VÌ SAO NAM Á ĐÔNG DÂN NHƯNG NGHÈO

Bình An
613 người theo dõi
#BlvHaiThanh #BLVHảiThanh #BLVhaiThanhStory
Nam Á — vùng đất của hơn 2 tỷ người, đông hơn cả châu Phi, nhưng lại là một trong những khu vực nghèo nhất hành tinh.
Đăng ký kênh tại đây các bạn nhé!
https://bit.ly/blvhaithanh
Đây là khu vực Nam Á. Nam Á là vùng đất của khoảng 2 tỷ người,
tức là còn đông dân hơn cả châu Phi cộng lại. Nhưng đây lại là một trong những nơi
nghèo nhất trên hành tinh, với những nước tiêu biểu như là Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh,
những cái tên quen thuộc. Tại sao họ đông dân như vậy, họ có nhiều tài nguyên như vậy,
đặc biệt là tài nguyện về con người mà vẫn nghèo.
Trước hết hãy nói về địa lý. Nam Á là một bức tranh thiên nhiên tuyệt đẹp nhưng cũng đầy
thử thách. Đây là vùng đất rộng khoảng 5 triệu km2 tùy vào định nghĩa khác nhau,
tức là bằng khoảng một nửa châu Âu, ôm trọn những quốc gia tiêu biểu như là Ấn Độ,
Pakistan, Bangladesh, Afghanistan, Nepal, Bhutan, Sri Lanka và cả Maldives bé xíu.
Phía bắc của khu vực Nam Á này đó là dãy Himalaya hùng vĩ, đó chính là mái nhà của thế giới,
với đỉnh Everest. Đây là niềm tự hào nhưng cũng là rào cản của khu vực Nam Á.
Nó chắn gió lạnh từ Tây Tạng giữ cho Nam Á luôn ấm áp nhưng cũng làm khí hậu cực đoan,
bởi vì mùa hè ở Nam Á rất nóng. Mùa hè Nam Á nhiệt độ có thể lên đến 40-50 độ C,
mùa đông thì lạnh bút, ấm hàng chục độ C. Ở phía tây của Nam Á đó là những dãy núi thuộc
Afghanistan và Pakistan, những dãy núi gồ ghề, khô cằn. Bên cạnh một sa mạc rộng lớn đó là
sa mạc Tha của Ấn Độ rộng đến 200.000 km2, tức là diện tích của sa mạc này bằng khoảng 2
phần 3 diện tích của Việt Nam. Sa mạc này thì nóng như là một cái lò nướng khiến cho khu vực này thường
xuyên bị hạn hạn. Lùi xuống phía nam của khu vực Nam Á đó là bán đảo Ấn Độ. Bán đảo này
nhô ra Ấn Độ Dương với đường bờ biển dài hơn 7.500 km và những bãi biển sôi đậu,
những rừng rừa xanh mướt. Nhưng đó chưa phải là tất cả bởi vì phần quan trọng nhất của Nam Á,
nơi mà cư dân tập trung đông nhất, chính là vùng đồng bằng Ấn Hằng. Ý nói đến vùng đồng bằng
của hai con sông lớn đó là sông Ấn và sông Hằng. Vùng đồng bằng này trải dài hàng nghìn km từ
Pakistan qua Ấn Độ cho đến Bangladesh. Đây là một trong những vựa lúa lớn nhất thế giới nhờ ba con sông.
Sông Indus dài hơn 3.000 km, nuôi sống Pakistan. Sông Hằng là dòng sông dài hơn 2.500 km,
là trái tim của hàng trăm triệu người Ấn Độ. Và sông Brahmaputra dài gần 3.000 km,
đó là một con sông thường xuyên mang đến lũ lụt với Bangladesh.
Địa lý Nam Á giống như một người tình hai mặt. Gió mùa mang theo mưa từ tháng 6 đến tháng 9,
tốt cho nông nghiệp, nhưng cũng gây ra những trận lũ lụt kinh hoàng. Ví dụ, năm 2024,
lũ ở Bangladesh đã nhấn chìm 2 triệu hectare đất, phá hủy mùa mang. Hạn hán thì đã tàn phá rất
nhiều khu vực khi mà mưa mãi lại chẳng đến, biến những vùng đất thành các sa mạc.
Chưa hết, Nam Á cũng nằm ở một khu vực động đất thường xuyên xảy ra,
như trận động đất ở Nepal vào năm 2015 phá hủy hàng ngàn ngôi nhà.
Địa lý của Nam Á là một vấn đề bởi vì thiên tai khiến Nam Á mất khoảng 2-3%
GDP mỗi năm để cứu trợ và tái thiết. Đúng là Nam Á đẹp, nhưng nó giống như một cái bẫy,
đất đai màu mỡ thì ít, thiên tai thì nhiều và đẩy người dân vào cảnh khó khăn triển miên.
Nói đất đai màu mỡ ở đây ít là ít so với tổng diện tích của khu vực Nam Á.
Giờ hãy nói về dân số của khu vực Nam Á, lý do chính khiến khu vực Nam Á bị nặng gạch.
Khu vực này chỉ chiếm khoảng 4% diện tích của trái đất,
nhưng lại gánh đến một phần tư dân số của toàn cầu. Đây là một nghịch lý rất lớn.
Tính đến năm 2025, Nam Á có dân số là khoảng 2,08 tỷ người, chiếm một phần tư dân số thế giới.
Ấn Độ dẫn đầu, bây giờ họ đã có 1,43 tỷ dân vượt qua Trung Quốc,
trở thành quốc gia đông dân nhất thế giới trong vài năm rồi.
Tiếp đó là Pakistan gần 250 triệu dân, Bangladesh hơn 170 triệu dân.
Một độ dân số của Bangladesh thì cực kỳ cao. Nepal khoảng 31 triệu dân,
Bhutan chưa đến 1 triệu dân, Sri Lanka khoảng 22 triệu dân,
Maldives nửa triệu dân trên những đảo nhỏ siêu và Afghanistan hơn 40 triệu dân.
Nhưng tại sao ở Nam Á dân số lại bùng nổ như vậy? Bởi vì đây là một trong những nơi
mà những người phụ nữ có tỷ lệ sinh cao nhất trên thế giới.
Không chỉ sinh nhiều, ở Nam Á, y tế đã được cải thiện trong những thập kỷ gần đây.
Tuổi thọ năm 1980 ở khu vực Nam Á ước tính chỉ khoảng 50 tuổi,
đến năm 2025 là hơn 70 tuổi. Điều này có được nhờ vaccine và nước sạch.
Nhưng kinh tế không theo kỳp. Mỗi năm,
Ấn Độ sẽ có thêm 18 triệu người, tương ứng với khoảng 2 lần dân số Hà Nội.
Bangladesh chen trúc trong vùng đồng bằng, đất đai cạn kiệt, không đủ để nuôi dân.
Hệ quả là gì? Đó là áp lực khủng khiếp lên tài nguyên. Cái gì cũng thiếu.
Nước sạch chỉ đủ cho 60% dân số dùng. Thực phẩm cũng thiếu hụt.
Ấn Độ xuất khẩu nhiều thứ, nhưng cũng phải nhập không ít.
Về việc làm thì sao?
Ước tính khu vực Nam Á đang có nửa tỷ lao động. Nhưng trong nửa tỷ lao động này,
trung bình 10 người thì có đến 9 người làm những việc lặt vặt, lương chỉ 2-3 đô một ngày.
Họ có dân số trẻ, ước tính khoảng 65% dân số Nam Á dưới 35 tuổi.
Đây là một cơ hội vàng. Nhưng dân số này thì lại không được đào tạo tốt,
nói cách khác là thiếu giáo dục.
Ấn Độ thiếu khoảng 1 triệu giáo viên, trường học thì quá tải.
Nếu không kiểm soát dân số và đầu tư giáo dục,
cơ hội vàng này sẽ trở thành gánh nặng bạc đối với khu vực Nam Á.
Giờ hãy cùng đi vào chi tiết của từng nước khu vực Nam Á.
Ví dụ Ấn Độ.
Ấn Độ là một nền kinh tế lớn trên thế giới. Nghe GDP thì rất lớn.
Nhưng mà nếu chia đầu người ra thì cũng chỉ quanh quanh tầm cỡ Việt Nam,
có khi có những thời điểm còn kém còn Việt Nam.
Có nghĩa là tầng lớp siêu giàu ở Mumbai, Banglagore là có,
nhưng phần lớn những người nông dân Ấn Độ vẫn kể kể thủ công,
và đời sống thì cực nhọc hơn ở Việt Nam nhiều.
Pakistan thì sao? Pakistan kinh tế thì lận đợn. Nỡ liên miên, lạm phát khao,
thiếu điện, thiếu xăng giàu. GDP bình quân đầu người thì còn thua Việt Nam.
Bangladesh được mệnh danh là công xưởng quần áo của thế giới,
xuất khẩu dệt may, thường đứng thứ 2 toàn cầu sau Trung Quốc.
Nhưng vì phụ thuộc vào một ngành nên đời sống người dân chưa cao.
GDP cũng thua Việt Nam tương đối nhiều.
Nepal, GDP bình quân đầu người thì lại càng thua Việt Nam. Nguồn sống chủ yếu là kiều hối.
Lao động Nepal đi Ả Rập, đi Malay, đi Hàn Quốc gửi tiền về.
Sri Lanka từng có thu nhập cao hơn Việt Nam, nhưng cuộc khủng hoảng cách đây vài năm
khiến kinh tế sụp đổ. Người dân phải xếp hàng để mua xăng, điện thì bị cắt liên tục.
Bhutan thì nhỏ bé quá, dựa vào du lịch và thủy điện.
GDP bình quân đầu người thì cũng không cao. Họ dùng một chỉ số gọi là chỉ số hạnh phúc.
Maldives, GDP bình quân đầu người khá cao, khoảng trên dưới 10.000 đô một năm nhờ du lịch
cao cấp. Nhưng mà nước này lại cực kỳ dễ bị xóa sổ vì biến đổi khí hậu.
Afghanistan là một ví dụ rất rõ của cách nghèo vì chiến tranh tại Nam Á.
Afghanistan thì có nhiều khoáng sản nhưng lại liên tục nội chiến, tàn ly ban nắm quyền,
phụ nữ bị cấm đi học, kinh tế hầu như tệ liệt. GDP bình quân đầu người chỉ
vài trăm đô và thuộc nhóm nghèo nhất trên thế giới.
Và chúng ta nhìn thấy rằng, Ấn Độ, Pakistan, Bangladesh chỉ trong vòng nửa thế kỷ qua,
dân số đã tăng gấp đôi, gấp ba. Nhưng mà GDP thì tăng không nhanh bằng,
tức là không tương xứng. Hãy hình dung một cái bánh có kích thước ổn định hoặc đôi
khi chỉ lớn hơn một tí thôi. Nếu chia cho 4 người thì người nào cũng ăn no nê. Nhưng nếu phải chia
cho 10 người thì ai cũng đói. Câu chuyện của Nam Á chính là như vậy,
chiếc bánh kinh tế nhỏ mà phải chia cho quá nhiều miệng ăn.
Có thể nói, đời sống của những người dân tại khu vực Nam Á rơi vào một cái vòng luẩn quẩn,
đẻ con nhiều rồi lại nghèo. Ở nông thôn Nam Á, người nghèo thường sinh nhiều con vì hai lý do.
Thứ nhất, họ cũng suy nghĩ đơn giản, con cái là lọc trời cho, có con cái trong gia đình thì có
thêm nhiều người để làm việc, phụ giúp rộng đồng. Thứ hai, họ lo sợ những đứa con của mình không
sống được lâu do y tế kém nên sinh nhiều con để đề phòng bất chắc. Nhưng càng sinh nhiều,
chi phí nuôi con càng cao, lại phải chia sẻ tài sản càng nhỏ, bố mẹ càng khó đầu tư cho giáo dục.
Kết quả là gì? Con cái lớn lên, lại nghèo đói, lại có ít cơ hội để vươn lên. Cứ thế là một
vòng tròn khép kín. Nghèo, đông con, nghèo hơn, đập đi lập lại qua nhiều thế hệ. Và nếu không có
chính sách dân số hiệu quả, rất khó để phá vỡ cách nghèo tại Nam Á.
Trong kinh tế học, chúng ta có một khái niệm gọi là dân số vàng khi tỷ lệ người trong độ tuổi
lao động cao hơn tỷ lệ những người phụ thuộc, tức là người đi làm kiếm ra tiền nhiều hơn những người
không kiếm ra tiền. Nếu tận dụng được, đất nước sẽ bứt phá. Việt Nam đang được hưởng cơ hội vàng này.
Nam Á cũng từng bước vào giai đoạn dân số vàng, nhưng do thiếu việc làm, giáo dục thì yếu,
hạ tầng thì kém, nên thay vì cơ hội, nó lại dễ biến thành cơn ác mộng. Hàng trăm triệu người trẻ
không được sử dụng hiệu quả, trở thành gánh nạn thất nghiệp, thậm chí là gây bất ổn xã hội như
chúng ta đã thấy ở các nước khu vực Nam Á. Vậy cụ thể hơn, Nam Á đang nghèo như thế nào?
Khu vực này được thống kê có khoảng 400 triệu người nghèo cực đoan, chiếm một nửa số người
nghèo trên toàn thế giới. Nghèo cực đoan hoặc dịch ra là nghèo đói cùng cực. Đó là tình trạng
nghèo khổ đến nước con người không thể lo nổi những nhu cầu cơ bản nhất để sống, như có đủ cơm ăn,
nước uống sạch, chỗ ở an toàn hoặc thuốc men khi ốm đau. Ngân hàng thế giới hiện nay đang định nghĩa
những người nghèo đói cùng cực là những người sống với thu nhập dưới 2,15 USD mỗi ngày.
Con số này thì lớn hơn 50.000 đồng Việt Nam một chút. Và con số này là tính trung bình toàn cầu,
tức là người nghèo ở Châu Phi và người nghèo ở Mỹ cũng đang được định lượng một cách giống nhau.
Thực ra, nếu chia trung bình trên thế giới thì chỗ này rất là khó để lo cả việc ăn uống,
trang trại học hành, y tế, đi lại và rất nhiều những nhu cầu khác. Trước đây thì ngưỡng này không
phải là 2,15 USD mà từng là 1 USD một ngày vào những năm 1990. Sau đó thì được điều chỉnh bởi
vì giá cả ngày càng tăng trên toàn cầu. Hiện nay, vẫn còn hàng trăm triệu người,
chủ yếu ở khu vực Châu Phi, Hạ, Sahara và Nam Á, phải sống trong cảnh nghèo đói cùng cực như vậy.
Nghĩa là ngày nào cũng phải loay hoay với câu hỏi, hôm nay có gì để ăn hay là tối nay có chỗ nào
để ngủ an toàn hay không. Cái nghèo ở đây hiện hữu khắp mọi nơi. Ví dụ như khu ở chuột mang tên
là Haravi ở Mumbai, nơi 1 triệu người chen trúc trong diện tích chỉ khoảng 2 km vuông. Đây thực sự
là một thành phố rác, không có nước sạch, nhà vệ sinh bốc mùi ruối cả ngày. Bất bình đẳng thì
kinh hoàng. Có những vị tỷ phú xây những ngôi nhà hàng chục tầng trong khi cách đó chỉ vài km,
hàng triệu người vẫn ngủ trên vỉa hè cách bình thường. Phụ nữ thì chịu thiệt thoái nhất. Ở Pakistan,
một nửa số bé gái không được đi học. Và lịch sử Nam Á cũng góp phận vào cái nghèo này,
chứ không chỉ một mình họ. Thực dân Anh đã hút máu Nam Á hàng trăm năm, lấy đi rất nhiều của
cả tài sản vật chất của khu vực Nam Á, nhất là Ấn Độ để lại cơ sở hạ tầng yêu kèm. Nông nghiệp,
nghề của một nửa dân số Nam Á thì lại chỉ đóng góp 15% vào GDP vì đất ké màu mỡ, phụ thuộc
vào thời tiết. Tham nhũng cũng là một vấn đề. Ư tính tham nhũng ở Ấn Độ khiến cho nước này mất 100 tỷ đô
một năm vì các quan chức bỏ túi. Chính trị bất ổn, ví dụ như là xung độn Ấn Độ-Pakistan,
hay là Taliban ở Afghanistan, rồi ở Bangladesh, ở Nepal, tất cả đều cho thấy rằng Nam Á là một
khu vực mà ở đó người ta nhìn thấy quá nhiều điều bây giờ cần phải giải quyết.
Tóm lại, Nam Á nghèo bởi vì địa lĩa khắc nghiệt với lũ lụt hạn hán, dân số hơn 2 tỷ người quá
đông. Cái nghèo khắc nghiệt đến mức hàng trăm triệu người phải sống sót từng ngày. Bằng tất cả những
nỗ lực và sự cố gắng, nhìn mới thấy sống ở Việt Nam vẫn còn rất hạnh phúc, vẫn còn sướng chát.
Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này. Nếu cảm thấy thú vị,
bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh, bật xuống thông báo và chia sẻ.
Còn bây giờ thì xin được nói lời chào tạm biệt.
