Không có phương án nào mang lại điều tốt lành cho Ukraina
Hoàng Hải xin kính chào quý vị.
Kính thưa quý vị, có thể nói rằng diễn biến xoay quanh tình hình ở Ukraina uốn lượn như là hình sinh.
Có những lúc thì tưởng chừng như Nga đang gặp thế bất lợi,
giờ đột ngột lại đến lượt phe rìu hâu phương Tây thấp thỏ.
Ở phía xa xa thì có một Bắc Kinh luôn ẩn mình để theo dõi mọi động tính.
Tất cả những điều này đều xoay quanh thăng trầm trong quan hệ giữa Trump và Putin
và chúng ta sẽ cùng tìm hiểu điều đó ngay sau đây.
Trump gặp Putin. Không có phương án nào mang lại điều tốt lành cho Ukraina.
Sau Mỹ, Điện Kremlin vào ngày hôm qua 7 tháng 8 đã xác nhận rằng
cuộc gặp giữa Trump và Putin đã được nhất trí và sẽ diễn ra trong những ngày tới.
Địa điểm cũng đã được phía Nga đề xuất là tại các kiểu Vương quốc Ả Rập Thống Nhất.
Tổng thống Putin cũng xác nhận Vương quốc Ả Rập này là một trong những địa điểm thích hợp
cho cuộc gặp với ông Trump.
Tổng thống Putin cũng nói rằng cuộc gặp với ông Zelensky
sẽ chỉ có thể diễn ra nếu như các điều kiện được đáp ứng,
nhưng điều này vẫn còn rất xa vời.
Dù sao đi nữa, câu hỏi mà hầu hết mọi người đều quan tâm là
điều gì đã dẫn đến cuộc gặp Thượng đỉnh Trump-Putin sắp tới,
cụ thể là ai trong số họ đã nhượng bộ đối phương nhiều nhất và tại sao.
Một số các nhà bình luận tin rằng ông Putin đang đầu hàng,
nhưng một số khác cho rằng Trump đã chủng bước.
Trong khi đó, giới lãnh đạo và truyền thông dòng chính phương Tây
tỏ ra thất vọng trước hội nghị Thượng đỉnh sắp tới này.
Một nhân tố quan trọng khác là Trung Quốc cũng đang vô cùng lo lắng
trước cú bắt tay trở lại giữa Trump và Putin.
Châu Âu, Ukraine thất vọng tuột đỉnh, Putin đang thao túng Donald Trump.
Hơn một tháng qua, Kiev và đồng minh châu Âu đã trải qua một khoảng thời gian khá vui vẻ.
Tưởng chừng đã lôi kéo được Trump đứng về phía họ và tăng cường chỉ trích Putin,
đồng thời leo thang với Nga.
Nhưng lúc này, họ lại khá thất vọng trước quyết định của Trump,
đó là sẵn sàng gặp mặt ông Putin mà không cần gặp Zelensky.
Tức là theo họ, ông Trump đã đáp ứng điều mà Tổng thống Nga mong muốn.
The Washington Post đưa tin rằng một quan chức cấp cao của châu Âu cho biết
họ rất đau khổ khi thấy Trump đã lên kế hoạch gặp trực tiếp Tổng thống Putin,
và ông Trump vẫn chưa hề gây ra một chút áp lực nào lên Putin.
Tờ này cũng viết rằng, sau nhiều tháng né tranh áp lực ngừng bắn,
ông Putin tiếp tục thao túng và buộc Trump phải đáp ứng yêu cầu của ông ta.
Tổng thống Nga chỉ đưa ra những nhiệm vụ mang tính hình thức
trong khi vẫn tiếp tục các hoạt động chiến tranh.
Trong khi đó, cựu đại sứ Mỹ tại Nga dưới thời của Obama là Mitchell McFaul
đã chỉ trích ông Trump không mang lại lợi ích quốc gia cho Mỹ.
Và theo lời bà này, chỉ riêng việc Trump đứng cạnh Putin
đã là một món quà lớn dành cho nhà độc tài đế quốc.
CNN thì nhận xét còn cay nghiệt hơn khi viết rằng trong 7 tháng đầu nhậm kỳ của mình,
Trump đã bị Putin làm nhục, bị chế diễu và quỳ gối trên nhà lãnh đạo Nga.
Các nhà bình luận của CNN cũng nghi ngờ rằng Nga sẽ không cam kết điều gì với Trump
tại hội nghị thượng đỉnh sắp tới, và sẽ lại là những lời rụ rỗ,
chẳng hạn về một thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân
Về phía Ukraine, Thế giới Chính trị Kiev cho rằng ông Putin đã đạt được điều mà ông ấy muốn,
đó là loại trừ Ukraine và châu Âu ra khỏi cuộc thảo luận, có ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh châu Âu.
Đồng thời, đề xuất ngừng bắn trên không của Putin nếu được Trump chấp thuận,
sẽ tước đi của Ukraine một trong những vũ khí hiệu quả nhất để tự vệ trước Nga,
đó là các cuộc tấn công vào máy bay không người lái, vào các cơ sở dầu mò,
căn cứ không quân chiến lược và máy bay ném bom hạng nặng, máy bay do thám,
kho đạn dược và các mục tiêu quân sự khác của Nga.
Nói tổng lại thì châu Âu cáo buộc ông Putin lợi dụng cuộc đối thoại với ông Trump để trì hoãn,
trong khi vẫn duy trì lợi thế trên chiến trường và nâng cao uy tín trước Nga.
Họ cho rằng, Tổng thống Putin sẽ được lợi rất nhiều từ một cuộc gặp trực tiếp với Trump,
xét về vị thế quốc tế và dư luận trong nước,
trong khi cuộc gặp này lại không mang lại điều gì tốt lành cho Ukraine nào.
Đòn cao tay của Putin đảo ngược tình thế bất lợi trong Footjot
Việc xác nhận cuộc gặp thượng đỉnh với Trump trong ít ngày tới
được cho là một thành công cực kỳ lớn của Tổng thống Putin.
Toàn thế giới sẽ theo dõi sát sao sự kiện này.
Nhà lãnh đạo Nga đã lật ngược tình thế bất lợi trong Footjot.
Điện Kremlin với sự đe dọa của các lệnh trừng phạt thứ cấp và sự xấu đi rõ rệt trong quan hệ với Mỹ
đã quyết định điều chỉnh lập trường của mình về lệnh ngừng bắn,
đề xuất một lệnh ngừng bắn giữa hình thức thỏa thuận ngừng bắn trên không.
Và đó có thể là điều khiến Trump quan tâm.
Có khá nhiều lý do để giải thích tại sao Tổng thống Putin có thể đồng ý ngừng bắn và đàm phán hòa bình.
Thứ nhất là Nga muốn tránh sự phụ thuộc quá mức vào Trung Quốc.
Thứ hai, Nga cũng muốn đánh bại Trung Quốc trong cuộc đua khôi phục mối quan hệ với Trump,
từ đó khôi phục lại mối quan hệ Nga-Mỹ và có thể làm thay đổi trật tự thế giới về mặt địa chính trị.
Thứ ba, là thông qua cuộc gặp với đặc phái viên của Trump,
thì Nga đã thỏa thuận được với Mỹ về các điều khoản bổ sung được đi kèm vào lệnh ngừng bắn.
Nó bao gồm việc nhượng bộ về lãnh thổ và lực lượng gìn giữ hòa bình phương Tây sẽ không được phép triển khai tới Ukraine.
Và cuối cùng đó là Tổng thống Putin có thể thực sự tin rằng ông Trump nghiêm túc về việc đe dọa trừng phạt leo thang với Nga.
Điều này cũng dẫn đến những lý do tại sao Trump có thể nhượng bộ Putin nhiều hơn trước đây,
trong bối cảnh Ấn Độ, Trung Quốc và Brazil từ chối ngừng mua năng lượng của Nga
và Mỹ lại đang trong cuộc chiến thương mại toàn diện với các nền kinh tế lớn nhất trong khối British.
Do đó, chính quyền Trump chấp nhận thỏa thuận với Nga,
dù phải ép buộc Ukraine và châu Âu đáp ứng các điều kiện của Nga.
Ngoại trưởng Mỹ Rubio đã gián tiếp chỉ ra điều này trong tuyên bố hôm 6 tháng 8,
trong đó thừa nhận rằng vấn đề lãnh thổ sẽ đóng một vai trò quan trọng để đạt được hòa bình.
Như chúng ta đã biết, vấn đề lãnh thổ chiếm vị trí trọng tâm trong các yêu sách của Nga
và cũng là điểm hóc búa khó giải quyết nhất đối với chính quyền Trump.
Moscow chưa từng từ bỏ các mục tiêu chiến tranh tối đa của mình và sẽ không nhượng bộ những gì mà họ đã giành được.
Mặt khác, cho đến nay, chính quyền Zelenskyi vẫn chưa đưa ra được bất kỳ một dấu hiệu nào cho thấy
họ đã sẵn sàng nhượng bộ lãnh thổ và thậm chí còn muốn tiếp tục tuyên bố chủ quyền đối với Trump.
Lá bài Trump thỏa hiệp với Putin để chia rẽ British
Hầu hết giới bình luận phương Tây đều cho rằng cuộc họp thượng đỉnh Trump-Putin sẽ khó đạt được kết quả,
do lập trường khác biệt của Nga và Ukraine, nhưng mà ông Trump vẫn muốn gặp ông Putin. Là vì sao?
Có hai luồng quan điểm, trong đó đầu tiên thì cho rằng ông Trump gặp ông Putin chỉ để giảm thiểu leo thang
cũng như là cách cớ để trì hoãn các biện pháp trừng phạt thứ cấp đã đến giới hạn là ngày 8 tháng 8,
bởi vì hiện tại không có bên nào bao gồm cả Nga, Ấn Độ hay Trung Quốc tỏ ra sợ hãi.
Chính vì vậy, dù Trump đã áp thuế bổ sung 25% với Ấn Độ,
nhưng mà cũng đã cho thêm một khoảng thời gian trì hoãn là 21 ngày thì mới thực thi.
Nhưng mà mặt khác, lại có quan điểm cho rằng Trump vẫn muốn gặp ông Putin là bởi vì
tất cả những gì mà Trump đang muốn thực hiện chỉ là một trò chơi nhằm chia rẽ British
và thuyết phục Ấn Độ cùng với các nước khác từ chối mua dầu của Nga,
cũng như là ngăn chặn việc hình thành một mặt trận thống nhất giữa Ấn Độ và Trung Quốc
để chống lại cuộc chiến thuế quản của Mỹ.
Có nghĩa là Trump đang muốn cho Trung Quốc và Ấn Độ thấy rằng
người Nga cũng đang phải đàm phán với Mỹ để chống lại hai quốc gia còn lại.
Và theo quan điểm này thì mục tiêu chính của Trump hiện nay không phải là chấm dứt chiến tranh ở Ukraine nào,
mà là loại bỏ dầu Nga ra khỏi thị trường thế giới để tối đa hóa lợi nhuận của các công ty năng lượng Mỹ.
Đó là lý do tại sao mà Trump áp thuế lên Ấn Độ kèm theo lời đe dọa sẽ làm điều tương tự với Trung Quốc.
Mặc dù chính phủ Ấn Độ đã tuyên bố là sẽ thực hiện mọi biện pháp cần thiết
để bảo vệ lợi ích quốc gia và an ninh kinh tế của mình,
đồng nghĩa là họ sẽ khó từ bỏ năng lượng giá rẻ của Nga.
Nhưng mà cũng có những động thái cho thấy Ấn Độ sẽ buộc phải giảm dần lượng dầu mua từ Nga.
Tập Bloomberg vào hôm qua ngày 7 tháng 8 ghi nhận,
các nhà máy lọc dầu nhà nước của Ấn Độ đã tạm dừng mua dầu của Nga
sau khi Mỹ áp đặt mức thuế 25% đối với dầu nhập khẩu từ Ấn Độ.
Động thái này cho thấy chính quyền thủ tướng Modi cũng phải chịu sức ép không ít từ Trump.
Ấn Độ đang rơi vào thế tiến thoái lưỡng nàn.
Trong ngắn hạn, nước này có thể sẽ tìm kiếm nguồn năng lượng thay thế đắt đỏ hơn ở Trung Đông hoặc Châu Phi.
Còn về lâu về dài, New Delhi sẽ cần phải điều chỉnh lại chính sách đối ngoại,
tìm kiếm sự cân bằng linh hoạt hơn giữa quan hệ với Mỹ, châu Âu, Nga và Trung Quốc.
Không rõ quan điểm này có đúng hay sai, nhưng bằng cách sử dụng tối hậu thư,
nhượng bộ từng giai đoạn và đe dọa trừng phạt cụ thể,
Trump đã gây sức ép buộc ông Putin và ông Zelensky
cần phải thể hiện thiện chỉ đàm phán và củng cố ảnh hưởng chiến trường quốc tế.
Mặc dù Trung Quốc chưa bị trừng phạt rõ ràng, nhưng nước này cũng đang bị Mỹ nhắm mục tiêu.
Vào thời điểm này, Bắc Kinh phải ngồi im, chờ xem diễn biến của cuộc gặp giữa Trump và Putin,
cũng như là cuộc thương chiến giữa Mỹ và Ấn Độ để điều chỉnh lại sách lược của họ.
Khi căng thẳng Trump-Putin kéo dài trong những tuần qua,
không chỉ phe rìu hâu phương Tây mà đến cả Bắc Kinh cũng tỏ ra vui mực.
Bởi lẽ là cuộc chiến Ukraine càng rung răng bế tắc bao nhiêu,
thì Mỹ sẽ càng khó tập trung vào Trung Quốc bấy nhiều.
Mặc dù Bắc Kinh luôn kêu gọi hòa bình, nhưng việc kéo dài chiến tranh lại rất có lợi cho chiến lược của họ.
Chúng ta thấy rất rõ trong thời điểm này, từ giữa lãnh đạo NATO, EU cho tới Thổng thống Zelensky,
đều kêu gọi ông Trump hết viện trợ vũ khí và gia tăng áp lực trừng phạt kinh tế lên Nga.
Đương nhiên, dòng vũ khí đổ vào Kiev sẽ khiến xung đột tiếp tục kéo dài.
Và áp lực liên tục do các lệnh trừng phạt của phương Tây sẽ gây bất lợi cho nền kinh tế Nga,
nhưng lại vô cùng có lợi cho nền kinh tế của Trung Quốc.
Khi mà EU ngừng nhập khẩu dầu Nga và tiếp tục hạ trần giá dầu của Nga từ 60 đô la xuống còn 47,6 đô la một thùng,
họ đã vô tình tiếp tay cho Trung Quốc.
Bắc Kinh đã nhập khẩu một lượng dầu thô Nga với giá rẻ mạt,
từ đó giúp cho nước này duy trì tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh đang bị suy thoái.
Khi mà Trump và Putin thỏa thuận được với nhau, thì Mỹ yêu cầu Nga ngừng bắn, chấm dứt chiến tranh,
đổi lại Nga lại yêu cầu Mỹ chấm dứt các lệnh trừng phạt.
Nếu như vậy thì đương nhiên là Bắc Kinh sẽ mất đi ưu thế mua được dầu với giá rẻ mạt từ Nga.
Hơn nữa, Trung Quốc đang đóng vai trò là bên cứu cánh cho Nga khỏi áp lực trừng phạt của phương Tây.
Do đó, Nga càng ngày càng phụ thuộc vào Trung Quốc.
Nếu như xung đột Ukraine còn tiếp diễn, mối quan hệ chính trị, kinh tế và ngoại giao với Trung Quốc sẽ lại càng mất cân bằng hơn.
Tức là Tổng thống Putin sẽ trở thành đối tác cấp dưới của ông Tập.
Bắc Kinh sẽ tận dụng điều đó để o bế, chèn ép và đạt được các thỏa thuận năng lượng dài hạn yêu đáy nhất có thể từ Moscow.
Tất cả những điều này có thể giúp cho Trung Quốc chống chọi và giữ được vị thế trước áp lực kinh tế của Mỹ.
Do đó, làm giảm khả năng Trump có thể ép buộc Bắc Kinh ký kết một loạt các thỏa thuận bất lợi.
Chính vì lý do này mà ông Tập vô cùng lo lắng trước cuộc gặp giữa đọc phái viên Trump Steve Whitcock với ông Putin
bởi vì ông này được cho là đang thúc đẩy Mỹ dỡ bỏ các lệnh trừng phạt năng lượng đối với Nga.
Tờ Politico từng cho biết Moscow đang đàm phán với Washington về việc tái khởi động dự án dòng chảy phương Bắc với sự hợp tác từ các nhà đầu tư Mỹ.
Nếu thành công, Nga có thể khôi phục lại các khách hàng năng lượng truyền thống của họ là EU
thông qua việc Mỹ nới lỏng lệnh trừng phạt theo từng giai đoạn và từ đó Nga có thể chủ động tránh được sự phụ thuộc vào Trung Quốc.
Nhìn chung, cuộc gặp thượng đỉnh Trump-Putin dù kết quả ra sao cũng sẽ gây ra vô số lo lắng cho ông Tập.
Nhưng với những ai yêu hòa bình, chúng ta vẫn có quyền hy vọng cuộc gặp này là cơ hội để đạt được các thỏa hiệp
và từ đó tiến tới lập lại hòa bình lâu dài ở Ukraine.
Anh Ukraine ủ mưu kích nổ hạm đội bóng tối của Nga
Trước cuộc gặp giới đập phái viên Steve Whitcock với Tổng thống Putin hai ngày,
hôm 4 tháng 8, cơ quan tình báo đối ngoại Nga đã cảnh báo rằng Anh và Ukraine đang ủ mưu phá hoại hạm đội bóng tối của Nga
nhằm tạo cớ để xếp chặt hơn các hoạt động thương mại năng lượng.
Kế hoạch này kêu gọi một hành động phá hoại lớn, thiệt hại từ nó sẽ kích hoạt các tuyên bố rằng
việc vận chuyển dầu của Nga là mối đe dọa đối với tất cả các tuyến vận tải quốc tế.
Kịch bản thứ nhất sẽ là giàn dựng một vụ tai nạn tàu trở dầu tại một điểm hẹp trên tuyến giao thông đường biển,
ví dụ như trên một eo biển.
Một vụ tràn dầu và chặn luông hàng hải để giải quyết thảm họa,
chúng sẽ tạo ra cho các nước NATO đủ căn cứ để tạo tiền lệ kiểm tra bất thường bất kỳ một con tàu nào
nhằm đảm bảo tuân thủ các yêu cầu an toàn hàng hải và tiêu chuẩn môi trường.
Kịch bản thứ hai liên quan đến việc đốt một tàu trở dầu trong quá trình bốc hàng tại một cảng ở một quốc gia thân Nga.
Vụ cháy được cho là sẽ gây thiệt hại đáng kể cho cơ sở hạ tầng cảng và lan sang các tàu khác,
đòi hỏi một cuộc điều tra quốc tế.
Trước đó vào tháng 6, tình báo Nga cũng đã cảnh báo rằng Anh và Ukraine đang chuẩn bị hai kịch bản đánh lạc hướng ở biển Baltic.
Kịch bản thứ nhất có thể là đánh ngư lôi vào một tàu Mỹ ở biển Baltic,
còn kịch bản thứ hai là tạo ra hiện trường giả bằng cách chụp vớt các quả ngư lôi của liên xô,
được cho là bị chụp chặt không phát nổ rồi sau đó buộc tội Nga có liên quan đến vụ tấn công.
Cả hai cảnh báo này của tình báo Nga đều đề cập đến mục đích của những hành động khiêu khích
là nhằm thao túng Trump leo thang căng thẳng với Nga.
Có thể chủ mưu lần này sẽ là vương quang, muốn bằng mọi giá phá hoại các tiến triển quan hệ giữa Trump và Putin,
rộng hơn nữa là giữa Nga và Mỹ.
Phương tiện hiệu quả nhất để đạt được mục đích đó là dàn dựng những màn khiêu khích với sự hỗ trợ của Ukraine.
Chúng ta cũng nhận thấy rất rõ rằng, cứ mỗi lần mà quan hệ Trump-Putin được cải thiện thì Ukraine luôn có những hành động tấn công khiêu khích,
chẳng hạn như là chiến dịch mạng nhện tấn công 5 căn cứ của Nga vào hồi đầu tháng 6,
dân đến các vụ không kích trả đũa liên miên của Nga từ đó cho tới nay, khiến ông Trump rất phẫn nộ.
Nếu như không có những sự cố như vậy thì luôn có khả năng quan hệ Mỹ-Nga sẽ được cải thiện vào một thời điểm nào đó trong nhiệm kỳ thứ 2 của Trump.
Chúng ta cũng cần phải nhớ lại rằng, Tổng thư ký NATO đã từng nịnh nọt ông Trump là cha và Tổng thống Putin mới đây.
Và Tổng thống Trump mới đây nhất cũng vừa tuyên bố là dưới lãnh đạo NATO đều nói rằng họ sẽ làm bất cứ điều gì mà tôi muốn.
Tức là, phe diều hâu NATO-EU khó có thể đảo ngược được quyết định của Trump nếu như không gây ra một sự cố khiến Trump phải nổi giận với Nga.
Do đó, viễn cảnh Nga-Mỹ xích lại gần nhau khiến trường quân của anh lo ngại mất đi quyền lực tại châu Âu.
Những hành động khiêu khích này của anh như là tình báo Nga cảnh báo là vì tuyệt vọng và muốn ngăn chặn điều đó.
Với những cảnh báo mới nhất này, có thể anh chỉ là bên giật dây.
Ukraine sẽ là bên thực hiện những hành động với đối tác hàng đầu của mình trong khu vực là Estonia.
Tình báo Nga cảnh báo vương quanh dự định chọn thời điểm thích hợp để tấn công nhằm tận dụng hiệu ứng truyền thông và gây áp lực lên chính quyền Trump.
Việc tình báo Nga công khai tin tức này cũng cho thấy điện Kremlin muốn gửi tín hiệu cảnh báo đến ông Trump
về những nỗ lực chung của anh và Ukraine nhằm phá vỡ bất kỳ cuộc gặp quan trọng nào của Mỹ và Nga.
Và bài bình luận ngày hôm nay của chúng tôi cũng xin được kết thúc tại đây.
Cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi. Xin chào và hẹn gặp lại trong các chương trình tiếp theo.