bàn thờ không chỉ là chỗ để bát hương
Mà còn là trung tâm tinh thần của cả gia đình
Người Việt tin rằng, tổ tiên có thể phù hộ
Đi thi thì khấn xin, ông bà phù hộ độ trì
Cho con cháu làm bài thông minh
Làm ăn thì xin, ông bà phù hộ độ trì
Cho con buôn may bán đắt
Xây nhà thì xin, xin phép ông bà tổ tiên về ở cùng
Chính niềm tin này đã khiến bàn thờ
Không chỉ là nơi để tưởng nhớ
Mà còn là chỗ để tìm vào
Một điểm tựa tinh thần nào đó
Trong khi đó phương Tây lại tách biệt
Nhà là nơi sinh hoạt
Còn tâm linh thì thuộc về nhà thờ
Thế nên họ không thấy phải cần có bàn thờ ở trong nhà
Họ tin rằng người mất đã về với Chúa
Không can dự trực tiếp vào đời sống thường ngày
Khi muốn có chỗ dựa tinh thần
Họ cầu nguyện với Chúa
Không cầu với ông bà
Đó là sự khác biệt cốt lõi
Sự khác biệt này phản ánh rõ hai cách nghĩ
Người Việt coi trọng gia đình và cốc rễ
Còn phương Tây coi trọng cá nhân
Và cộng đồng rộng lớn hơn
Và có một câu chuyện ở đây liên quan đến tôn giáo
Thì có lẽ các bạn cũng không nên tranh luận
Bởi vì tôn giáo luôn hướng người ta đến cái tốt
Cái đẹp
Một điểm cực kỳ đặc biệt nữa của Việt Nam
Đó là ngày dỗ
Năm nào cũng vậy
Đến ngày mất của ông bà
Thì con cháu sẽ làm mâm cơm và tháp hương
Đây không chỉ là dịp để tưởng nhớ
Mà còn là dịp để tụ họp
Dỗ của những người quá cố
Trở thành cuộc hẹn thường niên của cả dòng họ
Có khi lâu ngày không gặp
Đến ngày dỗ mới có dịp ngồi với nhau
Kể chuyện và gắn kết
Trong khi đó phương Tây thì là ít có tục này
Họ có lễ Giáng sinh, lễ tạ ơn
Cũng là dịp cả nhà đoàn tụ
Nhưng mục đích thì khác
Không gắn trực tiếp với ông bà tổ tiên
Họ tưởng nhớ người đã khuất và dịp riêng
Nhưng không biết nó trở thành nghi lễ gia đình cố định
Tóm lại
Người Việt thờ cúng tổ tiên
Còn phương Tây ít làm như vậy
Là do khác biệt từ gốc
Từ nền nông nghiệp lúa nước
Hay là ru mục
Hay là công nghiệp
Từ tư tưởng nhò phật lão
Hay kỳ tô giáo
Từ niềm tin vào tổ tiên phù hộ
Hay niềm tin vào linh hồn của chùa
Từ việc coi gia đình là gốc
Hay cá nhân là trung tâm
Người Việt nhìn thấy ông bà ngay trên bàn thờ mỗi ngày
Thắp hương, dân cơm
Gọi về mời ăn cùng
Người phương Tây thì tưởng nhớ ở Nghĩa Trang
Trong nhà thờ
Hoặc qua tấm ảnh treo trên tường
Nhưng dù cách nào
Thì cũng đều là cách để nhớ về tổ tiên của mình
Có thể nói
Bàn thờ tổ tiên chính là cầu nối
Với sự quá khứ và hiện tại của người Việt
Nó làm cho mỗi bữa cơm
Mỗi ngày Tết
Ông bà nhưng vẫn còn đó
Chỉ khác là qua làn khói hương mà thôi
Và đó chính là nét văn hóa
Khiến Việt Nam khác biển so với phương Tây
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này
Nếu cảm thấy thú vị
Bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh
Bật thu thông báo và chia sẻ
Còn bây giờ thì xin được nói lời chào tạm biệt
