8 Bí Ẩn Ly Kỳ Và Thú Vị Về Người H'Mông - Mà Không Ai Nói Cho Bạn Biết Hết
Người H’Mông là ai? Họ đến từ đâu? Vì sao họ sống ở những vùng núi cao hiểm trở và có những phong tục lạ lùng như kéo vợ, ma nhà, ma cửa...?
Trong video này, bạn sẽ được khám phá 8 bí ẩn ly kỳ, kỳ lạ và độc đáo nhất về người H’Mông – mà chính nhiều người Việt cũng chưa từng nghe đến.
✴️ Nguồn gốc của người H'Mông: Có thật họ từng sống ở vùng núi tuyết phía Bắc Trung Hoa cổ đại? ✴️ Vì sao lại tồn tại những “làng ma” và các nghi lễ rùng rợn như “ma cửa”? ✴️ Tập tục kéo vợ: Cướp nhưng không phải cướp? Sự thật gây sốc đằng sau nghi thức này là gì? ✴️ Bí ẩn của khèn Mông – loại nhạc cụ có thể gọi hồn, tiễn người chết, và tỏ tình cùng lúc? ✴️ Phiên chợ Mông, chó Mông Cộc, trang phục lanh nhuộm chàm – những nét đặc trưng khiến người H’Mông không thể bị hòa tan.
Đây không chỉ là video khám phá dân tộc – mà là hành trình đi sâu vào nền văn hóa tâm linh – phong tục sống động – và bản lĩnh của một dân tộc bí ẩn sống giữa núi đá Việt Nam.
🎥 Hãy xem hết video để hiểu lý do vì sao người H’Mông là một trong những dân tộc giữ được bản sắc mạnh mẽ và độc đáo nhất Việt Nam.
— 🔔 Đăng ký kênh để khám phá thêm nhiều video về 54 dân tộc anh em Việt Nam – từ phong tục, tín ngưỡng tới ẩm thực và truyền thuyết chưa từng kể!
Tá mĩa, ly kỳ và thú vị về Người Hơ Mông, một dân tộc không thể hòa tan.
Bạn có từng nghe về một dân tộc phải trốn chạy suốt hàng nghìn năm vượt qua núi tuyết, rừng thiêng
chỉ để giữ lại tiếng nói và tấm áo lanh của Tổ tiên?
Bạn có tin rằng trong chính ngôi nhà đơn sơ của Người Hơ Mông lại tồn tại những luật ngầm,
nơi thần cửa mà nhà mới là kẻ quyết định ai được phép ra vào?
Và liệu bạn đã từng thấy một đám tang mà âm nhạc cất lên không phải để tiễn biệt
mà là để gọi hồn, để linh hồn không lạc lối giữa tràn gian và thế giới bên kia?
Nếu chưa từng, thì có lẽ bạn sẽ muốn ở lại tới phút cuối của hành trình này
để cùng khám phá tám bí ẩn vừa ly kỳ vừa xúc động về Người Hơ Mông.
Một dân tộc không thể bị hòa tan giữa núi đá Việt Nam, hãy cùng kênh khám phá trong video ngày hôm nay nhé!
Nếu có một dân tộc từng bị truy đuổi hàng nghìn năm vượt phải bỏ lại quê hương, băng rừng, vượt suối,
rồi định cư ở nơi cao hút như trạm mây trời, thì đó chính là Người Hơ Mông.
Câu chuyện bắt đầu từ những dạy núi tuyết phía Nam Trung Quốc,
nơi tổ tiên Người Hơ Mông từng sống cách đây hơn 4.000 năm.
Họ là một trong những cư dân cổ xưa nhất của đất nước này, từng được gọi là Người Miêu.
Nhưng rồi, thời cuộc đổi thay, chiến tranh, xung đột và chính sách đồng hòa khắc nghiệt
từ các chiều đại phương Bắc khiến Người Hơ Mông không có nơi dung thân.
Họ bị buộc phải rời bỏ quê cha đất tổ, bắt đầu một cuộc thiên di dài đẳng đẳng.
Có thể nói là cuộc chốn trại lịch sử lớn bậc nhất trong các dân tộc Á Đông.
Và hành trình ấy không chỉ kéo dài vài năm hay vài thập kỷ, mà là suốt hàng thế kỷ.
Người Hơ Mông từng vượt qua những vùng đất rộng lớn như Quý Châu, Vân Nam, Quảng Tây,
rồi vượt biên vào Việt Nam, Lào, Thái Lan và Myanmar.
Có giai đoạn, họ chỉ dừng lại vài chục năm rồi lại phải ra đi tiếp.
Mỗi khi có chiến tranh, có đản áp, Người Hơ Mông lại lên đường.
Cứ thế, họ bám theo núi, chọn những nơi cao và hiểm trở để dự bản làng.
Như một cách để sống sót và giữ dịp văn hóa riêng biệt của mình.
Cũng chính vì vậy mà ngày nay, Người Hơ Mông ở Việt Nam thường sống ở những nơi cao nhất
như Hà Giang, Điện Biên, Lai Châu, Sơn La, Yên Bái.
Những nơi mây phủ trên đầu, đá dự dưới chân.
Ấy vậy mà lại trở thành nhà, thành nơi chốn họ gắn bó, sinh sống và bảo vệ bản sắc dân tộc mình.
Người Hơ Mông có một câu nói truyền đời,
Do đến đâu, Hơ Mông đến đó.
Nghe có vẻ giản dị, nhưng hẳn sau đó là cả một bi kịch và bản lĩnh sống kiên cường.
Dẫu bị sô đẩy, dẫu phải rời xa cội nguồn,
họ vẫn giữ được tiếng nói, nối sống, trang phục và nghi lễ đặc trưng,
thứ mà không một thế lực nào có thể cấp mất.
Và cũng trong hành trình ấy, đã xuất hiện những dấu tích kỳ lạ khiến thế giới nghiên cứu không ngừng tranh cãi.
Một số nhóm Người Hơ Mông mang tóc sáng màu,
thậm chí có mắt xanh, đều vốn rất hiếm ở các dân tộc châu Á.
Điều đó từng dế lên giả thuyết rằng, liệu Người Hơ Mông có nguồn gốc từ châu Âu cổ đại?
Phải chăng họ từng là nhánh dân du mục đã rẽ ngang dòng trải lịch sự để rồi hội tụ vào Đông Nam Á?
Chưa có lợi giải cuối cùng cho câu hỏi ấy, nhưng có một điều chắc chắn,
Người Hơ Mông không chỉ là một cộng đồng thiểu số,
họ là tộc người mang theo cả một dòng trải lịch sự, ly tán,
trốn chạy rồi tự mình trốn dậy lên vùng núi đá thâm u.
Chính trong hành trình chạy trốn và sống sót suốt hàng nghìn năm ấy,
Người Hơ Mông đã viết lên những truyền thuyết giận người về Làng Ma,
về một vị vua từng thống lĩnh cả Cao Nguyên Đá và cả những sự thật mà chưa từng được kể hết ra bên ngoài.
Tất cả sẽ hé lộ trong phần tiếp theo.
Giữa lòng Cao Nguyên Đá Hà Giang có một nơi từng khiến người ta giận gáy khi nhắc đến Làng Ma Xà Phìm,
nơi mà dân bản xưa kia chỉ dám đi ngang vào ban ngày.
Người ta kể, cứ mỗi khi xương phủ kiến lối, là lại nghe tiếng gõ mõ, tiếng khèn ai hoán vang vọng từ dinh thự đá.
Nhưng lạ thay chẳng ai thấy bóng người.
Chính tại nơi ấy, một gia tộc họ vương từng ngữ trị.
Do có đến nỗi, muối trắng xếp như núi, thúc phiện đựng đầy chung.
Họ không xưng vua trên giấy tờ, nhưng quyền lực trong vùng thì chẳng ai dám trái lệnh.
Người Mông gọi đó là vương chiều mèo.
Với dinh thự được xây kiên cố như pháo đài, ẩn mình giữa thung lũng đá tai mèo đầy hiểm trợ.
Vương chính Đức, người đứng đầu dòng họ, không chỉ giỏi thương thuyết mà còn rất giỏi giữ gìn bí mật.
Người ta đồn rằng, dưới lòng đất của dinh thự kia có hẳn một đường hầm ngầm thông ra tận bìa rừng,
dùng để cất dấu vàng bạc, thúc phiện và cả những chuyện không ai dám nhắc tới.
Có kẻ bảo ông từng mắt gặp một đoàn người lạ lùng đến từ bên kia biên giới,
thay không mang vũ khí, chỉ mang theo những cuộn giấy và hòm gỗ, rồi mất hút trong đêm.
Cũng có người quả quyết từng nhìn thấy những tảng đá đặt ở hướng đông của dinh.
Có chạm khắc mật mã bằng chữ hán cổ, đến nay vẫn chưa ai giải được trọn vẹn.
Và rồi sau một đêm sương dày đặc, cả vùng xa phìn tỉnh dậy và thấy dinh vua mèo đóng cửa.
Gia tộc họ vương rút nuôi như thể tan vào sương núi, không có lời chia tay, không ai bị đuổi đi.
Nhưng một vương triều đã thực sự biến mất, để lại sau lưng chỉ là lời đồn,
vết chân cũ và bóng của quá khứ chưa từng khép lại.
Ngày nay, dinh vua mèo trở thành điểm đến kỳ lạ nhất Hà Giang không chỉ vì kiến trúc kiên cố giữa cao nguyên đá,
mà vì cảm giác rằng nơi này vẫn còn cất giấu những bí mật chưa ai từng hé lộ.
Liệu vương triều họ vương đã thực sự khép lại hay vẫn còn bóng dáng ai đó âm thầm giữa lửa giữa rừng sâu?
Nhưng dinh thự đá kia không phải là nơi duy nhất chất chứa điều kỳ lạ.
Với người hơm mông, ngay chí ngôi nhà mình đang ở tưởng chừng là nơi an toàn nhất,
cũng có thể là nơi trú mụ của những thực thể vô hình.
Bởi thế, mỗi bước chân ra khỏi cửa, họ đều phải nhớ luật, nhớ lời dặn của Tổ tiên.
Vì chỉ cần phạm phải điều cấm kỵ, ma nhà ma cửa sẽ không tha.
Bạn có bao giờ tưởng tượng rằng chỉ cần bước ra khỏi cửa thôi cũng có thể bị ma quỷ ám không?
Với người hơm mông, điều đó không phải chuyện đùa.
Trong quan điểm cổ xưa của dân tộc này, ngôi nhà không chỉ là nơi trú mụ của con người,
mà còn là trốn cư ngụ của các thế lực siêu hình.
Từng cái cột, từng bếp lửa, từng ô cửa đều có linh hồn.
Họ tin rằng trong mỗi căn nhà đều tồn tại những vị thần hộ mệnh,
đặc biệt gọi là ma nhà, ma cửa, ma bếp.
Những linh hồn này có nhiệm vụ che chở, bảo vệ gia trụ khỏi những điều rủi ro hay tà khí từ bên ngoài.
Nhưng một khi ai đó bước ra khỏi cửa,
nghĩa là đã rời xa vòng che chở của thần linh thì không còn được bảo vệ nữa.
Những người yếu vía, trẻ em, phụ nữ sâu sinh hay người mới qua ốm dậy
đều là đối tượng dễ bị ma bên ngoài quế nhiễu nhất.
Vì vậy, từ rất lâu trong cộng đồng hơm mông hình thành nên những luật ngầm khi ra khỏi nhà.
Không được tùy tiện qua cửa chính nếu chưa được gia trụ cho phép.
Không được ngồi trên ngưỡng cửa.
Không được để bóng đổ vào gian giữa nhà người khác, nơi đặt bàn thờ tổ tiên.
Đi rừng hay đi chợ phải mang theo vật hộ thân như dây trị đỏ,
lá cây thiêng hoặc mảnh bạc nhỏ làm bùa bảo vệ.
Với trẻ nhỏ, khi đưa ra khỏi nhà lần đầu tiên, người ta sẽ tổ chức lễ xin đường.
Bời thầy cũng đến khấn vái để hỏi các thần linh bên ngoài cho phép đưa bé được đi ra ngoài an toàn.
Người hâm mông tin rằng chỉ cần làm sai một quy tắc tâm linh nhỏ
cũng có thể khiến ma đói, ma rừng, ma gió nhập vào thân,
ra đến ốm không rõ nguyên do, mê sảng hoặc bị bắt phía.
Và khi ấy, chỉ có một người mới có thể giúp được họ,
ông thầy cúng, người nắm giữ chiếc hèn và chiếc gương soi âm dương.
Cũng chính vì sự kết nối chặt chẽ giữa thế giới hữu hình và vô hình như vậy
mà một nghi lễ kỳ lạ đã ra đời,
vừa là đám cưới vừa là một cuộc kéo mà người ngoài đôi khi không thể phân biệt được đâu là yêu, đâu là ép buộc.
Nếu bạn đang đi giữa một phiên chợ vùng cao,
bỗng thấy có một cô gái bị mấy chàng trai khiêng bỏng rồi chạy bất hút vào rừng.
Đừng vội gọi công an, rất có thể bạn vừa chứng kiến một nghi lễ kéo vợ truyền thống đặc trưng,
gây tò mò và đầy tranh cãi của người hâm mông.
Người hâm mông không dùng từ cưới theo cách thông thường, họ kéo.
Một khi chàng trai đã phải lòng cô gái, sau nhiều lần tìm hiểu và được sự đồng thuận ngầm,
anh sẽ rủ vài người bạn thân tổ chức kế hoạch bắt vợ.
Cô gái thường sẽ giả vờ chống cự, dãy ruộng, nhưng đó là một phần không thể thiếu của nghi lễ.
Thậm chí, nếu cô gái không chống cự gì cả thì đám bạn sẽ bắt phải diễn lại cho đúng lễ.
Một khi bị kéo về đến nhà trai, cô gái sẽ bị giữ lại trong vòng 3 ngày.
Trong thời gian này, nhà trai phải làm lễ cúng tổ tiên.
Khấn xin thần linh chấp thuận cuộc hôn nhân.
Sau 3 ngày, nếu cô gái đồng ý, một đoàn nhà trai sẽ mang lễ sang nhà gái trả lời, tức là xinh cưới chính thức.
Còn nếu cô gái không chấp thuận, họ phải trả cô về nhà và xem như duyên phận chưa tới.
Tuy nhiên, nghi lễ này chỉ xảy ra khi có sự đồng thuận trước giữa 2 bên.
Nếu không, đó sẽ là vi phạm luật tục bị cả cộng đồng lên án.
Kéo vợ tuy là cướp nhưng không phải là ép buộc.
Trong cái kéo ấy là cả một sự thỏa thuận ngầm, một tình yêu lặng lẽ nhưng mãnh liệt,
vượt qua khoảng cách núi rừng và sự dè dật của xã hội.
Nhưng kéo vợ không chỉ là chuyện tình yêu, nó còn gắn liền với những bộ vái lanh dệt tay
nơi ghi dấu cả thân phận và linh hồn của người phụ nữ hơ mong.
Vậy vì sao người hơ mong lại coi trọng đến mức đói cũng không ăn thóc giống,
rách cũng phải có áo lanh mặc đến nút chết?
Bí mật ấy sẽ được giải mã trong phần tiếp theo.
Trong đời sống người hơ mong, tấm áo lanh không chỉ để mặc mà còn là một phần linh hồn,
là chiếc cầu nối thiêng liêng giữa con cháu và tổ tiên.
Có câu nói chuyển đời trong cộng đồng hơ mong rằng
đói cũng không ăn thóc giống, rách cũng phải có áo lanh mặc nút chết.
Tại sao lại như vậy?
Bởi theo quan điểm cổ truyền, người hơ mong khi qua đời,
nếu không mặc vải lanh sẽ bị tổ tiên chối bỏ,
linh hồn không thể nhận mặc, không thể tìm về cội nguồn.
Họ tin rằng chỉ vải lanh dệt tay,
theo hoa văn truyền thống mới là dấu hiệu nhận diện con cháu với ông bà nơi thế giới bên kia.
Cả quá trình làm ra một tấm áo lanh, với họ là một hành trình thiêng liêng.
Người phụ nữ hơ mong tự trồng lanh, tuốt sợi, nhuộm tràm,
vẽ sáp ong rồi theo hoa văn suốt nhiều tháng rộng.
Mỗi đường kim, mũi chỉ không chỉ là tay nghề,
mà là ký ức, là tự hào, là dấu ấn của người mẹ dành cho con cái.
Người ta không đếm thời gian theo ngày hay tuần,
mà bằng mùa vụ, một chiếc vải lanh làm từ sau mùa ngô thu hoạch đến tận cuối năm.
Cũng chính vì vậy, tấm vải ấy không đơn thuần là đồ mặc,
mà là vật chứng minh mình là người hơ mong, là con cháu của một dòng tộc, một bản làng.
Hoa văn trên vải lanh cũng không chọn ngẫu nhiên,
mỗi hình xoắn ốc, dấu chân gà, hoa bí hay móng hổ đều mang một thông điệp tâm linh.
Cò bình an, tránh tà khí hoặc nhắc nhớ huyết thống.
Nhìn vào hoa văn, người hơ mong có thể nhận ra đâu là váy của người cùng nhóm,
đâu là váy nhà mình trong trăm ngàn bộ khác nhau ở chợ phiên.
Ngay cả khi đi chợ, phụ nữ hơ mong vẫn tự hào mặc váy lanh.
Dù có nhiều trang phục mới đẹp và tiện lợi,
họ vẫn tin rằng váy lanh mới là mình, là món thịt tổ tiên để lại.
Và nếu tâm áo lanh là hình hài người hơ mong mang theo khi trở về với tổ tiên,
thì tiếng khèn chính là tiếng nói là hơi thở cuối cùng để linh hồn được dẫn lối trở về cõi xưa.
Tiếng khèn gọi hồn khi âm nhạc là nghi thức tiễn biệt.
Nếu với người Kinh, tiếng Trung Chùa Ngân Vang tiễn đưa linh hồn về cõi Phật,
thì với người hơ mong không gì thiêng liêng hơn tiếng khèn
thứ âm thanh có thể mở lối cho linh hồn về bên kia thế giới.
Người hơ mong quan điệm rằng cái chết không phải là sự chấm dứt
mà là một cuộc hành trình quay về với tổ tiên.
Nhưng con đường ấy dài, lắm ma đói, nhiều lối rẽ
và nếu không có người dẫn đường, linh hồn sẽ lạc lối.
Bởi vậy trong mỗi đám tang nhất định phải có thầy cúng và người thổi khèn.
Tiếng khèn trong lễ tang không phải để mua vui hay xua tan nỗi buồn
mà là để gọi hồn, nói với người đã quất rằng
hãy đi theo tiếng nhạc này, đừng sợ, có chúng tôi đưa tiễn.
Người thổi khèn vừa đi quanh thi thệ, vừa nhảy múa
vừa làm nghi lễ theo một vũ điệu truyền thống, uy nghiêm nhưng đầy cảm xúc.
Có nơi, người hơ mong còn quy định rằng
nếu nhà nào không có tiếng khèn khi tiễn biệt
thì người chết sẽ không được tổ tiên đón nhận.
Có người từng hỏi sao không dùng nhạc cụ khác mà cứ phải là khèn?
Câu trả lời thật giản dị.
Bởi khèn là giọng nói của người sống gửi đến người đã quất
không phải ai cũng biết cúng.
Nhưng ai cũng nghe được tiếng khèn của con cháu mình.
Mỗi bài khèn trong đám tang đều mang nội dung riêng.
Có bài dặn dò đường đi lối về.
Có bài kể lại cuộc đời người đã quất.
Có bài tạ lỗi nếu lúc sinh thời chưa chọn đạo hiếu.
Người thổi khèn giỏi phải biết ứng biến,
không chỉ chơi đúng giai điệu mà còn kể chuyện bằng âm nhạc.
Ngày nay, dù xã hội thay đổi,
nhiều người hơ mong đã rời núi ra phố.
Nhưng trong những lễ tang truyền thống,
tiếng khèn vẫn vang lên như một sợi dây vô hình nối giữa hai thế giới.
Thứ âm thanh ấy ai từng nghe một lần
sẽ không bao giờ quên được cảm giác lạnh gáy
không phải vì sợ mà vì xúc động trước sự gắn bó
giữa người sống và người đã quất trong nền văn hóa hơ mong.
Và trong tiếng khèn tiễn biển ấy,
thường vang bọng đâu đó là tiếng rộn ràng của những phiên chợ vùng cao
nơi cuộc sống và văn hóa người hơ mong vẫn đang tiếp tục hiện hữu,
rực rỡ, độc đáo đính kỳ lạ.
Không ai biết chính xác phiên chợ đầu tiên của người hơ mong xuất hiện từ khi nào,
chỉ biết rằng nơi nào có bản làng người hơ mong là nơi ấy có chợ,
không chỉ để mua bán mà còn để gặp nhau giữa núi rừng.
Từng chừng chỉ là những chợ nhỏ giữa lưng trời.
Nhưng nếu bạn một lần lạc bước vào chợ phiên Đồng Văn,
Bùng Hôn hay Bắc Hà vào sáng sớm,
bạn sẽ thấy như thể mình vừa đi vào một mê trận sắc màu.
Vài áo sạc sỡ trải dài từ lối vào chợ cho đến cuối chợ,
tiếng khèn, tiếng cười nói, tiếng lặn kêu, tiếng ngô rang,
Chợ hơ mong không chỉ có rau quả, thổ cẩm hay khèn mèo.
Thứ khiến du khách sưỡng người chỉ là khu bán chó.
Đó không phải là những chú chó bình thường,
đó là chó mong cộc, loài vật được mệnh danh là quốc Việt vùng cao,
nhỏ người, đuôi cụt, chân chắc, đuôi mắc sắc như lưỡi dao.
Chó mong cộc không chỉ giữ nhà mà còn là bạn đồng hành khi đi rừng,
săn mồi, thậm chí là cận vệ cho người chủ.
Có nơi, người mong coi chó mong cộc như một thành viên trong gia đình,
người lạ muốn mua phải được chủ đồng ý và chó gật đầu.
Tại sao loài chó này lại có đuôi cụt?
Có giả thiết cho rằng đây là kết quả của hàng thế kỷ lai tạo tự nhiên
nhằm tăng sức bền và sự linh hoạt trên địa hình hiểm trở.
Nhưng dân gian lại kể rằng chó mong cộc từng là liên quyển của thần rừng.
Để không theo người khác rời núi,
thần đã cắt đuôi nó đi để nó chỉ quay về khi nghe tiếng chủ.
Ngày nay, chó mong cộc trở thành đặc sản hiếm có,
có con được trả ra đến vài chục triệu đồng vẫn không bán.
Bởi người mong tin rằng ai giữ được chó tốt,
người ấy giữ được yên lành cho cả nhà.
Còn tại sao người mong lại đặt chợ trên lưng trời,
cách xa phố thị giữa dương bù và núi đá?
Có lẽ bởi chỉ ở nơi đó, họ mới được là chính mình,
sống, trao đổi, yêu thương và gìn giữ bản sắc không thể bị hòa tan.
Và cũng từ chính phiên chợ ấy, những câu chuyện bản sắc bắt đầu hé lộ.
Bởi người hơm mong dù đi xa đến đâu,
vẫn mang trong mình một điều không đổi,
họ là một dân tộc không thể bị hòa tan.
Người hơm mong sống giữa những dây núi đá như dựng đứng trời xanh,
tơi mặt đất canh thác khan hiếm, nước quý như vàng
và mỗi con đường là một thử thách.
Ấy vậy mà, chính giữa nơi khắc nghiệt ấy,
họ không chỉ sống mà còn giữ được một nền văn hóa rực rỡ,
như ngọn lửa bền bỉ, trái giữa gió ngược và sương răng.
Không khó để nhận ra người hơm mong giữa chốn đông người,
bởi họ không lẫn vào ai,
họ có tiếng nói riêng, chữ viết riêng, trang phục riêng,
cách tổ chức xã hội riêng, tiếng ngưỡng riêng.
Và trên hết, họ có một tinh thần không chịu bị hòa tan.
Bạn sẽ không thấy người hơm mong sống chen trúc trong phố thị,
không mấy ai bỏ bản làng để tìm đổi đời bằng cách rời bỏ gốc khác.
Họ có thể nghèo, có thể vất vả,
nhưng không đánh đổi bản sắc để lấy tiện nghi.
Trong từng tấm áo nanh tự dệt,
từng cây khen vang vọng bên sườn núi,
từng phiên chợ rộn ràng sắc màu,
từng đứa trẻ biết thổi xáo từ năm lên năm,
tất cả đều là minh chứng sống cho một dân tộc không ngừng tự khẳng định mình.
Ngay cả trong những nghi lễ tâm linh, tiếng ngưỡng truyền thống,
hay những luật tục riêng mà người ngoài nghe qua tưởng quyền bí,
thì đó cũng là cách để họ tự bảo vệ và gìn giữ cộng đồng trước sóng gió thời cuộc.
Có lẽ người hơm mong không cần ai ca ngợi hay tiếc thương cho những cuộc thiên di trong quá khứ,
bởi với họ, mỗi bước chân trên núi,
mỗi lần gieo ngô vào đá,
mỗi tiếng khèn gọi hồn tổ tiên đã là một lời tuyên ngôn.
Chúng tôi là hơm mong và chúng tôi không bao giờ tăng biến.
Từ hành trình trốn chạy hàng thế kỷ,
đến những luật ngầm về ma cửa, ma nhà,
hay tầm áo lanh ngắn chặt linh hồn tổ tiên,
người hơm mong đã tạo nên một thế giới riêng,
đầy bí ẩn nhưng cũng vô cùng đáng kính.
Giữa núi cao và đá lạnh,
họ vẫn sống, vẫn yêu, vẫn giữ lấy hồn cốt dân tộc
Và đừng quên đăng ký kênh để tiếp tục khám phá những bí ẩn lý kỳ của nam tư dân tộc Việt Nam.