Những ngày đầu tháng 8, khi thế giới dung chuyển.
Chỉ trong vài ngày đầu tháng 8, thế giới chứng kiến chuỗi sự kiện tưởng chừng riêng lẻ,
nhưng thực chất tạo thành trục đối đầu phức tạp.
Ngày 2 tháng 8, Trump ra lệnh điều động tàu ngầm hạt nhân chiến lược
sau phát biểu đe dọa của cựu Tổng thống Nga Medvedev.
Ngày 3 tháng 8, Trung Quốc và Nga bắt đầu tập trận chung tại biển Nhật Bản
gần chuỗi phòng thủ đầu tiên của Mỹ.
Ngày 4 tháng 8, trợ lý cấp cao của Trump công khai cáo buộc
Ấn Độ tài trợ cuộc chiến Nga tại Ukraine.
Thế giới dung chuyển trong bàn cờ địa chính trị đang phân cực sâu sắc
với các trục đối đầu chính Mỹ, Trung Quốc và đồng minh của mỗi bên.
Tàu ngầm hạt nhân thông điệp thầm lặng từ Trump
Trump chọn tàu ngầm hạt nhân lớp Ohio, nền tảng gian đe chiến lược cốt lõi của Mỹ,
là đòn phản ứng mềm nhưng mạnh mẽ.
Không khiều khích công khai, nhưng đặt đối thủ vào trạng thái cảnh giác cao độ.
Đây cũng là tín hiệu gửi tới Trung Quốc bất kỳ sự lợi dụng nào
Phát biểu của Matt Vedev về khả năng Nga quay trở lại học thuyết gian đe hạt nhân phủ đầu
chính là phép thử ý chí chiến lược Washington.
Biển Nhật Bản gọng kìm Nga Trung siết chặt.
Ngay sau đó, Trung Quốc và Nga bắt đầu tập trận tại Biển Nhật Bản phản ứng mang tính phối hợp.
Họ khẳng định đủ năng lực đe dọa liên minh Mỹ-Nhật Hàn,
gửi thông điệp nếu Mỹ nâng gian đe hạt nhân,
Nga Trung sẵn sàng triển khai phản công phi hạt nhân ở khu vực Tenchose.
Khu vực Biển Nhật Bản là vùng biển nội địa chiến lược của Nhật.
Việc Nga Trung tổ chức tập trận sát mũi Nhật không chỉ mang tính biểu tượng
mà còn là hành động đe dọa mạnh mẽ không gian chiến lược Nhật Bản.
Nhật Bản đang đối đầu đồng thời với hai cường quốc hạt nhân trong khi không có hạt nhân trong tay.
Họ tranh chấp quần đảo Kurin với Nga, quần đảo Senkaku với Trung Quốc.
Nhiều người Nhật bắt đầu kêu gọi sở hữu vũ khí hạt nhân
vì không tin vào sự bảo vệ của Mỹ chính sách thay đổi mối đời Tổng thống.
Chiến lược gọng kìm bao vây từ hai phía.
Cả Nga và Trung Quốc đang xây dựng mô hình liên minh ngầm dựa trên phối hợp hải quân không quân,
tác chiến địa tử và kiểm soát vùng biển trời.
Dù về gốc không biển vững, về ngọn đây là đe dọa khủng khiếp với đồng minh Mỹ trong khu vực.
Những cuộc tập trận này giúp chuẩn hóa quy trình phối hợp,
đặc biệt trong kịch bản phong tỏa hải trình phía đông Nhật Bản,
hạn chế tiếp cận của hạm đội 7 Hoa Kỳ, tạo sức ép từ hai phía nếu Đài Loan xảy ra chiến tranh.
Trung Quốc từ phía nam đông nam, Nga từ phía bắc tây bắc sẽ tạo thế gọng kìm bao vây Nhật Bản,
kìm hạm Hàn Quốc không nghiêng hẳn về Mỹ trong các vấn đề nhạy cảm.
Ấn Độ mắc sức yếu trong chiến lược kiểm chế.
Việc trợ lý cấp cao Trump công khai cáo buộc Ấn Độ tài trợ chiến tranh Nga-Ukraine là bước đi táo bảo nhưng có tính toán.
Ấn Độ vẫn duy trì nhập khẩu dầu giá rẻ từ Nga, tăng cường mua vũ khí Nga giúp Moscow duy trì tiềm lực chiến đấu.
Trump muốn buộc Ấn Độ chọn phe hoặc đứng cùng Mỹ trong chiến lược kiểm chế, hoặc tiếp tay cho Moscow.
New Delhi có thể bị xem là trục lợi từ xung đột nếu tiếp tục thái độ trung lập.
Mỹ đang đối mặt thách thức duy trì thế giằng co kép vừa với Nga ở châu Âu, vừa với Trung Quốc ở châu Á.
Gây áp lực ngân sách quốc phòng và bố trí lực lượng khổng lồ.
Chỉ trích Ấn Độ công khai có thể làm suy yếu nỗ lực xây dựng liên minh Ấn Độ-Thái Bình Dương.
Kamchatka. Khi thiên nhiên can thiệp địa chính trị. Nhưng rồi thiên nhiên đã lên tiếng.
Japan Times ngày 4 tháng 8 đưa tin núi lửa Krasheninikov ở Kamchatka phun trào lần đầu sau 600 năm.
Có thể liên quan đến trận động đất lớn dung chuyển Viễn Đông Nga cuối tuần trước.
Kamchatka không chỉ có giá trị khoa học mà còn là căn cứ quân sự cực kỳ nhạy cảm.
Nơi bố trí tàu ngầm hạt nhân chiến lược hạm đội Thái Bình Dương-Nga,
điểm khống chế tuyến đường biển phía Bắc và giao thông hàng hải giữa Thái Bình Dương với Bắc Cực.
Nếu núi lửa phun trào lớn trong những tháng tới, các căn cứ tàu ngầm và sân bay quân sự ở Petropavlovsk-Kamchatka
có thể bị cản trở hoặc hư hại do cho bụi và hoạt động địa chấn.
Nga buộc phải di chuyển một phần hạm đội Thái Bình Dương sang cảng khác ít nguy cơ hơn.
Tuyến đường Bắc Cực giấc mơ tan vỡ, Kamchatka nằm trên đường giao cắt vùng ảnh hưởng Trung Quốc-Nga-Mỹ tại Bắc Thái Bình Dương.
Trung Quốc gia tăng hiện diện hàng hải tại Bắc Băng Dương,
trong khi Mỹ với căn cứ Alaska-Guam củng cố liên minh cùng Nhật Hàn-Philippine.
Vụ phun trào đã vô tình làm trì hoãn cuộc tập trận hải quân Nga-Trung dự kiến tổ chức tại bán đảo này tuần thứ 2 tháng 8.
Nga buộc rút một phần lực lượng về bảo vệ dân sự thay vì triển khai chiến dịch chung với Trung Quốc thất bại mang tính biểu tượng.
Điều này cho thấy Liên minh Nga-Trung vẫn phải chịu tri phối bởi yếu tố thiên nhiên và hạ tầng không ổn định,
trong khi Mỹ và đồng minh duy trì độ linh hoạt cao nhờ mạng lưới căn cứ và công nghệ cảnh báo sớm tiến tiến.
Tuyến đông Siberia huyết mạch bị đe dọa.
Ý nghĩa chiến lược của Kamchatka đối với Trung Quốc nằm ở 3 yếu tố.
Thứ nhất, tuyến đường hàng hải Bắc Cực và Đông Bắc Á, vùng trung chuyển năng lượng khoáng sản của Nga gián tiếp ảnh hưởng tuyến đường Trung Quốc khai thác.
Thứ hai, hợp tác quân sự năng lượng Nga-Trung.
Trung Quốc ngày càng phụ thuộc dầu khí Siberia, một phần được hậu cần qua tuyến đông Siberia-Thái Bình Dương
và hệ thống cảnh báo sớm tên lửa Nga đang hỗ trợ Trung Quốc.
Thứ ba, an ninh địa chất xuyên biên giới, siêu động đất hoặc phun trào lớn ở Kamchatka
sẽ kích hoạt hiệu ứng địa chấn dây truyền ảnh hưởng Đông Bắc Trung Quốc, thậm chí lưu vực sông Dương Tử nơi có đập Tam Hiệp.
Bài học từ lịch sử Lisbon, 1755. Lịch sử từng chứng kiến thiên tài thay đổi cục diện thế giới.
Trận động đất sóng thần 1 tháng 11 năm 1755 tại Lisbon đã phá hủy gần như hoàn toàn thủ đô đế quốc Bồ Đào Nha.
40 đến 50 nghìn người thiệt mạng, toàn bộ hạm đội thương mại bị cuốn trôi.
Sau thảm họa, Bồ Đào Nha không bao giờ lấy lại được vị thế hải cường, quyền lực trôi dần về Tây Anh và Pháp.
Sự kiện Lisbon khiến các chế gia như Voltaire và Kant đặt câu hỏi về vai trò của chuối trời và quy luật tự nhiên tư tưởng khai sáng bùng nổ nền tảng cho cách mạng Pháp và chuyển đổi sang kỷ nguyên hiện đại.
Trung Quốc quyền lực mềm gặp thiên tài.
Trung Quốc từ lâu nổi tiếng ứng dụng quyền lực mềm địa lý kiểm soát tuyến vận tải, khai thác tài nguyên, đầu tư hạ tầng xuyên quốc gia để thiết lập ảnh hưởng mà không cần đối đầu quân sự.
Nhưng sự kiện núi lửa Krasnenikov thức giấc đã gióng hồi chuông cảnh tỉnh bất kỳ chiến lược nào dựa quá nhiều vào yếu tố ổn định thiên nhiên mà thiếu chuẩn bị rủi ro cực đoan đều dễ đổ vỡ.
Khí hậu khắc nghiệt, địa chất biến động và hiệu ứng domino xuyên biên giới chính là biến số không vâng lời trong bản cờ chiến lược Bắc Kinh.
Nga cỗng rắn cắn gà nhà.
Nhiều học giả Nga đang lo ngại về việc cú bắt tay Nga Trung hiện tại có thể khiến nước này rơi vào tình thế cỗng rắn cắn gà nhà.
Từ thời mau chạch đông đến nay, Bắc Kinh xây dựng quyền lực bằng đàn áp khốc liệt nội bộ và thao túng tư tưởng, thù đoạn với cả đồng minh lẫn kẻ thù.
Trước đây Liên Xô dẫn dắt, Trung Quốc học theo, nay vai trò đã đảo ngược.
Trung Quốc là nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, Nga ngày càng lệ thuộc xuất khẩu năng lượng và thị trường Trung Quốc.
Bắc Kinh mặc cả khốc liệt giá dầu gas Nga, hạn chế chuyển giao công nghệ thực chất.
Nga từng có cơ hội chơi nước đôi giữa phương Tây và châu Á để tối ưu lợi ích.
Nhưng sau 2022, họ đã đốt cầu với châu Âu NATO và đặt cực tất cả vào Trung Quốc một nước vừa là đối tác thương mại vừa là đối thủ địa chiến lược.
Cảnh báo từ thiên nhiên, ở vùng Viễn Đông Nga, dân số Trung Quốc tràn sang ngày càng nhiều,
đầu tư kinh tế tăng mạnh trong khi dân Nga sụt giảm nguy cơ mất vùng Viễn Đông đã hiện hiện.
Trong công nghệ, Trung Quốc dần thay thế Nga trong thương vụ vũ khí AI drone.
Về ngoại giao, Nga mất vai trò chủ đạo tại Trung Á khi Trung Quốc dùng vành đai con đường kiểm soát các nước này.
Liên minh Nga chung không phải quan hệ bình đẳng, Trung Quốc không có bạn, chỉ có con tốt và con mồi.
Nếu Nga tiếp tục tự giam mình trong vòng tay Bắc Kinh,
họ sẽ không chỉ mất độc lập chiến lược mà còn đánh mất bản sắc địa chính trị Á-Âu từng là niềm kiêu hãnh.
Núi lửa 600 năm thức giấc có thể là lời nhắc nhở từ thiên nhiên trong thế giới đầy biến động này,
không có liên minh nào vĩnh cửu, không có chiến lược nào hoàn hảo.
Thiên tài có thể vô hiệu hóa mọi tính toán chỉ trong một đêm.
Và đôi khi, những gì con người gọi là ý trời
lại chính là lời cảnh báo sâu sắc nhất về con đường họ đang đi.