Tóm tắt nhanh : Triều đại Nhà Tiền Lê

Chào mừng các bạn đến với Luận Sử. Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau khám phá triều đại Tiến Lê sau khi Hào Hùng được khai mở bởi vị tướng kiệt xuất Lê Hoàn. Lê Hoàn Từ Cô Nhi đến Đế Vương Lê Hoàn sinh năm 941. Thuổi thiếu thời, ông đã phải trải qua biệt kịch khi cha mẹ lần lượt qua đời, trở thành một cậu bé mồ côi bơ vơ. Nhưng số mệnh dường như đã sắp đặt cho ông một con đường khác. Một viên quan họ Lê nhận thấy tướng bảo phí thường của ông, đã đem về nuôi dưỡng. Từ đó, càng thêm quý trọng và tin rằng đây là người sẽ làm nên nghiệp lớn. Lớn lên, với tài năng và ý chí của mình, Lê Hoàn được chọn dụng theo Phò Nam Việt Vương Đinh Liễn, thậm chí, Đình Bộ Lĩnh. Vị vua sáng lập triều đinh cũng đã sớm nhận ra khí khách hơn người của ông. Đình Bộ Lĩnh đã giao cho Lê Hoàn trọng trách chỉ huy một đạo quân đặt nên móng vững chắc cho sự nghiệp lễ lừng của vị vua khai triều sau này. Lên ngồi và khởi dựng triều đại. Năm 979, bị kịch ập đến đại Cô Việt, Đinh Tiên Hoàng cùng con trưởng là Đinh Liễn bị kẻ bề tôi đỗ thích ám sát. Ngai vàng bỏ trống, đất nước lâm vào thế rắn mất đầu. Khi vị vua kế vị là Đinh Toàn còn quá nhỏ tuổi, tình hình dối ghen đã tạo cơ hội cho nhà Tống ở phương Bắc. Vốn đã nuôi dã tâm xâm lược nước ta từ lâu, chúng dục dịch chuẩn bị binh lực, sẵn sàng thôn tính đại Cô Việt. Trước nguy cơ mất nước vào mùa thu năm 1980, toàn bộ triều đình và quân sĩ đã đồng lòng suy tôn Lê Hoàng lên ngôi vua. Thái hậu Dương Vân Nga thấy lòng người quy phục, bền lấy áo long cổn khoác lên người ông. Lê Hoàng chính thức lên ngôi hoàng đế. Lấy hiệu là Lê Đại Hành, lập ra nhà Tiến Lê và đặt niên hiệu là Thiên Phúc, đánh bại quân Tống xâm lược. Ngay sau khi lên ngôi, Lê Đại Hành đã khẩn trương chuẩn bị kháng chiến. Một mặt, ông cử sứ giả sang nhà Tống để chỉ hoãn thời gian. Mặt khác, ông góp giúp xây dựng hệ thống phòng tuyến vững chắc. Mùa xuân năm 1981, đội quân xâm lược hùng hậu của quân Tống tiến vào nước ta. Hầu nhân bảo cùng Tôn Toàn Hưng và Trần Khâm Tộ chỉ huy cánh quân bộ. Trong khi Lưu Trừng và Già Thực dẫn thủy binh tiến vào cửa sông Bạch Đằng, Lê Hoàng quyết định trận đứng quân địch ngay trên mặt trận thủy. Ông cho quân đóng cọc ở trên sông Bạch Đằng để ngăn chặn chiến thuyền địch. Quân thủy của địch bị thất bại trên sông Bạch Đằng sau nhiều trận chiến ác liệt. Hai tháng sau, Lưu Trừng mới phá được vòng vây và tiến lên phía bắc hội quân với cánh quân bộ. Sự công chân quy báo này đã khiến kế hoạch tấn công của quân Tống bị phá sản. Hầu nhân bảo không nhận được tin tức phối hợp, đã tự ý tiến xuống bình lỗ. Tại đây, Lê Hoàng đã bố trí một trận địa mai phục quy mô lớn. Quân Tống đại bại, hầu nhân bảo bị chiến chết tại trận. Hai cánh quân còn lại nghe tin, hoảng sợ giúp chạy về nước. Cuộc kháng chiến chống Tống lần thứ nhất đã kết thúc với thắng lợi vang dội của Đại Cô Việt, khẳng định nền độc lộc của dân tộc, bình chiêm và mở đường nam tiến. Cùng thời gian này, ở phương Nam, chiếm thành thường xuyên quấy phá biên giới. Đặc biệt vào năm 982, Vua Chiêm Là Bê My Thuế đã ngang nhiên bắt giữ sứ giả của ta. Lê Hoàng nổi giận, địch thân cầm quân đi đánh. Quân ta giành thắng lợi lễ nừng, chiếm chết Bê My Thuế tại trận. Chiến thắng này không chỉ là cuộc chiến trả đũa, mà còn là bước khởi đầu cho công cuộc nam tiến của dân tộc, tạo nền móng vững chắc cho việc mở rộng lãnh thổ về phía Nam sau này. Ngoài ra, trong thời kỳ trị vi, Lê Đại Hành còn thân trinh diệt loạn nhiều cuộc nổi dậy ở các vùng biên giới và địa phương, giữ yên bờ cõi đất nước, chính sách trị quốc và di sản đề lại. Không chỉ là một vị tướng tài ba, Lê Đại Hành còn là một nhà cai trị xuất sắc. Ông đã ban hành nhiều chính sách quan trọng trên các lĩnh vực. Về hành chính, sắp xếp lại bộ máy nhà nước từ trung ương đến địa phương, củng cố quyền lực tập trung. Về kinh tế, khuyến khích sản xuất nông nghiệp thông qua việc khởi xướng lễ thịch điền. Vào năm 1987, tự mình xuống cày ruộng để động viên dân chúng. Ông cũng cho đào canh, mở mang hệ thống giao thông thủy lợi và cho đúc đồng tiền thiên phúc, đồng tiền đầu tiên của nước ta. Về ngoại giao, áp dụng chính sách vừa mềm dẻo vừa từng rắn với nhà Tống. Sau thất bại năm 1981, nhà Tống đã phải công nhận quyền tự chủ của Đại Cổ Việt. Lê Đại Hành tiếp xứ giảm cách cởi mở nhưng luôn giữ vững thái độ kiên quyết, không khuất phục, sự suy tan và chuyển giao quyền lực. Sau những năm tháng trị vì lễ lừng, vì vua vĩ đại Lê Đại Hành băng hà vào năm 1005, sự ra đi của ông đã làm lộ rõ những vết nứt trong nội bộ hoàng tộc. Khi còn sống, Lê Đại Hành đã cho các con đi chấn giữ các vùng đất trong nước. Việc làm này tuy giúp củng cố quyền lực nhà nước ở địa phương, nhưng vô hình chung đã tạo ra các thế lực cát cứ, tiêm ẩn mầm móng tranh chấp. Năm 1000, Thái tử Lê Thâu qua đời, ngài vị Thái tử bỏ trống. Mặc dù hoàng tử thứ năm là Lê Long Đĩnh có ý định xin làm thái tử, nhưng triều thần đã phản đối vì cho rằng không thể bỏ qua người con lớn mà lập con hứa. Mãi đến tháng riêng năm 1004, Lê Đại Hành mới lập 5 phong vương Lê Long Việt làm thái tử, trong khi Lê Long Đĩnh được phong làm 2 mình đại vương. Tháng 3 năm 1005, Lê Đại Hành qua đời. Cục chiến tranh giành vui báo nổ ra ngay lập tức. 6 hoàng tử đã tham gia vào cuộc chiến. Trong đó có Lê Long Việt, Lê Long Đĩnh, Đông Thành vương Lê Ngân Tích và Trung Quốc vương Lê Long Kính. Cục chiến kéo dài gần 10 tháng, khiến cho đất nước rơi vào cảnh vô chủ. Giao tranh ác liệt khiến nhiều người thiệt mạng. Sự sách ký lệ rằng Lê Ngân Tích thua chạy vào Cử Long và bị giết ở cửa biển Cơ La, trong khi Lê Long Kính và ngựa Bắc vương Long Cân cố thủ tại trại Phú Lan. Sau 8 tháng nội chiến, Lê Long Việt trở về kinh đô Hoa Lư và tự lập làm vua, tức Lê Trung Tông. Nhưng chỉ 3 ngày sau khi lên ngôi, ông đã bị Lê Long Đĩnh sai bọn trộm cướp và cùng án sát. Sau khi giết anh trai, Lê Đồng Đĩnh lên ngôi, lấy hiệu là Lê Ngoại Triều. Ông tiếp tục dẹp yên các lực lượng còn chống đối. Ngựa Bắc vương Long Cân và Trung Quốc vương Long Kính vẫn đóng cửa trại Phú Lan cố thủ. Lê Ngoại Triều đích thân mang quân đi đánh. Sau nhiều tháng bị vây hãm, Lê Long Cân buộc phải bắt Lê Long Kính ra nộp để xin hàng. Lê Ngoại Triều sau đó đã chém chết Lê Long Kính và tha tội cho anh trai. Cuộc chiến kết thúc khi Lê Ngoại Triều dẹp yên các thế lực chống đối khác, nhưng ngựa man vương Long Đĩnh ở Pháp Châu. Từ đây, quyền lực được tập trung hoàn toàn vào tay Lê Ngoại Triều. Một hệ quả đáng buồn của cuộc chiến này là việc các con của Lê Đại Hành chỉ lo tranh giành ngai vàng mà không ai lo liệu việc hậu sự của vô cha. Mãi đến sau này, Lê Ngoại Triều cũng không đặt thủy hiệu, khiến hậu thế dùng chính chức danh Đại Hành Hoàng Đế để gọi tên ông. Sự duy yếu của Triều đình Tiền Lê do cuộc nội chiến đã tạo điều kiện cho một người khác trỗi dậy, đó là Lý Công Quẩn. Một vị quan trong Triều đã giữ vững lực lượng quân từ xương của mình khi Lê Ngoại Triều qua đời. Con trai ông còn quá nhỏ. Lý Công Quẩn đã giành được sự ủng hộ của các quan lại và thuận lợi lên ngôi, lập sang nhà Lý. Việc này đã chấm dứt Triều Đại Tiền Lê và mở ra một kỷ nguyên mới, với nhiều đóng góp quan trọng trong lịch sử dân tộc. Vậy các bạn nghĩ sao về Triều Đại Tiền Lê? Hãy để lại bình luận phía dưới nhé. Và đừng quên like, subscribe kênh Vạn Sử để khám phá thêm những trang sử hào hồng khác.