GỢI MỞ CHO NGƯỜI MUỐN TU HỌC: Nếu bạn cảm thấy cuộc đời mình có lúc mệt mỏi, tổn thương, lạc hướng… Nếu bạn muốn học cách giải tỏa khổ đau, sống an lành hơn mỗi ngày, Thì Bát Chánh Đạo chính là con đường bạn có thể bước đi ngay bây giờ – từng bước nhẹ, từng hành động đơn giản, ngay trong cuộc sống thường ngày.
Bạn không cần trở thành ai khác. Bạn chỉ cần trở về với chính mình – trong tỉnh thức và tình thương.
📣 LỜI MỜI NHẸ NHÀNG – LAN TỎA CHÁNH PHÁP: Nếu bạn thấy video này có giá trị, nếu một câu nói nào đó chạm được trái tim bạn… thì hãy giúp lan tỏa thông điệp ấy đến với nhiều người hơn.
👉 Hãy Like – để tiếp thêm động lực cho kênh. 👉 Hãy Share – để gieo duyên lành đến bạn bè, người thân. 👉 Và hãy Đăng Ký kênh [Hiểu Phật – Sống An] để đồng hành cùng nhau trong hành trình sống tỉnh thức, sống hiểu, và sống thương.
Bát tránh đảo, hướng đi đến hạnh phúc.
Hạnh phúc thật sự là gì?
Chúng ta ai cũng tìm mưu cầu hạnh phúc.
Có người nghĩ rằng hạnh phúc là khi có thật nhiều tiền, nhà cao, cửa rộng.
Có người lại cho rằng chỉ cần một gia đình bình yên, vậy là đủ.
Nhưng tại sao có những người giàu có vẫn buồn khổ, còn có người sống đơn sơ lại cảm thấy an lạc?
Ai cũng tìm mưu cầu hạnh phúc.
Nhưng chúng ta sinh ra lớn lên, ai cũng mang trong mình một ước vọng giản dị nhưng sâu xa, được sống hạnh phúc.
Có người tin rằng hạnh phúc là có thật nhiều tiền, có nhà cao, cửa rộng, xe sang, quần áo đẹp, ăn uống thỏa thích.
Họ lao vào cuộc đua kiếm tiền, làm việc ngày đêm, tích lũy tài sản.
Hy vọng một ngày nào đó sẽ cảm thấy viên mãn.
Lại có người nghĩ rằng hạnh phúc là một mái ấm yên bình.
Có người bạn đời thấu hiểu, có những đứa con ngoan được sống cùng cha mẹ già trong một ngôi nhà nhỏ đơn sơ.
Nhưng rồi nếu ta quan sát kỹ, sẽ thấy một điều khiến ta bối rối.
Tại sao có những người giàu có, danh tiếng, có vẻ có mọi thứ nhưng vẫn sống trong lo lắng, trầm cảm, thậm chí cô đơn.
Còn có những người nghèo sống trong căn nhà nhỏ, chỉ ăn bữa cơm đạm bạc mỗi ngày nhưng lại luôn mềm cười, sống thảnh thơi.
Ví dụ đời thường, một doanh nhân thành đạt đi xe sang, ở biệt thự nhưng luôn đau đầu với áp lực công việc, nỗi sợ bị phản bội, bị lừa, mất mát.
Mỗi đêm nằm xuống là một chuỗi lo âu không dứt.
Một người nông dân già, mỗi sáng dậy sớm nghe chim hót, làm ruộng.
Chiều về ngồi uống trà, trò chuyện cùng hàng xóm, chẳng có nhiều tiền nhưng tâm luôn nhẹ nhọn.
Một cô giáo về hưu, sống một mình trong căn phòng nhỏ, đọc sách, trăm cây, thỉnh thoảng đi làm tử thiện.
Không ai nói bà thành công nhưng ai cũng cảm nhận được sự bình an từ bà.
Hạnh phúc dường như không nằm ở những gì ta có mà ở cách ta sống và cách ta nhìn đời.
Đức Phật đã thấy rõ điều đó từ hơn hai ngàn năm trăm năm trước.
Sau khi rời bỏ cung vàng điện ngọc, Ngài không chọn con đường hưởng thụ hay ép xác mà tìm ra một con đường trung đạm, con đường thoát khổ đích thực.
Con đường đó mang tên bát tránh đạm tám phương diện đúng đắn để sống một đời tỉnh thức, có trí tuệ, có tử bi.
Nó không phải là con đường mê tín, không đòi hỏi lễ vật, cúng bái.
Cũng chẳng phải điều gì xa vời, không cần phải lên núi hay vào chùa mới thực hành được.
Nó là bản đồ của chính cuộc sống này, là chiếc la bản giúp ta đi đúng hướng giữa bao nhiêu lựa chọn dối ghen của cuộc đời.
Bát tránh đạm, con đường Phật chỉ dạy, không phải là con đường mê tín, cũng chẳng phải con đường xa lạ.
Nó là chiếc bản đồ rõ ràng dẫn con người ra khỏi khổ đau, tìm đến hạnh phúc chân thật.
Giới thiệu bát tránh đạm.
Bát tránh đạm, bát nghĩa là tám, tránh là đúng đắn, đạo là con đường.
Tức là tám phương diện đúng đắn để sống và tu tập.
Đây là phần thứ tư trong tứ diệu để con đường dẫn đến sự chấm dứt khổ đau.
Tám yếu tố ấy là
1. Tránh kiễn
2. Tránh tư duy
3. Tránh ngữ
4. Tránh nghiệp
5. Tránh mạc
6. Tránh tình tấn
7. Tránh nghiệm
8. Tránh định
1. Tránh kiến thấy biết đúng đắn
Một người đi nhầm đường, dù có chạy nhanh đến đâu, cũng chỉ lạc xa hơn.
Đức Phật.
Trong cuộc sống, có những người rất chăm chỉ, nỗ lực không ngừng, nhưng họ vẫn khổ.
Vì sao?
Vì hướng đi sai.
Vì họ không nhìn thấy rõ bản chất của cuộc đời.
Họ tưởng rằng nếu có thật nhiều tiền sẽ hạnh phúc, nên cay ngày cay đêm, đánh mất sức khỏe, tình cảm, thậm chí là đạo đức.
Tránh kiến là cái thấy đúng, hiểu đúng, là nền tảng cho mọi hành động đúng.
Nó giống như chiếc la bàn trong rừng rậm, nếu bạn không có nó, bạn dễ đi lạc, thậm chí quay về điểm xuất phát mà không biết.
Vậy tránh kiến là thấy đúng điều gì?
1. Hiểu về nhân quả, mọi hành động, lời nói, ý nghĩ đều để lại kết quả, không có gì tự nhiên đến hay mất đi.
2. Hiểu về vô thường, tất cả đều thay đổi, không ai giữ mãi được tiền bạc, thanh xuân hay cả một người bên cạnh.
3. Hiểu về khổ, đời sống vốn có khổ, sinh già, bệnh, chết, không ai tránh khỏi, nhưng hiểu khổ là để vượt qua khổ.
Ví dụ đời thường, bạn bị người khác nói xấu.
Nếu bạn có tránh kiến, bạn sẽ nghĩ, họ đang nói vì ganh tị, vì tâm họ bất an.
Lời nói không thật thì như gió thổi qua tay, không đáng để bận lòng.
Bạn im lặng, mềm cười, giữ tâm mình thanh tịnh.
Nhưng nếu không có tránh kiến, bạn sẽ nổi giận tìm cách đáp trả, rồi xin khẩu nghiệp làm khổ mình và người khác.
Một đứa trẻ không được ba mẹ quan tâm, lớn lên dễ cảm thấy bất công, oán trách đời.
Nếu được dạy tránh kiến, em sẽ hiểu.
Có thể cha mẹ cũng từng bị tổn thương, họ cũng khổ, mình không lặp lại cái khổ đó nữa.
Và em có thể chọn sống khác, sống có hiểu biết và tình thương.
Một người mất người thân.
Nếu có tránh kiến, họ sẽ đau, nhưng không tuyệt vọng.
Họ hiểu rằng đời sống vô thường, cái chết là một phần của tự nhiên.
Và người đi cũng không thực sự mất đi, họ chỉ chuyển sang một hành trình khác.
Câu chuyện xưa như sau.
Ngày xưa có một người đàn ông đến gặp Phật và hỏi.
Bạch Đức Thế Tôn, con luôn bị người ta chỉ trích, con không chịu nổi nữa.
Phật mềm cười, đưa tay lên, hỏi.
Nếu ta tặng ông một món quà mà ông không nhận, thì món quà đó thuộc về ai?
Người đàn ông đáp, thuộc về Thế Tôn.
Phật nói, cũng vậy, khi ai đó tặng ông lời nói xấu mà ông không nhận, thì nó vẫn thuộc về họ.
Kết luận phần này là, tránh kiến không giúp bạn tránh khỏi khổ đau.
Nhưng giúp bạn thấy rõ khổ để không tạo thêm khổ mới.
Khi tâm bạn hiểu đúng, bạn sẽ nói đúng, làm đúng, sống đúng.
Đó là bước đầu tiên và cũng là bước quan trọng nhất trên con đường đưa bạn về với hạnh phúc chân thật.
2. Tránh tư duy, nghĩ đúng.
Tư duy chính là những gì diễn ra thầm lặng trong tâm trí mỗi ngày.
Có khi không ai biết bạn đang nghĩ gì, nhưng chính những dòng suy nghĩ ấy sẽ quyết định đời sống của bạn.
An vui hay khổ đau, bình an hay rối loạn.
Tư duy là hạt giống gieo xuống tâm.
Gieo hạt giống sân hận, bạn sẽ gạt quả bất an.
Gieo hạt giống tử bi, bạn sẽ gạt quả bình an.
Vậy tránh tư duy là gì?
Tránh tư duy, theo lời dạy của Đức Phật là
Không suy nghĩ sân hận.
2. Không suy nghĩ thầm lặng.
3. Không suy nghĩ làm hại người khác.
Ngược lại, ta nên nuôi dưỡng.
Tư duy yêu thương.
Tư duy buồn trả.
Tư duy bảo vệ, giúp đỡ chúng sinh.
Những ví dụ gần gũi trong đời sống.
Ví dụ khi bị từ chối giúp đỡ.
Bạn từng cần sự giúp đỡ, nhưng người thân hoặc bạn bè lại thờ ơ.
Bạn nghĩ, họ thật vô tâm, sau này tôi cũng chẳng giúp họ nữa.
Đó là tư duy sân hận, làm tim mình nặng chịu.
Nhưng nếu bạn có tránh tư duy, bạn sẽ nghĩ.
Có thể lúc đó họ cũng đang khó khăn, họ chưa đủ duyên để giúp mình.
Vậy hôm nay mình có thể giúp ai khác không?
Tâm bạn nhẹ đi, lòng bạn mở ra.
Ví dụ khi thấy người thành công hơn mình.
Một người bạn mua xe mới, đi du lịch, đăng ảnh hạnh phúc.
Tâm trí bạn nổi lên ý nghĩ.
Họ chắc gì sống tốt như vậy đâu, chắc khoe khoang thôi.
Đó là tư duy ganh thị, gốc của khổ đau.
Nhưng nếu có tránh tư duy, bạn sẽ tự nhắc.
Tốt cho họ, ai gieo phúc thì gặt phúc.
Mình cũng sẽ cố gắng sống tốt và an vui theo cách của mình.
Và bạn cảm thấy bình an, không bị kéo vào cuộc đua hơn thua.
Ví dụ khi người khác mắc lỗi.
Một đồng nghiệp làm sai khiến cả nhóm bị ảnh hưởng.
Tư duy thông thường là, tại hắn mà mình khổ, lần sau phải cho biết tay.
Đó là tư duy hạ chất độc trong tâm.
Nhưng người có tránh tư duy sẽ nhìn khác.
Ai cũng có lúc sai, mình góp ý nhẹ nhàng để lần sau tốt hơn.
Tư duy này là hạt giống của tử bi, giúp quan hệ tốt hơn, tâm mình cũng an ổn.
Câu chuyện nhỏ.
Một vị thầy hỏi đệ tứ.
Nếu trong tâm con chỉ chưa đầy oán hận, đố kị, nghi ngờ,
thì dù con đi đâu, con sẽ mang gì theo?
Người đệ tứ trả lời.
Con sẽ mang theo khổ đau.
Thầy gật đầu.
Vậy nếu tâm con đầy tình thương, bao dung, biết ơn,
thì con sẽ đi đâu với điều gì?
Con sẽ đi đâu cũng thấy an lạc.
Kết luận phần này.
Tránh tư duy là bước thứ hai sau tránh kiến.
Khi bạn nhìn đúng, bạn sẽ nghĩ đúng.
Nghĩ đúng sẽ dẫn đến nói đúng, hành động đúng và sống đúng.
Bạn không thể chọn được mọi hoàn cảnh trong đời.
Nhưng bạn luôn có thể chọn cách mình tư duy về chúng.
Và đó là nơi hạnh phúc bắt đầu.
Bạn tránh ngữ nói lời chân thật.
Lời thoại mở rộng.
Người chưa có câu.
Một lời nói ra có thể như gió thoảng.
Hoặc như mũi tên đâm thẳng vào tim.
Lời nói tuy vô hình, không nắm được trong tay.
Nhưng sức mạnh của nó có thể xây dựng một con người.
Hoặc phá hủy cả một đời người.
Tránh ngữ là gì?
Trong ba tránh đạo tránh ngữ là
1. Không nói dối.
2. Không nói lưỡi đôi chiều, đâm thập.
3. Không nói lời thô ác, chửi rùa, cay nghiệt.
4. Không nói lời phụ phiếm, vô ích.
Thay vào đó ta nên
1. Nói lời chân thật.
2. Nói lời thừa ái.
3. Nói lời thay dựng.
4. Nói đúng thời điểm, đúng hoàn cảnh.
Ví dụ đời thường.
Ví dụ nói trong lúc giận.
Khi bạn tức giận, bạn muốn nói cho Hà giận.
Bạn nghĩ phải chửi cho nó biết tay.
Nét mặt bạn tối sầm, tim đập mạnh
và miệng bạn buông ra những lời sắc như dao.
Vài phút sau, bạn thấy hối hận.
Nhưng lời đã nói không thể thu lập.
Người nghe đã tổn thương
và chính bạn cũng bị tổn thương theo.
Ví dụ nói lời tử bi, chữa lành.
Cũng tình huống ấy, bạn thấy người thân làm sai.
Bạn hít sâu, nghĩ tử bi.
Họ cũng đang khổ, mới cư xử như vậy.
Mình nói sao cho họ hiểu, không bị tổn thương.
Bạn nói chậm, nhẹ, chân thành.
Mình biết hôm nay bạn áp lực.
Nhưng điều đó làm mình buồn.
Mình mong lần sau có thể nói chuyện trong bình tĩnh hơn.
Ánh sáng tử bi lan ra từ lời nói
khiến người nghe trùng xuống, tỉnh lặng
và cảm nhận được sự thương yêu.
Ví dụ nói để cứu người.
Có lần một người phụ nữ đến gặp sư thầy.
Bà muốn tự tử vì bị phản bội.
Sư thầy không giảng đạo lý gì sâu ra.
Chỉ nhẹ nhàng nói.
Người bỏ con, nhưng Phật chưa từng bỏ.
Con vẫn còn đoá sen trong tâm.
Đừng vội nhổ nó đi.
Chỉ một câu ấy, bà bật khóc rồi từ bỏ ý định chết.
Sau này bà thành người cứu giúp rất nhiều phụ nữ khác.
Một lời đúng lúc có thể cứu một mạng người.
Tư duy sân hận lời sắc nhọn tổn thương lan rộng.
Tư duy tử bi lời nhẹ nhàng tình thương lan tỏa.
Kết luận lời nói là chiếc cầu nối tâm người với tâm người.
Dùng lời như đoá sen, thơm nhẹ mà vững chắc.
Bạn sẽ nuôi dưỡng được tình thân, tình bạn và cả sự hiểu biết trong đời.
Khi bạn nghĩ đúng, tránh tư duy.
Bạn sẽ nói đúng, tránh ngữ.
Và một xã hội có nhiều người nói lời chân thật, tử ái.
Sẽ là một thế giới có ít khổ đau hơn.
Tránh nghiệp hành vi đúng đắn.
Tránh nghiệp là hành động không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm.
Khi bạn sống có đảo đức, bạn không phải lo sợ.
Trốn tránh, nội tâm tự nhiên bình an.
Ví dụ, người kinh doanh gian lận có thể giàu, nhưng luôn lo bị phát hiện.
Người sống chân thật, dù nghèo, nhưng ngủ ngon rất.
Có một người đàn ông làm nghề bán trái cây ở đầu chợ.
Mỗi sáng, ông đều lựa từng quả xoài, quả cam tươi ngon nhất để bày lên sạc.
Khách quen thường hỏi,
sao bác không pha thêm hóa chất để trái cây nhìn hấp dẫn hơn như người ta bán mới chạy.
Ông cười hiền, tiền có thể kiếm thêm, nhưng lương tâm không thể vai mượn.
Tôi muốn mỗi buổi tối được ngủ ngon.
Tránh nghiệp, theo lời Đức Phật dạy,
chính là hành động đúng đắn, không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm.
Những việc ấy nghe có vẻ cao siêu, nhưng thực ra rất gần gũi trong đời thường.
Bạn không sát sinh, tức là biết quý trọng sự sống, kể cả với một con kiến, một nhành cây.
Bạn không trộm cắp, không vì thiếu mà lấy của người khác, dù chỉ là món đồ nhỏ.
Bạn không tà dâm, tức là sống thủy chung, có trách nhiệm trong các mối quan hệ.
Một người sống có tránh nghiệp không phải lúc nào cũng giàu có, nhưng họ giàu nội tâm.
Họ không phải giật mình khi có người gõ cửa, không cần che giấu điều gì sau ánh mắt.
Ngược lại, một người có thể thành công nhờ thủ đoạn, nhưng trong lòng luôn thất thoảng.
Có thể bị tố giác, có thể mất trắng khi sự thật bị phơi bài.
Và quan trọng nhất không thể an chú trong chính mình.
Bạn thử nghĩ xem, một người gian lận thuế, một người gian dối với bạn đời, hay một người hại người khác để thăng tiến, liệu họ có thực sự bình an không?
Có thể bên ngoài họ cười nói, nhưng bên trong là một cánh cửa luôn đóng chặt, đầy bóng tối và bất an.
Tránh nghiệp không phải là một khuôn mẫu đạo đức cứng nhắc, mà là ngọn đèn dẫn đường cho bạn bước đi giữa cuộc đời nhiều cám dỗ.
Khi bạn hành xử đúng đắn, tâm bạn tự nhiên lắng dịu và bình an, không cần phải tìm kiếm đâu xa.
Nó sinh ra ngay từ hành vi có đạo đức của bạn.
Hãy sống như người bán trái cây đầu chợ, ít tiền hơn một chút nhưng nhiều giấc ngủ yên lành.
Tránh mạng nghề nghiệp đúng đắn.
Tránh mạng là kiếm sống một cách đúng đắn, không gây hại cho mình hay người.
Nghề nghiệp nuôi sống thân thể, nhưng nếu làm sai nghề, nó sẽ đầu độc tâm hồn.
Một bác sĩ lương thiện cứu người, đó là tránh mạng.
Một người bán ma túy, dù kiếm nhiều tiền, là đang tạo nghiệp.
Tránh mạng nghề nghiệp nuôi thân, giữ tâm.
Có một người đàn ông tên Minh, từng làm nghề môi giới bất động sản.
Ban đầu, anh rất vui vì kiếm được nhiều tiền.
Nhưng rồi anh bắt đầu tiếp tay cho những thương vụ gian dối.
Đất chưa có pháp lý rõ ràng, nhưng được giao bán có sổ hồng.
Nhà bị xuống cấp, nhưng nói là mới xây, chất lượng cao.
Mỗi lần ký hợp đồng xong, Minh lại thấy một cảm giác nặng nề trong lòng.
Dù tiền nhiều hơn, nhưng anh không còn vui khi nhìn vào gương mỗi sáng.
Sau một lần khách hàng quay lại khóc lóc vì mất hết tiền dành dụm cả đời,
Minh quyết định nghỉ việc.
Anh chuyển sang làm tư vấn tài chính minh bạch, dù thu nhập ít hơn, nhưng lòng nhẹ tênh.
Tránh mạng nghĩa là kiếm sống một cách đúng đắn,
không làm nghề gây hại cho bản thân, cho người khác hay xã hội.
Một nghề được gọi là nuôi thân, nhưng nếu làm sai cách,
nó lại chính là thứ gặm nhấm tâm hồn từng chút một.
Một bác sĩ tận tâm chữa bệnh, dẫu vất vả là đang gieo phước lành mỗi ngày.
Một người buôn bán thực phẩm sạch, không trộn hóa chất là đang giúp cộng đồng sống khỏe mạnh.
Một giáo viên truyền cảm hứng cho học sinh bằng tâm huyết thật sự là đang nuôi dưỡng trí tuệ tương lai.
Ngược lại, một người buôn má túy dù giàu là đang gieo đau khổ cho bao nhiêu gia đình.
Một người làm hàng giả thực phẩm bẩn là đầu độc xã hội.
Một người bán nội dung độc hại trên mạng dù có nhiều lượt xem là làm vận độc tâm trí của người khác.
Có những nghề nghe hợp pháp nhưng không hợp đạo lý cũng không phải tránh mạng.
Tránh mạng không chỉ là việc bạn làm gì mà còn là cách bạn làm việc đó với tâm thế nào.
Làm nghề bảo vệ nhưng nhận hối lộ để bỏ qua sai phạm không phải tránh mạng.
Làm nghề tài xế nhưng phóng nhanh, vượt ẩu là gây hại.
Tránh mạng là con đường giữa vừa nuôi sống thân vừa gìn giữ sự thanh sạch của tâm.
Một nghề nuôi sống thân thể nhưng nếu sai trái nó sẽ âm thầm đầu độc tâm hồn bạn mỗi ngày.
Và khi bạn làm một nghề đúng đắn dù không giàu nhưng bạn không phải che giấu, không sợ bị phát hiện, không cần nói dối.
Bạn có thể nhìn vào mắt con mình, nhìn vào lòng mình mà không thấy hổ thẹn.
Giữ được tránh mạng chính là giữ được phẩm giá của mình trong cuộc đời đầy biến động.
Tránh tinh tấn, siêng nặng đúng hướng.
Tránh tinh tấn không phải là cố gắng mù quáng mà là siêng nặng theo hướng đúng.
Ví như người treo thuyền phải treo về hướng bờ không phải treo mãi trong vòng tròn.
Mỗi ngày bạn dành thời gian thiền, học pháp, hành thiện đó là tránh tinh tấn.
Có một cậu thanh niên trẻ quyết tâm làm giàu.
Ngày nào cũng dạy từ 5 giờ sáng, làm việc đến khuya.
Cậu học đủ mọi cách kiếm tiền nhanh, chơi trứng khoán theo tin đồn,
kinh doanh online không rõ nguồn hàng, tham gia đa cấp.
Càng cố gắng, cậu càng thấy mệt mỏi, bị lừa, mất niềm tin.
Một ngày, cậu gặp một người thầy già đang ngồi trầm tư bên bến sông.
Cậu kể chuyện rồi thở dài.
Con siêng năng lắm thầy, nhưng sao vẫn thất bạn.
Người thầy mềm cười, chỉ tay ra giữa sông.
Con thấy người kia đang trèo thuyền chứ.
Nếu không biết bờ nằm ở đâu, dù trèo mạnh mấy, cũng chỉ xoay vòng trong nước.
Tinh tấn mà không đúng hướng, chỉ là tự làm khổ mình.
Tránh tinh tấn là nỗ lực có định hướng, có trí tuệ.
Không phải cứ làm nhiều là tốt, mà cần biết mình đang tiến về đâu,
có làm đúng việc nên làm hay không.
Giống như, một người học thiền, nhưng mỗi ngày chỉ ngồi cho đủ thời gian,
tâm lại chạy lung tung, đó không phải tránh tinh tấn.
Một người đọc kinh nhưng chỉ để có công đức,
không suy ngẫm nghĩa lý, chỉ là hình thức.
Ngược lại, một người dành 10 phút mỗi sáng để thở tránh niệm,
dù ít nhưng thực sự an trú trong hiện tại, đó là tránh tinh tấn.
Một người kiên trì sửa lỗi nhỏ của bản thân mỗi ngày,
như bớt cáu gắt, bớt phán xét, đó là tránh tinh tấn.
Ví dụ thực tế, một bà mẹ bận rộn chăm con nhỏ,
mỗi ngày vẫn dành 5 phút để ngồi yên,
nghe một bài pháp thoại là đang gieo hạt tránh tinh tấn trong tâm mình.
Một người trẻ, thay vì lướt mạng vô định,
chọn đọc sách lành, tập sống thiện lành là đang trèo thuyền về phía bờ.
Tránh tinh tấn không phải là
làm việc đến kiệt sức để chứng tỏ bản thân,
bắt bản thân thiền hay tụng kinh những nghĩa vụ,
cố thu nhanh, đắc đảo sớm.
Tránh tinh tấn là
tự thấy được mình đang lạc hướng rồi điều chỉnh,
bền bỉ làm điều đúng dù chưa có kết quả ngay,
siêng năng đi về hướng thiện, hướng sáng.
Bạn có thể đi chậm nhưng quan trọng là đi đúng đường.
Mỗi lần bạn
không trách người khác khi giận,
không bỏ cuộc khi khó khăn,
không quên thiền, học hành mỗi ngày,
là bạn đang sống với tránh tinh tấn
như người lái đỏ biết bờ nằm ở đâu
và từng nhịp trèo là một bước đến bình an và giác ngộ.
Tránh niệm ghi nhớ đúng.
Tránh niệm là ghi nhớ,
nhận biết rõ ràng mọi việc xảy ra nơi thân, khẩu, ý.
Không chạy theo quá khứ,
không lo lắng tương lai,
chỉ sống trọn vẹn trong giây phút này.
Người có tránh niệm sẽ không bị cảm xúc dẫn dắt.
Khi nổi giận, biết tôi đang giận,
vậy là đã thoát khỏi nó một phần.
Tránh niệm nhận biết rõ ràng hiện tại.
Buổi sáng nọ, chị Mai đang rửa chén sau bữa ăn.
Tay thì rửa,
nhưng đầu óc nghĩ tới cuộc họp chiều nay
rồi nhớ lại chuyện hôm qua cãi nhau với con.
Bàn tay cầm chén,
nhưng tâm trí thì chạy khắp nơi.
Chén rửa xong,
nhưng chị chẳng nhớ mình đã rửa những gì.
Một lần, chị được bạn rủ đi học thiền,
thầy dạy bài đầu tiên.
Khi rửa chén, chỉ biết rửa chén.
Khi ăn, chỉ biết ăn.
Khi thở, chỉ biết thở.
Chị tập thử.
Lần này, chị chú ý cảm giác nước mát trên tay,
mùi xà phòng, tiếng nước chảy.
Không nghĩ chuyện khác, kỳ lạ thay,
lòng chị thấy nhẹ và an,
như vừa được rửa trôi những căng thẳng.
Tránh niệm là khả năng ghi nhận rõ ràng
mọi việc đang xảy ra trong thân, khẩu, ý.
Bạn biết mình đang làm gì,
đang nói gì và đang nghĩ gì
mà không bị cuốn đi theo nó.
Khi bạn giận, bạn biết rõ mình đang giận
thay vì để cươn giận điều khiển lời nói, hành động.
Khi bạn buồn, bạn nhận ra nỗi buồn,
không trốn tránh hay để nó nhấn chìm.
Ví như người đang đứng giữa dòng nước lũ,
nếu không tránh niệm thì sẽ bị cuốn trôi.
Nhưng nếu ý thức rằng nước đang dâng,
bạn sẽ tìm cách bám vào điều vững chắc,
đó là hơi thở, là sự tỉnh táo.
Ví dụ thực tế về tránh niệm.
Một, khi ăn, bạn nhai chậm,
cảm nhận hương vị từng miếng,
biết mình đang ăn gì,
thay vì vừa ăn vừa lướt điện thoại.
Đây là tránh niệm nơi thân.
Hai, khi nói chuyện,
bạn biết rõ lời mình sắp nói
sẽ làm người kia vui hay tổn thương.
Đây là tránh niệm nơi khẩu.
Bạn khi nghĩ,
bạn đang lo lắng chuyện chưa xảy ra,
tránh niệm giúp bạn nhận ra
mình đang lo và nhẹ nhàng đưa tâm về hiện tại.
Đây là tránh niệm nơi ý.
Vì sao tránh niệm quan trọng?
Khi không có tránh niệm,
bạn dễ nói lời làm đau người khác,
dễ hành động sai lầm.
Khi có tránh niệm,
bạn như người lái thuyền tỉnh táo,
không để cảm xúc lái thay.
Một người biết nói tôi đang giận
thì đã không hoàn toàn bị cơn giận chi phối,
nhận ra là bước đầu của chuyển hóa.
Quá khứ không thể đổi thay,
tương lai chưa đến,
chỉ có giây phút hiện tại là thật.
Tránh niệm giúp bạn sống sâu sắc
trong từng khoảnh khắc đó
và chính đó là hạnh phúc.
Tránh định tâm định tĩnh.
Tránh định là sự tập trung vững chắc,
đưa tâm về một điểm,
không bị sao động.
Giống như mặt hồ lặng,
phản chiếu trăng sáng,
tâm định thì trí tuệ mới phát sinh.
Người hành thiện đặt tránh định
có thể thấy rõ sự thật,
giải thoát khỏi khổ đau.
Dưới đây là phần mở rộng nhẹ nhàng,
sâu sắc,
có ví dụ thực tế dễ hiểu
cho nội dung tránh định,
một trong tám yếu tố của bát tránh đạo.
Tránh định tâm vững như hồ nước lặng.
Có lần một cậu bé hỏi vị Thiền Sư,
Thưa Thầy,
vì sao con ngồi thiền
mà đầu cứ nghĩ chuyện hôm qua,
rồi lại lo bài kiểm tra ngày mai?
Vị Thiền Sư mềm cười,
đưa cho cậu một ly nước độc.
Con cầm ly này,
đứng yên một lúc đi.
Một lúc sau,
nước lắng xuống,
cậu bé thấy đáy ly trong vắt.
Khi con ngồi yên,
tâm con cũng vậy.
Nếu đủ tĩnh lặng,
mọi thứ sẽ tự sáng tỏ.
Tránh định là sự tập trung đúng đắn,
giữ tâm vững như mặt hồ phẳng lặng,
không bị sao động bởi quá khứ,
lo lắng tương lai,
hay ham muốn hiện tại.
Giống như ánh trăng chỉ hiện rõ
khi mặt nước không bị gợn sóng,
trí tuệ cũng chỉ phát sinh
khi tâm không bị lai động.
Ví dụ dễ hiểu về tránh định trong đời sống.
Khi bạn ngồi thiền,
tập trung vào hơi thở ra vào,
mỗi khi tâm sao động,
bạn nhẹ nhàng đưa nó trở lại với hơi thở.
Đó là giàn luyện tránh định.
Một họa sĩ vẽ tranh,
suốt nhiều giờ tập trung hoàn toàn
vào từng nét cọ,
không nghĩ gì ngoài bức tranh.
Lúc ấy,
họ đang sống trong tránh định tự nhiên.
Một bác sĩ phẫu thuật trong ca mỏ,
không để tâm đến tiếng ồn,
không nghĩ chuyện riêng,
chỉ có bệnh nhân và nhiệm vụ.
Đó là tránh định trong công việc.
Ngược lại,
người đang học bài,
nhưng vừa cầm sách,
vừa trách điện thoại,
tâm không ở đâu cả.
Người đang nói chuyện,
nhưng trong lòng nghĩ đến việc khác,
khó mà hiểu và cảm nhận sâu sắc.
Vì sao cần tránh định?
Vì tâm bạn giống như một chiếc đèn.
Nếu ánh sáng tỏa lung tung,
thì mờ nhạt.
Nếu chiếu đúng một điểm,
thì sáng rõ,
xuyên thấu.
Tránh định là điều kiện
để trí tuệ phát sinh.
Khi tâm không còn lay động,
bạn bắt đầu nhìn rõ sự thật,
thấy rõ bản chất của khổ đau
và từ đó giải thoát khỏi nó.
Tâm như mặt hồ,
khi lặng mới phản chiếu được trăng.
Tránh định không chỉ là ngồi yên,
mà là làm gì cũng trọn vẹn,
tâm không bị phân tán.
Bạn thân mến,
cuộc đời này ai cũng muốn sống hạnh phúc,
nhưng rất nhiều người đi mãi,
mỏi mệt cả đời,
mà vẫn chưa đến nơi gọi là an lạc.
Bởi vì hạnh phúc không đến từ những thứ bên ngoài,
mà từ cách ta sống mỗi ngày.
Không phải từ việc ta có bao nhiêu tiền,
bao nhiêu người thương yêu,
mà là ta sống đúng hay sai,
sáng suốt hay mê lầm.
Mỗi ngày,
bạn có thể nói hàng trăm lời
với người thân,
đồng nghiệp,
con cái,
thậm chí là với chính mình.
Nhưng bạn có bao giờ quay lại lắng nghe
chính lời mình đã nói chưa?
Lời nói là chiếc cầu nối vô hình
giữa tâm người và tâm người.
Nó có thể giúp ta hiểu nhau hơn,
thương nhau hơn.
Cũng có thể đẩy ta ra xa,
làm dạ nứt cả những mối quan hệ
quý giá nhất
chỉ vì vài lời thiếu suy nghĩ.
Hãy tập dùng lời như một đoá sen,
thơm nhẹ không phô trương,
mềm mặn nhưng vững vàng,
nuôi dưỡng không làm tổn thương.
Bắt đầu từ hôm nay,
ta có thể nói lời chân thật,
tử ái,
nuôi dưỡng,
hiểu biết và thương yêu.
Dù bạn là một người trẻ
đang học cách làm người,
hay là một Phật tử
đã bước vào con đường tu tập
thì tránh ngữ luôn là pháp môn thiết thực
để chuyển hóa đời sống hàng ngày.
Và bạn thấy đó,
khi bạn nhìn đúng tránh kiến,
bạn sẽ nghĩ đúng tránh tư duy
và bạn sẽ nói đúng tránh ngữ.
Ba bước ấy là nền móng
để xây dựng một đời sống an vui
không chỉ cho riêng bạn
mà còn cho những người xung quanh.
Một xã hội có nhiều người
nói lời chân thật, ái ngữ,
không gây hạ
chính là một thế giới bớt khổ đau,
nhiều ánh sáng hơn.
Bắt tránh đã,
con đường Phật chỉ
không phải là con đường dành riêng cho tu sĩ.
Đó là con đường dành cho mọi người
đang sống giữa cuộc đời này.
Từ người lao động, học sinh,
cha mẹ, doanh nhân
đến người đã về hưu.
Không cần lên núi,
không cần bỏ việc,
không cần rút vào chùa.
Bạn có thể bước trên con đường
bắt tránh đạo ngay hôm nay
bằng những điều đơn giản.
Thấy rõ điều gì là thiện,
ác tránh kiến.
Nghĩ điều lành,
buông bỏ sân hật,
tránh tư duy.
Nói lời chân thật, tử ái,
tránh ngữ.
Làm việc không tổn hại
người và mình,
tránh nghiệp.
Kiếm sống chân chính,
nuôi dưỡng tử bi,
tránh mạc.
Tỉnh thức trong từng hành động,
tránh tinh tấn.
Giữ tâm an tĩnh,
biết mình đang làm gì,
tránh niệm.
Thiện tập để truyền hóa
tận gốc khổ đau,
tránh định.
Khi ta sống với bát tránh đạo,
mỗi bước đi,
mỗi lời nói,
mỗi suy nghĩ
đều là hạt giống
của hạnh phúc chân thật.
Không ồn ào,
không hào nhóa,
nhưng sâu lắng và vững chắc.
Bát tránh đạo là ngọn đèn
giữa bóng tối,
là chiếc la bàn giữa biển đời,
là con đường giữa bao ngã dễ lạc lối.
Một câu kết tinh thần Phật dạy,
tất cả các pháp đều do tâm dẫn đầu.
Tâm thanh tịnh,
lời nói,
hành động thanh tịnh.
Tâm tráng,
đời trống tráng.
Gợi mở cho người muốn tú học.
Nếu bạn cảm thấy cuộc đời mình
có lúc mệt mỏi,
tổn thương,
lạc hướng.
Nếu bạn muốn học cách giải tỏa khổ đau,
sống an lành hơn mỗi ngày,
thì bát tránh đạo
chính là con đường
bạn có thể bước đi ngay bây giờ.
Từng bước nhẹ,
từng hành động đơn giản
ngay trong cuộc sống thường ngày.
Bạn không cần trở thành ai khác.
Bạn chỉ cần trở về với chính mình
trong tình thức và tình thương.
Nếu bạn thấy video này có giá trị,
nếu một câu nói nào đó
chạm được trái tim bạn,
thì hãy giúp lan tỏa thông điệp ấy
đến với nhiều người hơn.
Hãy like để tiếp thêm động lực cho kênh.
Hãy share để gieo duyên lành
đến bạn bè, người thân.
Và hãy đăng ký kênh Hiểu Phật Sống An
để đồng hành cùng nhau
trong hành trình sống tỉnh thức,
sống hiểu và sống thương.
Hiểu Phật để sống an.
Sống an để hiểu mình.
Và khi mỗi người an bình,
thế giới cũng dần bình an hơn.
Mỗi lượt xem,
mỗi lời chia sẻ,
mỗi người cùng đồng hành
là một hạt giống thiện lành đang nở hoa.
Chúng ta cùng nhau tạo nên
một thế giới bớt khổ đau,
nhiều hiểu biết và tình thương hơn.
Bắt đầu từ chính.
Một lời nói đúng đắn.
Xin cảm ơn.