Năm 2026, Cảng Hàng không Quốc tế Long Thành – siêu dự án tỷ đô – sẽ cất cánh, mang theo tham vọng đưa Việt Nam trở thành trung tâm hàng không Đông Nam Á.
Nhưng đằng sau ánh hào quang là một cuộc đấu trí căng thẳng: Làm thế nào để Long Thành và Tân Sơn Nhất cùng tồn tại, bổ trợ lẫn nhau, thay vì triệt tiêu?
Trong video này, BCNN mổ xẻ ba trận chiến ngầm quyết định tương lai miền Nam:
Trận chiến kịch bản: Long Thành độc quyền quốc tế hay chia sẻ linh hoạt với Tân Sơn Nhất? Trận chiến kết nối: Liệu hạ tầng giao thông có theo kịp để tránh cơn ác mộng kẹt xe? Trận chiến tái sinh: Tân Sơn Nhất sẽ trở thành trung tâm nội địa hùng mạnh hay một “sân bay đô thị cao cấp”?
Liệu canh bạc tỷ đô này sẽ đưa kinh tế miền Nam bay cao hay mắc kẹt trong những tính toán sai lầm? Hãy cùng BCNN phân tích và tìm câu trả lời!
0:00 Intro 01:28 Trận Chiến Kịch Bản - Hiệu Quả Vận Hành Đối Đầu Với Sự Tiện Lợi Của Thị Trường 09:08 Siêu Sân Bay Bị Mắc Kẹt Giữa Nạn Kẹt Xe? 12:07 Sự Tái Sinh Của Một Huyền Thoại - Tân Sơn Nhất Sẽ Trở Thành Gì?
Năm 2026, một siêu song bay trị giá hàng tỷ đô la mang trong mình tham vọng để hình lại bản đồ hàng không Đông Nam Á sẽ chính thức đi vào hoạt động.
Đó là cảng hàng không quốc tế Long Thành.
Nó là canh bạc lớn nhất, là vãn cực chiến lược nhất của Việt Nam trong thế kỷ 21.
Nhưng đằng sau hình ảnh huy hoàng của một công trình thế kỷ, một cuộc đấu trí công não đang âm thầm diễn ra.
Một cuộc đấu trong âm thầm, nhưng sẽ quyết định dòng chảy của hàng chục triệu hành khách, hàng triệu tấm hàng hóa và hàng trăm tỷ đô la trong dòng vốn đầu tư.
Đây là câu chuyện về hai song bay, một bầu trời và một quyết định có thể đưa nền kinh tế miền Nam cất cánh hoặc mắc kẹt trong một mớ hỗn độc của những tính toán sai lầm.
Hôm nay, BCNN sẽ không nói về vị trí hay quy hoạch.
Chúng ta sẽ mổ sẻ ba trận chiến năm quan trọng nhất đang định hình tương lai của cả Long Thành và Tân Sơn nhất.
Trận chiến về kịch bản vận hành, trận chiến về giao thông kết nối và trận chiến về sự tái sinh của một viên hoại.
Hãy cùng bắt đầu!
Trận chiến kịch bản
Hiệu quả vận hành đối đầu với sự tiện lợi của thị trường
Câu hỏi trị giá ngàn tỷ đô la đang được đặt trên bàn nghị sự lúc này không phải là liệu Long Thành có hoạt động không mà là nó sẽ hoạt động như thế nào cùng với Tân Sơn nhất.
Và câu trả lời đang chia các nhà hoạt định chính sách, các chuyên gia hàng không và các nhà vận hành thành hai trường phái đối lập sâu sắc.
Kịch bản A. Một trung tâm quốc tế duy nhất
Đây là phương án đang được tổng công ty cảng hàng không Việt Nam, ACV và đơn vị tư vấn sân bay Incheon, Hàn Quốc ưu tiên thúc đẩy.
Kịch bản này rất rõ ràng và dứt khoát. Cảng hàng không quốc tế Long Thành sẽ đảm nhận 100% các chuyến bay quốc tế.
Tân Sơn nhất, ngược lại, sẽ được chuyển đổi thành một sân bay thuần túy nội địa, chỉ giữ lại một phần nhỏ các chuyến bay kết nối cho khách quốc tế từ Long Thành.
Cuộc hàng không Việt Nam CAAV cũng bày tỏ sự đồng thuận cao với phương án này, cho rằng nó sẽ đảm bảo sự thuần tiện trong quản lý, vận hành và tối ưu hóa nguồn lực.
Lập luận của phe ủng hộ kịch bản A tập trung vào hiệu quả vận hành và tầm nhìn chiến lược, tạo ra một trung tâm trung chuyển một điểm đến mạnh mẽ.
Việc tập trung toàn bộ hoạt động quốc tế tại một điểm duy nhất sẽ tối ưu hóa mọi thứ, nguồn lực hải quan, an ninh, trang thiết bị mặt đất, nhân sự, giảm chi phí và sự phức tạp.
Vận hành hai bộ máy quốc tế song song sẽ làm tăng đáng kể chi phí và gây khó khăn trong điều phối, trải nghiệm liên mạc cho khách quá cảnh.
Hành khách quốc tế sẽ không cần phải đối mặt với hành trình di chuyển giữa hai song bay, một quá trình được ước tính mất ít nhất 4 đến 5 tiếng và tìm ẩn nhiều rủi ro trễ chuyến, nhanh chóng đạt khối lượng tới hàng.
ACV lập luận rằng việc dùng toàn bộ lưu lượng quốc tế về Long Thành sẽ giúp song bay này nhanh chóng có đủ quy mô để cạnh tranh sòng phẳng với những gã khổng lồ trong khu vực như Changi, Singapore hay Suvarnabhumi, Bangkok.
Về mặt tài chính, đây là con đường nhanh nhất để ACV thu hồi vũng đầu tư khổng lồ. Các chuyến bay quốc tế luôn là con gà đẻ trấn vàng với phí dịch vụ cao hơn, chi tiêu bán lễ lớn hơn và lợi nhuận hấp dẫn hơn nhiều so với bay nội địa.
Dùng toàn bộ dòng tiền béo bở này về Long Thành ngay từ ngày đầu là một nước đi kinh doanh khô ngoan nếu chỉ xét trên bảng công đối kế toán của nhà khai thác.
Kịch bảng B, tiếng nói của thị trường, mô hình hỗn hợp linh hoạt.
Tuy nhiên một luồng ý kiến phản biện mạnh mẽ dẫn đầu bởi Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế IATA và các chuyên gia độc lập lại đưa ra một góc nhìn hoàn toàn khác.
Họ cho rằng kịch bảng A là một cách tiếp cận từ trên xuống do hạ tông dẫn dắt và bỏ qua yếu tố quan trọng nhất, nhu cầu thực tế của hành khách và các hãng hàng không.
Ông Vinut Goh, đại diện IATA, đã đặt ra một câu hỏi rất thẳng thắn.
Liệu một sân bay có thể xử lý toàn bộ lưu lượng khách quốc tế và nội địa hay không?
Và hành khách có sẵn sàng di chuyển xa để tới Long Thành cho chuyến bay quốc tế?
Còn xem xét tính khả thi của từng kịch bảng dựa theo hành vi của hành khách và nhu cầu của các hãng hàng không, chứ không chỉ dựa trên kịch bảng của ngành.
Các hãng hàng không nội địa
Các hãng bay có những đề xuất rất thực tế.
Việt Nam Airlines đưa ra một phương án hỗn hợp cụ thể.
Giữ lại các chuyến bay nội địa và quốc tế trong khu vực Đông Nam Á tại Tân Sơn Nhất, trong khi chuyển các đường bay quốc tế ngoài Đông Nam Á về Long Thành.
Bamboo Airways tuy đồng ý với việc sớm chuyển bay quốc tế về Long Thành, nhưng nhấn mạnh rằng kế hoạch triển khai phải có một lội trình chuyển đổi rõ ràng.
Điều này cho thấy các hãng bay không phản đối hoàn toàn, nhưng họ cần một giải pháp thực tế có tính đến đặc thù thị trường và thói quen của hành khách.
Các chuyên gia độc lập
Nhiều chuyên gia cũng lên tiếng ủng hộ một cách tiếp cận thậm trọng hơn.
Tiến sĩ kiến trúc sư Ngô Viết Nam Sơn cho rằng việc khai thác cần được thực hiện theo từng giai đoạn.
Ban đầu, Tân Sơn Nhất vẫn giữ vai trò quan trọng, trong khi Long Thành có thể tập trung nhiều hơn vào vận tải hàng hóa và các đường bay quốc tế đường dài.
Ông cho rằng nên chuyển dần các chuyến bay chỉ khi hạ tầng kết nối đã hoàn hiện và Tân Sơn Nhất thật sự quá tại.
Kịch bản B đề xuất một mô hình linh hoạt hơn. Long Thành vẫn là cửa ngõ quốc tế chính nhưng Tân Sơn Nhất sẽ giữ lại một phần các chuyến bay quốc tế chặn ngắn đến các trung tâm kinh doanh trong phương vực ASEAN hoặc Đông Bắc Á.
Đây không phải là một ý tưởng mới. Trường hợp Tokyo-Nhật Bản là một minh chấn rõ ràng.
Tuy nhiên, nhu cầu mạnh mẽ từ thành khách và doanh nghiệp về sự thuận tiện trong kết nối đã tạo áp lực lớn buộc chính sách phải thay đổi.
Từ năm 2010, Haneda mở nhà ra quốc tế mới và dòng được cấp thêm quyền khai thác nhiều đường bay quốc tế, trong đó có các tuyến chiến lược đến các trung tâm lớn toàn cầu.
Ngày nay, Haneda không chỉ là sân bay nội địa lớn nhất Nhật Bản mà còn là một trong những cảng hàng không quốc tế bậm ruộng nhất thế giới.
Lịch sử của Tokyo cho thấy những kế hoạch cứng nhất ban đầu có thể phải điều chỉnh để phù hợp với thực tế thị trường và nhu cầu hành khách.
Seoul, Hàn Quốc là một ví dụ đáng học cho phương án B.
Sân bay Incheon, các trung tâm Seoul khoảng 50 km sau khi mở cửa năm 2001, đã tiếp nhận phần lớn các chuyến bay quốc tế dài và xa, khiến Gimpo, sân bay gần trung tâm hơn, bị giảm vai trò quốc tế.
Nhưng Gimpo không bị loại bỏ. Nó vẫn hoạt động rất sôi động với các chuyến bay nội địa, đồng thời khai thác các tuyến quốc tế gần như Tokyo, Haneda, Osaka, Thượng Hải, Bắc Kinh, với tầng suất đáng kể.
Mô hình Seoul chứng tỏ rằng, một sân bay quốc tế lớn có thể cộng sinh với sân bay nội thành được sử dụng cho các đường bay quốc tế trọn lọc, phục vụ nhu cầu tiện lợi hành khách cũng như kết nối chiến lược.
Cuộc tranh luận giữa hai kịch bản này, về bản chất, là cuộc đối đầu giữa hiệu quả vận hành và sự tiện lợi của thị trường. Việc áp đặt kịch bản A một cách cứng nhất có thể tạo ra một rủi ro chiến lược, ro rỉ thanh khách.
Seoul Sân Bay bị mắc kẹt giữa nạn kẹt xe
Bất kể chúng ta chọn kịch bản nào, thành công của Long Thanh đều phụ thuộc vào một yếu tố nằm hoàn toàn bên ngoài hàng rào của sân bay, hạ tầng kết nối.
Một sân bay 5 sao sẽ trở nên vô dụng nếu hành khách phải mất 2 tiếng đồng hồ để đến được đó. Và đây chính là rủi ro lớn nhất, cấp bách nhất mà dự án đang đối mặt.
Trên giấy tờ, kế hoạch kết nối là rất ấn tượng. Mở rộng cao tốc TP.HCM Long Thành vào dây, hoàn thiện cao tốc bến lước Long Thành, nâng cấp hàng loạt tuyến đường tỉnh và trong tương lai là các tuyến metro, đường sát kết nối trực tiếp.
Nhưng thực tế lại đang cho thấy một sự lệch va đáng báo động. Trong khi Đại công trường Long Thành đang thi công 3 ca 4 kiếp với gần 13.000 con người để có thể vận hành vào giữa năm 2026, thì các dự án giao thông kết nối lại đang chạy sau.
Long Thành mở cửa trong sự hăng hoang, nhưng con đường duy nhất dẫn đến nó lại là một nút thác cổ chai khổng lồ, một đại công trường ngộ ngang. Hãy làm một phép tính đơn giản về nỗi đau của hành khách.
Nếu chúng ta không giải quyết được bài toán kết nối một cách đồng bộ, chúng ta đang xây một tòa lau đài chán lệ nhưng lại quên mất cây cầu bắc qua hào nước.
Sự tái sinh của một thiền thoại, Tân Sơn Nhất sẽ trở thành gì?
Thứ nhất, Tân Sơn Nhất sẽ trở thành một trung tâm nội địa hung mạnh.
Tưởng tượng một ngày bạn bay từ Hà Nội vào Sài Gòn mà không còn cảnh máy bay phải bay vòng chờ hạ cánh, không còn cảnh thắt nghẽn từ nhà ga ra tới đường Trường Sơn.
Khi được giải phóng khỏi gánh nạn của các chuyến bay quốc tế và toàn bộ hoạt động vận tải hàng hóa quốc tế sẽ được chuyển hết về Long Thành, Tân Sơn Nhất có thể tối ưu hóa toàn bộ hạ tầng cho mạng bay nội địa.
Thứ hai, Tân Sơn Nhất có tiềm năng trở thành một sân bay đô thị cao cấp.
Việc duy trì các đường bay con thoại từ Tân Sơn Nhất đến Singapore, Bangkok, Kuala Lumpur không chỉ đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn nâng cao sức cạnh tranh cho chính TP.HCM như một trung tâm tài chính, kinh tế của khu vực.
Thứ ba, Tân Sơn Nhất sẽ là trung tâm của các dịch vụ hàng không giá trị gia tăng.
Quy hoạch tổng thể quốc gia đã xác định Tân Sơn Nhất là một địa điểm ưu tiên để phát triển các trung tâm bảo dưỡng, sửa chữa máy bay. Đây là một ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ đô la mà Việt Nam vẫn còn nhiều tiềm năng.
Khi không gian được giải phóng, Tân Sơn Nhất có đủ điều kiện để trở thành một trung tâm MRO tầm cỡ khu vực, phục vụ không chỉ các hãng bay trong nước mà còn thu hút khách hàng quốc tế.