Sự Thật Kinh Ngạc Về Những “BIỂN” Sẫm Màu Và Miệng Hố Trên Mặt Trăng | Top thú vị |

Quý vị và các bạn thân mến, nếu được lựa chọn một địa điểm tham quan trên mặt trăng, bạn sẽ chọn nơi nào? Liệu đó sẽ là những hố vai trạm khổng lồ, dấu tích của các vụ vai trạm thiên thạch cổ xưa hay những biển mặt trăng sẫm màu rộng lớn? Chà, thật khó để chọn lựa, đặc biệt là khi chúng ta biết rằng mặt trăng có tới hơn 9.000 hố vai trạm lớn đã được xác nhận. Khoảng 22 biển là những vùng đồng bằng ba gian sẫm màu. Nếu không thực sự hiểu về những câu chuyện địa chất mặt trăng, bạn có thể bỏ lỡ những khu vực bí ẩn và thú vị trên vệ tinh duy nhất của trái đất. Trong video ngày hôm nay, hãy để tôi giúp bạn đánh dấu những địa điểm nổi tiếng nhất trên mặt trăng. Từ những địa hồ vai trạm gần cực Nam, cho đến những biển mặt trăng sẫm màu bao phủ phần lớn diện tích nửa nhìn thấy, kèm theo đó là những điều bí ẩn kinh ngạc trên mặt trăng. Quý vị và các bạn đã sẵn sàng chưa? Nào, chúng ta hãy cùng đi khám phá! Mặt trăng, thiên thể gần chúng ta nhất ngoài không gian. Khoảng cách trung bình giữa trái đất và mặt trăng là khoảng 384.400 km. Với đường kính 3474 km, nhỏ hơn 3,7 lần so với đường kính trái đất, nhưng mặt trăng chỉ nặng bằng 1,2% khối lượng trái đất mà thôi. Với khoảng cách rất gần, mặt trăng là thiên thể được con người khám phá nhiều nhất trong hệ mặt trời. Hơn 15 năm qua, tàu quỹ đạo mặt trăng LRO hoạt động từ năm 2009 đã sụp hàng nghìn bức ảnh mặt trăng, tạo ra bản đồ 3 chiều với độ phân dài 100m, bao phủ 98,2% bề mặt. Như chúng ta đã biết, mặt trăng quay đồng bộ với trái đất quanh mặt trời và bị trái đất khóa thủy chiều. Tức một mặt luôn hướng về phía trái đất, gọi là mặt nhìn thấy hay mặt sáng, mặt còn lại hướng ra ngoài không gian, còn được gọi là mặt không nhìn thấy hay mặt tối. Tất nhiên, cả hai mặt đều được mặt trời chiếu sáng bình thường khi mặt trăng cùng trái đất quay quanh mặt trời. Do hàng tỷ năm bị khóa thủy chiều quanh trái đất nên đặc điểm địa chất hai mặt của mặt trăng cũng khác nhau rõ rệt. Mặt tối luôn hướng ra ngoài không gian, thường xuyên bị tiểu hành tinh và thiên thạch tấn công, tạo nên một bề mặt được bao phủ trăng trịt bởi vô số miệng hố vải chạm và gần như không có biển mặt trăng nào lớn. Trong khi đó, ở mặt sáng, mặt luôn được nhìn thấy từ trái đất lại có đặc trưng bởi những vùng tối sẫm màu kỳ bí, gọi là biển mặt trăng. Chính những vùng đất sẫm màu này đã khiến nhiều người liên tưởng đến những hình tượng trú cuội, trị hằng, góc đa trên mặt trăng. Trong video ngày hôm nay, tôi muốn bạn sẽ tưởng tượng ra các khu vực cụ thể mỗi khi ngắm mặt trăng từ trái đất. Vì vậy, chúng ta sẽ tập trung vào phần mặt nhìn thấy của mặt trăng. Như bạn thấy, nhìn từ trái đất, mặt nhìn thấy của mặt trăng xuất hiện những màng tối, sáng, xen kẽ. Các màng tối sẫm màu mà bạn thấy được gọi là vùng Maria, trong tiếng Latin có nghĩa là biển. Vào thời kỳ bình minh của thiên văn học, các nhà thiên văn khi đó lầm tưởng rằng các vùng tối trên mặt trăng là đại dương và gọi nó là Maria. Nhưng thực chất, mặt trăng không có bất cứ đại dương nào lớn như vậy, kể cả trong quá khứ hàng tỷ năm trước. Những màng tối sẫm màu này được hình thành sau những vụ vai trạm cũ xưa hàng tỷ năm trước. Sau vai trạm, dung nham phun trào lấp đầy những miệng hố. Qua thời gian, chúng nguội đi, tạo thành những biển mặt trăng phẳng lì, nhãn mịn. Do chứa nhiều sắt, các đồng bằng dung nham này ít phản chiếu ánh sáng mặt trời hơn so với các cao nguyên xung quanh. Vì vậy, nhìn từ trái đất, chúng trông có vẻ sẫm màu. Biển mặt trăng chiếm khoảng 16% diện tích toàn bộ bề mặt mặt trăng và tập trung chủ yếu ở mặt nhìn thấy. Đây là bản đồ các biển nổi tiếng nhất trên mặt trăng. Biển Yên Bình, Biển Khủng Hoàng, Biển Thanh Bình, Biển Sinh Sôi, Biển Mật Hoa, Biển Mưa, Đại Dương Bão Tố, Biển Ẩm Ướt, Biển Mây và một số cái tên khác. Bên cạnh những biển mặt trăng thì nửa gần còn ấn tượng bởi một số miệng núi lửa rất lớn. Chỉ bằng một kính thiên văn nghiệp dư, bạn đã có thể dễ dàng quan sát thấy các chi tiết này trên mặt trăng. Bây giờ, hãy cùng đến với từng địa điểm độc đáo này để khám phá xem chúng lớn như thế nào và ẩn chứa những điều bí mật gì nhé! Biển Yên Bình Biển Yên Bình, cái tên nghe thật nhẹ nhàng nhưng lại ẩn chứa một câu chuyện dữ dội về quá khứ hình thành của mặt trăng. Nằm ở 8,5 độ Bắc, 31,4 độ Đông của mặt trăng, Biển Yên Bình rộng 876 km. Đây là địa điểm đầu tiên ngoài trái đất mà con người từng đặt chân đến. Năm 1969, trong sứ mệnh Apollo 11, lần đầu tiên đưa con người đặt chân lên mặt trăng, NASA đã cân nhắc rất kỹ về địa điểm hạ cánh, một trong những yếu tố then chốt có thể quyết định sự thành bại của sứ mệnh. Địa điểm hạ cánh trong nhiệm vụ này ưu tiên việc hạ cánh thành công hơn là giá trị khoa học. Vì vậy, vị trí hạ cánh được ưu tiên ở gần sách đảo để giảm thiểu năng lượng cần thiết và địa hình bằng phẳng, ít miệng hố phải chạm, dễ dàng cho việc điều hướng. Từ yêu cầu đó, 5 địa điểm khác nhau đã được xem xét, nhưng cuối cùng, sứ mệnh đã chọn vị trí số 2, một khu vực nằm ở phía Tây Nam của Biển Yên Bình. Ngay khi bước xuống từ tàu đổ bộ và bước đi trên bề mặt mặt trăng vào ngày 20 tháng 7 năm 1969, Neil Armstrong đã nói một câu nổi tiếng, đây là bước đi nhỏ của một con người, nhưng là bước tiến khổng lồ của nhân loại. Đồng đội của ông, Bun Adrin, thì mô tả khung cảnh trước mắt bởi hai từ đầy ám ảnh, hoang tàn nhưng tráng lệ. Bề mặt nơi đây được bao phủ bởi một lớp bụi mịn, băng phẳng và rất ít miệng hố phải chạm. Biển Yên Bình thực chất là một mái vòm rung nham khổng lồ. Các nhà khoa học cho rằng, cách đây khoảng 3,9 đến 3,5 tỷ năm trước, một vụ vai chạm thiên thạch khổng lồ đã khuét sâu xuống lớp vòm mỏng của mặt trăng tạo nên hố phải chạm cực lớn. Sau đó, rung nham từ lòng mặt trăng dâng trào lấp đầy hố. Qua thời gian trúng nguội lạnh và đông cứng, để lại bề mặt tối băng phẳng như chúng ta thấy ngày nay. Vào những đêm trăng tròn, bạn hãy hướng mắt về khu vực phía đông đường xích đạo mặt trăng. Có một biển Yên Bình rộng lớn. Đó chính là nơi mà con người lần đầu tiên bước đi trên mặt trăng. Nằm ngay ở phía đông bắc của biển Yên Bình là biển Khủng Hoàng. Có đường kính khoảng 556 km. Biển Khủng Hoàng là một biển cô lập nhất trên mặt trăng, nghĩa là nó không nối liên với bất kỳ biển nào khác. Điều này khiến nó trở nên đặc biệt và cũng dễ dàng được nhìn thấy bằng mắt thường. Khác với biển Yên Bình, biển Khủng Hoàng lại có hình tròn gần như hoàn hảo. Được bao bọc bởi vành núi lửa cao, bên trong là một đáy rất phẳng. Con người chưa từng đặt chân đến biển Khủng Hoàng, nhưng tàu Luna 15 của Liên Xô đã hạ cánh khẩn cấp lên biển Khủng Hoàng vào năm 1969. Đến năm 1976, tàu Luna 24 đã lấy thành công mẫu đá từ biển Khủng Hoàng về trái đất. Mẫu đá đá ở đây giàu Philpa và chứa lượng ti tan thấp hơn so với biển Yên Bình, khiến bề mặt của nó có màu sáng hơn đôi chút khi so sánh. Đến đầu năm 2025, nhiệm vụ Blue Ghost của công ty Firefly Aerospace cũng đã hạ cánh thành công xuống biển Khủng Hoàng. Biển Thanh Bình Biển Thanh Bình nằm liền kề phía bắc biển Yên Bình như một người hàng xóm trên mặt trăng. Với đường kính khoảng 674 km, đây là một vùng xôm nham ba dàn cổ xưa hình thành cách đây hơn 3,8 tỷ năm trước, với những lớp đá giàu ti tan tạo nên sóc tối huyền ảo khi quan sát từ trái đất. Chính nơi đây từng được tàu Apollo 17, sứ mệnh cuối cùng của con người trên mặt trăng, đặt chân xuống rìa phía đông nam để lại những dấu ấn lịch sử không thể nào quên. Biển Sinh Sôi Biển Sinh Sôi nằm ở phía đông nam của mặt trăng như một cánh đồng dung nham rộng lớn, trải dài bất tận. Vùng biển này có đường kính khoảng 840 km. Nhìn từ trái đất, biển Sinh Sôi không quá nổi bật, nhưng chính nơi này từng là nơi tàu Luna 16 hạ cánh vào năm 1970. Mẫu đá thu được từ sứ mệnh Luna 16 cho thấy, bà già nơi đây trừa ít ti tan hơn so với biển Yên Bình, khiến sắc độ của nó sáng hơn đôi chút dưới ánh trăng. Biển Mưa Biển Mưa là một trong những vùng biển rộng lớn và hùng vĩ nhất trên mặt trăng, với đường kính khoảng 1146 km. Đây cũng là biển lớn thứ hai trên mặt trăng, chỉ đứng sau khu vực đại dương bão tố. Các nhà khoa học tin rằng biển Mưa được hình thành từ một vụ vai trạm thiên thạch khổng lồ cách đây khoảng 3,85 tỷ năm trước. Biển Mưa để lại dấu ấn địa chất ấn tượng nhất trong các biển mặt trăng. Đây là nơi được rất nhiều sứ mệnh chọn làm địa điểm hạ cánh và nghiên cứu. Từ năm 1970, tàu Luna 17 của Liên Xô đã hạ cánh nhẹ nhàng xuống biển Mưa. Sứ mệnh đã triển khai robot Luna Hawk 1, đây là robot đầu tiên được triển khai ngoài trái đất. Đến năm 1971, sứ mệnh Apollo 15 của NASA cũng đắp xuống khu vực đông nam của biển Mưa. Chỉ huy David Scott và phi công mô đun mặt trăng James Irwin đã dành 3 ngày để khám phá. Tại đây, lần đầu tiên các phi hành gia NASA lái xe thám hiểm tự hành trên mặt trăng. Họ cũng mang về thành công 77kg vật liệu bề mặt của biển Mưa. Đến năm 2013, tàu Hang Nga 3 của Trung Quốc tiếp tục chọn biển Mưa làm địa điểm hạ cánh. Tàu đầu bộ đã sử dụng radar xuyên đất để thực hiện các phép đo ở độ sâu 30m dưới lòng đất và điều tra cấu trúc sâu hàng trăm mét dưới lớp vỏ mặt trăng. Kết quả là, radar tìm thấy bằng chứng về ít nhất 9 lớp đá riêng biệt, cho thấy khu vực này có các quá trình địa chất phức tạp đáng ngạc nhiên và có thành phần khác biệt so với các địa điểm hạ cánh của Apollo và Luna. Biển Mưa không chỉ là một kỳ quan thiên văn, nơi đây còn trở thành cánh cửa để nhân loại hiểu rõ hơn về lịch sử hình thành và tiến hóa của mặt trăng. Đại dương Bão Tố Đại dương Bão Tố là biển lớn nhất trên mặt trăng, với đường kính 2.592 km. Đây là biển duy nhất trên mặt trăng, được gọi là đại dương vì kích thước rộng lớn của nó. Nơi đây bao phủ diện tích khoảng 4 triệu km2, chiếm 10,5% tổng diện tích mặt trăng. Khác với các biển tròn khác, đại dương Bão Tố có hình dạng bất đối xứng và trải dài. Có một số giả thuyết về nguồn gốc của đại dương Bão Tố và sự bất đối xứng liên quan giữa hai mặt gần và xa của mặt trăng. Một trong những giả thuyết có khả năng nhất, đại dương Bão Tố là kết quả của một vụ vai trạm khổng lồ thời cổ đại ở mặt gần của mặt trăng. Kích thước của hố vai trạm được ước tính là hơn 3.000 km, khiến nó trở thành một trong ba hố vai trạm lớn nhất trong hệ mặt trời. Bề mặt của nó phủ đầy ba dan sẫm màu, xen kẽ những hố vai trạm lớn như Copernicus hay Kepler tạo nên không cảnh ngoạn mục nhất khi nhìn qua kính thiên văn. Các tàu thăm dò mặt trăng tự động như Luna 9, Luna 13, Superjoy 1 và Superjoy 3 đã hạ cánh xuống đại dương Bão Tố. Chính nơi đây cũng gắn liền với lịch sử trinh phục vũ trụ khi tàu Apollo 12 đã hạ cánh xuống khu vực này năm 1969 và chứng minh khả năng hạ cánh chính xác khi chỉ cách tàu Superjoy 3 165 m và mở ra kỷ nguyên khám phá khoa học chi tiết hơn về mặt trăng. Biển ẩm ướt Đây là vị trí của biển ẩm ướt, có đường kính rộng 425 km. Nó giống như một chiếc gương khổng nồ trải dài trên bề mặt sám bạc của mặt trăng. Nó có một số điểm nối với đại dương Bão Tố giúp bạn có thể hình dung tương đối dễ dàng. Biển ẩm ướt chứa một lớp ba dan dày, được cho là có độ dày hơn 3 km ở trung tâm lưu vực. Đên cạnh những biển lớn được đánh dấu, bạn cũng sẽ nhận thấy mặt trăng có vô số các miệng hố vai trạm. Liên minh thiên văn quốc tế đã xác nhận có tất cả 9.137 miệng hố, trong đó có 1.675 hố đã được xác định viên đại. Tất cả đều được hình thành do vai trạm. Có một vài miệng hố lớn mà bạn dễ dàng quan sát qua các kính thiên văn nghiệp dư, chẳng hạn như Tycho có đường kính 85 km, Copernicus rộng 96 km, Albatenius 131 km hay Kepler rộng 32 km. Bạn thấy đó, nơi tưởng chừng chỉ là một khối đá lạnh lẽo như mặt trăng, thực chất lại ẩn chứa cả một lịch sử dữ dội kéo dài hàng tỷ năm. Mỗi hố vai trạm là một vết sẹo từ vũ trụ, mỗi biển tối sẫm màu là minh chứng cho những trận rung nham răng trào dữ dội. Chính những dấu tích ấy không chỉ giúp con người hiểu rõ hơn về sự hình thành của mặt trăng, mà còn mở ra những manh mối quan trọng về quá khứ của hệ mặt trời. Hành trình khám phá mặt trăng vẫn chưa dừng lại. Biết đâu, trong tương lai, những vùng đất hoang sơ ấy sẽ là căn cứ của con người để hướng đến những vùng đất ra sôi hơn trong vũ trụ bao là. Cảm ơn bạn đã theo dõi hết video ngày hôm nay. Đừng quên đăng ký kênh và bật chuông thông báo để đón xem những video hấp dẫn và thú vị khác nhé! Còn bây giờ, xin chào và hẹn gặp lại!