VÌ SAO NGƯỜI ĐỨC THÍCH THUÊ NHÀ HƠN MUA NHÀ?

Trong khi ở Việt Nam ai cũng mơ ước có một căn nhà để an cư lạc nghiệp thì ở Đức chuyện thuê nhà lại là một phần không thể thiếu của cuộc sống, một phần tất yếu của cuộc sống. Trước tiên hãy nói về người Việt Nam mình. Ở Việt Nam tâm lý an cư lạc nghiệp không chỉ là một câu nói mà còn là một cách sống, một thứ đã ăn sâu vào máu thịt của bao thế hệ. Mua nhà không chỉ để có chỗ ở mà còn để khẳng định vị trí của mình trong xã hội, để cảm thấy an toàn, ổn định và để lại di sản, để lại tài sản cho con cháu. Nhà với người Việt Nam không chỉ là bốn bức tường mà là biểu tượng của sự thành công, của sự trưởng thành. Cưới vợ, tậu trâu, làm nhà. Nhưng ở Đức thì khác. Ở Đức mọi chuyện thì có suy nghĩ hoàn toàn không giống với Việt Nam. Người Đức không coi việc sở hữu nhà, không coi việc mua nhà, có nhà là mục đích lớn lao nhất trong cuộc đời của mình. Theo thống kê hơn một nửa số người Đức sống trong các căn hộ đang là ở thuê và ở những thành phố lớn như Berlin, Hamburg hay Munich. Con số này có thể lên đến 70-80%. Thuê nhà ở Đức không chỉ là một lựa chọn mà là một lối sống nước ưa chuộng gần như mặc định. Vậy điều gì khiến người Đức yêu thích việc thuê nhà đến thế? Hãy cùng đi sâu vào từng lý do. Lý do đầu tiên đó là bối cảnh lịch sử. Nước Đức là nước đã tham chiến trong chiến tranh thế giới thứ hai và họ đã thất bại. Khi thế chiến thứ hai kết thúc, nước Đức gần như trở thành một bãi gạch vụn khổng lồ. Những chiến dịch ném bom của phe đồng minh đã săn phẳng phần lớn những thành phố lớn. Berlin đã bị phá hủy khoảng 80% số tòa nhà ở trung tâm. Nhiều khu phố chỉ còn nền mỏng và đống gạch. Một số thành phố khác, ví dụ như Dresden, gần như biến mất khỏi bản đồ. Rồi những nơi như Hamburg, Cologne, Frankfurt hay Munich cũng chịu cảnh tương tự. Ước tính toàn quốc hơn 2,25 triệu căn hộ bị phá hủy hoàn toàn và thêm khoảng 2 triệu căn bị hư hại nặng. Nói cách khác, gần một nửa quỹ nhà ở của Đức trước chiến tranh đã biến mất chỉ sau vài năm bom đạn. Sau chiến tranh, dân số Đức vào khoảng 40-45 triệu người. Mà chiến tranh thì rất vất vả và sau chiến tranh thì công việc không nhiều. Họ buộc phải đổ dồn về những thành phố lớn để tìm việc và tìm chỗ ở. Nhưng cơ sở hạ tầng thì gần như không còn. Có nơi 3 hoặc 4 gia đình phải sống chung trong một căn hộ nhỏ, chỉ có 2 hoặc 3 phòng. Các khu phố bị phá hủy được dựng tạm bằng gạch, bằng gỗ, bằng nhạc tiền chế. Còn chính quyền thì phải đối diện với một nhiệm vụ khổng lồ, vừa tái thiết nền kinh tế, vừa giải quyết nhà ở cho hàng triệu người. Trong bối cảnh đó, chính phủ Tây Đức đã chọn chiến lược, đó là xây dựng nhà cho thuê với giá rẻ. Luật nhà ở Liên bang ra đời vào cuối thập niên 1940 đặt mục tiêu ưu tiên phát triển nhà ở xã hội. Đây là cách nhanh và dài nhất để giải quyết nhu cầu chỗ ở của người dân. Vì xây chung cư nhiều tầng cho thuê có thể chứa được nhiều người hơn và giảm chi phí trên mỗi đầu người. Việc cho thuê cũng giúp tình trạng đầu cơ bất động sản và cho phép nhà nước kiểm soát giá thật tốt. Vậy là hàng triệu người Đức đã có nhà, hàng triệu người thời hậu chiến đã lớn lên trong những khu nhà ở xã hội hoặc những khu chung cư như vậy. Chính điều này đã hình thành một thói quen bền vững. Ở nhà thuê không còn mang ý nghĩa tạm bỡ mà trở thành một chuẩn mực. Bố mẹ ở thuê cả đời, con cái lớn lên tiếp tục thuê, không ai cảm thấy áp lực phải mua nhà như ở nhiều quốc gia khác. Lịch sử là khởi đầu và nói đến mua hay thuê thì nó còn nằm ở cái giá, một cái mà lúc nào cũng rất thực tế. Đây là một trong những lý do lớn nhất khiến người Đức thích thuê nhà hơn. Đó là vì thị trường thuê nhà ở Đức rất là ổn định và được bảo vệ bởi một đệ thống pháp luật cực kỳ chặt chẽ. Nói đơn giản, thuê nhà ở Đức không giống như ở Việt Nam, nơi bạn có thể bị chủ nhà tăng giá một cách đột ngột hoặc bị mời ra khỏi nhà bất kỳ lúc nào. Ở Đức, mọi thứ được quy định rõ ràng giúp người thuê cảm thấy an tâm, giống như họ đang sống trong chính ngôi nhà của mình. Đầu tiên thì Đức có luật kiểm soát giá thuê. Luật này được áp dụng ở nhiều thành phố lớn như Berlin, Hamburg, Munich hay Cologne, đảm bảo rằng giá thuê nhà không được tăng quá mức so với giá trung bình của khu vực đó. Ví dụ, nếu một căn hộ hay ngủ ở Berlin có giá thuê trung bình 800 euro mỗi tháng, thì chủ nhà không thể tự ý tăng lên 1.200 euro chỉ vì thấy thị trường đang nóng. Nếu họ cố làm như vậy, bạn có thể kiện họ ra tòa và đòi giảm giá thuê với mức hợp lý. Luật này giúp người thuê dễ dàng lập kế hoạch tài chính dài hạn và không lo bị sốc vì giá thuê tăng vỏ. Bạn thuê nhà, bạn biết giá nó sẽ ổn định và không sợ bị tăng giá quả. Cách nữa đó là hợp đồng thuê nhà ở Đức thường là hợp đồng không thời hạn. Điều này có nghĩa là bạn có thể ở trong căn hộ đó bao lâu tùy thích miễn là bạn trả tiền thuê đúng hạn và không vi phạm hợp đồng. Có những người Đức thuê một căn hộ từ lúc còn trẻ đến khi về già, sống ở đó vài chục năm mà vẫn ổn. Chủ nhà muốn chấm dứt hợp đồng ư? Cũng không hề dễ, họ phải có lý do chính đáng như cần dùng căn hộ cho gia đình của họ hoặc bạn vi phạm hợp đồng nghiêm trọng, ví dụ không trả tiền thuê nhiều tháng. Ngay cả trong những trường hợp này, chủ nhà cũng phải thông báo ít nhất một vài tháng, tùy thuộc vào thời gian bạn đã thuê. Thậm chí ở một số trường hợp, họ còn phải bồi thương cho bạn để bạn có cơ hội đi tìm chỗ mới. So với Việt Nam, nơi thị trường thuê nhà còn khá lỏng lẻo, thì ở Đức, thuê nhà mang lại cảm giác an toàn gần như là ngang với sở hữu nhà, gần như đó là nhà của mình. Ở Việt Nam, nếu chủ nhà muốn lấy lại nhà, họ chỉ cần báo trước một tháng hoặc là tăng giá thuê tùy ý, khiến người thuê luôn ở trong tình trạng bấp bình và thấp thỏ. Còn ở Đức, bạn có thể yên tâm ở trong căn hộ thuê mà không lo bị làm phiền. Đây chính là một trong những lý do lớn khiến người Đức không thấy áp lực phải mua nhà, thôi cứ thuê cho nó tốt. Và điều này đã hình thành một phong cách sống của người Đức. Người Đức, đặc biệt là thế hệ trẻ, rất quan trọng việc có thể di chuyển dễ dàng, không bị chói chân tại một chỗ. Đây là một quốc gia có nền kinh tế phát triển, với nhiều cơ hội việc làm ở những thành phố khác nhau. Thuê nhà giúp họ dễ dàng chuyển đổi nơi ở khi cần, mà không bị ráng buộc bởi một khoản thế chấp dài hạn hay khó khăn trong việc bán nhà. Hãy hình dung bạn là một kỹ sư hay là bạn làm trong bất kỳ một ngành nghề nào đó, ở Berlin chẳng hạn. Một ngày đó, bạn nhận được một lời mời làm việc ở Munich với mức lương cao hơn. Bạn cảm thấy rất muốn đến đây để làm việc. Nếu bạn sở hữu một căn nhà ở Berlin, bạn sẽ phải đau đầu nghĩ cách bán nhà, tìm người mua, hoặc thậm chí là cắt lỗ nếu thị trường bất động sản đang đi xuống. Nhưng nếu bạn đang thuê nhà thì mọi chuyện đơn giản hơn rất nhiều. Chỉ cần thông báo với chủ nhà trước vài tháng, trả tiền thuê, rồi xách vali lên và đi. Ở Munich lại tiếp tục thuê một căn hộ mới. Thế là xong, không có gì là rắc rối cả. Ở Việt Nam thì như vậy có lẽ là hơi khó. Ở Việt Nam thì tư duy ổn định vẫn chiếm ưu thế. Mua nhà rồi thì người Việt Nam thường nghĩ rằng mình sẽ ở đó cả đời, khoảng ít nhất là ở đó rất lâu. Việc di chuyển đến một thành phố khác thường Mỹ xem là bất tiện và không cần thiết. Chưa kể ở Việt Nam, việc di chuyển công việc giữa những thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM hay Đà Nẵng thì có lẽ là cũng không phổ biến bằng nước Đức, nơi những thành phố đều có những cơ hội nghề nghiệp hấp dẫn và kết đối với nhau thuận tiện hơn so với Việt Nam. Thành ra, người Đức chọn thuê nhà để giữ được sự tự do, sự linh hoạt trong cuộc sống hiện đại của họ. Và có một sự thật nữa, đó là mua nhà ở Đức thì rất đắt. Nhà ở đâu thì cũng rất đắt, và nhà ở Đức thì cũng đắt không kém gì so với khi chúng ta so sánh với mức thu nhập bình quân giống như kiểu chúng ta đang so sánh với ở Việt Nam. Chưa hết, khi mua nhà ở Đức, còn phải trả thêm một loạt chi phí khác. Đầu tiên là thuế chuyển những bất động sản, giao động từ 3,5% cho đến 6,5% giá trị căn hộ, tùy vào bang. Rồi còn là phí công chứng, thường khoảng 1-2% giá trị căn nhà, phí môi giới có thể lên đến 7% nếu bạn mua qua công ty bất động sản. Tính sơ sơ, mua một căn nhà 800.000 euro có thể phải mất thêm từ 80.000-100.000 euro trong những loại chi phí này. Chưa kể còn phải trả tiền sửa chữa, bảo trì nhà cửa sau khi mua, bởi vì nhiều căn nhà ở Đức, đặc biệt là nhà cũ, cần cải tạo trước khi ở. Nếu mà không có đủ tiền để mua nhà ngay, thì sẽ phải vai thế chấp ngân hàng. Thế nên, nếu mà thu nhập không ổn định, hoặc thị trướng bất động sản cũng không ổn định, bạn có thể rơi vào cảnh nợ nần trồng chất. So với việc thuê nhà, nơi chỉ cần trả một khoản tiền cố định mỗi tháng mà không phải lo những chi phí phát sinh, thì mua nhà có quá nhiều điểm yêu. Một điều thú vị nữa ở Đức, đó là xã hội không đánh giá bạn dựa trên việc bạn có sở hiểu nhà hay không. Ở Việt Nam, nếu lớn tuổi vẫn đi thuê nhà thì hơi bất tiện, và đàn ông con trai bây giờ mà không có nhà, nói thật, ở thành phố, lấy vợ là cũng vất vả hơn. Nhưng ở Đức, chuyện thuê nhà hoàn toàn bình thường, kể cả những người có thu nhập cao như bác sĩ, luật sư hay kỹ sư. Ở Đức thì người ta quan tâm đến chất lượng cuộc sống, đến sự tự do cá nhân, sống như thế nào, sống như thế nào cho sướng, sống như thế nào cho vui, sống như thế nào cho thoải mái, còn hơn là việc bạn có đang giữ một tấm sổ đỏ, đang đứng tên một căn nhà hay không. Nếu bạn nhìn sâu hơn, bạn sẽ thấy rằng việc thuê nhà ở Đức không chỉ là một lựa chọn thực tế, mà còn là một phần của văn hóa, của lối sống. Người Đức đề cao sự thực dụng và sự tự do cá nhân. Với họ, cuộc sống không phải là cuộc đua để sở hữu càng nhiều tài sản càng tốt, mà là để sống thoải mái, tận hưởng những gì mình có, không bị ràng buộc bởi những thứ không cần thiết. Thuê nhà giúp họ đạt được điều đó, họ có một chỗ ở ổn định, nhưng vẫn giữ được sự linh hoạt để thay đổi, khám phá và sống theo cách họ muốn. Ngược lại ở Việt Nam, văn hóa ăn cư lạc nghiệp phản ánh một xã hội trọng truyền thống, nơi gia đình và sự ổn định lâu dài được đặt lên hàng đầu. Nhà không chỉ là nơi ở, mà còn là tổ ấm, là nơi gắn kết những thế hệ. Tuy nhiên điều này cũng tạo ra áp lực lớn, đặc biệt với thế hệ trẻ các bạn bây giờ, khi giá nhà đất ngày càng cao và việc mua nhà trở thành một gánh nặng tài chính, không chỉ với các bạn, mà với chính bố mẹ các bạn nữa. Cảm ơn vì đã quan tâm theo dõi câu chuyện này. Nếu cảm thấy thú vị, bạn có thể nhấn nút đăng ký kênh, bật chung thông báo và chia sẻ. Còn bây giờ thì xin được nói lời trả tạm biệt.