Chùa Keo Thượng được xây dựng vào năm 1632, có tên chữ là Thần Quang Tự, và hiện tồn khá nguyên vẹn cho đến ngày nay. Căn cứ vào văn bia chùa Keo thì chùa do một vị quan lớn thời Lê - Trịnh là quận công Hoàng Nhân Dũng đứng ra khởi công xây dựng lại. Chùa Keo Thái Bình là một công trình kiến trúc nghệ thuật thời Lê, hiện còn tồn khá nguyên vẹn so với kiến trúc ban đầu. Với quy mô kiến trúc cổ rộng lớn bậc nhất trong các kiến trúc chùa chiền ở Việt Nam, chùa Keo cũng có nhiều công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo riêng .Chùa Keo quay mặt hướng chính nam. Mặt bằng các công trình Chùa Keo được xây dựng cân đối theo lối kiến trúc đặc trưng mang đậm giá trị thuần Việt “Nội công ngoại quốc”, thể hiện sự hài hòa giữa không gian bên trong và ngoài Xin cảm ơn quý vị đã giành thời gian theo dõi video của chúng tôi. Nếu thấy video hay và ý nghĩa thì xin vui lòng chia sẻ với người thân và bè bạn ạ. Kính chúc những điều bình an tới toàn thể quý vị. #khamphathaibinh#chuakeo#thaibinhxua
Kính chào quý vị và các bạn. Phật giáo truyền vào nước ta từ hơn 2.000 năm trước.
Qua thời ký Bắc thuộc và các triều đại Đinh, Tiền Lê đến Triều Lý, Triều Trần,
Phật giáo đã có được chỗ đứng vững chắc trong lòng người dân và trở thành một phần cốt tủy của văn hóa Đại Việt.
Đặc biệt là Triều Lý, một vương triều đã đóng góp nhiều thành tiêu cho lịch sử
ở các lĩnh vực như chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, kiến trúc, v.v.
Một triều đại có vị vua khai quốc xuất thân từ Phật môn và trong suốt 215 năm Triều Lý,
bất kỳ một giai đoạn nào cũng có dấu chứng của Phật giáo cũng như các vị chân sư.
Tiêu biểu trong số đó phải kể đến Thiền sư Dương Không Lộ và Chùa Keo.
Thiền sư Dương Không Lộ sinh năm 1016, mất năm 1094, người Nam Định.
Ông đã từng chữa bệnh cho vua Lý Nhân Tông và được vua phong là Lý Quốc Sư.
Ông lại có công xây Chùa Keo và là người khai sáng ra một nhánh thiền nên được thờ làm thánh tổ ở Chùa Keo.
Tương chuyển năm 1061 dưới thời vua Lý Thánh Tông,
Thiền sư Dương Không Lộ cho xây một ngôi chùa tên là Nghiêm Quang Tự ở Làng Giao Thủy đến năm 1167 đời Lý Anh Tông.
Chùa Nghiêm Quang được đổi tên là Chùa Thần Quang.
Làng Giao Thủy này nằm ở hữu ngạn sông Hồng thuộc huyện Nam Trực và Trực Ninh sau này,
chứ không phải huyện Giao Thủy, tỉnh Nam Định như một số người vẫn nghĩ.
Vì làng Giao Thủy có tên nôm là Keo nên Thần Quang Tự còn được gọi là Chùa Keo.
Sau gần 500 năm tồn tại, năm 1611, nước sông Hồng lên to làm ngập làng Giao Thủy.
Một bộ phận dân cư rời đi nơi khác lập thành làng hành thiền nay thuộc huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định
và xây dựng lên ngôi chùa mới gọi là Chùa Keo Hạ hay còn gọi là Chùa Keo Hành Thiện.
Một bộ phận dân cư khác rời sang tà ngạn sông Hồng lập làng Dũng Nhuệ nay thuộc tỉnh Thái Bình
và cũng dựng lên một ngôi chùa gọi là Chùa Keo Thượng.
Ngôi chùa mà chúng tôi nói đến hôm nay chính là Chùa Keo Thượng,
một trong 10 công trình kiến trúc cổ tiêu biểu của Việt Nam.
Tọa lạc bên cạnh dòng sông Hồng đầy áp phù sa nay là xã duy nhất huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình.
Chùa Keo Thượng được xây dựng vào năm 1632,
có tên chữ là Thần Quang Tự và hiện còn tồn khá nguyên vẹn cho đến ngày nay.
Căn cứ vào văn bia Chùa Keo thì chùa có một vị quan lớn thời Lê Trịnh
là quận công Hoàng Nhân Dũng đứng ra khởi công xây dựng lại.
Vì lúc bấy giờ cuộc nội chiến Trịnh Nguyễn Phân Tranh đang vào giai đoạn khốc liệt
nên chúa Trịnh chỉ cấp cho nhà chùa 100 cây gỗ lim,
còn tất cả vật điệu khác đều do nhân dân tự đóng góp.
Chính vì vậy Hoàng Nhân Dũng đã phải mất 19 năm dòng,
từ năm 1611 đến năm 1630 đi vận động quyền góp.
Đến tháng 7 năm 1630, ông đã mời được 42 hiệp thợ và khởi công công trình.
Công trình xây dựng trong vòng 28 tháng thì hoàn thành.
Chùa Keo đã được khánh thành vào tháng 11 năm 1632.
Ngôi chùa được xây dựng theo phong cách kiến trúc thời hậu Lê.
Chùa được trùng tu nhiều lần, vào các năm 1689, 1707, 1941.
Lần trùng tu năm 1941 có sự giúp đỡ của Viện Viễn Đông Bác Cổ,
một trong những cơ quan nghiên cứu khoa học nhân văn lớn trên thế giới do người Pháp lập ra,
chuyển nghiên cứu về các dân tộc vùng Viễn Đông.
Chùa Keo Thái Bình là một công trình kiến trúc nghệ thuật thời Lê,
hiện còn tồn khá nguyên vẹn so với kiến trúc ban đầu.
Với quy mô kiến trúc cổ rộng lớn bậc nhất trong các kiến trúc chùa triền ở Việt Nam,
chùa Keo cũng có nhiều công trình kiến trúc nghệ thuật độc đáo riêng có.
Theo văn bia và địa bạ chùa Keo thì diện tích toàn khu kiến trúc rộng 28 mẫu,
tức 100.800 m2.
Bề ngang dài gần 500 m, chiều sâu khoảng 200 m.
Theo bản đồ địa chính xã Duy Nhất, huyện Vũ Thư,
thì khu di tích chùa Keo hiện nay có diện tích 40.907,9 m2.
Đường giao thông nội tự, đường rước kiệu có diện tích 654 m2.
Tổng diện tích là 41.561,9 m2.
Hiện nay, chùa Keo vẫn được dưới mổ điệu đánh giá là một trong những cổ tự đẹp nhất Việt Nam.
Chùa Keo quay mặt hướng chính Nam.
Mặt bằng các công trình chùa Keo được xây dựng cân đối theo lối kiến trúc đặc trưng,
mang đậm giá trị thuần Việt, nội công, ngoại quốc,
thể hiện sự hài hòa giữa không gian bên trong và bên ngoài.
Phần trung tâm với các công trình chính như khu vực thờ Phật, nhà thiêu hương và nhà thờ tổ
được bố trí theo trục dọc hình chữ công.
Bao quanh là hệ thống hành lang, tường bao và các công trình phụ trợ tạo thành hình chữ quốc.
Nếu tính tam quan ngoại là kiến trúc điểm đầu và các chuông phía sau chùa là điểm cuối,
thì hai điểm này nằm trên một đường thẳng theo hướng Bắc Nam gọi là đường thần đạo.
Được đánh giá là một kiệt tác nghệ thuật bằng gỗ.
Chùa Keo còn được xem là công trình nghệ thuật lớn nhất với hơn 100 gian lớn nhỏ khác nhau.
Nói về số gian và số công trình, có nhiều nghiên cứu đưa ra những số liệu khác nhau.
Từ năm 1985 đến năm 1995,
các công trình kiến trúc chính của chùa Keo không có sự thay đổi.
Các tác giả đưa ra số tòa, số gian khác nhau là do cách kiểm đếm và xác định số tòa, số gian của các công trình phụ trợ mà thôi.
Qua nghiên cứu văn bia, kế thừa các nghiên cứu trước và thực tế tại di tích,
hiện tại chùa Keo còn tồn nguyên vẹn 12 tòa, 102 gian là công trình kiến trúc chính.
Ngoài ra có 4 tòa, 24 gian của các công trình kiến trúc phụ trợ.
Tổng số là 16 tòa, 126 gian.
Các công trình kiến trúc chính của chùa Keo gồm Tam Quan Ngoại, Tam Quan Nội, Chùa Phật,
Tòa Chùa Ông Hộ, Tòa Ông Muống, Tòa Tam Bảo, Đền Thánh, Tòa Giá Roi, Tòa Thiêu Hương, Tòa Phụ Quốc, Tòa Thượng Điện và cuối cùng là các chùa.
Các công trình kiến trúc phụ trợ khác tại chùa Keo gồm có khu tăng xá,
trong đó có nhà tăng xá, 2 nhà khách ở phía đông và phía tây của nhà tăng xá, nhà của ban quản lý chùa Keo.
Nhắc đến chùa Keo Thái Bình, bạn sẽ không thể bỏ lỡ kiến trúc độc đáo, thuần Việt.
Ngôi chùa này sở hữu kiến trúc nội công ngoại quốc trên một nền đất rộng lớn.
Hai công trình kiến trúc chủ đạo dùng để thờ Phật và thờ Thánh Tổ Dương Không Lộ được xây dựng và bày trí một cách quy mô.
Trải dài trong khuôn viên là hệ thống các công trình như chùa Phật, Tam Quan, Tòa Thượng Điện, Điện Thánh, gác chuông, hành lang và khu tăng xá.
Chùa Keo còn đặc biệt so với các kiến trúc chùa triền khác bởi được xây dựng hoàn toàn bằng cỗ lim với kỹ thuật cao,
chạm trổ tinh tế, kết cấu và cách bố trí cũng khác biệt.
Có cao thấp, lớn nhỏ, lên xuống, bồng bềnh như trong cõi Phật,
sòng chặt chẽ, chắc chắn, tạo sự hấp dẫn, cuốn hút người thưởng thức, nghiên cứu, khám phá nghệ thuật.
Ngoài ra, chùa còn có tam quan nội với đường nét chạm trổ hình rông trâu tinh xảo và nổi bật.
Nói về tam quan nội thì không thể không nói về bộ cánh cửa Gian Trung Gian, kiến tác của thế kỷ 17.
Bộ cánh cửa chạm rồng được công nhận là bảo vật quốc gia.
Từ khu vực này, chỉ cần qua sân khách sẽ đến được khu chùa Phật gồm Điện Phật, Tòa Thiêu Hương và Chùa Ông Hộ.
Cùng với bộ cánh cửa chạm rồng thì hương án chùa Keo cũng được công nhận là bảo vật quốc gia.
Được chạm khắc công phu, tinh xảo, hương án chùa Keo được xem là có kích thước lớn nhất trong các hương án sơn son thép vàng
đang được lưu giữ tại các di tích thờ tự và di tích tôn giáo ở nước ta.
Sự độc đáo của hương án chùa Keo là hệ thống hoa văn trang trí phong phú và dày đặc.
Trong đó, hình tượng rồng với 68 đồ án được bố cục theo những đề tài như lòng ẩn vân, lưỡng lông trầu nhật, lông ráng, v.v.
Ngoài kiến trúc ấn tượng, điểm nhấn của chùa Keo Thái Bình còn nằm ở các phò tượng.
Tại đây có tượng quan thế âm Bồ Tát, Là Hán, Tiết Sơn khuôn điên đại từ thế kỷ 17.
Bên cạnh đó, chùa còn sở hữu hai dãy hành lang Đông Tây dài rộng, được xây dựng quấn quanh khu chùa Phật Đền Thánh.
Mặt trước của hành lang đi qua tam quan nội và hàng rậu, mặt sau gắn liền với các chuông tạo thành hình chữ quốc.
Ngoài ra, chùa còn có các khu vụ trợ như nhà khách ở hai bên Đông Tây.
Phía cuối con đường thần đạo trong khuôn viên chùa, tọa lạc một công trình ấn tượng là tòa gác chuông.
Gác chuông chùa Keo dựng theo kiểu trồng riêng khổ cát, ba tầng 12 mái,
có độ cao 11,04 mét như một bông hoa sen vườn lên giữa vùng quê Thái Bình,
tạo vẻ trầm mặc, thầm nghiêm và uy linh trốn linh thiêng,
được đánh giá có vẻ đẹp lộng lẫy, làm viên ngọc quý trong gia tài kiến trúc Việt Nam.
Tòa gác chuông nằm ở cuối cùng trên con đường thần đạo.
Tòa gác chuông này không chỉ là điểm nhấn kiến trúc mà còn mang giá trị tâm linh,
đại diện cho sự giao hòa giữa trời và đất.
Đây là nơi thể hiện sự tinh xảo của nghệ thuật chạm khắc gỗ truyền thống Việt Nam.
Tòa gác chuông gồm 4 tầng.
Tầng 1 treo khánh đá lớn dùng trong các nghì lễ Phật giáo.
Tầng 2 đặt một chuông đồng lớn được sử dụng trong các buổi lễ quan trọng.
Tầng 3 và tầng thượng treo 2 chuông đồng nhỏ hơn tạo âm thanh vang vọng khi được gióng lên.
Chùa Keo đang bảo tồn 3 bia đá cổ rất có giá trị,
gồm bia Đức Long 1632, bia Hoàng Định 1609, 2 miền chiếc gian thượng Điện Tam Bảo và bia Chính Hòa 1698
bên ngoài gian Đền Thánh và Kháng Đá.
Trong chùa còn có chiếc giếng cổ.
Theo tương truyền, những chiếc cối đá thủng được xếp quanh thành giếng
chính là những cối giã gạo nuôi thầy nuôi thợ để xây dựng nên ngôi chùa Keo như ngày nay.
Hiện tại để bảo tồn di tích nguyên vẹn khi đến tham quan,
du khách sẽ chỉ được đứng ngoài nhìn vì xung quanh đã có chán rào.
Chùa Keo là nơi thờ Phật như bao ngôi chùa khác ở khu vực Đồng Bằng Bắc Bộ.
Nhưng do quá trình hình thành và phát triển lịch sử làng xã,
cũng như việc xây dựng, chùa Keo Thái Bình có những đặc điểm riêng
nên việc thờ tự của chùa Keo ngoài thờ Phật còn có thờ Thánh,
Tiền Phật Hậu Thánh và phối thờ một số người có công trong việc xây dựng chùa Keo.
Vị Thánh được thờ là Thánh Tổ Dương Không Lộ.
Thiền sư có hiểu biết sâu sắc về Phật học.
Ông được thờ như một vị Tổ Sư,
song Dương Không Lộ còn được thờ như một vị Hành Hoàng của làng Dũng Nhuệ xưa.
Lễ hội chùa Keo diễn ra hai lần, vào mùa xuân và mùa thu hàng năm.
Lễ hội này ngoài tôn vinh vị quốc sư Dương Không Lộ
còn thể hiện được tinh thần nông nghiệp, hiểu quý cây lúa của người dân Thái Bình.
Lễ hội chùa Keo mùa xuân được diễn ra vào ngày mùng 4 tháng riêng hàng năm.
Ngoài các nghi thức lễ Phật, lễ Thánh,
hội xuân tại chùa Keo còn bao gồm các cuộc tranh tài với các cuộc thi như bắt vịt, nấu cơm.
Đặc điểm chung của các cuộc thi này là lấy đề tài gắn liền với sinh hoạt của cư dân nông nghiệp tại mảnh đất Thái Bình.
Lễ hội chùa Keo mùa thu được diễn ra từ ngày 10 đến 15 tháng 9 âm lịch hàng năm.
Bên cạnh những trò chơi, hội lễ nông nghiệp,
các cuộc thi còn mang tính chất của một lễ hội lịch sử,
sầu chuỗi lại câu chuyện về quốc sư Dương Không Lộ.
Hiện nay, lễ hội mùa thu tại chùa Keo đã được tinh giản hơn,
song những giá trị văn hóa cơ bản như các nghi thức trong đám rước hay điệu múa ếch vồ,
múa trải cạn vẫn còn được lưu giữ.
Năm 2012, chùa Keo Vinh Dự được công nhận là di tích quốc gia đặc biệt.
Tín ngưỡng thờ Phật, thờ Thánh và việc xây dựng chùa Thiền
không chỉ là biểu hiện của đời sống tâm linh phong phú của người Việt,
mà còn là nền tảng tinh thần bền vững, nuôi dưỡng tâm hồn và bản sắc dân tộc,
là cách hướng con người đến việc tích đức, hành thiện.
Những công trình như chùa Keo gắn liền với thiền sư Dương Không Lộ
không đơn thuần là kiến trúc và lịch sử,
mà còn là biểu tượng văn hóa, kết tình giữa đạo và đời,
giữa lý tưởng tâm linh và hiện thực xã hội.
Trong thế giới hiện đại nhiều biến động,
những giá trị này vẫn vẹt nguyên sức sống,
trở thành điểm tựa tinh thần giúp con người hướng về điều thiện,
tìm thấy sự an yên giữa dòng đời.
Phật giáo và văn hóa thờ Thánh không chỉ là di sản của quá khứ,
mà còn là ánh sáng dẫn đường cho tương lai,
không chỉ của dân tộc Việt Nam mà còn của cả nhân loại.
Cảm ơn quý vị đã dành thời gian theo dõi video của chúng tôi.
Nếu thấy hay và ý nghĩa,
hãy cho chúng tôi một like và đăng ký kênh,
để chúng tôi có thêm động lực ra các video với chất lượng tốt hơn.
Kênh chúng tôi chuyên làm nội dung về văn hóa,
di tích lịch sử và làng nghề
với mục đích lưu giữ truyền thống quê hương.
Hãy liên hệ với chúng tôi thông qua email
để truyền tải nhất đẹp văn hóa tại địa phương.
Xin kính chào tạm biệt và hẹn gặp lại trong các video tiếp theo.