SỰ CÔNG NHẬN NHÀ NƯỚC PALESTINE : BƯỚC TIẾN HAY SỰ RỖNG TUẾCH GIỮA THẢM HOẠ GAZA ?

Trong bối cảnh thế giới đang hướng mắt về kỳ họp đại hội đồng liên lợp quốc lần thứ 80 tại New York một loạt động thái ngoại giao đáng chú ý đã diễn ra Ngày 21 tháng 9 năm 2020, 3 quốc gia phương Tây lớn, Anh, Canada, Úc đồng loạt tuyên bố công nhận nhà nước Palestine như một quốc gia độc lập và có chủ quyền Đây là bước đi được phối hợp chặt chẽ nhằm thúc đẩy giải pháp 2 nhà nước và tạo động lực cho hòa bình trung đồng Thủ tướng Anh Keith Stammer tuyên bố trên mạng xã hội X hôm nay để khơi dậy hy vọng hòa bình cho người Palestine và người Israel cũng như giải pháp 2 nhà nước vương quốc Anh chính thức công nhận nhà nước Palestine Tương tự, Thủ tướng Canada Mark Carney nhấn mạnh sự hợp tác để xây dựng tương lai hòa bình cho cả 2 bên đồng thời yêu cầu chính quyền Palestine cam kết cải cách phi quân sự hóa và tổ chức bầu cử năm 2026 mà không có sự tham gia của Hamas Còn Thủ tướng Úc Antony Albanese và Ngoại trưởng Penny Wong thì khẳng định quyết định này là phần của nỗ lực quốc tế nhằm khôi phục động lực cho lệnh ngừng bắn ở Gaza và thả con tin Với động thái này, một số quốc gia công nhận Palestine đã vượt mốc 140 và dự kiến sẽ có thêm Tuy nhiên đằng sau những tuyên bố cao đẹp ấy là một thực tế phũ phàng rằng giải Gaza đang bị san phẳng bởi các cuộc tấn công của Israel khiến gần 2 triệu người Palestine phải di rời cưỡng bức và không còn nhà để trở về Tính đến ngày 21 tháng 9 năm 2025, khoảng 1,9 triệu người chiếm gần 90% dân số ở Gaza đã phải rời bỏ nhà cửa sống trong cảnh màn trời chiếu đất, thiếu điện, nước và Internet Làm thế nào mà sự công nhận trên giấy tờ có thể mang lại hy vọng khi mà bom đạn vẫn đang rơi và dân thường Palestine đang đối mặt với nguy cơ thanh chừng sát tộc Cuộc tấn công bất ngờ của Hamas ngày 7 tháng 10 năm 2023 khiến khoảng 1.200 người Israel thiệt mạng và hơn 250 con tin bị bắt đã khơi mào chiến dịch quân sự quy mô lớn của Israel Đến nay, sau gần 2 năm, Gaza đã trở thành đống đổ nát Quân đội Israel tuyên bố đã phá hủy 20 tòa nhà cao buộc là nơi ẩn nấu của Hamas và 50 tháp canh khủng bố chỉ trong 2 tuần qua Tập trung vào các khu vực như Sheikh Jaradwan và Ten An Hawa Tuy nhiên, những hành động này không chỉ nhắm vào mục tiêu quân sự mà còn phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự, dẫn đến cao buộc tấn công toàn diện và có hệ thống từ tổ chức Ofam Trong bối cảnh đó, làn sóng công nhận Palestine đã tăng tốc từ năm 2024 với các nước như Tây Ban Nha, Ireland và Naui dẫn đầu Đặc biệt, động thái của Anh mang ý nghĩa biểu tượng lớn vì nước này từng đóng vai trò quan trọng trong việc thành lập Israel sau Thế chiến Thứ Hải Canada và Úc là đồng minh thân cận của Mỹ và Israel cũng đánh dấu sự dịch chuyển nhấn mạnh quyền tự quyết theo hiến trường Liên Hợp Quốc Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas hoan nghênh gọi đây là bước đi cần thiết hướng tới hòa bình bền vững Nhưng Israel phản ứng gày gắt Bộ trưởng An ninh Itamar Ben Guvia gọi là phần thưởng cho Hamas và đề xuất sắp nhập bờ Tây Phản ứng này phản ánh nỗi lo của Tel Aviv về áp lực quốc tế ngày càng tăng Sự kiện ngày 21 tháng 9 không phải ngẫu nhiên Nó diễn ra ngay trước Hội nghị quốc tế về giải pháp hai nhà nước tại New York dự kiến vào ngày 22 tháng 9 Hội nghị này tiếp nối tuyên bố New York với 142 phiếu thuận kêu gọi các bước cụ thể có thời hạn để thực thi giải pháp hai nhà nước Động thái của ba nước phương Tây có thể tạo động lực mới nhưng cũng đặt ra câu hỏi liệu công nhận có đủ để thay đổi cuộc diện Lịch sử cho thấy nhiều tuyên bố tương tự trước đây như nghị quyết Liên Hợp Quốc năm 2012 công nhận Palestine là quốc gia quan sát viên chưa mang lại sự tiến bộ thực sự mà thay vào đó Israel tiếp tục mở rộng định cư ở bờ Tây làm phức tạp hóa giải pháp hai nhà nước Cục xung đột này không chỉ là tranh chấp lãnh thổ mà còn là cuộc đấu tranh về quyền con người, văn hóa và danh tính dẫn đến sự phân cực toàn cầu Hình ảnh Gaza ngày nay khiến bất kỳ ai cũng phải dùng mình Các cuộc không kích liên tục đã săn phẳng hàng loạt khu phố như Zeytun, Tufa, Sejaja và Sheikh Arawan Chỉ trong ngày 20 tháng 9 107 người Palestine thiệt mạng đến ngày 21 thêm 20 người trong đó 16 ở Gaza City Tình trạng nhân đạo ở Gaza đã đạt mức không thể tưởng tượng nạn đói hoành hành với hơn 450 người chết vì suy dinh dưỡng trong 6 tháng qua do phòng thỏa hàng chục nghìn người tiếp tục di tản nhưng nhiều người quá yếu hoặc không đủ tiền để rời đi Amnesty International lên án lệnh di rời hàng loạt của Israel là bất hợp pháp và vô nhân đạo có thể dẫn đến di cư vĩnh viễn Israel bác bỏ khẳng định mục tiêu chỉ là tiêu diệt Hamas và đưa con tin về nhưng thực tế cho thấy dân thường chịu thiệt hại nặng nề nhất Trên mạng xã hội X dư luận sôi sụp một bài đăng gọi đây là ngày lịch sử cho Palestine trong khi khác lại chỉ trách phân thường cho khủng bố Thảm họa ở Gaza không chỉ dừng lại ở con số thương vong nó còn là sự phá hủy toàn diện cơ sở hạ tầng bệnh viện, trường học và hệ thống nước sạch Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới hơn một triệu trẻ em ở Gaza đang đối mặt với nguy cơ siêu dinh dưỡng kinh niên và dịch bệnh như tả hay bại liệt đang bùng phát do thiếu vệ sinh Các tổ chức nhân đạo như OFAM và Liên Hợp Quốc liên tục kêu gọi mở hành lang viện trợ nhưng lệnh phong tỏa của Israel được biện minh bằng lý do an ninh đã khiến hàng cứu trợ ù nứa ở biên giới Hàng trăm nghìn gia đình mất hết tài sản sống trong trại tị nạn tạ bợ đối mặt với mùa đông khắc nghiệt sắp tới điều này làm giấy lên lo ngại về một nạc ba mới khi người Palestine bị buộc phải rời bỏ quê hương vĩnh viễn Trong bối cảnh đó sự công nhận Palestine từ phương Tây dường như lạc lõng người dân Gaza không cần giấy tờ công nhận họ cần ngừng bắn ngay lập tức vào viện trợ nhân đạo Các cuộc tấn công gần đây như phá hủy 20 tòa nhà trong 2 tuần đặt ra nghi vấn về ý đồ chiến lược của Israel Văn phòng Nhân quyền Liên Hợp Quốc cảnh báo rằng nếu mục tiêu là di rời dân thường điều này có thể bị coi là tội ác chiến tranh Nhưng cho đến nay cộng đồng quốc tế vẫn chủ yếu dừng ở lời kêu gọi sự im lặng của Mỹ, nước cung cấp vũ khí chính cho Israel càng làm tình hình trở nên phức tạp Sự công nhận từ Anh, Canada và Úc chắc chắn mang lại lợi ích ngoại giao cho Palestine Tăng vị thế tại Liên Hợp Quốc dễ dàng tiếp cận viện trợ và diễn đàn quốc tế hơn Nó cũng tạo áp lực lên Israel đặc biệt khi Mỹ, đồng minh lớn nhất vẫn phản đối, ưu tiên quá trình đàm phán Hội nghị New York ngày 22 tháng 9 tiếp nối tuyên bố New York với 142 phiếu thuận có thể thúc đẩy nghị quyết mới về ngừng bắn Tuy nhiên liệu đây có phải là bước tiến thực sự hay chỉ là cử trì biểu tượng Cả nước này công nhận Palestine nhưng không kèm theo biện pháp cụ thể như trừng phản Israel hay cắt viện trợ vũ khí Trong khi Anh từng là cha đẻ của Israel qua Ban Phour, nay họ chuyển hướng nhưng liệu có đủ để bù đắp cho lịch sử Đây chính là nơi phê phán về tiêu chuẩn kép nổi lên Tại sao các nước phương Tây công nhận Palestine làm gì trong khi Israel đang oanh tạc Gaza mà không bị xử lý Họ kêu gọi hòa bình nhưng vẫn duy trì quan hệ chiến lược với Israel thậm chí cung cấp vũ khí gián tiếp qua Mỹ Bộ trưởng Ngoại già Palestine Vaksen Aghempikan Sahin hoan nghênh nhưng nhấn mạnh Đây là bước tiến nhưng không chấm dứt chiến tranh ngày ngày mai Trên mạng X một bài đăng chỉ trách công nhận sau 2 năm diệt chủng hy vọng không phải là trò chơi kép Palestine bị oanh tạc khiến 1,9 triệu dân phải rời đi và không có nhà để về Vậy công nhận nhà nước làm gì nữa Đúng là tiêu chuẩn kép ủng hộ quyền tự quyết trên giấy nhưng im lặng trước thảm họa nhân đạo So sánh với Scotland treo cờ Palestine và kêu gọi cấm nhập khẩu Israel Động thái của ba nước này vẫn còn đường Công nhận là tích cực nhưng thiếu sức nặng thực tiễn phê phán tiêu chuẩn kép không phải vô căn cứ Nhiều nhà phân tích cho rằng động thái này là cách phương Tây rửa mặt trước dư luận toàn cầu sau khi bị chỉ trích vì ủng hộ Israel quá mức Trong khi đó, phía Israel coi đây là phần thường cho khủng bố Và Ben Gurier đề xuất sát nhập bờ Tây làm leo thang xung đột Phía Palestine qua lời Abbas thấy đây là bước tiến nhưng cần hành động thực tế hơn nữa để xây dựng nhà nước thực sự Sự mâu thuẫn này phản ánh sâu sắc hơn về địa chính trị toàn cầu Phương Tây đặc biệt Anh và Canada đã lâu nay đứng về phía Israel do quan hệ lịch sử và chiến lược nay họ thay đổi do áp lực từ dư luận nội bộ như các cuộc biểu tình ủng hộ Palestine ở London và Ottawa và sự thay đổi chính trị chính phủ lao động ở Anh Tuy nhiên, thiếu biện pháp giang buộc khiến công nhận trở nên rỗng toách Ví dụ, Úc kêu gọi ngừng bắn nhưng không cắt đứt quan hệ thương mại với Israel Điều này khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu đây có phải là chiến lược nói một đằng làm một đèo để duy trì ảnh hưởng ở Trung Đông Kỳ họp Liên Hợp Quốc sắp tới có thể là cơ hội để truyền từ biểu tượng sang hành động với dự báo Pháp và Mỹ tham gia công nhận Các nước như Qatar và Ả Rập Xê Út cũng ủng hộ thúc đẩy đàm phán Nhưng để thực sự hiệu quả cần ngừng bắn ngay lập tức, mở đường viện chợ và trừng phạt vi phạm Nếu không, sự công nhận chỉ là phân thường cho cả hai bên mà không thay đổi thực tế Tóm lại, động thái của Anh, Canada và Úc là bước tiến đáng kể Nhưng giữa biển lửa Gaza nó dấy lên nghi vấn về tiêu chuẩn kép khi người Palestine không còn gì ở trong tay Thế giới cần hành động thực chất hơn là lời nói Hy vọng hội nghị New York sẽ mang lại thay đổi vì hòa bình không thể xây trên đống đổ nát