TRUNG - TRIỀU DÀN TRẬN TRƯỚC CUỘC GẶP TRUMP - TẬP, MỸ LIỀN LÊN?

Decao
287 người theo dõi
211 Lượt xem video·1 thg 10, 2025
Chào mừng quý vị trở lại với chương trình Thức Mới, tôi là Lê Minh.
Hôm nay chúng ta sẽ bàn về câu chuyện
trục chống Mỹ đang giàn trận và Hoa Kỳ đang chuẩn bị
cho chiến tranh như thế nào. Đây sẽ là một câu chuyện rất hấp dẫn
và xin quý vị hãy cùng theo dõi đến cuối chương trình
để có được lời giải đáp.
Ngày 29 tháng 9, thì truyền thông quốc tế đồng loạt đưa tin
về cuộc gặp giữa Ngoại trưởng Trung Quốc
Vương Nghị và Ngoại trưởng Triều Tiên tại Bắc Kinh.
Sự kỳ này được xem như là một lời khẳng định công khai
rằng cái mối liên minh chiến lược giữa hai nước vẫn bền chặt.
Và đáng chú ý là sự kiện này diễn ra chỉ vài tuần
sau chuyến thăm của nhà lãnh đạo Kim Jong-un tới Bắc Kinh
nơi mà ông gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình
và cam kết rằng Triều Tiên sẽ tiếp tục ủng hộ Trung Quốc
trong việc bảo vệ chủ quyền quốc gia.
Những phát biểu vào cuộc gặp này đã tạo thành một cái thông điệp rõ ràng
đó là Trung-Triều đang gắn bó trên cùng một con đường,
đang cùng chung lợi ích và đang đi chung thuyền.
Mà phân tích kỹ ra thì ta thấy rằng thời điểm của cuộc gặp
nó cũng không hề ngẫu nhiên đâu quý vị.
Nó diễn ra ngay trước chuyến công du dự kiến của ông Tập tới Hàn Quốc
để tham dự hội nghị thượng đỉnh hợp tác kinh tế châu Á-Thái Bình Dương
gọi tắt là APEC, tại thành phố Gyeongju.
Hội nghị này có khả năng sẽ có sự tham dự của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump,
dù phía tòa bài ốc chưa chính thức xác nhận.
Và trong bối cảnh đó, việc Bắc Kinh sắp xếp một cuộc gặp ngoại trưởng
với Bình Nhưỡng vào ngày 29 tháng 9 có thể hiểu là một nước cờ đầy chiến lược.
Thứ nhất, đây là động tác nhằm củng cố sợi dây liên kết trung chiều
trước khi bước vào tuần lễ ngoại giao căng thẳng.
Về hình thức thì đó là một nghị lễ ngoại giao quen thuộc,
nhưng mà về chiến lược thì nó là lời nhắc nhở đối với toàn khu vực
rằng Bắc Kinh và Bình Nhưỡng vẫn phối hợp với nhau rất chặt chẽ.
Đặt trong cùng ngày với tuyên bố của quan chức Triều Tiên tại Liên Hợp Quốc
Đó là Trung Quốc bảo đảm hậu thuẫn chính trị, Triều Tiên giữ vai trò gian đề hạt nhân,
và cả hai cùng phát đi tín hiệu chống ba quyền để đối trọng với Hoa Kỳ, Hàn Quốc và Nhật Bản.
Thứ hai, đây là bước chuẩn bị cho bàn cờ APEC.
Dù APEC là diễn đàn kinh tế, thương mại và công nghệ,
song ai cũng hiểu các vấn đề an ninh sẽ xuất hiện trong các cuộc gặp song phương bên lề.
Nếu khả năng diễn ra cuộc gặp Trump tập trở thành hiện thực,
thì Bắc Kinh muốn bước vào cuộc gặp này với tư thế vững vàng,
đá khóa chặt hậu phương Đông Bắc Á, thống nhất tiếng nói về Triều Tiên,
và nắm trong tay những con bài gây sức ép như tên lửa, chương trình hạt nhân và biên giới trung triều.
Điều này giúp Bắc Kinh nâng giá trị thương lượng khi đối thoại với Washington về thương mại và kinh tế.
Mà ai cũng biết rằng Hoa Kỳ và Trung Quốc đang có cuộc thương chiến rất căng thẳng với nhau.
Bên nào có trong tay thêm một quân bài để đàm phán thì bên đó đang có lợi thế.
Và điều thứ ba là Bắc Kinh có vẻ như họ đang dựng lên một lớp ngoại giao,
một áo giáp ngoại giao để phòng ngừa rủi ro tại APEC.
Nếu ông Tập gặp nhiều lãnh đạo cấp cao, từ Hàn Quốc đến Mỹ,
thì chắc chắn sẽ có những yêu cầu liên quan đến Triều Tiên,
như vấn đề tên lửa, vệ tinh hay hợp tác quân sự Nga-Triều.
Bằng cách thống nhất thông điệp với Bình Nhưỡng từ trước,
Bắc Kinh tránh bị rơi vào thế bị động hay phải nhượng bộ bất ngờ.
Và khi mối quan hệ trung chiều đã được đi dây chặt chẽ như vậy,
không gian thỏa hiệp của Bắc Kinh tại APEC nó sẽ an toàn hơn
và sẽ ít bị đối thủ khai thác hơn.
Thế còn nước cờ của Triều Tiên trong thời điểm này là gì?
Thực chất là họ mượn sóng APEC để nâng thế giăn đe và mở ra những cái cánh cửa mặt cả.
Luôn luôn là như vậy, đích đến cuối cùng của họ là mặt cả.
Dù không phải là thành viên APEC, nhưng Bình Nhưỡng vẫn tận dụng cái bối cảnh hội nghị
vì biết rằng cuối tháng 10 thì toàn bộ truyền thông quốc tế sẽ tập trung về Hàn Quốc.
Gắn thông điệp cứng rắn vào sát thời điểm đó, nó giúp Bình Nhưỡng đạt được nhiều mục tiêu cùng lúc.
Trước hết, cái lời tuyên bố không bao giờ từ bỏ hẳn nhân tại Liên Hợp Quốc vào ngày 29 tháng 9
đã trở thành lớp nền cho chuỗi sự kiện trước APEC.
Khi các nhà lãnh đạo thế giới họ bàn về kinh tế và chuỗi cung ứng,
vấn đề an ninh bán đảo Triều Tiên nó vẫn sẽ luôn hiện hữu trong mọi cuộc thảo luận.
Bình Nhưỡng muốn duy trì cái giọng điệu cứng rắn, đồng thời gắn chặt quan hệ với Trung Quốc,
buộc các nước khác phải tính đến cái giá nếu muốn gây sức ép.
Tiếp theo là Triều Tiên cũng muốn khéo léo mở ra cánh cửa đối thoại,
đặc biệt là cái đối thoại liên quan đến hạn nhân, theo điều kiện của mình.
Dù nói cứng về hạn nhân, nhưng mà báo chí quốc tế vẫn nhắc tới khả năng là
Tổng thống Trump muốn mở lại kênh liên lạc với Triều Tiên.
Có thể là ông Trump đang muốn tận dụng cái mối quan hệ tốt đẹp trong quá khứ của mình
với nhà lãnh đạo Kim Jong-un để có thể là đưa cái vấn đề hạt nhân của Triều Tiên lên bàn đàm phán một lần nữa.
Điều này cho thấy là ông Kim Jong-un cũng muốn tạo ra cái thế là vừa phô trương răn nè,
vừa ám chỉ sẵn sàng đối thoại để mà đàm phán từ vị thế của kẻ bên trên.
Bên cạnh đó thì Bình Nhưỡng còn trông cậy vào ô che chính trị của Bắc Kinh,
khi cam kết ủng hộ chủ quyền và toàn vẹt lãnh thổ của Trung Quốc,
thì Kim Jong-un đã coi đây như là cái lệ phí chính trị để bận đổi lấy sự bảo trợ.
Cái giá mà Bình Nhưỡng phải trả chỉ là những tuyên bố đứng về phía Trung Quốc
trong các vấn đề Mỹ, Đài Loan, Biển Đông,
mà chưa cần đến những hành động quân sự cụ thể,
ví như là cái việc quan hệ với Nga và Triều Tiên đã phải đưa quân đến tận Kurs để mà chiến đấu.
Từ góc nhìn toàn cảnh thì ta có thể thấy Trung Quốc và Triều Tiên
họ đang phối hợp với nhau rất chặt chẽ để tạo ra một cái đòn gọng kìm ngay trước thềm APEC.
Thông điệp được gửi thẳng đến Washington đó là
muốn ổn định kinh tế và chuỗi không ngứng thì phải chấp nhận
không gian chiến lược của Trung Quốc và thực tế hạt nhân của Triều Tiên.
Mỹ đủ khôn ngoan để thừa hiểu rằng nếu rủi ro an ninh ở Đông Bắc Á leo thang,
thì những mục tiêu kinh tế tại APEC nó sẽ khó đạt được trọn vẹn.
Đến đây thì nhiều người sẽ thắc mắc đó là
cuộc gặp ngoại trưởng trung chiều chỉ toàn là lời lẽ xã giao,
thế thì chiều sâu của nó ở đâu?
Thực tế chiều sâu nó không nằm ở văn bản kỹ kết
bởi vì đến nay chưa có bản ghi nhớ hay là thỏa thuận chính thức nào
mà nằm ở chính thời điểm diễn ra.
Và chính cái điểm này khiến Washington đối diện với nhiều rủi ro.
Rủi ro đầu tiên là Hoa Kỳ bị đặt vào cái thế lựa chọn khó,
cái thế lượng nàn tại APEC.
Nếu Tổng thống Trump xuất hiện tại Gyeongju
thì Washington buộc phải chọn hoặc đẩy vấn đề an ninh lên cao
từ vấn đề hạt nhân Triều Tiên đến Biển Đông và công nghệ lưỡng dụng.
Nhưng mà khi đó thì khả năng đặt đồng thuận kinh tế sẽ suy giảm.
Hoặc là ưu tiên gói kinh tế và chuỗi cung ứng,
xong cái giá phải trả là hình nhảnh dân đe bị yếu đi.
Và cả hai cái lựa chọn này đều gây tốn kém chính trị trong nước.
Đó là thế lượng nàn.
Thứ hai là trục trung chiều có thể làm mờ đi thông điệp
chuỗi cung ứng sạch rủi ro mà Mỹ muốn quảng bá.
Washington đặt kỳ vọng biến APEC năm 2025
thành diễn đàn để kéo các ngành cốt lõi như bán dẫn, vật liệu chiến lược,
AI ra khỏi sự phụ thuộc vào Trung Quốc.
Nhưng nếu Bắc Kinh và Bình Nhưỡng đóng khung hội nghị
như một cuộc chơi chống bá quyền Mỹ,
các nền kinh tế trung lập ở Đông Nam Á, Nam Á hay Nam Thái Bình Dương
có thể chùn bước trước các chuẩn kiểm soát đầu tư và xuất khẩu mà Hoa Kỳ đưa ra.
Thứ ba là Hoa Kỳ có nguy cơ bị kéo vào thế đầu tư thêm cho dân đe ngay sau APEC.
Khi Triều Tiên nhấn mạnh cái việc họ không từ bỏ hạt nhân,
còn Trung Quốc thì gắn mác chủ quyền lên mọi điểm nóng,
Washington khó tránh khỏi việc gia tăng hiện diện quân sự,
củng cố phòng thủ tên lửa, không gian và an ninh mạng ở Đông Bắc Á.
Và điều này thì đồng nghĩa với việc là họ phải tăng chi phí,
tài chính lẫn là chính trị.
Cuối cùng thì Trung Quốc còn có thể tận dụng bàn cờ với Hàn Quốc nữa.
Nếu ông Tập đến Gyeongju đúng kế hoạch,
Bắc Kinh sẽ vừa thúc đẩy quan hệ song phương với Seoul,
vừa khoe khoang rằng trục trung chiều đang ổn định.
Thông điệp gửi tới Hàn Quốc đó là muốn giảm căng thẳng từ Triều Tiên
và nhẹ cánh kinh tế thì hãy để ngò thêm không gian cho Bắc Kinh.
Và đây chính là cái cách mà chia rẽ mặt trận Mỹ-Nhật-Hàn
nếu như Washington không khéo léo quản trị vấn đề này.
Và trong bối cảnh đó thì Hoa Kỳ liệu họ có những cửa thoát hiểm hay không?
Xin thưa rằng có, nhưng họ phải tận dụng được thời cơ và phải làm nhanh.
Một là tách riêng kinh tế và an ninh bằng một cây gói đề nghị cụ thể.
Thay vì dùng ngôn ngữ kiềm chế hay tách rời,
thì Mỹ có thể đưa ra những cam kết hữu hình như hạ tầng số,
chuẩn an ninh dữ liệu, hợp tác AI hay tín dụng xanh,
buộc Trung Quốc phải trả lời trực tiếp thay vì né tránh bằng khẩu hiệu chống ba quyền.
Hai là bọc cái vấn đề Triều Tiên trong khuôn khổ đa phương để giảm rủi ro hiểu lầm.
Chẳng hạn xây dựng cơ chế cảnh báo sớm,
đường dây nóng hay là quy tắc phóng tên lửa ở Tây Thái Bình Dương.
Như vậy thì Bình Nhưỡng sẽ khó mượn sóng APEC để mà leo thang,
mà vẫn giữ được hình ảnh đối thoại.
Và ba đó là tận dụng cái vai trò bản lệ của Hàn Quốc.
Nếu nước chủ nhà APEC nhấn mạnh các tiêu chuẩn minh bạch về chỗi cúng và dữ liệu,
thì Hoa Kỳ có thể cung hưởng lợi mà không cần quá lộ liễu dùng biện pháp trừng phản.
Khi đó thì câu chuyện kinh tế nó sẽ ít bị phủ màu bá quyền hơn.
Vâng thưa quý vị, ta có thể thấy là cuộc gặp ngoại trưởng trung chiều vừa qua
thực chất nó là một cái màn giàn trận trước APEC,
một cái màn tập hợp lực lượng của cái trục chống Mỹ,
chứ chưa phải là bước mặt có cam kết giảng buộc nào.
Hiện nay chưa có thông tin chính thức về việc Tổng thống Trump
có đến Gyeongju và gặp Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hay không.
Vì vậy, điều quan trọng cần theo dõi đó là phát biểu sau APEC của Bắc Kinh và Bình Nhưỡng.
Liệu họ có nhắc đến hợp tác kinh tế, biên giới,
tăng thương mại đường sắt hay là viện trợ lương thực, nhiên liệu hay không?
Đồng thời, tần suất các vụ thử tên lửa và vệ tinh của Triều Tiên
trong 4-6 tuần tới nó sẽ là chỉ báo.
Nếu như họ tăng nhịp thì đó là dấu hiệu Bình Nhưỡng đang tận dụng
giăn đe đúng theo cái khung đã dựng trước APEC.
Còn ngược lại, thái độ và ngôn ngữ của chính quyền Mỹ tại Gyeongju
cũng sẽ cho thấy là Washington chọn ưu tiên kinh tế hay là an ninh.
Và trong con mắt của Bắc Kinh thì Triều Tiên,
như ta đã nhiều lần chia sẻ với nhau rồi,
họ không phải là đồng minh kiểu NATO,
mà là tài sản chiến lược đa công dụng ở Đông Bắc Á.
Trung Quốc chỉ coi Triều Tiên là một cái quân bài để mà mặc cả thôi,
chứ không bao giờ coi họ là một đồng minh thực sự.
Một bán đảo Triều Tiên không thân Mỹ
nó sẽ đẩy đường tiếp cận quân sự Mỹ-Hàn ra xa biên giới Trung Quốc.
Nếu Bình Nhưỡng sụp đổ và bán đảo thống nhất dưới lá cờ thân Mỹ,
thì quân đội Mỹ có thể đứng sát sườn Trung Quốc ngay tại sông Áp Lục,
kịch bàn mà Bắc Kinh muốn tránh bằng mọi giá.
Vì vậy, mục tiêu nền tảng của họ là
không chiến tranh, không hỗn loạn, không thống nhất bồi vã.
Mỗi khi Triều Tiên căng thẳng thì Washington lại phải ưu tiên củng cố liên minh an ninh.
Tokyo và Seoul phải bàn cách chia sẻ gánh nặng,
và điều đó tiêu hào thời gian nguồn lực của đối thủ
và thỉnh thoảng gây rãn đất nhỏ trong quan hệ Hàn-Nhật.
Bắc Kinh thì dùng ảnh hưởng với Bình Nhưỡng
Muốn yên tuyết Bắc, hãy mở cửa thêm cho Trung Quốc về kinh tế,
chuỗi cung ứng vào công nghệ.
Đó là cái thông điệp mà Trung Quốc thường gửi đến Hàn Quốc.
Nói cách khác, Triều Tiên chính là cái van áp suất trong tay Bắc Kinh.
Họ cho phép Bình Nhưỡng giữ cái mức răn đè vừa đủ
để Mỹ-Hàn bận tâm, từ đó nâng cái giá mạng cả
cho mình tại các cái bàn cờ lớn như là thương mại, công nghệ, APEC hay là G20.
Khi cần thì Bắc Kinh có thể siết hoặc nới tiếp tế để hạ nhiệt,
qua đó ghi điểm là bên ổn định, tạo ra ổn định.
Đầu thời Trung Quốc còn dùng Triều Tiên như công cụ
để mà chống lại trừng phạt hoặc xoay ngôn ngữ tuyên truyền.
Từ chỗ Triều Tiên vi phạm thành tất cả các bên cần kiểm chế,
nhằm hạ thấp cái tính chính danh của các sáng kiến bao vây Trung Quốc.
Ngoài ra, thì mỗi trù kỳ căng thẳng,
Trung Quốc quan sát rất kỹ năng lực phòng thủ tên lửa, radar
và hệ thống TSAAD của Mỹ-Hàn-Nhật.
Triều Tiên vô tình trở thành kích hoạt viên,
giúp Bắc Kinh giúp kinh nghiệm cho chính chiến lược chống tiếp cận của mình.
Sự kiện triển khai TSAAD từng khiến Bắc Kinh trừng phạt kinh tế ngầm
về Hàn Quốc là một ví dụ điển hình.
Và tóm lại là Triều Tiên là công cụ điều tiết rủi ro,
và cũng là cơ hội của Bắc Kinh.
Tất nhiên là Bình Nhưỡng không phải không biết điều này.
Họ hiểu rõ vị thế này.
Ông Kim Jong-un cũng không muốn mãi mãi làm tiểu đệ của ông Tập Cận Bình,
làm con dao trong tay kẻ khác.
Họ cần cái ô che sinh tồn từ Trung Quốc,
nhưng không dạ gì để Bắc Kinh lợi dụng quá mức.
Vì vậy, mối quan hệ trung chiều nó vận hành trên nguyên tắc cân bằng.
Bắc Kinh cần một đối tác khó chịu đúng liều ở cửa ngó Đông Bắc Á,
còn Bình Nhưỡng thì cần một cái ô che để mà tồn tại.
Nếu đi quá tay thì cả hai bên sẽ đều thiệt thòi,
bởi chính nó có thể khiến Mỹ-Nhật-Hàn xích lại gần nhau hơn.
Nghệ thuật của Bắc Kinh đó là giữ Triều Tiên ở cái chế độ gây áp lực,
có phanh, đủ ồn để Mỹ phân tán sự chú ý,
nhưng không tới mức kích hoạt một cái cuộc tái vũ trang bất lợi cho cả hai.
Sự ổn định trên bán đảo Triều Tiên cũng là điều mà Trung Quốc theo đuổi.
Thưa quý vị, trong một diễn biến khác, ngày 25 tháng 9,
Reuters đã công bố tài liệu mật, hé lộ một sự thật chấn động.
Đó là các chuyên gia Trung Quốc đang trực tiếp giúp Nga
chế tạo máy bay không người lái UAV chiến đấu,
qua đó lách lệnh trừng phạt quốc tế.
Theo điều tra, các mẫu UAV A-140, A-900, A-200 của Trung Quốc,
cùng với dòng GAPIA phiên bản Nga hóa từ Shahid của Iran,
đang được sản xuất hàng loạt bởi công ty quốc phòng Coupol
để sử dụng ở chiến trường Ukraine.
Điểm đáng chú ý là có bằng chứng về hợp đồng khối lượng lớn cho GAPIA trong năm 2015.
Trung Quốc thì họ khá là khôn ngoan,
không xuất khẩu công khai mà sử dụng nhiều lớp trung gian.
Công ty vỏ và nhà mua sắm quốc phòng TSK Vector đứng ra làm trung gian,
trong khi các động cơ và linh kiệt UAV được khai báo sai mã hải quan,
ví dụ như thiết bị làm mát hoặc cụm làm lạnh,
trước khi vận chuyển vòng vào dây chuyển Nga.
Nói chung là hàng hóa đi rất vòng vèo và cuối cùng cất đích đến là Nga.
Mục tiêu cuối cùng của Bắc Kinh là giúp Moscow nội địa hóa chuỗi sản xuất UAV,
giảm phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên chiếc,
đồng thời tăng sản lượng để bù đắp mức tiêu hào khổng lồ trên mặt trận.
Trên giấy tờ, Trung Quốc vẫn giữ lập trường không cung cấp vũ khí sát thương,
nhưng thực tế thì họ lại mở ra một cái kênh viện trợ trá hình như vậy.
Chỉ một ngày sau, ngày 26 tháng 9,
Viện Dịch vụ Hoàng gia Anh Rusi đã tung ra một phân tích gây sốc khác,
đó là Nga đang giúp Trung Quốc chuẩn bị chiếm Đài Loan như thế nào.
Theo các tài liệu do gì được Rusi tiếp cận thì Moscow đã đồng ý huấn luyện
và bán cho Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc PLA nhiều loại trang bị nhạy cảm,
như hệ thống du đổ bộ tầm cao, xe thiết giáp đổ bộ nhẹ,
pháo chống tăng và một số thiết bị hỗ trợ tác chiến đường không.
Tất cả những năng lực này đều liên quan trực tiếp đến kinh bản đổ bộ đánh chiếm Đài Loan.
Trên mặt chính trị thì Nga công khai nhắc lại lập trường ủng hộ một Trung Quốc
và thường xuyên chỉ trích hoạt động của Mỹ tại eo biển Đài Loan.
Điều này cho thấy hai chục Moscow-Bắc Kinh đang song hành.
Một mặt, Nga nhận hỗ trợ UAV để tiếp tục chiến tranh Ukraine.
Mặt khác, Trung Quốc nhận sự hỗ trợ quân sự kinh nghiệm từ Nga
để mà chuẩn bị cho kinh bản Đài Loan.
Chúng ta cũng cần làm rõ một điểm này,
đó là việc Nga chống lưng cho Trung Quốc hiện nay nó tập trung rõ nhất ở vấn đề Đài Loan.
Và điều đó không đồng nghĩa việc là Moscow ủng hộ toàn bộ yêu sách chủ quyền của Bắc Kinh ở Biển Đông.
Với Biển Đông thì Nga chủ yếu chia sẻ không chống can dự của Mỹ
và tăng cường diễn tập hải quân với Trung Quốc, chứ tránh đứng tên vào tranh chấp cụ thể.
Tuy nhiên điều đáng lo nó nằm ở cái mức độ đan lưới quân sự kỹ thuật
giữa hai nước đang tăng nhanh, tạo ra ba lớp rủi ro chiến lược cho khu vực
và cho chính Mỹ cùng các đồng minh của mình.
Thì lớp rủi ro thứ nhất nó là đòn bảy chéo quân sự từ UAV đến tác chiến đổ bộ.
Theo Reuters, ngày 25 tháng 9 thì các chuyên gia UAV Trung Quốc đã trực tiếp làm việc
trong nhà máy vũ khí Nga Pumkol,
giúp phát triển và lắp dắp UAV tấn công dòng GAPIA như là chúng ta đã vừa phân tích.
Linh kiệt động cơ từ Trung Quốc được khai báo trá hình,
lọt qua mạng trừng phạt để mà vào dây chuyển Nga.
Và điều đó vừa kéo dài hơi thở chiến trường của Moscow,
vừa tạo nền tảng công nghệ chung cho hai bên trao đổi.
Phân tích từ Russi và AP thì cho thấy Nga đang huấn luyện,
chuyển giao cho quân đội Trung Quốc các năng lực đổ bộ đường không
như là dù tầm cao, xe thiết dập nhẹ, pháo trông thăng.
Với kinh bản Đài Loan thì đây chính là cái nất khó nhất có được công nghệ và kinh nghiệm Nga.
PLA có thể giúp ngắn đáng kể đường công học hỏi.
Hệ quả là ở Ukraine thì Nga giữ được nhịp tiêu hào,
còn ở eo biển Đài Loan thì PLA có thêm sức mạnh cứng,
làm tăng rủi ro tinh toán sai lầm.
Lớp rủi ro thứ hai đó là liên hợp áp lực trên biển.
Những năm gần đây thì Nga và Trung Quốc tăng nhịp tuần tra,
diễn tập hải quân từ vùng biển Nhật Bản sang Tây Thái Bình Dương.
Nội dung từ phòng không, săn ngầm đến pháo hạng.
Về mặt pháp lý thì đây là hoạt động bình thường thôi,
nhưng tín hiệu chiến lược thì đã rất rõ rồi.
Nó buộc Mỹ, Nhật Hàn phải duy trì mức độ sẵn sàng cao,
phân tán lực lượng khỏi những ưu tiên khác.
Khi Nga lặp lại cái lập trường không đứng về phe nào,
khiến mọi sáng kiến hiện diện của Mỹ và đồng minh bị gắn nhãn
cho bên thứ ba can dự.
Nga không cần công khai ủng hộ đường chiến đoạn,
chỉ cần chống lại sự can dự để Trung Quốc dễ xoay chuyển dư luận.
Đó cũng là tốt rồi.
Và hệ quả đó là mật độ hoạt động Nga-Trung lấp vào khoảng trống
mỗi khi Mỹ bận rộn tại Trung Đông hay Ukraine,
làm tăng chi phí cảnh giới cho Mỹ và đồng minh.
Còn lớp rủi ro thứ ba đó là chiến lược bào mòn vào hệ thống đồng minh.
Nếu Nga giúp Trung Quốc tăng tốc quân sự quanh Đài Loan,
thì Mỹ buộc phải chia lực lượng giữa hai bãn cầu,
vừa duy trì viện trợ Trung Thế Na,
lại vừa tăng cường gian đe tại Thế Giáp Bình Dương.
Đó chính là bài bào mòn,
ép Washington gian mỏng ngân sách,
hậu cần và lịch triển khai.
Thêm vào đó, những đợt tuần tra liên hiệp Nga-Trung
hay là các vụ thử nghiệm của Triều Tiên
nằm trong ô chính trị trung chiều,
nó khiến cho Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan
phải gồng mình canh gác,
Khi Nga-Trung cùng đóng khung câu chuyện
theo hướng Mỹ bá quyền, Mỹ kiểm soát,
thì các nước chung dung ở Đông Nam Á
hay là Nam Á càng ngần ngại tham gia
các sang kiến do Hoa Kỳ dẫn dắt.
Từ đó, thương lượng kinh tế của Washington
khó đạt chiều sâu nếu không kèm phần thưởng đủ lớn.
Chúng ta đã nhiều lần nhấn mạnh rằng Đài Loan
không chỉ là một hòn đảo tranh chấp,
mà còn là cuộc sống của chuỗi bán dẫn toàn cầu.
Bất ổn ở eo biển này sẽ không chỉ là
chuyện quân sự,
mà còn là cú sốc cung ứng,
cú sốc kinh tế cho Mỹ, Nhật Hàn
và cả Trung Quốc nữa.
Chỉ vì vậy, mỗi bước nhích năng lực
đổ bộ đường không chỉ huy của PLA
hay là mỗi bước nhích ô tre ngoại giao
mà Bắc Kinh nhận được từ Moscow
đều làm tăng ngưỡng rủi ro kinh tế an ninh của khu vực.
Nếu Washington tin rằng
rủi ro leo thang ở eo biển
có thể đến nhanh, thì cái giá để Mỹ
mua sự yên ổn kinh tế
là chuỗi cung ứng, là AI, là năng lượng sạch
tại APEC hay là các diện đài quốc tế
cũng sẽ ngày càng đắt đỏ hơn.
Nga chống lưng kỹ thuật và kinh nghiệm
khiến tín hiệu đe dọa của Trung Quốc dày hơn,
cho dù việc Bắc Kinh
thực sự dùng vũ lực vẫn còn nhiều ẩn số.
Vấn đề là bất cứ
một tín hiệu mềm nào từ Mỹ về Đài Loan
dù chỉ là thay đổi ngôn từ
sẽ lập tức bị đồng minh Nhật, Hàn,
Philippines, Úc diễn giải thành sự nhận bộ.
Ngược lại, một phản ứng quá cứng rắn
có thể phá vỡ không khí
hợp tác kinh tế với các nước chung dung.
Tức là mọi lựa chọn đều có giá của nó
và Trung Nga thì đang tìm cách
đẩy chi phí lựa chọn đó lên cao nhất.
Đài Loan vì thế là cái điểm gãy chiến lược,
chỉ cần một cái trượt tín hiệu
ở eo biển thôi, chuỗi bán dẫn
mạch máu công nghiệp của Mỹ và đồng minh
nó sẽ rung lắc, kéo theo
cái giá kinh tế và quân sự toàn hệ thống.
Tuy nhiên, vẫn có cửa hoa dài
cho cái vấn đề này. Về quân sự thì
Mỹ và đồng minh cần ưu tiên các năng lực
chặn ngay từ vòng ngoài, chống đổ bộ,
phá cầu vườn biển, hòa lực tầm xa
cùng hệ thống chỉ huy trinh sát đàn hồi.
Đây là chìa khóa để khiến
POA không dám đánh cực vào tinh toán sai lầm.
Về kinh tế thì cũng cần nhanh chóng
mở rộng năng lực sản xuất chip tiên tiến
tại Nhật, Mỹ, châu Âu
để có đệm công suất, giảm
nguy cơ bị bóp cổ chuỗi cung ứng nếu
eo biển Đài Loan rung lắc.
Ngoài ra thay vì khẩu hiệu đối đầu thì
Washington nên đưa ra các cái gói lợi cụ thể
qua đó vô hiệu hóa không Mỹ bá quyền
mà Nga chung họ đang giao giả.
Song song là tăng cường truy vết
mã HS trái hình,
kiểm tra, kiểm soát
công ty vỏ, bảo hiểm vận tài
ngoài G7.
Đấy là những cái mắt xích mà đang giúp
linh kiện UAV và động cơ của Trung Quốc
lọt vào Nga đó. Và nhìn tổng thể
thì chúng ta thấy rằng là rủi lo
mà lớn nhất với Mỹ và đồng minh
nó không chỉ là một cuộc xung đột ngay lập tức đâu,
mà là chiến lược bào mòn hai hướng
vừa kéo dài chiến tranh tiêu hào ở châu Âu
vừa nâng rủi ro ở eo biển Đài Loan.
Nút thắt chính là Đài Loan
vừa là mỏ neo an ninh
lại vừa là cuộc sống bán dẫn.
Và trong một cái diễn biến liên quan vào ngày
30 tháng 9 thì truyền thông quốc tế đưa tin rằng là
ngũ giác đài đang chuẩn bị cho
khả năng xảy ra xung đột với Trung Quốc
và họ đang tăng tốc mạnh việc sản xuất
tên lửa. Đây là một cái thông tin cũng
rất đáng chú ý.
Nó không còn là lời đồn nữa rồi
mà là bước đi thực tế.
Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ
đã yêu cầu các tập đoàn quốc phòng lớn
như Lockheed Martin, RTH
phải nâng công suất gấp đôi
thậm chí là gấp bốn với khoảng một tá
loại vũ khí chủ lực từ
tên lửa Patriot LRASM
chống hạm tầm xa cho đến
JASSM, loại tên lửa
hành trình có thể xuyên thủng lưới phòng không.
Ngày 29 tháng 9,
chỉ một ngày trước đó thì
Ngũ Giác Đài họ cũng đã
ký hợp đồng hơn 5 tỷ đô
với RTH để mà
sản xuất hệ thống Coyote
chống UAV
nhằm đối phó với chiến thuật tấn công theo
bầy đàn bằng drone và tên lửa hành trình.
Đó là một đây kịch bản rất dễ xảy ra
trong chiến tranh hiện đại mà ta đã được chứng kiến
tại chiến trường Ukraine.
Thế thì cái chiến lược này nó khớp với cái bức tranh
mà chúng ta đã lần lượt phân tích
ở cái phần đầu chương trình.
Đó là Nga và Trung Quốc thì đang đan lưới quân sự
từ UAV đến tập trận hải quân.
Đối diện với nguy cơ này thì
Mỹ buộc phải mua thời gian bằng công suất,
giăn đe có trọng lượng,
chấn nan đồng minh và giảm sát suất tính toán
sai lầm qua nhoi biển Đài Loan.
Quý vị thấy là Nga
chung chiều Iran hiện nay
tuy họ là một cái trục chống lại
Mỹ và phương Tây nhưng chưa phải là một
khối đồng minh rắn chắc kiểu như thời chiến tranh lạnh.
Họ liên kết theo cái kiểu giao dịch,
cùng chống sức ép từ Mỹ
nhưng mà không có hiệp ước tập thể,
cũng không thống nhất mục tiêu lô dài.
Cái điểm giống như thời chiến tranh lạnh
là sự tồn tại của hai cực đối nghịch
cạnh tranh toàn cầu.
Và điểm khác đó là mức độ đam sen,
kinh tế, chuỗi cung ứng, công nghệ
và đặc biệt là chiến tranh vùng xám, drone,
thông tin, trừng phạt.
Xung đột hiện nay vì vậy nó mang tính mạng lưới
chứ không phải là đối đầu giữa khối này và khối kia
cho nên nó phức tạp hơn rất nhiều.
Trong mọi cuộc đối đầu
thì tính chính danh nó mới là nền tảng.
Biện nào giữ được tính chính danh thì bên đó
nó dễ giành được sự ủng hộ quốc tế.
Xét theo chuẩn mực của luật quốc tế,
hiến trương Liên Hợp Quốc tôn trọng chủ quyền,
cấm dùng vũ lực chiếm lãnh thổ,
cán cân nó hiện nghiêng về Mỹ và đồng minh.
Mỹ có lợi thế khi dẫn dắt
các hồ sơ quan trọng từ Ukraine
ngăn phổ biến hạt nhân Triều Tiên
đến tự do hàng hải Biển Đông.
Nhưng mà tính chính danh nó không phải là
tấm xác trắng. Nó chỉ bền vững
nếu Washington thực hiện chuẩn mực một cách
nhất quán, hạn chế tác dụng
Hoa Kỳ từng bị hoài nghi
bởi những vết ố trong lịch sử,
như là vấn đề Iraq hay là các biện pháp
trừng phạt gây tác động ngoái muốn.
Điều đó đã làm sói mòn phần nào niềm tin
chính trị, dù là về
pháp lý thì Hoa Kỳ vẫn nắm ưu thế.
Cho nên cái tính chính danh nó cần được
nuôi dưỡng mỗi ngày, nhất quán nguyên tắc,
giảm tác hại lan rộng và
song hành với những gói hợp tác
về đầu tư phát triển công nghệ,
chứ không chỉ là răn đe và trừng phạt đâu.
Và ta thấy bây giờ thì
chính quyền Trump đang cố gắng đi theo
hướng đó, trừng phạt có chọn lọc
để mà giảm tác động toàn cầu, đồng thời
phát biểu mạnh mẽ tại các diễn đàn quốc tế
để nhấn mạnh tính chính danh của nước Mỹ trước đối thủ.
Và đây nó sẽ là cuộc đấu dài hơi.
Chiến thắng nó không chỉ đến
từ vài trận đánh nhỏ lẻ,
mà nó nằm ở sức bền, nằm ở chiến lược
xem ai có cái chiến lược dài hơi hơn.
Và có lẽ chúng ta cũng cần
phải đủ sự kiên nhẫn để mà theo dõi
phải không quý vị?
Đến đây thì chương trình ngày hôm nay xin được phép tạm dừng.
Xin mời quý vị chia sẻ
quá điểm cá nhân ở phần dưới.
Lê Minh xin chào và hẹn gặp lại.
