Từ gương người xưa hiểu được thế nào mới là “hiếu”? / 從古人的例子中,我們要如何理解什麼是「孝」呢?

Đại Thăng-大昇
291 người theo dõi
Hiếu là một nội hàm quan trọng trong văn hóa truyền thống.
Từ trước đến nay, trùng Hiếu tiết nghĩa luôn được xem là mỹ đức truyền thống của Trung Hoa.
Trong đó, chữ Hiếu chiếm một vị trí rất quan trọng.
Trùng Hiếu Kinh, Hiếu đã được thăng qua đến tầng thiên lý, giảng rằng
Hiếu là Kinh của Trời, Nghĩa của Đất, Hạnh của Người.
Toàn bộ cuốn sách Đệ tử Quy đều là giảng về Hiếu.
Người hiện đại cho rằng Hiếu chính là phụng dựng cha mẹ.
Những cổ nhân lại không cho là vậy.
Rốt cục, Hiếu là gì?
Dần ngày vô lan báo Hiếu, Tinh Hoa TV hy vọng có thể giúp quý khán tính giả
có thêm những lý giải mới về nội hàm chân chính của chữ Hiếu.
Từ gương người xưa, Hiếu được thế nào mới là Hiếu?
Lúc Tử Du hỏi khổng tử về Hiếu, khổng tử nói
Mọi người thời nay cho rằng Hiếu thuận chỉ là phương diện ăn uống cung dựng cha mẹ.
Chó và ngựa đều được con người quan tâm nuôi dưỡng.
Nếu lúc phụng dựng cha mẹ, lòng thiếu đi sự cung kính,
vậy so với việc nuôi dưỡng chó và ngựa có gì khác biệt đâu.
Lúc Tử Hà hỏi về Hiếu, khổng tử lại nói
Khó nhất là ở sát mặt. Khi có việc cực nhọc,
con cái chủ động làm thay, có gì ngon mang cho cha mẹ ăn,
như thế chắc gì đã có Hiếu.
Trong đệ tử Huy viết
Thân ái ngã, Hiếu hà năng.
Thân tăng ngã, Hiếu phương hiền.
Lúc cha mẹ yêu thích chúng ta, việc hiếu thuận rất dễ thực hiện.
Lúc cha mẹ đánh mắn ta, chúng ta vẫn một lòng hiếu thuận.
Thực hành chữ Hiếu như vậy mới là khó khăn và đáng giá nhất.
Trong sự sách, vua Ngô Thuấn chính là tấm gương rõ ràng nhất
cho sự hiếu thuận cảm động trời xanh.
Ngô Thuấn từ nhỏ đã mất mẹ, lại không được cha ruột yêu thương.
Sau này còn bị người mẹ kế và em trai
5 lần 7 lượt muốn hại chết.
Ông không những không tức giận, mà chỉ tự trách bản thân
vẫn chưa làm đủ tốt, nên mới không được cha mẹ kính yêu.
Lúc Thuấn kế thừa cương vị, ông không hề cảm thấy thật sự vui vẻ
mà ngược lại còn buồn bả nói
Tôi dù có ngày hôm nay, cha mẹ vẫn không thích tôi
thì tôi làm thiên tử, đế vương cũng có ít lợi gì.
Đức hiếu hạnh này của ông thật khiến người nghe cảm động rơi nước mắt.
Qua các triều đại đổi thay, những tấm gương hiếu để, hiếu thuận và kính nhường
xuất hiện tầng tầng, lớp lớp, nhiều không kể xiết.
Thế nhưng với những người cha mẹ mất sớm
làm sao để có thể làm tròn được chữ hiếu?
Thực ra hiếu ở đây không chỉ là hiếu thuận
phụng dưỡng và phân theo sự dạy dỗ của cha mẹ
Hướng lên vị trí cao hơn, chữ hiếu có thể thăng hoa thành quan hệ vua, tôi
biểu hiện thành chữ trung của bệ tôi với vua và đất nước.
Khi hướng sang ngang hàng có thể mở rộng thành sự hòa thuận vui vẻ giữa anh và em
sự thành tính nghĩa khí giữa bạn bè với nhau
sự hòa thuận giữa anh em với nhau sẽ làm cho cha mẹ được yên lòng
Đây cũng chính là biểu hiện của sự hiếu kính với cha mẹ.
Vào thời kỳ quang vũ của nhà Đông Hán, thiên hạ Thái Bình, dân chúng an cư lạc nghiệp
Có người tên Hứa Vũ, quê ở Dương Tiển, quận Hội Kê
Năm 15 tuổi, cha mẹ đều mất
Bình ông phải chăm lo cho hai người em trai là Hứa Yến 9 tuổi và Hứa Phổ 7 tuổi
Hứa Vũ ngày cày ruộng, tối trong đèn đọc sách
Khi đọc sách thì gọi hai người em đến, đem những gì mình biết dạy lại cho em
nhất là đạo lý làm người
Mỗi khi em trai gây lỗi, Hứa Vũ sẽ quỳ gối trước tự đường, rơi nước mắt tự trách
Đến khi em trai cũng khóc theo và nhận lỗi mới đứng dậy
huynh đệ chưa từng nói lời trách mốc hay khó nghe với nhau
Như thế qua vài năm, hai người em cùng trở thành, gia nghiệp cũng dần giàu có
Người trong thôn vô cùng khen ngợi phẩm hạnh của Hứa Vũ cũng dần truyền ra mỹ danh Hứa Vũ Hiếu Để
Đương thời, Triều Hán xem hai chữ Hiếu Liêm, Hiếu Thuận và Liêm Khiết là phẩm hạnh quan trọng nhất
nên lấy đó làm tiêu chuẩn để chọn người tài đức để dùng
Hứa Vũ được tiến cử lên làm nghị lan
Vì tài đức của mình, Hứa Vũ sau khi làm quang được nhiều đại thần trong triều kính trọng
mỗi khi có việc gì không thể quyết định đều đến xin thịnh giáo ông
Vài năm sau, Hứa Vũ được thăng đến chất ngự sử đại phu
Một ngày kia, Hứa Vũ nghĩ đến hai người em trai ở quê nhà
đã khổ học nhiều năm mà không thấy châu quận tiến cử
Chỉ sợ lười biến bỏ lỡ sự nghiệp, bèn xin vui được về thăm nhà
Sau đó xin tự quang
Hứa Vũ về tới nơi liền gọi hai người em đến do hỏi việc học
Hứa Yến, Hứa Phủ đều ứng đáp trôi chảy trà xét số lượng trụng vườn
Thấy nhiều hơn lúc trước gấp mấy lần
Đây đều là giờ hai người em cần kiệm mà có được
Hứa Vũ vui trong lòng
Sau đó tìm hiểu các cô gái con nhà đàng hoàng ở trong vùng
Cưới hỏi cho hai người em
Sau đó bản thân mới lấy vợ
Mấy tháng sau, Hứa Vũ đột nhiên nói với hai em đến để phân chia gia sẵn
Hứa Vũ chọn ngày mở yến tiệc
Mời những người lớn tuổi trong vùng đến dự, rồi thông báo
Hứa Vũ tự chọn cho mình gian nhà rộng nhất
Người hầu kẻ hạ khỏe mạnh nhất, rụng đất nhiều nhất
Còn hai người em trai ở hai bên chỉ có căn nhà tre và mảnh rụng cằn cõi
Những gì hai em được chia không bằng một nửa của Hứa Vũ
Người ngoài nhìn vào rất bất bình trong lòng
Cho rằng Hứa Vũ trước nay chỉ giả vờ hiếu để
Riêng hai em Hứa Yến, Hứa Vũ
Từ khi được anh trai dạy bảo
Tri thư đạt lễ toàn lấy hiếu để làm trọng
Không một chút thắc mắc về việc phân chia như thế có bất công hay không
Từ đó những người lớn tuổi trong vùng
Người người đều khinh thường việc làm của Hứa Vũ
Còn danh tiếng của hai người Hứa Yến và Hứa Vũ được truyền rộng khắp nơi
Sau khi hãng Minh Đế lên ngôi, Hạ Chiếu cần người thiên tài
Hứa Yến và Hứa Vũ dĩ nhiên được đề cử
Thế là hai người em tạm biệt vợ chồng Hứa Vũ đến Trường An bái kiếm thiên tử
Thiên tử khen ngợi hai người Kim Đức
Ngay hôm đó tấn phong làm nội sử
Mấy năm sau Hứa Yến, Hứa Vũ đạt đến chức vị cửu khanh
Làm quang mặc dù danh tiếng không hiển hách bằng anh trai
Nhưng đều được cả triều xưng tụng là liêm nhượng
Sau này Hứa Yến và Hứa Vũ áo gấm về làng
Lúc này Hứa Vũ mới công khai kể hết những khổ tâm mà bấy lâu
Lúc trước ta dạy bảo hai em vốn là mong muốn chúng tu đạo lập thân có chút thành tích
Không ngờ hư danh của ta sớm truyền ra, liền hiển đạt được
Hai em ở nhà chăm chỉ làm ruộng, gắn sức học tập
Lại không được châu, quận, trân thu tiến cử
Ta muốn học theo gương kỳ đại phu xưa, đề cử không tránh người thân
Lại sợ người học không biết lực học của hai em
Cho rằng hai em làm quang là vì có ta
Sẽ tổn hại danh tiếng suốt đời
Cho nên ta đưa ra ý kiến phân nhà sống riêng
Chiếm hết nhà to, ruộng tốt làm của riêng
Ta biết em ta làm người thành thực, kính yêu nhất định sẽ không tranh chất
Ta tạm thời mang danh là kẻ tham lam
Như vậy hai em của ta mới có danh liêm nhượng
Nói xong Hứa Vũ đem hết tài sản trả lại cho hai người em
Nhưng hai người em kiên quyết không nhận
Cả ba đùng đẩy cho nhau
Cuối cùng phải nhờ những bô lão trong vùng đứng ra phân chia mới xong
Các vị phụ lão phân chia công bằng
Ba anh em Hứa Vũ thi lễ cảm tạ
Mời mọi người cùng nhập tiệc uống rượu
Hết thảy điều vui mừng
Tuy nhiên trong lòng Hứa Vũ vẫn vì chuyện phân chia gia sản trước kia
Mà cảm thấy ái nái
Nên đem một nửa ruộng tốt do mình sở hữu
Làm thành nghĩa trang hiển cho thôn xóm
Hứa Yến, Hứa Phổ biết được
Mỗi người cũng xúc ra một nửa ruộng đất của mình góp thêm vào
Trong vùng người người điều tháng phục
Lại truyền ra mấy câu truyền miệng
Nói rằng thật sự Hiếu Liêm chỉ có Hứa Vũ
Ai là người kế tiếp
Yến và Phổ đệ không tranh, huynh không giành
Dẫn nghĩa trang hiển cho thôn xóm
Ô hô Hiếu Liêm như thế ai có thể sánh được
Vậy mới nói Hiếu Thuận không phải chỉ là nghe lời cha mẹ
Cổ nhân dạy huynh đệ hòa mục gia bất tán
Trục lý hòa khí thuận khí hoàng
Thê hiền hạ sầu gia bất phú
Tử hiếu hạ tu phụ hướng tiền
Ý rằng anh em hòa thuận thì gia đình không bị tiêu tan
Chị em dâu hòa thuận thì không khí gia đình dễ chịu
Gia đình có vợ hiền thì lo gì không giàu có
Con cái hiếu thảo thì cha mẹ đâu phải ngậm lại mình
Gia đình được ví như một nước nhỏ
Còn quốc gia là một gia đình lớn
Gia hòa thì quốc hòa
Gia hưng ác quốc hưng
Gia đình ổn định thì xã tắc ổn định
Bởi vậy từ xa xưa
Giáo hóa bách tính trước hết
Đều bắt đầu từ việc tề gia
Mà để tề gia phải biết tu thân trước đã
